Digitized by the Internet Archive
in 2006 with funding from
Microsoft Corporation
http://archive.org/details/origenhexapla01unknuoft
ORIGENIS HEXAPLORUM
QUAE SUPERSUNT;
SIVE
VETERUM INTERPRETUM GRAECORUM
IN TOTUM VETUS TESTAMENTUM
FRAGMENTA.
POST FLAMINIUM NOBILIUM, DRUSIUM, ET MONTEFALCONIUM,
ADHIBITA ETIAM VERSIONE SYRO-HEXAPLARI,
CONCINNAVIT, EMENDAVIT, ET MULTIS PARTIBUS AUXIT
FRIDERICUS FIELD, AA.M.
OOLLEOII 8S. TRIN. CANTAB. OLIM SOCIUS.
TOMUS I.
PROLEGOMENA.
GENESIS — ESTHER.
OXONII:
Ε TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO.
Μ DCCC LXXV.
2>3
/
1Ν MEMORIAM
FRANCISCI MARTEST AA.M.
COLLEGII SS. TRIN. APUD CANTAB. VICE-MAGISTRI
VIRI INTEGERRTMI SANCTISSIMI PUSSIMI
INGENII ERUDITIONISQUE DOTIBUS ORNATISSIMI
MIHI CONJUNCTISSIMI
1NCEPTORUMQUE MEORUM FAUTORIS STUDIOSLSSl.MI
QUI OBITT DIE XX MAII A. D. MDCCCLXVIII
AETATIS SUAE LXVII
IN PACE.
MUI.TIS ILLE BONIS FLEBILI8 OCCIDIT
NULLI FLEBILIOB QVAM MIHI.
IN HONOREM
ΑΝΤΟΝΙΙ MARIAE CERIANI
COtLEGII BIBLIOTHECAE AMBROSIANAE DOCTORIS
HEXAPLORUM MEORUM
AB INCUNABULIS USQUE AD CONSUMMATIONEM EORUM
ADJUTORIS INDEFATIGABILIS
QUEM IN STUDIIS SYRIACIS EXCOLENDIS ET PROMOVENDIS
PRIMARIUM LOCUM OBTINUISSE
DOCTI OMNES UNO ORE CONSENTIUNT
CUIQUE IN SPARTA QUAM SORTITUS SIT EXORNANDA
VITAE LONGITUDINEM HONORIS AMPLITUDINEM
PROSPERA OMNIA
AUGUROR ET DEPRECOR.
F. F.
Ρ R AE FATIO
(JRIGENIS HEXAPLORUM deperditorum fragmentis disjectis conquirendis et edendis
primus operam navavit Petrus Morinus Parisinus in annotationibus ad Biblia Graeca ex
auctoritate Sixti V Ρ. M. Romae cusa anno 1587; qui in epistola ad Silvium Antonianum de
suis in editione paranda partibus haec scribit : ** Mihi uni data est provincia commentariorum
in V. T. Vaticanorum, quae Catenae dicuntur, evolvendorum ac perlegendorum, ut ex iis
varias lectiones variasque interpretationes Aquilae, Symmachi et Theodotionis, Quintae prae-
terea ac Sextae editionis, exciperem et in annotationes transferrem, quas itidem scribendas
susceperam." Cum vero anno sequenti ex eadem auctoritate Flaminius Nobilius Biblia
Graeca Sixtina cum Morini annotationibus Latine reddita Romae ediderit, contigit ut com-
muni opinione Nobilio tribueretur quae proprie Morini commendatio sit ; qui error adeo inve-
teravit, ut nobis quoque in opere inscribendo ei non obsistendum esse videretur. 1
Post Morinum idem opus suscepit Joannes Drtjsius in libro post obitum ejus edito, cui
titulus : Vetervm Interpretum. Graecorum in totum V. T. Fragmenta, colleeta, versa et notis
illustrata α Johanne Drusio, Linguae Sanctae in illustrium Frisiae Ordinum Academia, duni
viveret, Professore, Arnhem. 1622. Fragmentis praemissae sunt duae Auctoris epistolae,
quarum prima de Aquila, Symmacho et Theodotione, altera de Quinta et Sexta editione agit.
Lecticmibus trium interpretum a Morino collectis Drusius vix hilum addidit; sed eas
interpretatione Latina, aliorum locorum collatione, et doctis annotationibus non mediocriter
illustravit.
1 Montefalconius in Monito ad Proverbia notat, multo Cod. 248 (qui est Vat. 346) Bodleianis, perspectum est,
majorem in Proverbia lectionum. silvam α Morino col- Morini lectiones in Proverbia omnes ex hoc uno codice
lectam esse qitam in ceteros libros, quia videlicet praestcm- (qui etiam in mendo μπ-ανικήσης Cap. xxiii. 10 cum Ed.
tiores codices in hanc Scripturae partem, quam in ceterae, Rom. coucinit) derivatas fuiese.
Romae suppetebant. Nobis vero, evolutis collationibue
bi
iv PRAEFATIO.
Vetus Testamentum ex versione LXX interpretum secundum exemplar Vaticanum Romae
m, una cum Scholiis ejusdem editionis, variia MSS. codicum veterumque exemplarium
lectionibus, necnon Fragmentis versionum Aquilae, Symmachi et Theodotionis edidit Lam-
hektus Bos Franequerae, 1709. Praeter Morini collectionem Bosius alia trium interpretum
fragmenta ex Notis Patricii Junii in Polyglottis Waltoni, ex editione Francofurti 1597, ex
Drueio, et ex Cardinalis Barberini Codice in Prophetas, margini suo allevisse profitetur.
Quod vero ad lectiones Francofurtenses attinet, eas non genuinas esse, sed Hieronymi Latinas
Graece redditas ia Monito ad Jesaiam p. 430 probavimus.
Ne in accessionibus minoris momenti immoremur, aedificio, cujus fundamenta ab editore
Romano jacta sunt, fastigium imposuit D. Bernardus de Montfaucon, Monachus Bene-
dictinus e Congregatione S. Mauri, qui Origenis Hexaplorum quae supersunt, multie partibus
auctiora quam α Flaminio Nobilio et Joanne Drusio edita fuerint duobis tomis formae
raaximae edidit Parisiis, 17 13. Primo volumini praemissa sunt Praeliminaria in Hexapla
Origenis, Opuscula quaedam Origenis et Epiphanii inedita, et Testimonia Auctorum ; secun-
dum vero ad calcem habet Lexica ad Hexapla Hebraicum et Graecum, quorum posterius ab
Abr. Trommio in Concordantiis (xraecis ad V. T. repetitum est, Codices et omnis generis
subsidia, quibus usiis est Montefalconius, in Monitis ad singulos S. Scripturae libros recen-
euimus. Opus, etsi nequaquam omnibus numeris absolutum, laboriosissimum tamen et utilis-
«imum, per saeculum et dimidium in hac eruditionis biblicae provincia sine rivali primatum
tenuit. Certe famam ejus non obscuravit repetitio ejus a Carolo Friderico Bahrdt, anno
1769 et sequenti Lipsiae et Lubeciae publici juris facta.
Bahrdtio, ut ipse profitetur, in primis propositum fuit, ut immortalis Montefalccmii
■<$ editionem, qnae nullum emptorem pretio suo deterreret, pararet. Hoc consilio textum
Hebraicum, quandocunque solito prolixior esset, decurtavit; verba Hebraica literis Graecis
adscripta plurima ejecit; versionem Latinam, cui antecessor ejus dimidium fere cujusque
]>aginae assignaverat, omisit; Montefalconii notas maximam partem neglexit, etiam eas quae
unde sumpta sit lectio quaeque describunt; ceteras omnino suas fecit et cum suis permiscuit,
quia ejus net nihil lectoria intererat. Vitia prioris editionis typographica innumera correxisse
vereor ne nimis temere professus sit; quod vero ad augenda Hexapla attinet, si excipias
lectiones Codicis Pentateuchi Lipsiensis a Jo. Frid. Fischero anno 1767 editi, nihil omnino
effecit. Lexica nova ad usurn operis sui necessaria, si viris doctis labores suos non displicuisse
kUeUezcrit, paraturum ee poUicitus est; quae tamen, viris doctis, ut videtur, non faventibus,
lucem non viderunt.
Annie recentibus novam Hexaplorum editionem vehementer exoptaverunt W.DD., e
quibus unius tantum et alterius verba proferemus. Sic igitur J. G. Eichhornius, de Monte-
falconii Hexaplis judicium ferens: "Dolendum est quod doctus Benedictinus eruditione
PBAEFATIO. ν
Hebraea, acumine critico, interdum etiam communi diligentia et accuratione adeo destitutus
sit, ut ne Drusii quidem fragmenta Batis exacte exscripserit. Ad sumraam, Hexapla ejus pro
bono collectaneorum thesauro habenda sunt. Ad haec elaboranda et augenda jampridem a
Semlero, Scharfenbergio, Doederleinio, Matthaeio, Schleusnero, Spohnio, singularibus opusculis
auspicatum est; quorum vestigiis si ab aliis insistetur, Hexaplorum editio fidelior et Criticis
utilior cito sperari potest. Equidem a codicibus LXX interpretum MSS. et versione Syro-
hexaplari plurimum adjumenti exspecto." 2 In eandem sententiam breviter sed magno cum
pondere Constantinus Tischendorfius : " Magnopere optandum est ut, quibus antehac
Morinus, Drusius, Montefalconius, Bahrdtius, Schleusnerus aliique de sacris literis promeruere,
studia colligendorum omnium eorum, quae ex opere Origenis passim etiamnum supersunt,
repetantur promoveanturque." 3
Nunc quid in nostro opere, L. B., ut votis eruditorum hominum pro virili satisfaciamus,
praestiteriraua, paucis accipe. Ε duobus reliquiarum hexaplarium fontibus ab Eichhornio
sagaciter detectis, omnia fere nostra hausimus. Lectiones trium interpretum ab Holmesio et
Parsonsio ad calcem cujusque libri e codicibus suis excerptas sedulo exscripsimus ; primum,
scilicet a Jobo (a quo initium fecimus) ad Danielem, ex edito eorum magno opere; mox, cum
ad XII Prophetas ventum est, ex ipsis collationibus manuscriptis, quas domi habere per
favorem Curatorum Bibliothecae Bodleianae nobis contigit. Finito autem opere, ne pars prior
a Jobo ad Danielem eodem beneficio destitueretur, e schedis Bodleianis magnam bonarum
lectionum segetem, a duumviris illis immerito praeteritarum, in Auctarium ad id factum
recondidimus. Porro multas alias lectiones anonymas in apparatu eorum subtextitali latentes
in lucem protraximus ; quarum aliae ad alias versiones pertinent, aliae ad eam recensionem
quam probabilibus argumentis Luciano Martyri vindicavimus. Transeamus ad alterum
fontem, versionem scilicet Pauli Telensis Syro-hexaplarem, partim ioeditam, partim ex apo-
grapho parum fideli editam; in qua tractanda magnis difficultatibus pressi fuissemus, ni Vir
egregius Antonius Maria Ceriani, Collegii Bibliothecae Ambrosianae Doctor, viain salutis
nobis aperuisset. Praeterea ad libros Levitici 4 et I et II Kegum, deperdita versione Syro-
hexaplari, ex Bar Hebraei Horreo Mysteriorum hactenus inedito, opem nobis ferente Doctore
Gulielmo Wright, Linguae Arabicae apud Cantabrigienses Professore, paucas, sed bonae
frugis, trium interpretum lectiones lucrati sumus. His summatim expositis, ne eadem bis
dicendo molesti simus, Lectorem ad Monita cuique libro praemissa ablegamus. Unum restat,
idque jucundissimum, ut nomina eorum, qui nobis in labore nostro decennali exantlando vocati
1 Eichhorn. (J. G.) Einleitung in das A. T. T. I, p. 370 ed. 3» 5ae . 3 Tischendorf. Prolegom. in V. T. juxta LXX
Interpretee, p. lv ed. 4 toe , Lips. 1869. 4 Vicl. Omissa ad calcem Auc(<irii.
VI
PRAEFATIO.
et non vocati officia sua praestiterint, grate commemoremus. Hi autem sunt, praeter duos
modo memoratos, Robertus Lubbock Bensly, A.M., Academiae Cantabrigiensis Sub-biblio
thecarius; Josephus Cozza, Monachus Basilianus; Philippus Edvardus Pusey, A.M., ex
Aede Christi Oxonii; et Gulielmus Aldis Weight, A.M., e ColL SS. Trin. Cantabrigiae.
QUOD Germanis literatis moris eet, ut ad summos in philosophia honores rite capessendos
vitae et studiorum rationes reddant, id mihi eemper visum est senescenti quam adolescenti
aetati, et absoluto quam vixdum inchoato curriculo magis consentaneum esse. Cum igitur,
Deo favente, ad finem ultimi mei laboris literaiii tanquam ex longa navigatione in portum
pervenerim, peto indulgentiam tuam, L. B., dum quid in vita ultra communem terminum
producta peregerim, et quibus studiorum inceptorumque meorum auctoribus et fautoribus,
breviter expono.
Natus sum Londini anno MDCCCI mensis Julii die XX in vico cui nomen a Nova Porta,
in quo pater meus Henricus Field, et ante eum pater ejus, et post eum frater meue natu
maximus per longam annorum seriem medicam artem exercuerunt. Avus meus Joannes
Field uxorem duxit Annam filiam Thomae Cromwell, negotiatoris Londinensis, viri humili
conditione, sed stirpe illustri, quippe qui patrem habuerit Henricum Cromwell, Majorem
(qui dicitur) in exercitu Reginae Annae; avum autem Henricum Cromwell, Hiberniae
Dominum deputatum, filium natu minorem OLI VEB-II CROMWELL, Reipublicae Angliae,
Scotiae et Hiberniae Protectoris. Sed stemmatum satis. Redeo ad patrem meum, viram
strenuissimum, integerrimum, piissimum, cujus memoriam nunquam eo quo par est amore et
veneratione prosequi potero. Is, dum sextum annum agebam, cooptatus est in medicum
Orphanotrophei Christi a Rege Edvardo VI fundati, quo eventu patuit mihi aditus gratuitus
ad scholas dicti Orphanotrophei grammaticas, primura sub disciplina viri optimi et amabi-
liseimi, Lancelotti Pepys Stephens, A.M., scbolae inferioris magistri; donec, aetate paulo
provectior, traneii in scbolam superiorem ab Arthuro Gulielmo Trollope, S.T.P., tunc
temporie gubernatam, quo praeceptore, nulli coaetaneorum suorum secundo, a pueritia usque
ad animm aetatis duodevigesimum literis Latinie, Graecis, Hebraeis sedulo imbutus sum.
Ε schola egressum anno MDCCCXIX excepit me Collegium SS. Trinitatis apud Canta-
brigienses, cujue post sex menses Discipulus factus sum. Tutores habui in disciplinis mathe-
maticis Joannem Brown, AM., et Gxjlielmum Whewell, A.M. ; in eruditione autem classica
(quae dicitur) Jaoobum Henricum Monk, S.T.B., Graecarum literarum Professorem Regium;
PRAEFATIO. vii
quorum praelectiones diligenter attendens, privato tutore facile carere potui. Elapso triennio
(cujus disciplinae quotidianae jucundissimam memoriam recolo) anni MDCCCXXIII mense
Januario in gradum Baccalaurei Artium admissus sum, quo tempore in tripode (quem vocant)
mathematico primae classis decimum locum obtinui. Ejusdem anni mense Martio numisma
aureum a Cancellario Universitatis pro profectu in studiis classicis quotannis propositum
reportavi Vix bimestri spatio elapso, tertium in arenam descendi, et exhibitione a Roberto
Tyrwhitt, A.M., ad eruditionem Hebraeam promovendam instituta dignatus sum. Proximo
anno, Octobris die primo, culmine votorum meorum potitus sum, in Sociorum celeberrimi
Collegii ordinem post examinationem habitam cooptatus. Collegas lionoris habui tres :
Thomam Babington Macaulay, Poetam, Oratorem, Historicum ; Henricum Malden, in
Collegio Universitatis Londini Graecarum literarum Professorem ; et Georgium Biddell
Airy, Astronomum Regium. Anno MDCCCXXVIII a Joanne Kaye, S.T.P., Episcopo Lin-
colniensi, sacris ordinibus obligatus sum. Ex eo tempore S. Scripturae et Patrum Ecclesiae
studio me addixi, nullo tamen publice edito fructu, donec anno MDCCCXXXIX S. Joannis
Chrjsostomi Homilias in Matthaeum ad fidem codicum MSS. et versionum emendatas et
annotationibus illustratas non modico sudore ac sumptu evulgavi. Non multo post almae
matri meae valedixi, et curam pastoralem Saxbamiae Magnae in agro Snffolciensi per tres
annos administravi. Anno MDCCCXLII beneficium ecclesiasticum Reephamiae cum Ker-
distone in agro Norfolciensi, cujus collatio ad Collegium SS. Trinitatis pertinet, jure successionis
mihi obtigit. In hoc viculo amoenissimo annos unum et viginti non inutiliter consumpsi,
partim in cura animarum non ita multarum mihi commissarum, partim in studiis eis sectandis,
quae gloriam Dei illustrare, et Ecclesiae ejus adjumento esse possent. Ne longior fiam, per
id tempus Chrysostomi, deliciarum mearum, Homiliarum in Divi Pauli Epistolas novam
recensionem, septem voluminibus inclusam, in gratiam Bibliothecae Patrum Ecclesiae a pres-
byteris quibusdam Oxoniensibus inceptae edidi. Praeterea, rogatu venerabilis Societatis de
Promovenda Doctrina Christiana, Veteris Testamenti juxta LXX interpretes recensionem
Grabianam denuo recognovi; cujus operis, quamvis ad aliorum modulum et praescriptum con-
formati, merita qualiacunque candide agnovit Tischendorfius in Prolegomenis ad V. T. juxta
LXX interpretes, Lipsiae, 1869, quartum editis. Vixdum hoc pensum finieram, cum in
mentem mihi venit cogitatio operis, quod ad priora illa quasi cumulus accederet, boc est,
Origenis Hexaplorum novae et quae nostri saeculi votis satisfaceret editionis ; quod tamen
ut ad felicem exitum perducerem, quantulum mihi restaret tam vitae quam vigoris in hunc
unum laborem impendendum esse sensi. Resignato igitur beneficio meo, e cujus amplis
reditibus jam omnibus bonis affluebam, anno MDCCCLXIII Norvicum me contuli, unde ahetarum ipse textus tetraplaris, obelie et asteriscis distinctus, et quantum sciamus, ad hexa-
plarem prorsus conformatus, in versione Pauli Telensis Syriaca oculis nostris subjiciatur ?
Sed priusquam disputationi de variis Hexaplorum nominibus finem imponamus, ad faci-
liorem rei intelligentiam, antecessorum nostrorum vestigiis insistentes, Tetrnplorum, Hexa-
plorum, Heptaplorum et Octaplorum (nam cetera nihil moramur) specimina quaedam hic
exhibemus.
sic perveree interpretatus est Montef. : Cum in Tetrajplis των Ο' aliquot in locis transpositum esse etc. ; quaei verba
(h.e. in nota ad marginem Tetraplorum posita (/)) ex{! !) vpi>s τόι» ύρμυν ad δ««ηπ-<κ, non (quae manifestissiina loci
serie Hebraei et ceterarum editionum ostensum est, textum constructio est) ad μιτατίβΰσα referenda sint.
\1V
PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA OMGENIS.
SPECIMINA TETRAPLORUM, HEXAPLORUM,
ΆΚΥΛΑΣ.
και μετά. τας Ιπτα εβδομάδας και εξήκοντα δύο
ε£ο\οθρενθήσεται ήλειμμενος
και ουκ εστίν αύτω.
Ι. TETRAPLA,
ΣΥΜΜΑΧΟΣ.
και μετά τάς εβδομάδας τάς επτά και εξήκοντα δύο
εκκοπήσεται χριστό?
κα\ ούχ υπάρξει αύτω.
II. HEXAPLA,
το Έβραικον.
nryn rv:t? ηκη
rv\rv πηιετηκ nyon niD3
npjtn ^aa
nniDrrVK ηυε my pxe
D3TD pyi nnpS
το Έβραικον Έλληνικοιζ
ΓΡΑΜΜΑΣΙ.
ονζωθ σηνιθ θ(σον
χισσονθ δ(μα *θμασβηη ΠΙΠΙ
β* χι ονανακα
μηην ωδ φ(ννωθ ίλ αμμανα
ονλακίθ ράσων μαδηχ(μ.
και τούτο fcvrtpov hnmn
«αλύπτίΤί δακρνω το θνσιαστηριον (ΠΙΠΙ)
κΚανβμω και οΐματγη
άηο τον μη ίΐναι ίτι vrfaai προς το δώμον
και \αβ(ϊν fvboKiav άπο χ*ιρ6ς νμων.
ΤΟ ΈΒΡ.
ΤΟ ΈΒΡ ΕΛΛΗΝ. ΓΡ.
βεσαδημωθ κέδρων.
Ά.
εν άρούραις Κέδρων.
III. HEPTAPLA,
εν tjj φαράγγι Κέδρων.
ΤΟ ΈΒΡ.
"itod orno
ΤΟ ΈΒΡ. ΕΛΛΗΝ. ΓΡ.
μηρεμ μεσσααρ
Χακταλ ιελεδεθεχ.
Ά.
από μήτρας έξωρθρισμενης
σοι δρόσος παιδιότητός σου.
IV. OCTAPLA,
Σ.
. . ,ώς κατ' ορθρον
σοι δρόσος ή νεότης σον.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
xv
HEPTAPLORUM ET OCTAPLORUM.
Dan. ix. 26.
OI O'.
και μετά επτά και εβδομηκοστά και ε£ήκοντα δύο
άποσταθήσεται χρίσμα
και ουκ εσται.
ΘΕΟΔΟΤΙΩΝ.
και μετά τά? εβδομάδας τά? έξήκοντα δυο
έξολοθρευθήσεται χρίσμα
και κρίμα ουκ εστίν εν αύτω.
Mal. ii. 13.
και ταΰτα Bfvrtpov «roieire
'tnrovTfs iv Βάκρυσι τό θυσιαστηριον (ΠΙΠί)
Kkalovrts και οιμώσσοντα
?ip τοΰ μη tivai €Tt vtvovra np6s τό Βώρον
ϋξασθαι τό (νδοκημίνυν από χηρός υμών.
Ο'.
και ταΰτα ά ίμ'ισουν (ποκϊτ€
(κα\ΰτττ(Τ( Βάκρυσι το θυσιαστηριον κυρίου
και κλαυθμω και στίναγμω
(κ κόπων' (τι άξιον (πιβλίψαι (Ις θυσίαν
η λαβ(1ι> StKTOv eVc των χ(ΐρών υμών.
κα\ τοϊιτο itxrrtpov ίποιησατί
ίκα\νπτ(Τ( δάκρυσι το θυσιαστηριον (ΠΙΠΙ)
κΚαίοντ(ς κα\ στίνοντα
άπο τον μη tlvai m προσεγγίζοντα τό ολοκαύτωμα
και λαβ(1υ Τίλίΐον (Κ χαρών υμών.
4 Reg. xxiii. 4•
Ι
Ο'.
εν σαδημωθ Κέδρων.
θ.
εν ττ} φαράγγι Κέδρων.
Ε'.
εν τω έμπυρισμω τοΰ χειμάρρου.
PSAL. C1X. 3.
Ο'.
εκ γαστρο? προ εωσφόρου
έγέννησά σε.
θ.
εκ μήτρα? άπο πρωί
(σοι δρόσο?) νεότητό? σου.
Ε'.
εκ μήτρα? άπο όρθρου
σοι δρόσο? ή νεότη? σου.
εκ γαστρο? ζητήσουσί
σε, δρόσο? νεανικότητο? σου.
xvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
CAPUT II.
De Aquilae editione.
I. Aquilae historia. II. Quonam tempore Aquila versionem suam ediderit. III. De Aquilae vereionis scopo.
IV. De Aquilae interpretis stylo. V. De duplici Aquilae versione.
I. Aquilae historia.
Aquila, natione Ponticue, religione gentilis, secundum Epiphanium Sinope oriundus, sub
Aelio Hadriano imperatore (A.D. 1 17-138) cujus, teste eodem, π^νθερίδης, sive soceri filius
fuit, vixisse traditur, ab eoque urbi Hierosolymorum sub novo Aeliae nomine reficiendae prae-
fectus est. 1 Idem narrat, Aquilam Hierosolymis commorantem, dum Apostolorum discipulos,
nuper Pella reversos, fide et miraculis ab iis editis florentes animadverteret, animo com-
punctum, Christianam religionem amplexum fuisse, et interjecto quodam tempore novae
professionis sigillum accepisse : mox autem propter astrologiae vanas artes, quas apprime
callebat, post baptismum non relictas, sed studiosius quam ante excultas, a magistris suis
primum objurgatum, deinde ab Ecclesia remotum fuisse ; qua ignominia vehementer per-
citum, sine mora ad Judaismum transiisse, et, circumcisione admissa, proselytum (ut postea
mmcupabatur 2 ) factum esse; indeque qua naturaliter praeditus erat ingenii contentione totum
se Hebraeis literis ediscendis tradidisse. 3 — Haec Epiphanius ; quae cum summa haesitatione,
quasi magna ex parte sive Judaeorum sive Christianorum otiosorum commenta, admittenda
esse quivis videt. Et Judaeos quidem ea quae ad majorem Aquilae dignitatem spectant,
quaeque a nativis eorum scriptoribus coiiiirmari mox videbimus, fabulatos esse credibile est ;
Cbristianis vero, quibus magni intererat de fama interpretis sibi, ut putabant, infensissimi
detrahere, narrationem de accessione ejus ad Ecclesiam et subsequenti ex ea expulsione
imputandam esse, ηοή longe a vero abhorrere videtur.
* : .
Epiphan. De Mens. et Pond. 14 (Opp. T. II, p. 170) : άνβούντας τη πί'στ« κα\ σημΰα μεγάλα εργαζομένους Ιασίων και
Διανούται ουν ο Αδριανός την πάλιν κτ'ισαι, ου μην το itpov. και άλλων θαυμάτων . . . κατανυγέις την διάνοιαν τω Χριστιανισμώ (π'ι-
λαβών τ6ν Άκίλαν τούτον τον προίίρημίνον ίρμηνίυτην, "Ελληνα στευσΐν' αίτησας δ( μ(τά χρόνον την *ν Χριστώ σφραγίδα (κομί-
όντα και αυτού πίνθίρίδην, από Σινώπης δί της Πόντου 6ρμώμ( νυν, σατο. άπο δί της πρώτης αυτού Ζξ(ως μη μ(ταθίμ(νος, του πιστ(ύ(ΐν
καΰίστησιν αυτόν (κΰσΐ ('πιστατύν το'ις (ργοις τών της πάλ(ως δηλονότι τί] ματαία αστρονομία, ην ακριβώς απαίδευτο . . . ίλίγχό-
κτισμάτνν. Ιη Synopsi S.S. (S.Athanas. Ορρ. Τ. II, ρ. 1 55) P**&s τι ΰπο τών διδασκάλων και *πιτιμώμ*νος Zvtxa τούτου, μη
ίί Chron. Pasch. ρ. 255 ed. Paris. non π*νθ*ρίδης, sed π(ν- διορθούμίνος δι, αλλά κα\ φιλονύκως μάλλον αντιτιθέμενος . . .
θιρός imperatorig fuisse dicitur. 2 Iren. adv. Haeres. ίξ*ώσθη πάλιν της εκκλησίας ως άχρηστος προς σωτηρίαν. πικραν-
III, 24 : Aquilas proselytus. Hieron. Ορρ. Τ. IV, ρ. 1 22 : 6Yis oe την διάνοιαν ώς ητιμωμίνος, Λ ζηλον μάταιον alperai' και
Ahibae quem magittrum Aquilae proeelyti autumat. Eu- τον Χριστιανισμον άρνησάμ(νος και την αυτού ζωην προσηλυτίυιι,
8eb. ίη Dem. Evang. ρ. 316: Ώροσηλυτος &€ ό 'Ακύλας η* ν, ου κα\ π*ριτίμν(ται Ιουδαίοι' κα\ (πιπόνως φιλοτιμησάμινος ίξίδωκΐν
φυσ« "Ιουδαίος. 3 Kpiphan. ibid. ρ. 171: Ό to.W Ακύλας ίαυτον μαθΰν την Εβραίων διάλ(κτον κα\ τα αυτών στοιχίια.
διάγων eV τη Ιερουσαλήμ, και ορών τους μαθητάς τών αποστόλων
PROLEGOMENA 1N HEXAPLA ORIGENIS. xvii
Hic discutienda venit quaestio, num Aquila noster cum Akila quodam (D*TpV, aliquando
D^pM) a scriptoribus Judaeorum antiquissimis memorato idem sit. De Akila haec potissi-
mum narrata sunt. Non natalibus Judaeus fuit, ut qui proselytus pj£7) nuncupatur. In
Ponto servos babuisse traditur. Legis, boc est, ut videtur, totius Codicis Sacri, Graecam
versionem concinnavit, cujus specimina nonnulla, literis Hebraicis scripta, feruntur. Coram
R. Eliesero et R. Josua, hoc est, assistentibus illis et opem ferentibus, vel secundum alios
(quibuscum facit Hieronymus, de Aquila nostro scribens) coram R. Akiba vertisse per-
hibetur. Floruit Hadriano imperante, quocum etiam collocutus fuisse, immo, si serioribus
fides habenda est, filius sororis ejus fuisse narratur. Quae omnia, praeter nominis conve-
nientiam, si cum eis quae de interprete nostro traduntur contuleris, per Akilam et Aquilam
unum eundemque intelligendum esse dubitari non potest. Si vero versionis Akilanae reli-
quiae a Judaeis scriptoribus conservatae cum Hexaplis Graecis conferantur, conclusio de iden-
titate eorum non evertitur, sed paulo obscurior et incertior fit. Ut breviter dicamus, Akilae
lectiones quae supersunt duodecim sunt. Ex his quatuor, Gen. xvii. ι (in Auctario), Esth. i. 6
(in Auctario), Ezech. xvi. 10, et Dan. v. 5, bonae frugis sunt, et Aquilae interpreti recte tri-
buuntur. Alia, Prov. xxv. 1 1 in Addendis ad Prov., vera esse potest, sed non est indubitatae
fidei. Duae, Jesai. iii. 20 (coll. Addendis ad Jesai.) et Ezech. xxiii. 43, a stylo Aquilae
abhorrere videntur. Alia, Psal. xlviii. 15, valde obscura est, et, nisi Aquilae lectio aeque
perplexa in margine versionis Syro-hex. exstitisset, plane rejectitia. Duabus, Lev. xix. 20 et
Dan. viii. 13, non multum tribuimus. Postremo duae, Lev. xxiii 40 et Prov. xviii. 21 in
Addendis, omnino absurdae et ridiculae sunt. 4
II. Quonam tempore Aquila versionem suam ediderit.
Interpres noster ad Judaeorum campum transfuga factus, et linguae eorum accuratam
intelligentiam adeptus, quo tandem anno Sacri Codicis versionem suam ediderit, pro certo
definiri nequit. Vixisse eum sub Adriano, consentiente veterum auctorum testimcmio non
est cur dubitemus ; sed in temporibus ejus intra arctiores limites circumscribendis in diffi-
cultate haud mediocri versamur. Quae autein aliquid momenti habere videantur cbronolo-
gicae rationes, hae fere sunt.
1. Floruit juxta Epiphanium anno Hadriani XII (a.d. 128 vel 129), annis post LXX
iuterpretes CCCCXXX ; fortasse quia eo ipso anno Hadrianum urbein Hierosolymam iDstau-
rare coepisse historici tradunt. 5 Epiphanio, ut videtur, praeeunte, Auctor Epistolae versioni
Arabicae Harethi praemissae affirmat, Aquilae Sinopensis Pontici versionem interpretatione
4 Conclusio nostra de aestimatione lectionum Akilinarum 5 Epiphan. De Mens. et Pond. 13 (Opp. T. II, p. 169):
IIOU est valde dissimilis ei quam promulgavit Rud. Anger Αδριανός ίτη κά, ούτινος τω δωδίκάτω trti Ακύλας *γνωρίζ(το . . .
in Hbello CUl titulllS : De Onkelo CJialdaico, quem femnt, ως flvai από τοΰ χρόνου της ίρμψ(ΐας των οβί ερμηνευτών ίως
Pentateuchi Paraphraste, et quid ei rationis intercedat Άκΰλα τοΰ ίρμηνίυτοΰ, ήγουν «W δωδεκάτου (τους 'Αδριανού, Ιτη
cum Akila, Graeco V. Τ. Interprete, Partic. I, pp. 28-30. v\' κα\ μήνας δ'.
ΤΟΜ. ι. d
xviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
των ο? annis CCCCXXX posteriorem fuisse ; illam autem ante adventum Christi plusquam C
[fort. CCC] annis concinnatara esse. e
2. Alia temporis nota ex Rabbinorum traditione peti potest, eorum scilicet qui Aquilam
R. Akibae, qui doctoris officiura ab a.d. 95 ad a.d. 135 exercuisse traditur, discipulum fuisse
autumant.
3. Aqiiilam versionern suam edidisse antequam Dialogum cum Tryphone Judaeo scrip-
sisset Justintis Martyr (qui mortuus est circa a.d. 165) Criticorum non paucorum opinio est. 7
Jlistini verba Slint : Έ7Γ€ί δε ύμεΐς και οι διδάσκαλοι υμών τολμάτε λέγειν μηδέ είρήσθαι kv τη προφη-
τεία τοΰ'Ήσαίον ιδού ή παρθένος εν γαστρι εξει, και τίθεται υιον, αλλ', ιδού ή νεάνις εν γαστρι λήψεται,
και τεξεται υι6ν. RursuS : (Και 6 Τρύφων άπεκρίνατο•) ή γραφή ουκ έχει- ιδού ή παρθένος εν γαστρι
λήψεται, και τεξεται υ'ιόν αλλ', ιδού ή νεάνις εν γαστρι λήψεται, και τεξεται υιον, και τα, εξής λοιπά, ως
ίφητ εστί δε ή πάσα προφητεία λελεγμενη εις Έζεκίαν. Et EQOX : Πίρϊ της λέξεως της, ιδού ή παρ-
θένος εν γαστρί λήψεται, άντείπατε, λέγοντες είρήσθαι' ιδού η νεάνις εν γαστρι λήψεται. 8 Allusio est
ad versionem quandam anonymam a Judaeis doctoribus prae LXXvirali commeDdatam ; quae
tamen non nisi in voce νεάνις (quam pro παρθένος tres interpretes posuisse exploratum est)
cum ea quae Aquilae in Hexaplis tribuitur, ιδού ή νεάνις εν γαστρι συλλαμβάνει, και τίκτει υιον,
consentit. Quam quidem discrepantiam nonnemo quasi rem conficientem praedicat, exinde
certe colligens, citationem ex Aquilae versione fieri non potuisse. 9 Sed Justinum, ut in talibus
fit, de sola voce νεάνις sollicitum, reliquum Aquilae contextum, quasi ad disputationem suam
nihil conferentem, praeteriisse, non est quod miremur. Quid quod Irenaeus, ut mox vide-
bimus, in pari argumento, dum Symmachi et Theodotionis verba citare profitetur, excepta
voce νεάνις, in qua summa disputationis versabatur, versionem LXXviralem sibi et lectoribus
suis unice familiarem ponit 1 Sed ut ad Justinum redeamus : eura hoc loco Aquilae versionem
respicere potuisse, non quidem negamus, sed illud pro argumento ad aliam rem probandam
tuto usurpari posse non concedimus. Immo longe verisimilius nobis videtur, Justinum non
Graecam Bibliorum versionem quamlibet in mente habuisse, sed tantummodo doctorum
Judaeorum in Christianorum invidiam scitum, videlicet tum hic tum aliis locis LXX inter-
pretes a vero Sacri Codicis sensu aberrasse. Reapse non interpretes eorum qualescunque, sed
ipsos et cloctores eorum (ύμεΐς και οί διδάσκαλοι υμών) Noster in crimen vocat.
4. Ad Aquilae aetatem definiendam plus confert locus S. Irenaei adv. Haeres. III, 24 :
Ού\ ως ενιοί φασι των νυν μεθερμηνεύειν τολμώντων την γραφήν ιδού ή νεάνις εν γαστρι εξει, και τεξεται
υΙον, ώς θεοδοτίων ήρμήνευσεν 6 Έφεσιος, και 'Ακύλας 6 Ποντικός. Hinc concludi potest, ηοη
quidem Aquilam et Theodotionem inter aequales Irenaei recensendos esse, quae nonnullorum
Criticorum, particulam νυν nimis urgentium, opinio fuit, 10 sed tantummodo duos interpretes
ante libros ejus contra Haereses scriptos, hoc est, ut ipse testatur, ante pontificatum Eleutheri
(a.d. 177-192) floruisse.
β White (Rev. Joseph) LeUer to the Lord Bishop of § 40. 8 Justin. M. in Dial. c. Tryphone, pp. 139, 163,
London, p. 1 1. 7 E. g. Hodius De Bibliorum Textibu», 169, ed. Maran. 9 Vid. C. A. Credner in Beitrdge zur
p. 576; Montefalconius in Pradiminaribus, p. 47; e re- EinUitung in d. bibl. Schnfim, Τ. Π, p. 198. 10 Vid.
centioribus autem De Wette in Einleitung in d. A. T. Rud. Anger De Onkelo etc. Partic. I, p. 9.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xix
III. De Aquilae versionis scopo.
Aquilam, propter illatam sibi ab Ecclesiae praefectis contumeliam, in fidei Christianae
invidiam et Judaismi patrocinium versionem suam concinnasse, generalis est scriptorum eccle-
siasticorum sententia. Epiphanius aflirmat eum ad interpretanduni se contulisse, ουκ όρθω
λογισμω χρησάμενος, αλλ' 6πως διαστρίψτ) τίνα. των ρητών, ένσκήψας rjj των οβ* Ιρμηνύα, ΐνα τα περί
Χρίστου kv ταΐς γραφαΐς μεμαρτυρημίνα άλλως εκδώσει. 11 Ab Hieronymo appellatur Judaeus. 1 *
Eum Judaicam mentem habuisse testatur Bar Hebraeus. 13 Theodoretus κακονργίαν ejus in
vertendo *^32 7N per ισχυρός δυνατός reprehendit. 14 Certum est quavis de causa versiouem
ejus solam ex Graecis, ne LXXvirali quidem excepta, a scriptoribus Talmudicis laudari.
Sed fatendum est, probationes quae ad lianc malae fidei accusationem tuendam proferuntur,
et per se leviores esse, et contrariis argumentis validissirais impugnari posse. Origenes ver-
sionem ejus a Judaeis non Hebraizantibus ceteris praeponi affirmat, non ut partibus eoruni
faventem, sed ut diligentissime factam, et S. Scripturae sensuin accuratissime exponentem. 15
Etiam Hieronymus, qui alicubi Aquilam quasi Christianae religioni infensum carpere videtur,
in Epistola XXXII ad Marcellam egregium de sinceritate ejus testimonium dedit. Sic enim
ille, quod paucis scripserat, se excusat : " Jampridem cum voluminibus Hebraeorum editionem
Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutaverit ; et, ut amicae
menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam plura reperio." 16 Sed operae
pretium erit, loca quae Aquila ob Christianismi odium in alium sensum detorsisse putabatur,
8ingulatim expendere.
1. Gen. ii. l8. Aquilae versio est : ποιήσωμεν αύτω βοηθον ώς κατίναντι αύτοΰ ; ubi illud
κατίναντί αύτοΰ carpit Anastasius Sinaita, quasi Deus homini mulierem non pro adjutore, sed
pro adversario et inimico dedisset. Sed locutio, ως κατίναντι αύτοΰ, non est nisi versio literalis
Hebraei ^?? ; ne dicamus eam ab Anastasio reprehendi, non quasi Christianae doctrinae,
sed ipsi quoque Judaismo repugnantem, et meram Έλληνόφρονος δυσσφοΰς blasphemiam. 17
2. Psal. ii. 2. Ρίο κατά, τοΰ χριστοΰ αύτοΰ Aquila interpretatus est κατά. τοΰ ήλειμμίνου αύτοΰ,
propterea a Philastrio Brixiensi 18 in crimen vocatus. Sed interpres noster non modo hic et
Dan. ix. 26, ubi de Christo sive Messia, sed aliis locis ubi de unctis personis in universum
sermo est, ήλ^ιμμίνος pro «ΤφΏ, u t et ήλνψ* pro ™9, et άλειμμα pro ΠΠψΟ (Lev. xxi. 12) posuit. 19
Cum vero χριστός et ήλτιμμίνος idem prorsus significent, si quis putet eum a priore epi-
theto, quasi Christianae nomenclaturae proprio, detfita opera abstinuisse, non valde
repugnabimus. 20
•:• — — •:•
11 Epiphan. De Mens. et Pond. 15 (Opp. T. II, p. 171). 16 Hieron. Opp. T. I, p. 252. w Vid. Hex. ad
12 Praef. ad Dan. (Opp. T. V, p. 621). Cf. Hex. nostra ad Geii. ii. 18. 18 De Haeresibus XC. 19 Vid. Hex.
Habac. iii. 13. 13 Vid. Hex. ad Psal. xxvi. 6, uot. 23. ad 1 Reg. ii. 35. Psal. lxxxviii. 52 (ubi Montef. Aquilae
14 Theodoret. Opp. T. II, p. 235. 1S Origen. Opp. T. I, paruiu probabiliter tribuit τοΰ χριστού σον). Singulare
ρ. 14 : (Άκνλπϊ) φιλοτιμότίρυν π€πιστ(νμίνος παρά Ίουδαίοις exemplum, ut videtur, est Hab. iii. 13, ubi et Eusebius
ίρμηνΐυκίναι την γραφην ψ μάλιστα (Ιώθασιν ο'ι άγνοοϋντ*: την et Hierouymus Aquilae vindicant συν χριστώ σου. χ Cf.
Ελαίων διάλ{κτον χρησθαι, ως πάντων μάλλον (πιτ(Τ€νγμίνγ. Ρ. Wesselillg. Observ. VttT. ρ. 74•
d2
xx PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
3. Bar Hebraeus, ut supra, Aquilam et Symmachum carpit, quia pro θυσίαν αίνίσίως και
αλαλαγμού, quae lectio est Comp., Ald., et librorum plurimorum, vel θυσίαν αίνίσ^ως, ut Syro-
hex. habet, θυσίας tantum, non addito αίνίσ^ως, transtulit. Sed in Hebraeo legitur nynn "Ίΐα*,
h.e. θυσίας αλαλαγμού, ut recte interpretatus est Aquila.
4. Psal. xc. 9. Eusebius in Commentario Aquilam et Symmachum hunc locum Ίουδαϊ-
κώτ(ρον cepisse affirmat ; dum ille ΰψιστον ίθηκας οίκητηριόν σου, hic autem ύψίστην ίθου την
οικησίν σου vertit. Scilicet ipse Commentator κυρα in priore clausula de Filio, ΰψιστον autem
in posteriore de Deo Summo, quem pro refugio suo habuerit Filius, Arianisino favens prave
intelligebat.
5. Jesai. xlix. 5 : *pW **7 SbnttT]. Aquila interpretatus est : et Israel ei congregabitur.
Hoc fortissimum contra Judaeorum perfidiam testimonium Hieronymus non miratur Aquilam
in plane contrarium sensum detorsisse, aut imperitiam simulantem, aut Pharisaeorum per-
versa expositione deceptum. 21 Sed pro N7 in K'ri est *h, quam tritissimam lectionis varie-
tatem Aquilam secutum esse, non est quod imperitiae, nedum malae fidei ejus imputetur.
6. Jesai. ix. 5: "^S^ vN. Theodoretus ad loc. : ΈΤτα των ονομάτων το μ^ΐζον, θ(ος ισχυρός-
τούτο δ( κακουργήσαντ^ς oi nepl Tbv Άκύλαν, ισχυρός δυνατός, ήρμήνςυσαν. Hanc quidem Clllpam, 81
culpa est, cum Aquila communem habent Symmaclms et Theodotio ; versio autem LXXviralis
(non eam dico quam a Luciano interpolatam secutus est Theodoretus) prorsus absona est.
Sed revera Aquilae usus tam constans est, ut si hoc loco in translatione Hebraei ^ θεός, noh
Ισχυρός, posuisset, in suspicionem fraudis potius incidisset.
7. Jesai vii. 1 4. Pro ™i?¥ LXX interpretes παρθένος, Aquilam vero ad invidiam Chris-
tianae religioni conflandam vedvu posuisse, inde a Justino Martyre et Irenaeo Don absurda est
nostri interpretis criminatio ; praesertim cum in loco Gen. xxiv. 43 virgo (Ττφν^Ί) Rebecca
non ή ν^ανις, sed ή απόκρυφος, h. e. puella quae α viris abscondita est, ab eo nuncupetur. Inde
siispicio oriatur, Aquilam in hoc insigni vaticinio juxta mentem Judaicam transferendo vocem
ambiguam κανίς consulto usurpasse : ambiguam dico, quia idem interpres in Deut. xxii. 28
ν(άνις pro ΓΠ'ίΓα posuit. 22
Conclusio disputationis haec est. Aquilae Judaeo utriusque linguae doctissimo nil pro-
positum fuisse videtur, nisi ut Codicem Sacrum, a prioribus interpretibus minus diligenter, ne
dicamus negligentissime et ineptissime versum, summa fide et accuratione, verbum de verbo
exprimens, lectoribus traderet ; in quo opere exsequendo κακοζηλίας quidem et pravae seduli-
tatis culpam non evasit ; κακουργίας vero et perversionis consultae non satis certa adsunt
indicia.
n Hieron. Opp. T. IV, p. 564. n Etiam in praeeen- nerus in Beitrdge etc. Τ. Π, p. 199. Nam et verba prae-
tibue σνΧλαμβάρ,ι et τίκτ,ι pro faturis, necnon in verbo eentia Hebraeis tlfc) ΓΗΠ studiose accoramodata snnt, et
compoeito 2ΥΛλαμβω«», quod notionem quandam naturalis locutio σν\\ αμ βάν« ν h ya<rr P \ ea ipsa est quam de partu
συκουσία* in sc continere videatur, interpretationis anti- virgineo posuit Lucas Cap. i. v. 31.
chrietianae indicia parum probabiliter odoratus eet Cred-
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
IV. De Aquilae interpretis stylo.
De stylo, sive proprio vertendi genere, quo usus sit Aquila, ad summam inter omnes
convenit; nempe eum in primis literalem esse, et sermonem Hebraicum potius quam Graecum
referre; utrum vero haec res laudi ejus an vituperationi imputanda sit, disputatur. Inter
veteres scriptores ab Origene commendatur, ut 6 κνριώτατα ερμήνευαν φιλοτιμονμ^νος 'Ακύλας; 23
ab Hieronymo autem, ut diligens et curiosus interpres ; ut eruditissimus Unguae Graecae, et
verbum de verbo exprimens ; quique non contentiosius, ut quidam putant, sed studiosius,
verbum interpretatur ad verbum. 24 In contrariam partem ab Origene culpatur, quasi δουλύων
τ/? Έβραϊκ$ λφι; 25 Hieronymus autem, ubi de optimo genere interpretandi consulto agit,
Aquilam proselytum et contentiosum interpretem, qui non solum verba, sed etymologias quoque
verborum transferre conatus sit, jure projici α nobis affirmat. 26 Idem vero alio loco cum de
interpretando in genere verissime praecipit, non debere interpretem sic verbum de verbo expri-
mere, ut dum sylfabas sequitur, perdat intelligentiam, 27 quis non videt hanc insimulationem in
Aquilam nostrum in primis cadere, qui dum in singulis vocibus particulisque reddendis totus
occupatur, nullam neque orationis sensus, neque linguae Graecae proprietatis, rationem
habere videtur? His concessis, quid ad scientiam biblicam promovendam conferat Noster,
quid non, facile percipitur. Quod ad rem lexicographicam et etymologieam attinet, testis
gravissimus est, et ceteris fere omnibus anteponendus. Praeterea ad quaestionem de Hebraei
textus hodierni integritate dirimendam, Aquilae versio quanto in syllabis apicibusque nume-
randis curiosior sit, tanto majorem auctoritatem habere manifestum est. Quod vero ad rem
hermeneuticam spectat, S. Scripturae loca obscuriora et perplexiora indagantibus Noster vix
ullam utilitatem praestat. Haec de generali istius versionis indole ; quam si quis non ex
singulis verbis aut periodis, sed e longiore pericopa aestimare studuerit, eum ad Hexapla
nostra in 3 Reg. xiv. 1-20 remittimus. Alia styli ejus specimina, sed breviora, sunt 3 Reg.
xxii. 47-50, et Jerem. x. 6-10 in Auctario. Nunc ad minutiores ejus proprietates atten-
damus.
1. Voces Hebraicas ut pluriraum iisdem vocibus Graecis, nulla habita seriei ratione,
exprimere studet. Cum igitur vox l^ij proprie corporis partem interiorem, Graece Ζγκατον,
sonet, etiam in locutionibus ^"^, in medio, intra, ^"JJJO, e medio, ex, eandem vocem Graecam
retinet. E. g. Gen. xviii. 12 : Risit Sarai ΤΧΆ^ρτι. Ο', kv έανττ}, Ά. h έγκάτω αυτής. Deut. iv. 3 :
Jova perdidit eos ΤΤ2Ί|?Ώ. Ο'. c£ υμών. Ά. άπο εγκάτων σον.
2. Idiomata Hebraea, posthabitis Graecis, studiose sectatur. E. g. Gen. v. 5 : Et vixit
Adamus Π]ψ D^tBWl PWttJ rflHO VWft, h.e. juxta LXX, τριάκοντα και Ιννακόσια (τη; pro quibus
Aquila soloece posuit, έννακόσια ho? και τριάκοντα Iroy, etiam ab Epiphanio 28 hoc nomine merito
* *
23 Origen. Opp. T. II, p. 23. « Hieron. Opp. T. VI, Opp. T. I, p. 653. 28 De Mens. et Pond. 2 (Opp. Τ. Π,
p. 25. T. IV, p. 564. T. I, p. 167. ω Origen. Opp. T. I, p. 159).
p. 14. 26 Hieron. Opp. T. I, p. 316. " Hieron.
xxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
reprehensus. Pro λίγων in narrando Aquila frequentat τω λίγειν ad instar Hebraei 1t¥b.
Coustructiones verborum Hebraeas (e.g. φοβηθήναι άπό τίνος, επιτιμήσω ίν τινι, άπορρϊψαι kv κακω,
εκλεξασθαι εν άγαθφ, ete.) fideliter servat. Etiam syntaxin abnormem Ο" 1 ? "TW (i Reg.
xiii. 21) pro ea quam unice probant grammaticorum filii, ΜΠ ΤΤ&Β, superstitiose imitatus
est interpree noster, verteudo, noil ή προσβόλωσις των στομάτων, sed ή προσβόλωσις στόματα (sic).
Huc denique pertinet usus ridiculus praepositionis σύν cum accusativo™ pro Hebraeo Γ»Ν,
propter quem ab Hieronymo passim exagitatus est; e.g. in Epistola LVII ad Pamma-
chiuni, n: " Aut quia Hebraei non solum habent άρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως et
syllabas interpretatur, et literas ; dicitque σύν τον ούρανον και σύν τήν γήν, quod Graeca et
Latina lingua non recipit."
3. Ad singulas voces Hebraicas curiosius et magis ετνμολογικώς transferendas, formas
verborum novas et monstro similes e re nata effingit. Etiam in hoc genere pravam ejus
sedulitatem lepide tangit Hieronymus 1. c. : " Quis enim pro frumento et vino et oleo possit
vel legere vel intelligere χ*νμα, όπωρισμον, στιλπνότητα ; quod nos possumus dicere, fusionem,
poimtionemqmi et splendentiamt"* Ex innumeris talium formarum exemplis pauca suffi-
ciant. Psal. xxi. 13: Fortes Basan "WtfO, Graece περιεκύκλωσάν με; juxta Aquilam vero
8«δηματίσαντ6 με, vocabulo Graecitati ignoto e nomine "^3 , διάδημα, extuso. 31 Ex όστεον (Djy)
Aquila excogitavit formas nou Graecas όστεοΰν (pro 08?, ossa arrodere), όστεϊνος s. όστόϊνος (pro
DWy,ybrfw), όστίωσις (pro ΠΏ2^ , fortitudo) . Ex επιστήμων (TOtptt) duplicem barbarismum,
ίπιστημονίζειν et Ιπιστημονοΰν (pro ^?^?) effinxit. Ab εκλεκτον (quod ei sonat "^ , frumentum)
monstrum vocabuli εκλεκτώθητε (pro ^ψΐ, purgate vos, JesaLlii. 11) derivavit. Ejusdem
generis sunt τενοντοΰν (pro *Π?, cervices fregit) a τενων (*Γ&, cervix); παλαιστοΰν (pro Π3ΐρ,
pcdmis gestavit) a παλαιστής (ΠΟΒ , palmus) ; θυρεοΰν (pro ^J , protexit) a θνρεον (ffi , clypeus) ;
γερμαδίζειν (pro 03H, fapidavit) a χ^ρμας, lapis; άφημενον (pro 3^3, leprosum) ab «0^ (V33,
lijira) ; πρασιάζεσθαι et πρασιοϋσθαι (pro ^V) a "^ρο-σιά (H^IV, areola).
4. Nec voces tantum et idiotismos, verum etiam syllabas et literas in vertendo exprimere
sibi proposuit hic interpres. Huc referendus est usus enclitici δε pro Γ7 τ locali Hebraeorum,
cujus Bpeciraen unum et alterum olim edidimus; 32 nunc autera copiam exeniplorum ex omni
versionis Aquilinae parte ad manum habemus. Talia sunt οΐκόνδε (ΠΓΡ:ΐ) Gen. xii. 9. xliii. 24.
Exod. xxviii 26. PsaL lxvii. 7; νότονδε (Γ033Π) Gen. xii. 9; Ώφείρδε (iTVQiN) 3 Reg. xxii. 49;
Kvp^y&c (^Π^Ρ) 4 Reg. xvi. 9 ; λεωπετρίανδε (ΠΓΡΠ2) Psal. lxvii. 7 ; etiam άρχήθενδε (ΠΏ1£)
Ezech. viii. 16. Aquilae curiosae infelicitatis sunt locutiones άπο άρχήθεν (0"7j??p) Gen.il 8;
εις άπο μακρόθεν (|ΤΙΓΠΌ7) et εις άπο ήμερων (*12Pu?) 4 I^ e g• χ ί χ • 2 5 J etiam άπεννοια (ΓΤ3ΪΏ)
Psal. cxxxviii. 20.
5. Hic ηοη praetermittendus est Aquilae usus, quo voces Hebraicas quasi in duas partes
Λ ψ
*• Pro accusativo hic illic eive ex scrupulo interpretis, ad Deut. vii. 13. Hos. ii. 22. Ώ Forniain verborum bar-
eive ex errore ecribarum, dativus reperitur ; e. g. Lev. viii. baram in -ματίζαν Nostro valde in deliciis fuisse constat.
IO. Jesai. XXXIX. 2. xli. 7; sed σνν σκύληκος (Exod. Vlii. 25) Talia 8UUt άγνοηματίζΐΐρ, βημάτιζαν, βρωματίζαν, γ(ννηματί-
η•>ΐι coiJCCXluimue. ΡοίΤΟ huic inteq>reti tribueilda vide- ζην, δκιβηματίζκν, όραματίζίσθαι, πτωματίζΐΐν, στ(ρ(ωματίζ(ΐν.
tur <nv ότ« pro "WK ΠΚ Jerem. xxxviii. 9. » Cf. Hex. 32 Vide uos in Otio Norvic. p. 2.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxiii
dissecat, et in par vocum Graecarum transfert. Sic Hebrdeum D^O ei sonat ταπ*ινοϊ τίλειος
(Psal. lvi. i), vel ταπανόφρων και άπλον? (Psal. xv. ι). Pro 7?7?> stridor (Jesai. xviii. i) Aquila
inscite posuit σκιά σκιά; pro ΓΡΕΠΕΡ (Jerem. xlvi. 2θ) καλή και κεκαλλιωμίνη; pro Ϊ-Π^ (1 Reg.
vi. 8) h νφ€ΐ κονράς, quasi ex 3"JM et W; pro ^ΠψΝί (Psal. Ixxii. 21) πυρ καπνιζ6μ*νον, h. e. #N
I-P^; pro ^IW?» 1W ludibrium (Exod. xxxii. 25) *k δνομα ρύπου, h. e. ΠΜ2 Οφ?; P ro ^^?»
fascia pectoralis (Jesai. iii. 24) cingulum exsultationis ; pro ΟΉΠΠΠ, terrores (Eccles. xii. 5)
τρδμω τρομήσουσιν. Ut finem faciamus, vocem vexatissimam ^JWJS? (Lev. xvL 8) in duas resolve-
runt et Aquila et Symmachus; quorum ille dupliciter, τράγος i}V) απολυόμενος, et κεκραταιωμενος
{ty) και απερχόμενος; hic autem τράγος άφιίμενος interpretatus est.
6. Aliud et minus notum est Aquilae artificium, quo voces Hebraeas sub Graeco quodam
involucro in versionem suam inducit. Non hic dicimus usum LXX senioribus et reliquis
interpretibus familiarem, literas Hebraicas cum Graecis ejusdem soni simpliciter commutandi; 33
sed ita commutandi ut voci peregrinae quasi Graecam faciem induat. Exempla simplicissima
sunt λΐς pro &i2 (Job. iv. 11); αύλων pro J^N, quercus (Deut. xi. 30); μωμος pro WD, quod tri-
tissimum est. Exquisitioris generis sunt τρισκελις pro Ι^γί? Φ 'ψ (ι Reg. xiii. 21); καρχαρού-
μενον pro "ϊ?Ί?9 (2 Reg. vi. 16); θεραπεία (si Theodoreto fides habenda est) pro D' , ?'J^ (1 Reg.
xv. 23); ύδωρ (nisi merum Rabbinorum commentum sit) pro "Π•7 (Lev. xxiii. 40); εν μαγώζοις
pro \3p2L (Ezech. xxvii. 24). Sed κάστν pro fipi? (Ezech. ix. 2), et κικεων pro T^i? (Jon. iv. 6)
fonna tantum Graeca sensu destituta fruuntur.
»
Ne tamen putet aliquis, Aquilam dum barbara et exotica sectatur, a puriore Graecitate
omnino abhorrere, non desunt argumenta, quibus eum probae lioguae et optimorum scriptorum
haud ignarum fiiisse ostenditur.
1. Ad elegantias Graeci sermonis pertinet forma nominis in -εων, quam in suos nsus
ingeniose convertit interpres noster ; e. g. πρινεών Gen. xiv. 3 ; παπυρεων Exod. ii. 3 ; μυρσινών
Zach. i. 8. Sed συχνών (pro ^P) Gen. xxii. 13 nescio quid peregrini olet.
2. Nemo, ni fallimur, ante nos observavit, Aquilam Homeri imitatorem esse. Praeter
usum enclitici δε, quem modo tetigimus, ad poetarum principis imitatiouem referendae esse
videntur voces et formae quas nunc recensebimus : XTs (non sine respectu ad Hebraeum Φ7)
Job. iv. 1 1 ; νήες (pro ναϋς) Psal. xlvii. 8. 3 Reg. xxii. 49 ; λειαίνων (pro λεαίνων) Prov. xxix. 5.
Jesai. xli. 7 ; επιστρωφων (pro επιστρέφων) Jesai. lviii. 1 2 (ubi nescio an formam Poel ^P^ expri-
mere studuerit Noster); άϋτή (si recte pinximus scripturam Cod. 88) Jerem. xlviii. 4; γάνωσις,
γεγανωμενος Amos vii. 7; χερμάς S. χερμάδιον Job. xxxviii. 38; θεναρον (Homero θεναρ) Prov.
*_ *
33 Hic usu8 LXX Senioribue et Theodotioni potius quam κωλϊθ (s. κωι\(θ) Eccles. i. 1 ; λιλ10 Jesai. xxxiv. 14 ; μαζονρ
Aquilae proprius est, sed neque ab hoc omnino alienus. Job. xxxvii. 9 ; μαμζήρ Deut. xxiii. 2 ; μ*ιν*\ Jesai. Ixv. 1 1 ;
E.g. ayovp Jesai. xxxviii. 14; άδαμα Ezech. xx. 38; ά\ωθ μ( σσαΐ 4 Reg. xi. 6; ραφα€\μ Job. xxvi. 5; ρψ*\μ Jesai.
Psal. xliv. 9; άρμωνΑμ Ezech. xxxi. 8 ; άσ\ρ Jerem. v. 26 ; xxxiv. 7; σασαϊμ κα\ σ*φωθ Jesai. xxii. 24; σίμμαθίχ Jesai.
βίρατάμ Cant. Cant. vii. 5 ; βωρ\θ Mal. iii. 2 ; ήδαδ Jerem. xlvii. 2 ; σ(ττ)μ Deut. x. 3 ; σ«\μ μπα «ίμ Jerem. 1. 39 ;
xxv. 30; ηφα Deut. xxv. 14; βαδααρ κα\ θαασονρ Jesai. σινωχ Jerem. xxix. 26 ; σωρηκ Jerem. ii. 2 1 ; χισϊλ(ίμ Jesai.
xli. 19 ; θαιμαν Exod. XXXVI. 23 ; βαυ Ezecb. ΪΧ. 4 ; (συν τονς) xiii 10.
Ιμί\μ Gen. xxxvi. 24; κίχχαρ (Άρτου) Jerem. xxxvii. 21;
XXIV
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
xxx. 4; forma (κκαήσεται (pro vulgari ίκκαυθήσεται) Jerem. xlvi. 19. Etiam Herodoti, historiae
patris, vestigia hic illic apud Nostrum deprehendisse nobis videmur. Hujusmodi sunt περι-
φλωσμϊς, febris ardens, Deut. xxviii. 22 (coll. Herod. V, 77), et καταπηκτή (vel, si mavis, κατα-
πακτή), ostium depactum, Jerem. xxix. 26 (coll. Herod. V, 161).
3. Ad eruditionem Aquilae philologicam pertinere videtur mos ejus, in vocibus Hebraeis
lninus usitatis vertendis, ad cognatas dialectos, Chaldaeara nempe et Syriacam, confugiendi.
E.g. in Psal. xxi. 17 vocabulum Hebraeum vexatissimum ΉΝ3 vel ^N3 in έχυναν, ad normam
Syriaci >U, pudefecit, transtulit. In Amos vii. 14 pro ^Sta, vellicans, collato Chaldaeo tira,
scrutatus est, Aquila ερευνών posuit. In Hab. i. 10 pro D^JT, irridebit, ex Chaldaico et
Syriaco celebrabitur habet. Pro λ??, fastidivit, Zach. xi. 8 Noster επερκασεν ex Chaldaico
ejusdem vocis usu mutuatus est. Locutio ejus, σπίλωμα (Ώφειρ) Jesai. xiii. 12 pro Hebraeo
D £| revocat N. T. locos Jac. iii. 6. Jud. 23, ubi pro εσπίλωσε uterque iuterpres Syrus y£S ex-
hibet. Alia hujus usus exempla dabunt Hexapla nostra ad Exod. xiii. 16. 1 Reg. xxviii. 9.
2 Reg. i. 19. 3 Reg. vi. 1 7. Prov. vi. 13. Jesai. xix. 15. Jerem. xliv. 10.
4. Postremo Aquilae versionis non exigua laus est, quod Hieronymus in Divina Biblio-
theca (quae dicitur) haud infrequens ejus imitator, praesertim in Psalmis, deprehendatur ;
cujus rei pauculis exemplis hic propositis, lectorem ad Hexaplorum silvam reraitteraus.
Exod. ii. 5 : fflDH "?prQ. Aq. εν μέσω του παπυρεώνος. Hieron. et Vulg. : in papyreone. Deut.
xxxiii. 12: *1? π • Aq. πάστωσα.. Hieron. et Vulg. : quasi in thalamo morabiiur. Job. xiv. 12: ^J^Xi
a ^r*r• Aq. εως αν κατατριβτ) 6 ουρανός. Hieron. et Vulg. : donec atteratur caelum. Psal. i. 1 : 1^23
E^?7• Aq. εν καθέδρα χλευαστών. Hieron. : in cathedra densorum. Psal. xv. 1 : Οζ!?0• Aq. τον
ταπεινδφρονος και άπλοΰ. Hieron. : humilis et simplicis. Psal. xlvii. 3 : ^3 ΠΒ\ Aq. καλώ βλαστή-
ματι. Hieron. : specioso germine. Psal. xlviii. 14 : H7D *Ι2ΓΡ. Aq. δραμοΰνται αεί. Hieron. : current.
Semper (et sic passim pro «T?D). Psal. lxv. 11: Aq. εισήγαγες ημάς kv όχνρώματι (ΓΤΤ12Ώ2), εθηκας
τρισμον (HgjnO) kv τω νώτω ημών. Hieron. : Induxisti nos in obsidionem; posuisti stridorem in dorso
nostro. Psal. lxvii. 32 : Ο^ΏψΠ ^nN\ Aq. οισουσιν εσπευσμένως. Uieron. : offerant velociter. Psal.
lxviii. 16: "lCNrr^trj. Aq. μηδέ στεφανωσάτω ("TOHlj), Hieron. : negue coronet. Psal. lxxxviii. 48 :
■ΠΠΤΠ3 ^J-^S?• Aq. μνήσθητί μου εκ καταδύσεως. Hieron. : memento mei de profundo. Psal. xc. 6 :
Γ^Π? "^ ^gP- Aq. άπο δηγμου δαιμονίζοντος μεσημβρίας. Hieron. : α morsu insanientis meridie.
Psal. cxxxviii. 16: ΟΓΟ 1ΠΝ fcfrj Ψφ* CTtJJ. Aq. ήμίραι κτίζονται ( r «>koo) καϊ ού μία h αύταΐς.
Hieron. : Dies formati sunt, et non est una in eis. Jerem. xlix. 19 ■ {ΓΡΝ «"Ν?"^. Aq. προς εύπρεπειαν
στερεάν. Hieron. et Vulg. : ad pulcritudinem robustam. Amos ii. 13 : Aq. €γώ τριζήσω ψψ*) ύποκάτω
υμών, καϋα τρίζει ή άμαξα. Hieron. et Vulg. : Ego stndebo subter vos, sicut stridet plaustrum.
V. De duplici Aquilae editioiw.
Hieronymus aliquoties Aquilae secundam editionem, quam Hebraei κατ άκρίβειαν nomi-
nant» diserte vindicat; cujus plurimas lectiones in Comnientariis suis nobis tradidit Duas
* *
34 Hieron. Opp. T. V, pp. 32, 624.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
XXV
autem totius S. Scripturae versiones eum edidisse, primam liberiorem, in qua sensum potius
quam singulas voces apte reddere studebat ; alteram vero quae κατ' άκρίβααν nominabatur, ad
quam solam pertinebat culpa servilitatis et nimiae curiositatis quae nomini ejus innsta est ;
hanc autem posteriorem eam esse quam, spreta priore, Origenes in tertia Hexaplorum columna
posuerit ; haec, inquam, antecessoris nostri placita 35 adeo incerta et lubrica, ne dicamus incre-
dibilia videntur, ut probabiliorem rationem inire coacti simus. Aquila igitur, ut nostra fert
opinio, unam Bibliorum versionem, eam scilicet cujus indolem et proprietates in praecedentibus
descripsimus, concinnavit; deinde, quo ei naturaliter insitum est accurationis studio, opus
suum denuo retractavit et recognovit, correctionibus quae necessariae viderentur ad marginem
exeraplaris, vel, si mavis, editionis, prioris appictis. Utrum vero totum Sacrum Codicem, an
libros tantum ejus difficiliores secundis curis subjecerit, deficientibus probationibus pro certo
definiri nequit. Alterius quidem editionis notitias non pariter in omnibus libris, etiam iis
quos commentatus est Hieronymus, obvias esse, exploratum est. " Duarum editionum," inquit
Hodius, 38 " nullam mentionem reperi in Commentariis in Jesaiam vel in Prophetas minores ;
quare suspicor in aliis libris, Prophetis saltem, utramque inter se verbatim convenisse." Ad
probabilem hujus quaestionis solutionem operae pretium erit conspectum omnium locorum, in
quibus Aquilae primae aut secundae editionis ab Hieronymo (qui solus hic testis est) mentio
facta sit, subjicere.
Ed. 1"»
Ed. 2<*.
Jerem. v. 24
ηχηψ
hebdomadas
Vacat (prob. πλησμονά?).
viii. 17
O^DS
regulos (βασιλίσκου?)
speculatores.
xiii. 12
V V
laguncula (υδρία)
νίβίλ.
xx. 3
τ
circumspicientem
peregrinum.
xxi. 13
ΊΊ2
arepfa
Τύρος.
xxii. 30
T3{
sterilem
άναύξητον.
Ezech. iii. 15
D^QttJQ
Vacat
ήρίμάζων.
27
2Ώ& V»teTT
Vacat
Qtti audit, audietur;
*TfP V-rnrn
Vacat
et gui relinquit, relinquetur.
iv. 9
D^M
ζία
Vacat.
16
onS-nisQ
ράβδον άρτου
στίρίωμα άρτου.
v. 7
ν : τ -:
Vacat
numerati estis*
viii. 16
D^N
προστάς
αίλάμ.
ix. 2
V 'v
κάστν
μέλανοδοχέίον.
xvi. 8
D^TT
μαστών
συναλλαγή?.
10
• r
ψηλαφητω
άνθίμω.
II
*vqr\
Vacat
torquem (κλοιόν).
M Vid. Montef. in Praelim. pp. 47, 48. *
De Bibliorum Textibus, pp. 577, 578.
ΤΟΜ. 1.
e
λ XVI
PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA ORIGENIS
Ed. ι"»
Ed. 2*».
Ezech. xviii. 10
r*
Vacat
άμαρτωλόν.
xx. 6
■s?
στάσι?
inclytum.
7
*9φΦ
Vacat
αποκόμματα.
*hbxi
in inquinamentis
kv (ίδώλοι?.
xxii. 16
1* ^hu^.
et contaminabo te
Vacat.
18, 19
yp
στίμφυλον et γίγαρτον
κράμα.
xxvii. 11
σπβ|
πυγμαίοι
Vacat (prob. τίτέλίσμίνοι).
xl. 43
trrgni
\πιστάσ*ι?
χ(ίλη.
49
rfhyon
et gradibus
και €7rt Ζνδεκα (?).
xlii. 1
mtarr
τ; • -
separati
του γαζίρά.
xliv. 18
yra
in sudore
busa.
Dan. i. 3
dwhb
ϊκλίκτων
τυράννων.
Hic satis mirari non possumus, Hieronymum, qiii ad Jesaiam et XII Propbetas prolixa
commentaria conscripsit, ad Psalmos autem in epistolarum commercio Aquilae tot lectiones
excitavit, neque ad hos neque ad illos duarum ejus editionum ullam mentionem fecisse. Ne
tamen ex silentio ejus temere colligamus, in ceteris libris Aquilae singularem tantum edi-
tionem exstitisse, alias istius interpretis duplices lectiones (non omnes, sed eas tantuin quae
potioris sunt fidei) quae a diversis testibus, sive duobus Graecis, sive Graeco et Syro-hexaplari,
ei assignantur, nunc recensebimus.
Exod. i. 7
*ir«tfa
Ά. και εχέοντο [χόμ€νον
Ά. καί kgupyjrav.
Lev. xvi. 8
^wS
Ά. ci? Κ(κραταιωμίνον και €ΐ? άπ€ρ-
Ά. ei? τράγον άπολυόμ^νον.
Num. xi. 8
{Otin "ΠΪΠ
Α. τον μαστού ίλαιον
Α. τον πΜρνραμ,ίνου iv (Καίω.
1 Reg. vi. 8
ΒΓ**?
Ά. kv λάρνακι
Ά. kv ΰφ€ΐ κούρα?.
xxvi. 5
2 Reg. viii. 7
Ά. lv ttj στρογγυλώσίΐ
Ά. του? κλοιού? του? χρυσού?
Ά. kv tj} καμπή.
Ά. τα? πανοπλία? τα? χρυσά?
y Reg. xxiii. 7
D^ttTIjpn
Α. των ίνδιηλλαγ μίνων
Α. των πόρνων.
Psal. xxi. 17
xliv. 13
Α. $σχνναν
Α. θυγάτηρ "Σόρ
Α. (δησαν (β. σννίπόίισαν).
Α. θνγάτηρ Ισχυρού.
xlv. 9
xlviL 15
rtnsm
Α. αφανισμού?
Α. αθανασία
Ά. demonstrationes.
Ά. et super mortem renovabit.
Ixxii. 21
lxxiv. 4
τ r
Α. παρωζύνοντο
Ά. ά<ί
Α. πυρ καπνιζόμ(νον.
Ά. cantilena.
lxxix. 14
- τ • ;
Ά. και παντοδαπον χώρα?
Α. και £ώα χώρας.
lxxxix. 10
ϋρπ
Ά. άνήρ (βΓΜ)
Ά. festinatio.
cxviil 120
- τ
Ά. ήλώ0»7
Ά. «pptff...
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORTGENIS.
XX VII
Jesai. xxix. ι Τ11Τ1 JT"]j? Ά. πολίχνη βιοτενσεως
xxxi. 7 pDMO^ Ά. άπορρίψονσι
xxxiii. 20 ^ΙίΓ 1 ^ Ά. εορτών ημών
lii. 5 *7*Xf\ Ά" 7ra P avo f i0 ^ (riy
lxii. 8 tiVVfl Ά. ofrfo
Jerem. iii. 19 ^? Ά. ονομαστήν
vi. 1 D-J3H I T ^^y Ά. «τι Βαιθχαρμά
xi. 9 ΊΦζ Ά. σύνδεσμος
xii. 5 ^pN 7^ Ά. και εξελυσάν σε
ΓΤΊΠΠΛ Ά. εριεΐς
χχν. 38 rtt^PI Ά. περιστεράς Ά. τεθολωμενης
xxix. 17 ΟΉξΦΓΤ Ά. τα πονηρά
xxxi. 7 Ί3Ί Ά. αγαλλίασα
2θ 'tyO 'TCH Ά. ήχησεν ή κοιλία μου
xxxiii. 6 J"H.O^ Ά. εισακούειν
xxxvi. 15 30 'Α. επίστρεψον
xxxvii. 16 f^STO^M Ά. «Ζ? τα εργαστήρια
21 ΟΠ7"Ί3? Ά. κεχχαρ άρτου
Ά. πόλίΓ παρεμβλήσεως.
Ά. άρμ^σοι/τα*.
Ά. των σι/ρταγωρ ή/χώ>.
'A.fabunt (Hieron.).
\Α. όπωρισμόν.
Α. (υοοξίας.
Ά. επι οίκον τοΰ άμπελώνος.
Α. άθ€σία.
Α. και (μόχΰωσάν σ€.
Ά. implicaberu.
Α. μονάχης.
Α. τά αβρωτα.
Α. αίι /fire.
Α. ίσ(ίσθη τά tvrtpa μου.
Α. ιασ-ιν.
Α. κάθισον.
Ά. €ίί τάί ταβέρνα?.
Α. nepiptrpov άρτου.
xliii. 10
12
xlviii. ι
12
37
xlix. 14
19
3°
1.8
1ϋ. 17
Ezech. i. 4
Jon. iv. 6
Mich. iii. 12
Ά. τδ σκάλιστρον.
Α. και σκαλίνσίΐ (?).
Α. ή υπ^ρΐπαίρουσα.
Ά. και τα νεβελ αντον.
Α. ζύρησις.
Α. καΐ ιτρ(σβίυτης eit τα ίθνη.
xxxviii. 26 ^Π2ΠΠ *$Η /Η&5 Ά. /Μ7ττω €γώ e//a τδι/ «λί^τ/χόν μοι/ Ά. βάλλω «γώ τήν 8«ViV μου.
ΎΗΒΰΓ]ΊΝ Ά. το σπείρωμα
Htpjfi Ά. και άναβαλεΐται
njtoQH Ά. Μασογα' /S
0ΙΤ712ΙΠ Ά. και τα κέρατα αύτον
Π1Η3 Ά. κατατετ μη μένος (njH.il)
O^liQ Ί^ Ά. καί περιοχή εν τοις εθνεσιν
]ΓΓΝ ΠΤ0"7Μ Ά. €7τί τό κατοικητήριον τδ άρχαιον Ά. n-pis einrptnttav στερεάν.
Vf3 Ά. Κΐνήθητε Ά. μ(τανοστ(υόμ(νοι.
D^TlftyS Ά. ώ? ερίψοί Ά. ώς κιρασταί (s. /ϊασ-ιλύπκ»).
Π < Ι33ΏΠ"]Ί^') Ά. Kai TOl)y μεχονώθ Ά. καΐ τά υποστηρίγματα.
ΓΠ^ρ ΠΡΠ Ά. πνεύμα καταιγίς Ά. άνεμος πρηστήρος (1).
ΪΛ?ί? Ά. Κίμωνα Ά. κισσόν (Hieron.).
^Γ^? V& Ά• λίΑολογ?^^*™" Ά. it σωροί (s. λ»0ολογ»'α) «σται.
His positis, quod fit in rebus quae ultra opinationem procedere nequeunt, de secunda
Aquilae editione relinquenda unicuique libera opinandi facultas.
xxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
CAPUT III.
De Symmachi editione.
I. Symmachi historia. II. Utrum Symmachue an Theodotio versionem suam prius ediderit. III. De Symmacbi
versionis fide. IV. De Symmachi interpretis stylo. V. De duplici Symmachi editione.
I. Symmachi historia.
Inter tree post LXX Bibliorum interpretes notiores Symmaclio secundus locus assignatus
est, propter causam quam mox videbimus. Historiam ejus sic narrat, vel, si mavis, fabu-
latur, Epiphanius. Imperante Severo (a.d. 193-21 i) Symmachus quidam Samarita, ex eorum
numero qui apud gentiles ejus sapieDtes habebantur, cum spe honoris et principatus, quem
inter contribules suos appetebat, nescio qua de causa destitutus esset, ira permotus ad Judaeos
transfuga fectus est, reductoque arte chirurgioa praeputio, secundam circumcisionem accepit :
quo facto mox ad novam Sacri Codicis interpretationem, in perversionem earum quae apud
Samaritae tunc temporis ferebantur, conficiendam se applicuit. 1 Eusebius tradit, Symmachum
Ebionitam fuisse (quae haeresis fuit eorum qui Christum quasi merum hominem, Josephi et
Mariae filium, suspiciebant, et legem Judaicam a Christianis observandam esse contendebant) ;
in cujus rei probationem oommentarios ejus adhuc exstantes appellat, in quibus Ebionitarum
haeresin argumentis e Matthaei Evangelio petitis adstruere videtur. Hos autem commen-
tarios, teste Eusebio, una cum aliis ejus in S. Scripturam expositionibus, Origenes se a Juliana
quadam, ad quam Symmachi chartae successionis jure pervenerant, accepisse affirmabat. 2
Hactenus Eusebius, ad cujus auctoritatem accedit Hieronymus, qui Judaeum Aquilam, Sym-
machum autem et Theodotionem Judaizantes haereticos, 3 vere pauperes et Ebionitas, et semi-
christianos * vocat
1 Epiphan. De Mens. et Pond. 16 (Opp. Τ. Π, p. 172): sebium secutus est Hieron. in Catalogo Scriptorum Eccles.
*Ei» τού τον Σ*νηρον χρόνοις Σύμμαχος τιι Σαμαρ*ίτης των παρ Cap. LIV (Ορρ. Τ. II, ρ. 894)• " Aquilae SCllicet Pontici
αυτού σοφών, μη τψηβ*\ς νπα τοϋ οϊκίίον ϊΰνους, νοσησας φιλαρ- proselyti, et Theodotionis Ebionaei, et Symmacbi ejusdem
χιαν, κα\ αγαταχτήσαί κατά της ιδίας φυλής, προσίρχνται Ίου- dogmatis, qui in Evangelium quoque κατά Ματθαίον scripsit
oaiou και προση\ντ*ΰ*ι, κάί π*ριτίμΐΗται ο^υτίρα» πΐριτομψ . . . comnieutarios, de quo et suum dogma confirmare conatur."
Ovroc TOtw 6 Σύμμαχος προς διαστροφή» των πάρα Σαμαρ*ίταις 3 Hieron. Praef. in Job. (Ορρ. Τ. IX, ρ. 1082 ed. Migne).
ίρμηνιιων ίρμηντΰσας την τρίτην ίξΆ»κα> ίρμηνιίαν. * Euseb. 4 Hieron. Ορρ. Τ. VI, ρ. 656. Huc ηοη trahendus est (qui
Hiit Eccles. VI, 1 7 : Ίων γ* μην ίρμην*ντων αυτών &η τούτων €γγογ eet Thiemii in libello mox allegando) alius Hiero-
ίστίο» Έβιωναΐον τόν Συμμαχον ytyovivai . . . Κα! υπομνήματα nymi I0CU8 in Comment. in Epist. ad Qal. (Ορρ. T. VII,
i) τον Ιυμμάχου tlvtn νϋν φίρτται, iv οις οοκΛ, προς το κατά ρ. 435)'• " ^Aec verba Ebion baeresiarches, semichris-
ΜατΑώ» αποτιιρόμτνος rhayytkio», την ΜηΚωμίνην αΐμ*σιν κρα- tianus et semijudaeus, ita interpretatus est : ότι ύβρις 6(oi
Ταύτα oi 6 'Οριγίνης, μττά και άλλων *ις τάς γραφάς ό κptμάμtvoς.'' , Nam nec SymmachllS Ebionita Ebion Tiae-
tov Συμμάχου, σημαίνιι παρά Ίουλιανης τίνος ιϊληφίναι, resiarches appellari potest, et ejus versio loci Deut. xxi. 23
ijv καΐ φησι παρ' αντοΰ Συμμάχου τάς βίβλους διαΜζασθαι. Eu- prorsus alia est
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxix
Haec est summa eorum quae de nostro interprete a veteribus tradita sunt. Nuper
quidera D. Abraham Geiger, in commentatione de Symmacho Bibliorum interprete lingua
vernacula conscripta, 6 conjecturam quandam in medio proposuit, videlicet Symmachum nostrum
Talmudistam fuisse, eundemque cum eo qui in libris Talmudicis sub nomine D12O1D filii
Josephi celebratur, quique discipulus fuit Rabbi Meiri, saeculo II exeunte aut III ineunte.
Nostrum autem Symmachum scliolae Meiri contra scholam Judae fautorem fuisse, argumen-
tatur V. D. e versione ejus loci Eccles. v. 3, kav €ΰζη ; quaei per particulam dubitativam iav
interpres innuere voluisset, melius esse omnino non vovere, quod R Meiri dogma fuit, repug-
nante altera schola. Porro ut probabile fiat, Symmachum Talmudistam Graecam linguam
probe calluisse, adducitur dictum ejus quoddam philologicum : ΠΤΠ Ε?7ϋ p^Pitt }ΟΊΝ p;nBB
□''Πϋ, h. e. ητράγων [immo τπράγωνον] significat quatuor angulos habens, τρίγων [τρίγωνον] tres,
δίγων [!] duo. Cum vero in iis quae de Symmacho Talmudista narrantur, de Bibliis Hebraeis
ab eo in linguam Graecam conversis altum silentium sit, nolumus in talibus argutiis diutius
immorari.
II. Utrum Symmachus an Theodotio versionem suam prius ediderit.
Epiphanius, ut vidimus, Symmachum sub Severo imperatore versionem suam emisisee
tradit. Deinde pergit : " Post hunc, tantillo elapso tempore (κατά, πόδας kv τω i£fjs χρόνω), hoc
est, imperante Commodo secundo, qui post antedictum Commodum Lucium Aurelium XIII
annis imperavit, Theodotio quidam Ponticus etc." β Sed hic immanis error est. Nam nullum
Commodum imperatorem exstitisse praeter L. Aurelium, qui ante Severum, interpositis pau-
corum mensium imperatoribus Pertinace et Didio Juliano, per XIII annos regnavit, omnibus
notum est. Quin et ipse Epiphanius non multo post imperatorum seriem repetens, haec
habet : " Post Antoninum Pium regnavit M. Aurelius Antoninus, qui et Verus, annis XIX.
Post hunc Commodus alius imperat annis XIII, cujus tempore floruisse diximus Theodo-
tionem, qui quartam interpretationem edidit. Commodum hunc excipit Pertinax alius, et
imperat menses sex. Huic succedit Severus alius cum Antonino filio, annis XVIII. Mortuo
Severo succedit Antoninus [Caracalla];" 7 de Symmacho prorsus silens. Epiphanii de duplici
^Commodo hallucinationem haud improbabiliter inde repetit Montefalconius, quod ei penitus
Sederat falsa opinio, Theodotionem, quem sub Commodo floruisse ex veterum, fortasse ipsius
'Nenis, auctoritate noverat, Symmacho posteriorem fiiisse. Utut sit, caecum ducem secutus
est ^ctor Epistolae versioni Harethi praepositae, cujus expositio haec est: " Iiiterpretatio
tertia e^. V ersio Symmachi, qui e Samaritanorum doctis erat, vixitque inter Judaeos ; fuitque
oc tempo^ S ever i regis, post Aquilam annis circiter L. Interpretatio quarta, versio Theodo-
tionis MarcKn S t a6) qui Sinopensis etiam erat, floruitque tempore Commodi secundi regis,
ldque post Syi^achujn annis prope X." 8 Errorem correxit (qui tamen ab Epiphanio sua se
5 Vid Jiklisclie ZeitscJ^tfur Wusemchaft und Lebm, De Mens. et Pond. 17 (Opp. Τ. Π, p. 172). 7 Ifcid. 18.
brster Jahrgang, Breslau, 1 ^2, pp. 6 2-64. β Epiphan. 8 White (Rev. Joseph), Letter etc. ρ. 1 1 .
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
accepisse testatur) Auctor Chronici Alexandrini sive Paschalis, qui postquam Tbeodotionis
editionem in annum Commodi sextum conjecerat, ordine temporis procedens, Symmaxjhi ver-
frionem anno Severi nono concinnatam esse affirmat. Quae cum ita sint, in hac duorum inter-
pretum euccessione acquieecendum videtur ; non ut quo anno aut etiam quo regno versionem
Buam uterque ediderit ullis certis rationibus definiri possit, sed simpKciter Theodotione Sym-
machum tempore nescimus quantulo posteriorem fuisse. Hieronymi quidem dicto fortuito in
Commentario ad Jesai. lviii. 6, Symmachum in Jlieodotionis scita concedentem torquem
posuisse, non multum tribuimus. Sed gravissimam esse Irenaei (qui Marci Aurelii et Com-
modi tempore, ac Severi quoque regni initio floruit) auctoritatem, qui de voce veavi? adversus
Judaeos disputans, Theodotionis et Aquilae, qui ita interpretati essent, non item Symmachi
meminerit, etiam D. Petavius, qui contrariae opinioni favet, scilicet Symmachum ante Theodo-
tionem vixisee, ingenue fatetur.
III. De Symrnachi versionis fide.
Praeter crimen Judaismi, quod ei una cum duobus sodalibus ejus nimis leviter impin-
gitur, Symmachum ab Epiphanio notatum vidimus, quasi in perversionem (διαστροφών) ver-
sionum Sacri Codicis a Samaritanis tunc temporis receptarum suam confecisset. Sed haec
accusatio, quantum e reliquiis ejus adhuc exstantibus conjici possit, omni praetextu destituta
est. Ε contrario in Gen. ν rationes ejus chronologicae cum textu et versione Samaritanorum,
quales nos manu terimus, contra supputationem LXXviralem concordant. Praeterea nostro
interpreti a nonnemine objicitur, tanti ei fuisse α LXX discedere, ut etiam a S. Scripturae
consuetudine desciscere non dubitarit, ut illos imperitiae nomine insimularet. 9 Cui respon-
demus, neminem Hebraei archetypi sensum fideliter exprimere posse, nisi versioni LXX
Seniorum, vetustate quantumvis venerabili, innumeris locis valere jubeat ; id quod Hieronymi
exemplo demonstratur, qui tum in Commentariis suis interpretationem LXXviralem acerrimis
criminationibus insectatur, tum in versione Latina a se elaborata, ut mox declarabimus, prae
ceteris omnibus interpretibus Symmachum ducem ac magistrum sibi proposuit.
IV. De Symmachi interpretis stylo.
Hieronymufl in prooemio ad Chronicon Eusebianum trium interpretum, quoad sf lum
sive vertendi methodum, comparationem instituit his verbis : " Quamobrem Aquila r Sy 130 "
machus et Theodotion incitati, divereum paene opus in eodem opere prodiderunt ; 9 70 m * ente
verbum de verbo exprimere, cdio sensum potius sequi, tertio non multura a vete* 13 * 18 d 18cre ~
pare." 10 Idem passim in scriptis suie Symmachum laudat, quasi ceteris manif&v* et a V er ~
tius vertentem; talemque interpretem qui non solet verborum κακοζηλίαν, ^d inteUigentiae
ordinem sequi." Ε recentioribus Criticis instar omnium est Valckenaerii elogium, qui eum
• Vid. Agellium ad Pwd. Ixv. 1 5. »• Hieron. Opp. T. VIII, p. 35 ed. Migne. » B*ron. Opp. T. VI, p. 258•
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENia
XXXI
quasi Graecorum interpretum Antiqui Foederis castigatissimum praedicat." Nec longe a
scopo aberrat Montefalconius, ciijus scrinia hic compilare non gravabimur : " Interpretatio
Symmachi clarissima et elegantissima omnium est. Res ille, ut plurimum, apte ac dilucide
exprimit, non verba singula scrupulose referre studet . . . Hebraismos raro sectatur ; summo-
pere curasse videtur, ne quidpiam in Graeca serie poneret, quod Graecum lectorem Hebraice
ignarum offendere posset." 13
Haec de Symmachi stylo in universum sufficiant: nunc de singulis ejus characteribus,
cum LXX et Aquila comparatione facta, paulo fusius agamus. 14
1. Constructiones Hebraeas, per copulas meinbratim concisas, Symmachus ad rotundiorem
Graeci sermonis structuram participiorum ope accommodat. Exempla sint : Exod. v. 7: O'.
πορζυίσθωσαν και συναγαγίτωσαν. Σ. άπ^ρχόμςνοι καλαμάσθωσαν. 4 I^g• ■< 2 : 0• ^vre και έπι-
ζητήσατ*. Σ. άπ^λθόντΐ? πύθίσθ^. Psal. xxvi. 2 : Ο', ήσθίνησαν και Ιπζσαν. Σ. σφαλίντα Ιπισον.
Cant. ν. 6 : Ά. Ικλαν, παρήλθεν. Σ. άπονίύσας παρήλθαν. Participii absoluti (quod dicitur) in
tali accommodatione egregius est usus. Sic Job. xxxiv. 29 : ^ θ. καΐ ain-bs ήσυχίαν παρφι,
και τ /y καταδικάσεται ; Σ. αυτόν δ\ ηρίμίαν δίδοντος τις κατακρίνει-, Psal. xxvii. Ι : Ο', μήποτ*
παρασιώπηση? απ ψοΰ, και όμοιωθήσομαι κ. τ. i. Σ. μη ήσυχάσαντός σου άποθίν μου ομοιωθώ κ. τ. 4.
Item in constructione Hebraeis familiari per praepositionem 3- cum infinitivo : ut Psal. ix. 4 j
O'. ei> τω άποστραφήναι τον έχθρόν μου. Σ. άναστραφίντων των έχθρων μου. Psal. xxix. ΙΟ: Ο', h
τω καταβηναί μ* (Σ. κατενςχθίντο? μου) €is διαφθοράν. ι Reg. xxii. 8 : (Χ. kv τω διαθίσθαι τον υίόν
μου διαθήκην. Σ. συντιθέμενου του υίοϋ μου. Ezech. L 1 9 : Ο', kv τω ίξαίρειν τα ζωα. Σ. ίπαιρο-
μίνων των ζώων.
2. Pro duobus verbis Hebraeis constructionem elegantiorem per verbum et adverbium
frequentat Noster. E.g. Psal. xxxii. 3 : Ά. άγαθύνατ€ ψάλατε Σ. ίπιμ&ω* ψάλατ€. Gen. iv. 2 :
Ο', και προσίθηκ* Τ€Κ€ΐν. Σ. και πάλιν €Τ€Κ€ν. Psal. xl. 9 > Ά. ου προσθήσ*ι του άναστηναι. Σ.
ούκίτι άναστήστται. Jon. ϋ. 5 • Ο'• άρα (^Ν) προσθησω τον έπιβλίψαι μ€ ; Σ. ΐσως πάλιν προσ-
βλίψω. Psal. 1ν. 7 : Hebr. commorantur y delitescunt. Σ. σννήγοντο λάθρα. Vel per verbum
et adjectivum; ut 4 Reg. iL 10: Ο', έσκλήρυνας του αίτήσασθαι. Anon. (qui proculdubio Sym-
machus est) : δύσκολον ντήσω. Hieron. : rem difficilem postuUtsti.
3. Pro duobus nominibus in regimine positis, quorum posterius juxta usum Hebraeum
prioris qualitatem exprimit, Symmachus Graeco more nomen et adjectivum adhibet Sic
Psal. liv. 24 : Ο', άνδρπ αιμάτων και δολιότητος. Σ. (άνδρπ) μιαίφονοι και δόλιοι. Psal. cL Ι : Ο'.
*ν στίρΐώματι δυνάμεως αύτοΰ. Σ. kv τψ στΐρ^ώματι τω άκαθαιρίτω αύτοΰ.
4. Notiones ab Hebraeis per complexionem verborum expositas Noster uno vocabulo, quae
Graecae linguae felicitas est, sive adjectivo sive adverbio apte et eleganter reddit. E.g. Prov.
XV. 15: TJIfa. Σ. οξύθυμων. Jesai. ix. 15: D^D^M^tol Σ. αΐδίσιμος. ι Reg. XXV. 3 : TQ^ID
» ?• O'• άγαθτ) συνίσ^ι. Σ. αδιανόητος. Ibid. : Ε V?^"^* C. πονηρός kv €πιτηδ(ύμασι. Σ.
11 Vid. Hex. nostra ad 1 Reg. xxiii. 13. 1S Montef. in nostrae elaboranda plurimum nobis contulit C. A. Thiemii
Praeliminaribus, p. 54. M In hac parte lucubrationis libellus, Pro Puritate Symmachi Disaertatio, Lips. 1755.
χχχιι
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
κακσγνώμων. Job. xxxii. 19: Mf ^ D Σ • οΓ " 0? " € ' οί «&*™ 1 "™• Psa1 ' lxxvii ' 53'• O"-
(ώδήγησεν aiWr) cV «λπί&, και ούκ Ιδειλίασαν. Σ. «ty^oi/y καί απτόητους. Jud. xviii. 7 ! Ο', επ
ferfe. Σ. α^ ρί >ω Γ . Job. xxxiv. 6: *$Γ& «θ. A*«/ d*«fcf. Σ. auurto. Ezech.
xxii. 29: tDEtip N^S. Σ. άκρίτωϊ. Amos vi. 13: "^7 NT7. Σ. άλόγως. Jesai. ln. 8 : R8
Rf O'. IfAtytl πρό? οφθαλμούς. Σ. όφθαλμοφανώς. 2 Reg. xii. 8 : Hjnjfj Π2Π3. Σ. πολλα-
ττλασώο?.
5. Praepositionem ?, quae apud Hebraeos latissimum usum habet, Symmachus non uno
modo transfert. E.g. Gen. xxvii. 35: ' A • kv *****• Σ • 8l ' ^P™• P sal - xvi • I: °'• ούκ kv
χείλεσι δολίοις. Σ. ού && χ<ι\ίωι> δολίων Psal cxviiL 9 : &. iv τίνι. Σ. (juxta potiorem scrip-
turam) δια τίνος. Psal. cxviii. 109 : Ο', kv ταΐς χερσί μου. Σ. μπα. χείρας μου.
6. Lingua Graeca nulla in re ceteris magis antecellit quam in particularum ejus varietate
ac elegantia ; quam rem in transferendis particulis Hebraeis non ita immerosis Noster in ver-
sionis suae exornationem et illustrationem convertere callebat. Exemplum primum sit par-
ticula ^*, quae Aquilae et Theodotioni nil nisi nXfjv sonat; Symmacho autem άρα (ι Reg.
xvi. 6), ίντως (Psai lxxii. 18), διόλου (Prov. xxii. 16. Cf. Hex. ad Psal. xxii. 5), ίσως (PsaL
cxxxviii. 1 1), Ισως ουν (Psal. lxxiL 13), μόνον (Thren. iii. 3), ούτως (ι Reg. xxv. 21. Jerem. xvi. 19),
onnullis locis rejecta Theodotionis
versione, quae textum LXXviralem, ut hodie legitur, invasit, Symmacho praerogativam dedit ;
ut videre est in Hexaplis nostris ad Cap. xxi. II. xxxii. II, 12, 13-17. xxxiv. 23. xxxvii. 10.
/^
χχχνι
PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA ORIGENIS.
V. De duplici Symmachi editione.
Quae de Aquilae duplici editione, vel potius secundis curis, disputavimus, ad alteram
Symmachi editionem eo magis accommodari possunt, quod vestigia hujus operis longe pauciora
et incertiora sunt. Et primum de locis sane paucissimis, in quibus Hieronymus secundara
Symmachi editionem diserte appellat, videndum. Sic igitur ille in Commentariie ad Jerem.
xxxii. 30 : " Symmachi prima editio et Theodotio sobs {μόνοι) interpretati sunt. Secunda
quippe Symmachi vertit Λάλοι/." Item ad Nah. iii. 1 : " Symmachus autem άποτομίας πλήρη?,
quod possumus dicere crudelitate vel severitate plena. In altera ejus editione reperi μ&οκο-
πίας πλήρης; id est, sectionibus carnium et frustis per membra conscissis." Postremo ad
Jerem. xx. 2, 3 : " Pro nervo, quem nos diximus . . . Sjmmachus βασανιστή ptov, sive στρφλωτή-
piov, quod utrumque tormenta significat." Et mox : " Pro pavore, quod in Hebraico scriptum
magur . . . Symmachus ablatum, sive congregatum et coactum, interpretatus est. w In quibus
tamen duobus exemplis utrum de duplici Symmachi editione, an de diversis prophetae locis
Hieronymi verba intelligenda sint, pro certo definiri nequit.
Haec sunt sola S. Scripturae loca, ad quae secundae Symmachi editionis mentio fit.
Nunc recensenda sunt loca paulo numerosiora, in quibus duae interpretationes, a diversis
auctoribus Symmacho attributae, ex hypothesi duplicis editionis inter se conciliari solent.
Haec fere sunt:
Exod. xxviii. 14
xxx. 4
Num. xi. 8
Jud. i. 15
1 Reg. xxv. 35
2 Reg. viii. 18
4 Reg. iii. 4
Psal. ii. 4
-vxh
Ntetn
lxxii. 7
ciii. 22
Cant. Cant. i. 6
v. 11
Jesai. v. 30
xiii.3
xli.i
rhi&W Ά. Σ. άλύσνς Ά. Σ. σύσφιγκτα.
DVQ^? Σ. θ. «V θήκας Σ. ίϊσοδοι.
Σ. (ίς λίπος Σ. πιότητος.
Σ. κτήσιν Σ. άρδίίαν.
Σ. και ίτίμησα Σ. και ίν^τράπην.
Β^φ 2 • σχολάζοντας Έ/3ρ. Σ. Ά. Ufmt.
Tj?J Σ. ήν τρίφων βοσκήματα Σ. άρχιποιμήν.
ΊΌ7"^7^ Σ. Καταγ(λάσ€1 αυτούς Σ. καταλαΧήσκ αντων.
Xliil 19 ϊϊΓΠΝ *%* W)$$ β® Σ.θύ& μ€Τ€Κλίθηταύπορθθνντα Σ. κα\ i&tuuvav τά διαβήματα ημών
ημάς αττο της όδου σον από των τριβών σον.
^iDP Ν2£ Σ. προίπιπτον άπο λιπαράτητος Σ. ί^ΐσαν άπο λίπους.
P C P^U Σ. ύποχωρήσουσΐ Σ. σνσταΧησονται.
VQfffft Σ. οτι παρνίβλ^ί μί Σ. δτι καθήψατό μου.
*5 ^0? 2. ως λίθος τίμιος Σ. χρυσίον Σ. ίπίσημος χρνσόλίθοα.
VbV DH^ Σ. Καϊ ήχήσίΐ ίπ αύτοΰ Σ. κα\ «αλί'σ« airrovt.
Τ^5 Σ. h τω 6οξασμ<ρ μου Σ. τ# υβρπ μου.
Wi^hh Σ. δουλάσαπ Σ. σιωπήσατε.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
xxxvu
Jerem. vi. 1 1
hvn vvqlfl
Έ. /atigatus sum tolerans («κο-
πίασα άνεχόμενος)
Σ. laboravit tolerare.
xv. 16
•• : τ
Σ. τροφή μοι
Σ. και προσίο^χόμην αυτούς.
xli. 17
Σ. τοΓ? ίχόμενα
Σ. Τ}? κατίναντι.
Thren. i. 8
ΓΤΤ^
Σ. σίκγρς
Σ. άνάστατον.
16
QPOgto)
Σ. έρημοι
Σ. στυγνοί (β. σκυθρωποί) .
iii. 20
- τ
Σ. ^αυτ/7 προσλαλΐ7σ«
Z^. κατακάμπτΓτα*.
Ezech. i. 4
rnyp rni
Σ. 7ΠΌΐ) καταιγιζομενη
Σ. 7ΓΙΌ?) ^ν!λλί;9 (?).
iii. 13
^P"!
Σ. καί σνγκρουσιν
Σ. /cai ψόφον.
ν •3
TB?*
Σ. ei> τοΓ? κρασπεδοις σου
Σ. 4ι> άκρω τον ιματίου σου.
xiii. 18
rtnra
τ :
Σ. υποστρώματα
Σ. ύπαγκώνια.
xix. 14
: • ν ••
Σ. σκήπτρον ety το εξουσίαζαν
Σ. fts σκήπτρο» βασιλικό».
xx. 6
^?
Σ. religio [θρησκεία)
Σ. στάσις.
2,6
DEttN )JN^
Σ. «έ deleam eos
2j. ΐνα π\ημμ*\ήσωσιν.
Hos. vi. 9
Ο^ΤΣΙ ^W
Σ. ανδρός ύποκριτοΰ
Σ. avbpbs fvtbpcvrov.
νϋ. 14 ontaSttJD -^ W??. •»?
Ά. Σ. άλλα άσβλγώί €λ<£λί;-
Σ. αλλ' τ) εχρεμετισαν εν κατα-
σαι>..
κλίσεσιν αύτων.
ix.7
VJWQ
Σ. cVi/eoy
Σ. κραιπαλών (s. κεκραιπαλι/κώε).
xii. 11
D^q|
Σ. a>y βάτραχοι
Σι ώϊ σωροί λίθων.
xiii. 3
τ \-: ••
Σ. άπο ακριδών
Σ. από <wri}s.
14
*??*
Σ. άπάντημά σου
Σ. άκηδία σον.
Amos i. 1 1
™rn
Σ. σπλάγχνα 2&α
Σ. (vrtpa αντον.
Habac. ii. 5
Σ. ονκ εύπραγήσει
Σ. ονκ εύπορήσει.
Zach. ν. 1
τ τ τ • :
Σ. κεφαλις πετομίνη
Σ. ώ? ftXr;pa πΐτόμΐνον.
Habes segetem lectionum diversarum satis pusillam; e quarum niimero si eximas eas
quae vel scribarum in nominibus ponendis oscitantiae, vel versioni Syro-hexaplari paulo libe-
riori imputandae sint, Symmachi secunda editio veremur ne pro mera ignorantiae excusatione
habenda sit.
xxxvm
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
CAPUT IV.
De Theodotionis editione.
I. Theodotionia hietorie. II. De Theodotionis versionis scopo et indole. III. De Theodotionis interpretis stylo.
I. Theodotionis historia.
Auctore Epiphanio, Theodotio patria Ponticus fuit, religione autem Christianus de schola
Marcionis haeresiarchae Sinopitae ; qui cum haeresi suae nescimus qua de causa succenseret, ad
Judaismum defecit, et circumcisionem accepit : quo facto, ne quid historia ejus ab iis quae de
Aquila et Symmacho traduntur declinaret, Hebraeas literas edidicit, et versionem ipse suam
aggressus est. 1 Quod ad geutem ejus attinet, dissidet Irenaeus, qui Ephesium eum vocat, de
conversione ejus ad Judaismum cum Epiphanio consentiens. 2 Ε contrario fuisse Theodo-
tionem pariter ac Symmachum de secta Ebionitarum, pluribus in locis, ut vidimus, testatur
Hieronymus, quamvis in Prologo in Danielem rem in dubio relinquere videtur, cum ait:
" Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodo-
tionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit, licet eum quidam
dicant Ebionitam, qui altero genere Judaeus est." 3 Ceterum de aetate ejus, dum in quae-
stione de Symmachi aetate versabamur, probabiliter pronuntiavimus ; videlicet eum Sym-
macho priorem fiiisse, et, si quid veteribus tribuendum, imperante Commodo (a.d. 180-192)
versionem suam concinnasse.
II. De Theodotionis versionis scopo et indole.
Ut Aquilae in vertendo in primis propositum fiiit verbum de verbo exprirrere, Symmacho
autem sensum potius sequi, sic Theodotioni in suo opere ornando illud potissimum in votis
fuisse videtur, non multum α veteribus, hoc est, a LXX interpretibus, discrepare; 4 ita tamen
1 Epiphan. De Mene. et Pond. 17 (Opp. Τ. Π, p. 172) : λ« 6 τΐοντικος, αμφότεροι Ιουδαίοι προσηλντοι. s Hieron.
Mera τοντοι- bi κατά πόδας h τψ ίξΐ,ς χρόνψ . . . ©eoior.W τις Ορρ. Τ. V, ρ. 020. * Epiphan. De Mens. et Pond. 17
nomjcot αϊτό της οιαοοχης Μαρκίωνος του αιρισιάρχον τον Itytt- (Τ. Π, ρ. Ι 7 3) : Διο τά nXtlara τοΊς ο? σνναΒόντως ^ίΤΐΙΙΙ
wirov, μηνιων κα\ αυτός τρ αντον aipiau, κα\ Λ$ Ίονσαϊσμον άπο- τριβάς γαρ tl X tv ovVos rar ϊτλίίσταί από της σννηθίίας των οβ".
κλίνας, «αϊ *ίριτμηβ<\ς, και την των Εβραίων φωνην κα\ τά αύτων ΗίβΓΟΠ. Ορρ. Τ. Χ, ρ. 120 ed. Migne ! " Juxta Theodotionis
9T9txf'ta παιο4ΐ-6ΰς, Ιοίως και αΜς ίζίοωκ*. * Iren. adv. dumtaxat editionem, qui Bimplicitate sermonis a LXX in-
Haeres. ΠΙ, 24: »r Qtooormv ηρμηνηση 6 Έφίσης και Xjcv- terpretibue non discordat." Idem Ορρ. T. IX, p. 1079 ed.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. xxxix
ut quae ab illis vel absurde conversa, vel prorsus praeterita fuissent, ipse ad Hebraei arcbetypi
normam emendaret et suppleret. Prioris generis culpae insigne exemplum est Danielis liber,
cujus versio LXXviralis tam putide et praepostere jacet, ut nulla manu medica ad Ecclesiae
H8us accommodari possit ; unde accidit, ut illa seposita et velut antiquata, Theodotionis editio
in locum ejus successerit. Quod vero ad defectus veteris versionis attinet, testis sit textus
Jobi LXXviralis (qui vocatur), ut in exemplari Komano hodie legitur, cujus fere sexta pare,
nulla adhibita discriminis nota, Theodotioni debetur; discriminis notam dico, quia discrimen
ipsum cuivis Graeca cum Hebraeis paulo attentius comparanti haudquaquam obscurum erit.
Etiam Jeremiae vaticiniorum haud exigua pare, quae apud LXX defecerat, in libris hexa-
plaribus de Nostro suppleta est, cujus pericopae prolixiores sunt Cap. xxxiii. (Gr. xL) 14-26,
et Cap. xxxix (Gr. xlvi). 4-13.
Ε libris canonicis Jeremiae Threnos Aquilam et Theodotionem in versionibus suis praeter-
misisse, e male intellecto Origenis loco olim credebatur; 6 quam opinionem quod ad Aquilam
attinet, aperte falsam, quod vero ad Theodotionem, parum verisimilem esse, in Monito ad
Threoos demonstravimus.
Libros V.T. apocryphos tres interpretes non vertisse res nota est; sed ex hac generali
propositione excipiendae sunt, praeter Jobi epimetrum in fine Cap. xlii, Danielis pericopae,
Susanna, Canticum Trium Puerorum, et Bel et Draco, quas in Theodotionis quoque editione
locum 8uum retinuisse constat. Estherae vero additamenta (quae vocantur) nec in Htbraeo,
nec apud ullum ferri interpretum diserte testatur Hieronymus.®
III. De Theodotionis interpretis stylo.
Theodotionis stylus simplex et gravis est, et, ut jam observavimus, inter Aquilam et
Symmachum medium locum occupat, quorum interpretationibus, desertis per occasionem
Seniorum vestigiis, non raro se adjungit. Interdum vero, relictis ceteris omnibus, novam
viam sibi secat; e. g. Gen. i. 28: W^3 *ΓΓΛ, Ο', και άρχ^τ^ των Ιχθύων. Ά. κα\ ίπικρατΰτ* Ιν
ιχθνι. Σ. και χ(ΐρονσθ( τους ίχθνας. θ. (ex USU Syrorum) και naiSevere kv tois ιχθνσι. RuTSUS
Gen. iv. 4 pro Hebraeo V^T, et respexit, quod τοΓί Ο' inuStv, Aquilae ίπίκλίθη, Symmacho
ίτέρφθη sonat, Theodotio paulo argutius kvenvpwtv posuit, modum approbationis, per ignem
Bcilicet, juxta traditionem Eabbinorum, inuuens. Styli autem proprietas, qua Noster a ceteris
interpretibus maxime differt, mos est ejus voces Hebraeas, etiam eas quarum translatio non
ita difficilis erat, ανερμήνευτους lelinquendi, Graecis tantum cbaracteribus pro Hebraicis positis.
Hic usus, ab Aquila et Symmacbo, ut supra declaravimus, parcius admissus, a Theodotione
adeo frequentatus est, ut propter banc in primis causam indocti interpretis nota a Montefal-
Migne : " Quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus lationis expresserint." β Hodius De Bibliorum Textibue,
et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel p. 584. β Opp. T. IX, p. 1445 ed. Migne.
ex utroque commixtum et medie temperatum genus trans-
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OKIGENIS.
conio ei inusta sit Sed priue quam ultra progredimur, operae pretium erit catalogum
verborum Hebraeo-Graecorum, quae in Theodotionis reliquiis obvia sunt, ordine alphabetico
exhibere, praesertim cum maxima eorum pars in Lexicis ad vereiones V. T. Graecas concin-
natis desiderentur.
άγανωθ Jesai. xxii. 24.
άγγαϊ Anon. 2 Paral. xxvi. 9.
άγμύν Jesai. xix. 15.
άγονγιμ Anon. 2 Paral. ix. 10.
ayovp Jesai. xxxviii. 14.
άδαμά Gen. ii. 7. iii. 18. Deut. xxi. 23. Ά. Θ. Ezech.
xx. 38.
άδωνι Zach. i. 9. iv. 4.
άζαβλ Anon. Lev. xvi. 10, 26.
άζαρα Ezech. xliii. 14.
άμαδαρωθ Anon. Jud. v. 22.
ayada>d (potius άδανωθ) Anon. 1 Reg. xv. 32.
άραβα Job. xxxix. 6. Jesai. xli. 19. Jerem. xxxix. 4, 5.
^py Jesai. xvii. 9.
άρσ«<0 Ά. Σ. θ. Jerem. xix. 2.
άσιδα Job. xxxix. 13. C. Θ. Jerem. viii. 7.
ά<ρ\κ {kv) Ezech. xxvii. 16.
άχΐ Job. viii. 11.
βακ(Χληθ 4 Reg. iv. 42.
βαραμύμ Ezech. xxvii. 24.
β(6(κ Ezech. xxvii. 27.
βίθθιύμ 4 Reg. xxiii. 7.
0€λ<άλ (υ/οί) Jud. xix. 22.
βραΰύ Jesai. xxxvii. 24. xli. 19.
γαβ<1μ Ά. Σ. θ. Jerem. lii. 16.
γαζαρηνοι Ο', θ. Dan. ii. 27.
γαζ(ρα (ri) Ezech. xli. 13.
γαλιμά Ezech. xxvii. 24.
γαράμ, γαρ\μ Ο', θ. 4 Reg. ix. 13.
δααρ Jesai. xli. 19.
9αβ(ΐρ PsaL xxvii. 2.
δαρωρ Anon. Lev. xxv. 10.
bfwp Ezech. xlvi. 17.
doc Jesai. xl. 15.
lyXaat (β. ΙγΧααδ) Anon. 4 Reg. iv. 34.
*Μ*κ (β. ί$δΙμ, «. yeiii^) J e8 ai. lxiv. 6.
€λ*ίλ€?/* Anon. Lev. xix. 4. xxvi. 1.
έλμωνί ι Reg. xxi. 2.
€λα>«/χ Mich. iii. 7. Habac. iii. 3.
ελωαϊχ Mich. vi. 8.
ίμιρ Ά. Σ. θ. Jesai. xvii. 9.
Ινθωφ Anon. Jud. viii. 26.
ίφαδανω Dan. xi. 45.
ζψμα Lev. xviii. 17. Ezech. xvi. 27.
ήδω Job. xxxvi. 30.
ήλ Mal. ii. 11.
θαασούρ Ά. θ. Jesai. xli. 19. lx. 13.
θαβίλ Lev. xviii. 23. xx. 12.
θαδααρ Jesai. xli. 19. lx. 13.
θαρσΐϊς, chrysolithus Ezech. x. 9.
θίφονλαθωθ (ii>) Job. xxxvii. 1 2.
6evvlv Jesai. xliii. 20.
θίραφιι/ ι Reg. xix. 13.
ίαμάν Ο', θ. Gen. xxxvi. 24.
Uft [b) Ezech. xliv. 18.
/«V, ίϋμ Ά. Σ. θ. Jesai. xiii. 22. xxxiv. 14.
ίωβήλ Exod. xix. 13. Lev. xxv. 10.
καδησίμ (s. καδημιμ) Jud. v. 21.
καιδδα. Ezech. xxvii. 19.
κάστυ Ά. θ. Ezech. ix. 2
κ^φφα Jesai. xix. 15.
μαγαλ ι Reg. xxvi. 7.
μαλ€€ΐν Jerem. xxxviii. 12.
μαμζϊρ Ά. Σ. θ. Zach. ix. 6.
μαναα Jesai. lxvi. 3.
μασφαά (s. μασφαάθ) Lev. xiii. 6.
μαχαλϊμ Ezech. xxvii. 24.
μαχβάρ 4 Reg. viii. 15.
μαωζάμ Dan. xi. 38.
μαώ»/ ι Reg. ii. 32.
ptld Ά. Θ. Jesai. lxv. 11.
μ^σσί Ezech. xvi. 10.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
xli
μεχωνώθ Jerem. xxvii. 19.
μοσφαιθάμ Anon. Jud. v. 16.
va(kp Lev. xxi. 12•
νεγβαι Ezech. xx. 46.
νίδδά Anon. Lev. xx. 21.
ικζϊρ Ο', θ. Ε'. 4 Reg. xi. 12.
νωκεδειμ Amos i. I.
ονλάμ Joel. ii. 17.
βαθαμιν Ά. θ. Job. xxx. 4.
ρασύμ. Vid. χορρί".
ραφαάμ ΟΙ λ. Jesai. xiv. 9•
σαβα*ιν (s. σαβά) Dan. xi. 16.
σαβαχώθ Αηοη. 2 Paral. iv. 12.
σαμθηχ Jesai. xlvii. 2.
σατανηζ Lev. xix. 19. Deut. xxii. 11.
σαιράμ Lev. xvii. 7.
σεννααρ Dan. i. 2.
στ^Σ/ζ Jesai. xxiii. 13.
σηθ Lev. xiii. 10. xiv. 56.
σιύμ Ά. Σ. θ. Jesai. xiii. 21. xxxiv. 14.
σιρώνων {των) Jud. viii. 26.
σίί Jesai. xxxviii. 14.
σιωνάμ Αηοη. Jerem. xxxi. 21.
σουαρύμ Jerem. xxix. 17.
σούρ Σ. θ. Jesai. χ. 26.
iocew Jesai. xxii. 15.
σωρηκ Ο'. Ά. θ. Jesai. ν. 2.
τ€κχ€ΐμ Αηοη. 2 Paral. ix. 21.
0αά# Lev. xix. 9, 27•
φαρφαρώθ Jesai. ii. 20.
0€γγώλ (s. φζγγούλ) Lev. vii. 18. Ezech. iv. 14.
φθιγιλ Jesai. iii. 24.
φορθομμιν Dan. i. 3.
φουρα Jesai. lxiii. 3.
χαι>αάι/ Jesai. xxiii. 8.
χισιλκμ Ά. θ. Jesai. xiii. 10.
χοβϊρ ι Reg. xix. 13.
χορρί (ό) και δ ρασύμ Ο', θ. 4 Reg. xi. 4•
χωμαρςιμ Zeph. i. 4•
ώι /ej/a Jesai. lvii. 3.
Horum vocabulorum alia sunt nomina animalium, ut άσίίά και ν^σσά (Ά. ερωδιού και Ίίρα-
κος), Uiv και σιείν (Ο', δνοκίνταυροι και θηρία), θεννιν (Ο'. Ά. Σ. σειρήνες), σις (Ο', χελίίώϊ/), σεειρειμ
(θ. alio loco δρθοτριχοϋντες), τεκχεϊμ (Heb. pavones); alia arhorum et plantawm, ut άχι (Ο'.
βούτομον), ραθαμειν (Heb. genistarum), βραθύ και θαδααρ και θαασονρ (Ο', confuse : κέδρον, καϊ
πνξον, μνρσίνην και κυπάρισσοι/ ; altero autem loco : κυπάρισσος, και πεύκη, και κέδρος), Κ€φφά και
ά-γμον (Heb. palmam et juncum), καιδδά (Heb. cassia), άγουγιμ (Heb. almugim); alia vestium et
pannorum, \lt φθιγιλ (Heb. fascia pectoralis), σατανηζ (Ο', κίβδηλον), βαδδιμ (Ο', ποδήρη), μαχβάρ
(Ά. στρώμα), ενθώφ (Ο', ορμίσκοι), μεσσε (Heb. s$ricum) ; alia ad cultum Dei vel idolorum perti-
nent, ut δαβειρ (Ά. Σ. χρηματιστήριον), ούλάμ (Ά. πρόδομος), άζαρα (Ά. κρηπίδωμα), γαζερα (Heb.
area separaia), θεραφϊν (Ο', κενοτάφια. Ά. μορφώματα), χωμαρύμ (Ο', ίερεΐς). Ιη hujusmodi
autem nominibus e propria lingua in alienam transferendis, interpreti etiam eruditissimo non-
nihil difficnltatis occurrere solet, quam vel conjectura probabili resolvere, vel ipsam vocem
peregrinam ponendo quasi vi perrumpere cogitur. Si posterior via Theodotioni placuisse
videatur, non ideo ceteris indoctior vel indiligentior ' habendus est (nam eum antecessorum
euorum versionibus uti nil prohibebat), sed tantum scrupulosior quam operis sui instituto
fortasse conveniret. Quando vero vocabuli transferendi significatio non ita obscura erat, qua
excusatione ab imperitiae culpa Noster liberandus sit non videmus. Exempli gratia : Lev.
■vii. 18, ubi pro Hebraeo ΓΡΡΡ τΌΒ LXX satis bene μίασμα εστίν, Aq. άπόβλητον εσται, alii άργον
ίσται verterant, nil opus erat voceni φεγγούλ quasi non satis clarae explicationis retinere.
ΤΟΜ. I. g
xHi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Rureus Lev. xiii. 6 vox ΓΛΤΒϋΌ, scabies, a ceteris varie vertitur σημασία, ίξανάδοσις, ίκβρασμα,
ίκφνμα, quarum versionum quaelibet a Nostro arripienda erat, potius quam μασψαάθ nullo
sensu ponendum. Poetremo Lev. xviii. 23 pro TO foedum scelus, ceteri omnes eodem sensu
μυσαρή άπ«ρημίνον, άρρητον verterunt, Theodotio sine causa θαβϊλ conservavit. In contranam
tamen partem non dissimulandum eet, aliquot in locis, praesertim in Regum libris, ubi LXX
vocabulum Hebraeum άν^ρμήνωτον reliquerunt, Nostrum Graecum proprium posuisse; e.g.
I Reg. XXIV. 3 : ^7Τλ} Τ**• Ο', σαδδαιψ (sic). θ. τών πετρών των ίλάφων. ι Reg. XXX. 8 :
(Υ. τον γεδδούρ. θ. του συστρψματο*. 2 Reg. ϋ. 12 : Ο'. U Μανα\μ ffr Ταβαών. θ. e/c παρεμ-
βολών βουνού. 2 Reg. XVli. 19 : Ο', άραφώθ. θ. παλάθα?. 4 ^eg. XVI. 1 7 : Ο', αϊ μεχωνώθ.
θ. τα υποστηρίγματα.
Duplicis Theodotionis editionis, si excipiae lectionem suspectam Ezech. i. 4, et Hieronymi
locum aperte vitiosum, quem in Hexaplis ad Jerem. xxix. 17 citavimus, nullum omnino
reperitur indicium.
CAPUT V.
I>E EDITIONIBUS ANONYMI8.
L De Quinta, Sexta et Septima. II. De Quinta editione. III. De Sexta editione. IV. De Septima editione.
I. De Quinta, Sexta et Septima.
Quo tempore et quibus auctoribus versiones Quinta, Sexta et Septima adornatae fuerint,
nihil probabile ne conjectando quidem afferri potest. De his tribus editionibus Eusebius
auctor est, Origenem praeter tritas Aquilae, Symmachi et Theodotionis duae alias antea incog-
nitae e latebris eruisse; 1 in Psalmis vero etiam septimam simili casu inventam adhibuisse.
Epiphanius et qui eum secuti sunt (inter quos est Auctor Epistolae versioni Haretlii prae-
miseae) Quintam et Sextam tantum memorant, de Septima prorsns silentes. 8 Eusebio accedit
* .%
1 Euscb. Hiet. Ecclee. VI, 16 : Κα* τινας tripat παρά τάς ϊπ*σημήνατο, ως apa την μίν tvpoi iu τη προς Άκτίω NucojrtiXft,
*ατημαξ*υμ**α{ ίρμηνίίας ίναλλάττουσας, τήν Άκύλου κα\ Σι/μ- Την b* iv ίτίρω τόπω τοιώδ*. 2 Epiphan. De Mens. et
μάχου κα\ θ»ο6στίωνος, *φ*υρ<1ν, Ας ουκ ollf Sutv 1κ τίνων μυχών Pond. 1 9 (Ορρ. Τ. II, ρ. 175) • Εύρων &i (Origenes) της
τό» πάλαι λανθάνουσας χράνον tls φως άνιχιχνσας προήγαγαν' «φ* πίμπτης και ΐκτης ΐκ&οσίως τάς βίβλους καθ* hv ("πομ€ν τρόπον,
Lv 6ui την άοηλότητα τίνος αρ* tltv ουκ ιιοως, αυτά τοΟτο μόνον καί μη yvoi /ς τίν*ς tltv ο'ι (ρμην(ύσαντ€ς αύτάς, καθ ους ηΰρίθησαν
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xliii
Hieronymus in Libro de Viris Illu8tribu8, de Origine tradeDs : " Praeterea Quintam et Sextara
et Septimam editionem, quas etiam nos de ejus bibliotheca habemus, miro labore reperit, et
cum ceteris editionibus comparavit ;" necnon in Commentariis in Epistolam ad Titum: " Non-
nulli vero libri, et maxime hi qui apud Hebraeos versu compositi sunt, tres alias editiones
additas habent, quam Quintam et Sextam et Septimam translationem vocant, auctoritatem
sine nominibus interpretum consecutas." 3 Haec de editionibus anonymis in universum ; minc
de singulis agamus.
II. De Quinta editione.
1. Quinta editio ubi terrarum ab Origene reperta sit inter auctores ambigitur. Ex
Eusebii loco supra citato probabilis collectio est, Origenem Quintam quidem (rr)v μ\ν) Nicopoli
ad Actium, Sextam autem (τήν <5e) alio loco non nominato detexisse. Ita certe Eusebii verba
paulo obscuriora intellexisse videtur Hieronymus in Praefatione ad Origenis Homilias in
Canticum Canticorum, ubi ait, ipsum Origenem scribere se Quintam editionem in Actio litore
invenisse. 4 Epiphanius vero cum imitatoribus ejus Quintam Hierichunte in doliis abscon-
ditam, regnante Antonino Caracalla Severi filio, Nicopoli vero Sextam inventam fuisse tradit ; 6
qui tamen tum loci tum imperatoris nomen ex alio Eusebii loco, de quo mox videbimus,
mutuatus esse videtur. Rem levissimi momenti adhuc in dubio consistere facile patimur.
2. Versiones anonymas non totius V. T. voluminis, sed paucorum tantum quorundam
librorum esee, certo certius est. De Quinta Hodius haec habet : " Complexa est haec Quinta
editio Prophetas minores, Psalterium, Canticum Canticorum, et, ut videtur, Jobum. In Pro-
phetis minoribus citatur haud raro ab Hieronymo, in majoribus nusquam, nec ab eo, nec ab
ullo alio ; in Psalmis a multis passim ; in Proverbiis et Ecclesiaste nusquam. In Cantico
citatur ab Origene in Homiliis. In Jobo citatum non invenio ; Olympiodorus tamen in Jobi
caput ultimum alium quendam interpretem adducit praeter Aquilam, Symmachum et Theo-
dotionem : τδ δ\ τίτράδραχμον τον χρυσίον, οπ*ρ ίστι νόμισμα εν ούτω γάρ και Ζτςρος των έρμηνηηων
ϊξέδωκίν 'Ακύλας δϊ και θ€οδοτ(ων, ένώτιον χρυσοΰν kmppivov δΐ Σύμμαχο?."* Sic ille, anno Ι7°5
opere Montefalconiano nondum edito. Nunc quid in quoque libro nostrae Hexaplorum edi-
tioni contulerit iste interpres recensendum. In Pentateucho igitur nullus commentator
Graecus aut Quintam aut Sextam nominavit ; sed prioris editionis vestigia, temiiora quidem
sed genuina, videas in Hexaplis nostris ad Gen. vi. 3 (in Addendis ad Genesim). xxxiv. 15.
xxxv. 19. Lev. xi. 31. Id libro Eegum IV, quem Heptaplarem fuisse constat, lectiones τής Ε'
χρόνους τα'ις προ αυτών τίσσαρσιν ακολούθως ττ} παραθίσΐΐ σννυ- (Ορρ. Τ. II, ρ. 1 7 4) : Τΐλΐυτησαντος oe Σίυήρου όΊαδί'χίται την
ψηνας, την μίαν πίμπτην ώνόμασ(ν, ΐπιγράψας δια του πί'μπτοι/ ορχην αυτοΰ ΆντωνΙνος 6 υιός αυτοί, 6 καΙ Teras άλλος, ό κο\
στοιχίίου της πίμπτης τόι/ αριθμόν, κα\ Βηλώσας το όνομα' ωσαυ- Καράκάλλος έπικληθ(\ς, κα\ ποια (τη ζ . Έν Bi τώ (βΒόμω αυτοΰ
ras Bi και την μντ αυτήν το (πίσημον ιπιγράψας το της ϊκτης trti ηυρίθησαν και βίβλοι της πίμπτης cxooacur iv ιτ'ιθοις iv
ίρμηνύας όνομα ΐΒηλωσ(ν. 3 Hieron. Ορρ. Τ. II, ρ. 894• Ί'Ρ'Χψ κ(κρυμμίναι, μττα άλλων βιβλίων Εβραϊκών και ΈΧΚη-
Τ. VII, ρ. 735- * Hieron. Ορρ. Τ. III, ρρ. 499» 5°°, VMmv • β Hodius De Bibliorum Textibue, ρ. 590.
ubi vid. Martian. 6 Epiphan. De Mens. et Pond. 18
xliv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
innumeras prius incognitas e versione Syro-hexaplari in lucem protraximus. Quod ad Jobum
attinet, exemplum ab Hodio allatum nihili est; 7 sed Octapla Jobi a Syro nostro ad Cap. v. 23
memorantur, et unica Quinti interpretis lectio ab eodem ad Cap. xi. 4 affertur. In Fsalmis
editiones Quinta et Sexta passim laudantur. In Proverbiis, ubi ante nos Quintus interpres
proreus silebat, versio Syro-hexaplaris copiam lectionum ejus, tum solius (quarum insigniores
sunt Cap. xxiii. 24. xxv. 7. xxvl 17. xxx. 31)» tum ^™ ceteris concordantis, patefecit. In
Cant. Cant. Montefalconius e libris Graecis haud paucas lectiones edidit, quas nos e Syro
nostro amplificavimus. In Ecclesiaste editio Quinta non citatur. ln Prophetis majoribus
Hodii affirmatio ab uno suspectae fidei exemplo 8 non labefactatur ; in minoribus, praesertira
in Hosea, hic interpres non mediocre momentum habet.
3. Quod reliquum est, Quinti interpretis, quisquis fuerit, stylus, ut cuique reliquias
versionis Hoseae ab eo elaboratae inspicienti patebit, omnium elegantissimus est, et cum
optimis Graecis suae aetatis scriptonbus comparandus. Quod ad vertendi genus attinet,
usitate liberam nec literae adstrictara interpretationem sectatur, modo ut sententiam auctoris
sui paulo explicatius efferat, modo ut in paraphrastae potius quam interpretis partes desciscat.
Prioris generis exempla sunt : Psal. cxl. 7 : Sicut sulcans (ΓΗΕ) e t findens in terra. Έί. ώς
καλλιεργών και σκαπτών εν rfj yfj. Hos. vi. 2 : Ο'. ύγιάσει ημάς (WT). Ε', ύγιεΐς αποδείξει ημάς.
Hos. vii. 1 : Et fur ingreditur (domos), diffundit se turma (praedonum) in agris. Ε'. κα\
κλέπτη? μεν εστίν ένδον, λωποδύτης δε ληστεύει τα. ε£ω. Hos. vii. 4 '• Omnes illi moechantur, sicut
furnus accensus α pistore. Ε', άπαντες εις το μοιγεύειν εκπυρούμενοι, ως όπτάνιον ύπο του πεσσοντος.
Ηθ8. vii. 9 : Ο', ουκ εγνω' και πολιαι εξήνθησαν αντω. Ε', ουκ ήσθετο, και ταύτα πολιός ήδη τυγχάνων.
Ad posteriorem censum pertinent: Psal. Lxvii. 28 : Principes Judae et caterva eorum ( Ώ ^^)).
Ε', καΐ άρχοντες Ιούδα κρατούντες τα, διαδήματα της βασιλείας. Ηθ8. VI. 8 : Notata vestigilS san-
guinis (D"^? ^R^)• Ε', ύποσκελίζουσα και δολοφονούσα. Hos.vii.14: Propter frumentum et
mustum congregantur (^Ί,^ΓΓ), deficiunt α me. Ε', ύπο τρνφής και πλησμονής σίτου και οϊνου
άπεστησάν μου.
III. De Sexta editione.
1. Epiphanii traditionem de loco ubi reperta fuerit Sexta editio jam protulimus ; nunc
quid de eadem re testatus sit Eusebius disquirendum. Sic igitur ille post verba, τήν δ* εν
4τ(ρω τόπω τοιωδε, quae juxta grammaticorum scita ad Sextam referenda esse videntur, prose-
quitur: "Ev γε μήν τοις ίζαπλοΐς των ψαλμών, μετά τας επισήμους τεσσάρας εκδόσεις, ου μόνον πεμπτην,
άλλα και εκτην και Ιβδόμην παραβείς ίρμηνείαν, επι μιας αύθις σεσημείωται, ως εν'Ιεριχοΐ εύρημενης εν
πίθω κατά τους χρόνους Άντωνίνου του υ'ιοϋ Σεβήρου. Ubi vim pronominis τοιωδε, qualem nunc
dicturus sum, non aniinadvertens, Valesius emendationem inopportuDam, ού μόνον πεμπτην και
εκτην, άλλα και ίβδόμην, quasi prorsus necessariam commendavit. Tacemus alios magni nominis
Criticoe, 9 qui locutionem επι μιας σεσημείωται, quae niliil indicare potest nisi Origenem super
.> >
T Vid. Hex. ad Job. xlii. 11. 8 Vid. Hex. ad quorum eententias recensuit Hodius De Bibliorum Texti-
Ezech. x. a. • E. g. Yoesium, Petavium, Huetium, bus, pp. 592, 593.
PHOLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. xlv
unam harum notam apposuisse, variis sive correctionibus sive explicationibus tentaverunt.
Zonaras quidem Eusebii verba summatim afferens, ait : tv 81 τοις ψαλμοί? και έβδομη? μίμνηται
ίρμηνύας, ως ΙνΊ^ριχοΐ ίύρημίνης; quod Eusebius aperte ηοη dicit, eed utrum Sexta an Septima
fuerit in medio relinquit.
2. Α Judaeis auctoribus confectas esse versiones tam Sextam quam Quintam affirmat
HieronymuB, dum his verbis Rufinum alloquitur : " Magnis, ut scio, sumptibus redemisti
Aquilae et Symmachi et Theodotionis, Quintaeque et Sextae editionis Judaicos translatores ; 10
quae tamen quasi rhetorice elocuta non nimis urgenda esse videntur. Sextura vero inter-
pretem Christianum fuisse constat ex ejus interpretatione vaticinii Habac. iii. 13: Egressus
es ad liberandum popukim tuum, ad liberandum Unctum tuum ; ad quem locum commen-
tatus est Hieronymus : " Sexta editio, prodens manifestissime sacramentum, ita vertit ex
Hebraeo : Egr*essus es, ut salvares populum tuum per Jesum Christum tuum ; quod Graece
dicitur: 'Εξήλθες του σωσαι τον λαόν σου δια, Ίησοΰν τον Χριστόν σου." 11 Nisi quis interpretem
nostrum per Ίησοΰν Josuam, qui Unctits καταχρηστικώς dici possit, voluisse, non sine quadam
veri specie contenderit.
3. Praeter libros Psalmorum et Cantici Canticorum, qui Sextae editionis lectionibus
abundant, etiam in aliis in indicia ejus quamvis obscuriora incidimus. Exempla indubitatae
fidei sunt Exod.vii. 9. 3 Reg. xiv. 2 3,utrumque e versione Syro-hexaplaii nunc primum editum;
Job. v. 7. xxx. 16 in Auctario; Amos i. 11 in Syro-hex. Praeterea in Habacuci vaticinio
Hieronymus praeter locum supra allatum, ad quem Sextam nominatim laudat, duas alias
versiones anonymas in Commentariis ad Cap. i. 5. ii. 11 memorat, notans: " Reperi, exceptis
quinque editionibus, id est, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, Theodotionis et Quinta, in XII
prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est : Quia lapis etc, et in altera :
Lapis enim etc." 12 Has vero cum iis quae Sextae et Septimae nominibus designantur easdem
esse, haud improbabiliter conjici potest.
4. Sextum interpretem paraphrasi gaudere, quae Montefalconii opinio est, quantum ex
illius reliquiis conjicere licet, vix constare videtur. Singulares quidem ejus versiones, praeter
locum Habac. iii. 13, appellari possunt Psal. x. 2 : Ut jaculentur (ΠΫντ) in caligine in rectos
COrde. S'. ety το έπιδίΐξαι τδ σκότος ; et Psal. CXXVl. 4 : S'. νιοι ήκονημίνοι (□"Π^Π "»33). SingU-
laris quoque, sed optimae notae, est versio a nobis e vitiosa Syri nostri scriptura odorata
Cant. Cant. ii. 17: S'. ίπι τα. 6ρη μαλαβάθρου (^Γ}^). Sed in loco Psal. xxxvi. 35 : Vidi impium
praepotentem, et dilatantem se sicut arbor indigena viridis, Sextum in mira ejus ver-
sione, (ΐδον άσφή και αναιδή άντιποιούμζνον kv σκληρότητα και λέγοντα' (ίμι ως αυτόχθων περίπατων iv
δικαιοσύντ}, omnes etiam paraphrastae sanioris limites transcendisse, antecessori nostro facile
concedimus.
Obiter notandum vocabulum Nostro peculiare ν^ανικότης Psal. ix. I. cix. 3.
& _ *
10 Hieron. Opp. T. II, p. 528. " Hieron. Opp. T. VI, p. 656. " Hieron. Opp. T. VI, p. 618.
xlvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
IV. De Septima editione.
De Septima, quae dicitur, versione fere omnia quae explorata sunt in praecedentibus
anticipavimus. Epiphanius et imitatores ejus Septimuin interpretem ignorabant. Etiam
Enneaplorum nomen prorsus inauditum est. Eusebii testimonium jam a nobis examinatum
eet, quem Hieronymus, ut videtur, in locis supra allatis auctorem habuit, praeterea notans,
Quintam et Sextam et Septimam versionem maxime eorum librorum, qui apud Hebraeos
versu compositi sunt fuisse ; 13 quinam autem hi sint ipse docet in Praefatione in Jobum ex
Hebraeo conversum, nempe Jobus maxima ex parte, Psalterium, Threni, et Canticum; ad
quos tamen neque ab eo neque ab ullo alio commentatore citatur usquam Septima. Ad locum
Habacuci, ut jam vidimus, praeter quinque editiones duarum aliarum lectiones allegat, tacitis
tamen Sextae et Septimae titulis. Eestat Psalmorum liber, ad quem Montefalconius, non e
libris MSS., sed Nobilii, ut ait, auctoritate fretus, Septimi interpretis quatuor lectiones in
Hexaplis suis recondidit. Primus locus est Psal. xxi. 30, ubi aDtecessor noster, quem nos
quoque incaute imitati sumus, edidit : E'. S'. 71. ή ψνχή μου ; sed Nobilius diserte ait : " V editio
et VI ut LXX." Ad Psal. xlix. 21 Nobilius ambigue notat : " Th. ut VII. Ά. ύπίλαβες," siglo
VII, quod non raro ei accidit, 14 pro LXX posito, ut cuique pleniorem ejus anDotationem a
Waltono denuo editam inspicienti patebit; Montefalconius vero: Ά. θ. ΊΙ. ύπέλαβες κ.τ.έ. Ad
Psal. 1. 1, ubi Nobilius notat: " Symmachus ut VII [apud Waltoo. LXX]. Aq. Theod. Bctf-
σαβίθ" Montefalconius simili errore edidit : Ά. Σ. θ. Ζ'. Βηθσαβ^ί (sic). Tandem in quarto
loco Peal. xlix. 3, ubi Nobilii annotatio est: " Θ. et VII [Waltonus: Th. et Septima] καται-
γίσθη" Montefalconius pariter edidit: Θ. 71. καταιγίσθη. Unde notulam suam exscripserit
Nobilius, ignoramus ; si autem vera est, hic est unicus in libro Psalmorum, et, si Habacucum
excipias, in Bibliis Graecis locus, ad quem Septimae lectio genuina superest ; eaque non pecu-
liaris, eed mera versionis Theodotionianae repetitio. Quae si recte a nobis disputata sint,
non absurda conclusio est, Septimam quae celebratur versionem aut nunquam exstitisse, aut
penitus intercidiese.
13 Hieron. Opp. T. VII, p. 735. " Vid. Hex. nostra atl Psal. xxiv. 17. xxvi. 7, ubi iii utroque loco Waltonus
LXX, non VII, habet.
PKOLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xlvii
CAPUT VI.
De Hexaplorum compositione.
I. De Origenis in Hexaplis adornandis scopo. II. Quo tempore et loco Origenes Hexapla composuerit. III. De
ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum.
I. De Origenis in Hexaplis adornandis scopo.
Cum versio Veteris Testamenti LXXviralis Ecclesiae per orbem terrarum παροικούσα
Hebraei archetypi vices sola sustinuerit, conditionem textus ejus, procedente tempore magis
magisque declinantis, Ecclesiae praefectis, saltem doctioribus, gravem sollicitudinem attulisse
non est quod miremur. Inter eos magnus Origenes, quanto eniditione instructior, et Sacrae
Scripturae studiosior fuerit, tanto vehementius de integritate istius versionis, fidei morumque
Christianis Graeca lingua utentibus normae, angebatur. Cur autem LXX Seniorum com-
positio, prout tunc temporis ferebatur, votis doctorum et piorum bominum parum satlsfecerit,
duplex causa exstitisse videtur: primum, quia ipsa versio Alexandrina, opus diversorum
interpretum, diversis, ut credibile est, temporibus pro sua cujusque indole et consilio partes
sibi assignatas peragentium, a vero oraculorum divinorum sensu, tum addendo, tum detra-
hendo, tum prava interpretaticme obecurando, quam longissime aberravit; deinde, quia in
quingentorum fere annorum decursu per tot scribarum sive oscitantiam sive audaciam parem
cum omnibus libris fortunam experta fuerat. Quod ad posteriorem depravationis causam
attinet, ipse Origenes instar omnium testis adest. Sic igitur ille in Tomo XV Commen-
tariorum in S. Mattbaeum de exemplaribus quatuor EvaDgeliorum tunc ternporis exsisten-
tibllS : Nvvl δε δηλονότι πολλή γεγονεν ή τών αντιγράφων διάφορα, εϊτε άπο ραθυμίας τινών γραφέων,
είτε άπο τόλμης τινών μοχθηρας της διορθώσεως τών γραφομενων, εϊτε άπο τών τα. Ιαυτοΐς δοκοΰντα εν tjj
διορθώσει προστιθίντων ή άφαιρούντων. Eandem autem confusionem ex iisdem causis profectam
etiam in Veteris Testamenti codicibus exstitisse testificans, illico ait : TV μεν οΰν kv τοις άντι-
γράφοις της παλαιάς διαθήκης διαφωνίαν, θεον δίδοντος ενρομεν ιάσασθαι; 1 in Hexaplis videlicet, de
quibus nunc agitur. Aliam causam, curnam LXX interpretes in versione sua conciniKuula
mterdum a proposito defecerint, memorat Hieronymus, scilicet quia Ptolemaeo regi, Platonis
sectatori et unius Dei cultori, mystica quaeque in suorum libris sacris, et maxime ea quae
Christi, Dei filii, adventum pollicerentur, prodere noluerint. 2 Respicit in priinis, ut yidetur,
locum insignem Jesai. ix. 5, ubi pro nominibus honorificentissimis, Admirabilis, ConaMariug,
1 Origen. Opp. T. III, p. 671. 8 Hieron. Opp. T. III, pp. 303, 304.
xlviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Deus, Fortis, Paterfutun saeculi, Princeps pacis, LXX humiliter verterunt: Magni consilii
angelui; adducam enim pacem super principes, et sanitatem ei. Sed hic praetextus, etiam
8i probabilis sit, non nisi ad perpaucas Senioruin mutationes et omissiones excusandas valere
poesit Restant in hoc uno Propheta loca innumera, in quibus, etiam absentibus rationibus
dogmaticis, vereionem eorum, quasi plane absonam, et ab Hebraeo toto caelo discrepantem, in
Hexaplis noetris siluimus. 3 Quid dicemus de libro Jobi, cujus sextam fere partem, quasi
obscuritate inexplicabili laborantem, LXX in vertendo prorsus praeterierunt \ Quid de tra-
jectionibus et lacunis, quae Jeremiae vaticiniorum textum LXXviralem deturpant 1 Quid de
integro Danielis libro, quem inde ab antiquissimis temporibus, repudiata venerabili Seniorum
editione, juxta Theodotionis versionein Ecclesia legit? His igitur tot et tantis ulceribus
Origenes uiedicam manum admovere in se suscepit, iis tamen conditionibus, ut neque Judaismi
propugnatoribus, cum adversariis siiis ex hac versione disputare recusantibus, nimium con-
cederet ; neque Ecclesiae Cbristianae, eandem tanta observatione et reverentia prosequentis
praejudiciis offenderet. Proinde, ut voti tam laudabilis compos fieret, non modo Judaeorum
linguam edidicit, eorumque volumina propria cbaractere exarata comparavit, verum etiam
Graecas recentiorum interpretum translationes undique corrasit, e quibus omnibus inter se
collatis de vera Sacri Codicis interpretatione judicium fieret. 4 Praeterea ne rem tanti
moraenti arbitrio suo permittere videretur, viani excogitavit, qua lectoribus quoque barum
rerum studiosioribus incepti sui ratio et metbodus quasi in tabula patefieret; eam videlicet,
quae sub Hexaplorum titulo nomen ejue sempiternae gloriae commendavit.
II. Quo tempore et loco Origenes HexapUx composuerit.
Origenem circa A. D. 185, imperante Commodo, Alexandriae natum esse; Gallo autem
imperante (b. e. A.D. 251-254) aetatis annum septuagesimum agentem Tvro mortem obiisse,
ex indubitatis Ecclesiae monumentis colligi potest. Vitam ejus literariam, de qua sola nobis
quaestio est, duas in partes dividit annus 232, imperatoris Alexandri Severi decimus, in quo
Alexandria expulsus ad Caesaream Palaestinae rmgravit, ubi, exceptis itineribus et ad breve
tempus commorationibus, reliquum vitae curriculum exantlavit. 5 Dum Alexandriae degebat,
partira κατηχήσω? Christianae muneri, partim philosophiae exotericae institutioni vacabat;
donec post brevera in Caesarea peregrinationem Alexandriam reversus, anno circiter 216,
commentarios in S. Scripturae libros conscribendi initium fecit; ad quod inceptum tum
cohortationibus quotidianis incitando (unde eum in quadam epistola έργοδιώκτην suum Origenes
*— .;.
' Vid. Hex. ad Jeeai. lvii. 9 . lviii. 13. * Euseb. Hist. tantura in Scripturis divinis habuerifc studii, ut etiam
Eccles. VI, 16: Τοσαύπ, Μ ,ίσ^το τφ 'Qp iy i^ τών θύων Hebraeam linguam contra aetatis gentisque suae naturam
λόγ,ν ακηκρφ^νη ^rmm, ώ Γ κα\ την Έβραίϋα γλώτταν ίκμα- edisceret; et exceptis LXX interpretibus, alias quoque
&u-, rat τ, παρά rolr Ιουδαίας ίμήχρομίνας πρωτοτύπους avrolt editiones in unum congregaret ?" * Euseb. Hist Ec-
Έβραί»» σ τ Μχ «ο« ypatpa, κτήμα &o* πο^σααθ,η, άνιχν,ύσαί r* C le8. VI, 26 ! Έτο* S fr τούτο Κκατον της Βηλουμάη* ηγ^μο-
tos r.„ ,τ,ρ»* πάρα τους ίβοομηκοντα τα* Ι,ρας γραφα, ηρμην,υ- via S , taff h την άπ> Χλ^δρ^ μπανάπααν Μ την Καισάρων
Ζ' τ'τν7η τ Τ m Q L l br ° * Viri8 niu8tribu8 ' 6 ,Q ^' V ™ ησό( "™> ' Η ^ λ ? * * -i*~" <*> -«A
Cap. LIV (Opp. T. II, p. 894): «Quis ignorat et quod δΛασ,αλ,ϊο, καταλύπ^
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
xlix
vocat 6 ), tum sumptua necessarios subministrando, plurimum contulit unus e discipulis ejus,
vir amplissimarum facultatum, Ambrosius, quem a Valentini haeresiarchae erroribus ad fidem
orthodoxam revocaverat. 7 Inter opera ejus έξηγητικά. Alexandriae conscripta Eusebius receneet
Commentariorum in Evangelium S. Joannis tomos quinque priores, in Genesim tomos octo
priores, in Psalmos i — xxv, necnon in Threnos, praeter libros Ilepi άρχων, De Resurrectione
duos, et eos qui Στρωματεΐ? inscribebantur. Posteaquam Caesaream concesserat, praeter
CommQntarios Alexandriae iocboatos, scripsit librum De Martyrio, Ambrosio et Protocteto,
presbytero Ecclesiae Caesariensis, dedicatum, Epistolam ad Africanum, Commentarios in
Jesaiam, Ezechielem, et Canticum Canticorum ; e quibus duos posteiiores partim Athenis,
partim Caesareae elaboravit. 8 Haec Eusebius ; in quibus tamen nibil est unde col-
ligi possit, utrum Alexandriae an Caesareae tribuenda sit Hexaplorum compositio. Horum
quidem jam antea meminerat in Capp. 16, 17, post mentionem Heraclae, quem Origenes, ut
S. Scripturae interpretationi enixius incumberet, in societatem muneiis catecbetici cooptaverat,
et ante narrationem de Ambrosii conversione, quae in Cap. 18 continetur. His non obstan-
tibus, si quis opinetur, hanc Hexaplorum commemorationem per anticipationem et digres-
sionem, non secundum rerum gestarum seriem, factam esse, nos quidem non acriter repug-
nantes habebit. Hoc autem posito, sive temporis sive loci, ubi tam insigne assiduitatis
eruditionisque monumentum elaboratum fuerit, apud Eusebium quidem nullum indicium
apparet.
Epipbanii de Nostri vita et scriptis narratio tantummodo ponenda est, ut e vestigio
reprobetur j videlicet Origenem a tempore Decii usque ad Galli et Volusiani imperium et
ultra floruisse ; in persecutione autem Deciana multa passum, neque tamen martyrio consum-
matum, Caesaream concessisse, inde Hierosolymam, postea Tyrum ; ibique tandem XXVIII
annorum spatio commoratum Hexapla confecisse. 9 Quae omnia cum rationibus chronologicis
prorsus pugnare nemo non videt. Cum enim Decius imperii potitus sit A.D. 249, Origenes,
quem circa A.D. 254 obiisse certum est, vix potuit post Decii persecutionem tribus annis
superstes fuisse.
Eusebius, ut vidimus, 10 Nostrum Symmachi Commentarios in Matthaeum, una cum
aliis ejusdem S. Scripturae interpretationibus, a Juliana herede ejus accepisse tradit, ipsum
6 Hieron. De Viris Illustribus LXI (Opp. T. II, p. 902).
Euseb. ibid. 23: Έξ (Κίίνου bi και Ώριγίνιι των (ίς τας
θ(ίας γραφας υπομνημάτων eyivero αρχή, Αμβροσίου (ς τά μά-
λιστα παρορμώντος αυτόν μυρίαις δσαις ουν προτροπαΐς, ου ταϊς
διά λόγων κα\ παρακλήσίσιν αυτό μόνον, άλλα και άφθονωτάταις
των (πιτηδίίων χορηγίαις. ταχυγράφοι γάρ αυτω πλίίους η ίπτά
τον αριθμόν παρησαν ϋπαγορίύοντι, χρόνοις τ(ταγμίνοις αλλ ήλου?
άμύβοντ(ς• βιβλιογράφοι τ( ούχ ηττους, άμα και κόραις ('πι το
καλλιγραφύν ήσκημίναις' ων απάντων την δίουσαν των ίπιτηδί'ιων
άφθονον π(ριουσίαν ό Αμβρόσιος παρ(στήσατο. Eusebii descrip-
tionem, quae ad Origenis Commentariorum apparatum
tantummodo spectat, Epipbanius Haeres. LXIV (Opp.
T. II, p. 588), quem secuti sunt recentiores, ad Hexa-
tom. 1.
plorum compositionem transtulisse videtur. 8 Euseb.
ibid. 24, 28, 31, 32. • Epipban. De Mens. et Pond. 18
(Opp. T. II, p. 174): *&> δ« το'ις χρόνοι: Δ(κίου Ώριγίνης
(γνωρίζίτο, από χρόνων Δ(κίου άκμάσας ΐως Ταλιήνου (sic) και
Ονολουσιανοΰ, και ίπίκ(ΐνα. ίπι δ( του γ(γονότος διωγμού του
Αικίου .... πολλά π(πονθώς, (ίς τ(λος τοΰ μαρτυρίου ουκ (φθασίν.
(λβών δ( (ls Καισάρ(ΐαν την "Στρατώνας, και διατρίψας (ίς Ί*ροσό-
λυμα χρόνον ολίγον, (ΐτα (λθών (ίς Ύύρον ('πι (τη κη, ώς ό λόγος
(χ(ΐ, την μίν πολιτίίαν (νησκί'ιτο, τάς δ( γραφας ήρμήν(υσ(ν, ort
και τά (ξαπλα, και τας δύο των Εβραϊκών σίλίδας αντίκρυ ('κ
παράλληλου μιας ίρμηνίίας προς την ίτίραν συνίΰηκίν, (ξαπλά
τάς βίβλους όνομάσας, καθάπίρ μοι άνω δια πλάτους ("ιρηται.
10 Supra ρ. xxviii.
Λ
1 PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Origenem testem citans. Hunc Eusebii locum Huetius cum Palladii narratione quadam
nectit, scilicet Origenem, cum gentilium vexationem fugeret, Caesareae apud Julianam virginem
totum bicnnium delituisse, et in literis animum habuisse ; ex comparatione locorum colligens,
Julianam Caesareae Cappadociae (?) commorantem, et opibus abundantem, flagrante Maxi-
mini(?) persecutione (A.D. 235-238), non hospitio solum, sed bibliotheca (?) quam instructis-
eimam a Symmacho hereditario jure obtinuerat, Origenem excepisse; ibique eum, maximam
nactum librorum supellectilem, opus hexaplare inchoasse. 11 Sed haec Viri ingeniosi hypo-
thesis quam levibus incertisque conjectationibus tota pendeat, non est quod moneamus.
Unum constat, Origenem Hexapla sive Tetrapla sua tunc edidisse, cum Epistolam ad Afri-
canum et Commentarios in S. Matthaeum conscribebat ; in quorum scriptorum utroque
editionis V. T. a se elaboratae, obelis et asteriscis distinctae, disertam mentionem facit.
III. De ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum.
Post duas columnas Hebraicas ceteris praeivisse Aquilae editionera, proxime autem
secutam esse Symmachi, deinde LXX interpretum, postremo Theodotionis versionem, con-
sensu vetemm auctorum extra omnem controversiam positum est. Epiphanius non solum
quatuor editiones hoc ordine nominat, sed philologorum quorundam in causis istius colloca-
tionis explicandis errorem corrigit. Hieronymus autem Hexaplorum compositionem sic clare
et sine ambage describit : " Unde et nobis curae fuit omnes veteris Legis libros, quos vir
doctus Adamantius in Hexapla digesserat, de Caesariensi bibliotheca descriptos, ex ipsis
authenticis emendare : in quibus et ipsa Hebraea propriis sunt characteribus verba descripta,
et Graecis literis tramite expressa vicino; Aquila etiam et Symmachus, Septuaginta quoque
et Theodotio suum ordinem tenent." 12 Accedit Auctor Epistolae versioni Harethi praepositae;
necnon Pentaplorum specimen in Codice Barberino ad Hos. xi. 1 reconditum, ubi columnarum
series clare exhibetur. Sequestrata Seniorum editione, ordo trium interpretum in scholiis et
annotationibus marginalibus usu receptus est Ά. Σ. Θ., unde Theodotioni ή τρίτη ίκδοσις tri-
buitur in scholio ad Ezech. xxv. 4 appicto. Nec tamen dissimulandum est, tum in libris
Graecis tum in versione Syro-hexaplari Theodotionem Symmacho aliquando praeponi, utrum
casu an propter rationes chronologicas incertum. 13 In tali autem qualem descripsimus qua-
tuor versionum syntaxi, non temporis quo quaeque edita fuerit rationem haberi quivis videt ;
nam editionem των Ο' omnium longe antiquissimam esse manifestum est ; Theodotioni autem
Symmachum priorem fuisse argumentis refutare conati sumus. Epiphanius quidem censuit,
Origenem vereioni LXXvirali quasi omnium accuratissimae medium locum assignasse, ut
oeterae utrinque positas manifestius erroris convinceret; 14 quod futilissimum est, et Origeniani
•:• __ .;,
11 Huetius in Origenianu, III, 2, 3. li Hieron. Opp. Philoponi in Hexaemero usus, qui versiones Graecas no-
T. VII, p. 734. l » Ordo Ά. θ. Σ. reperitur apud Hieron. tiores hoc ordine, Ο'. Ά. Θ. 2., allegat. M Epiphan. De
Praef. in Daniel. (Opp. T. V, pp. 621, 622), et Suidam Mens. et Pond. 19 (Opp. Τ. Π, p. 175): iW TotW, i>t
•. T. nn(m» (vid. Hex. ad Amos vii. 14). Peculiarifl est ϊφην, rairais rais βίβλοκ (ντνγχάνονπς, και (ίρίσκοιπ -ts ras δύο
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. li
operis scopo quam maxime repugnans ; e recentioribus autem alii alias rationes excogitave-
runt. Aquilam primum inter tres interpretes locum obtinuisse, tum propter aetatis privi-
legium, tura quia proxime omnium ad Hebraicam veritatem accedebat, nemiDi fortasse
absurdum videbitur. Porro TheodotioDem Senioribus, quos in primis imitandos sibi propo-
suerat, arctiseime adhaerere, pariter cum recta ratione congruit. Sed qua de causa LXX et
Theodotionem Aquilae et Symmacho Origenes posthabuerit, ipse viderit. Nobis quidem, ei
integrum Hexaplorum oorpus, non disjecta ejus membra, edendum fuisset, ab Auctoris methodo
vel hilum discedere religioni fuisset. In praesenti vero operis conditione, lectorum utilitati
magis consulturos nos esse credidimus, si venerabili LXX interpretum versioni praerogativa
reservata, ceteras ordine usu sancito ei postponamus ; ut illa ad Hebraeum archetypum
proxime praecedens prius exacta, erroribus et defectibus ejus e reliquorum interpretum
promptuario commodius subveniatur.
C Α Ρ U Τ VII.
De LXX interpretum versione, ut in Hexaplts erat.
L De editione των Ο' hexaplari in universum. II. De Asteriscorum, Obelorum etc. forma et valore. ΙΠ. De
Lemnisco et Hypolemnisco. IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reformando Origenes sibi praescripeerit.
Appendix I. De obeli pictura ( <λ ) versionis Syro-hexaplaris peculiari. Appendix II. Versionis Syro-hexa-
plaris Notitia generalis.
I. De editione των Ο' hexaplari in universum.
Collectis undique quotquot ferebantur versionibus V. T. Graecis, et una cum vulgari
LXX interpretum editione per columnas parallelas (quae dicuntur) quo facilius inter se com-
parentur dispositis, praemissis quoque, in Hexaplis saltem, duabus paginis Hebraicis, ex hoc
tam operoso incepto exoriebatur opus, quod ad rectam oraculorum divinorum intelligentiam
maximum momentum haberet, et vere Hexaplorum titulo ornaretur. Sed hoc Adamantio
nostro non satisfecit. Ut Hieronymi verba nostra faciamus, " Origenes non solum exemplaria
composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim
ceteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in editione LXX
Έβραϊκας πρώτα* κημενας, μττα ταύτα? 8e την τοί Ακύλα τ«τα- κατά την τά£ιι> της θίσ^ως, oVrep ουκ «στιν* αλλ* Ώριγίνης, ττυθό-
γμίνην, ptff ην και την τον Συμμάχου, «Γ«τα την των ο/3*, μ(θ &ς μινος την των ο& ΐκΒοσιν ακριβή uvat, μίσην ταΰτην σννίΰηκΐν,
η τοί θ(θδοτίωνος σνντίτακται, και (ξης η πίμπτη Τ( κα\ ίκτη, όπως τάς ivTti6ev και tVTtvdfV ίρμηνΰας δκλεγχτ).
δοκοΰσι πρώτους ίρμηντνσαι τον Άκνλαι/ και τον Σύμμαχον των οβ
Α2
lii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Theodotionis editionem miscuit, asteriscvi designans qwae minus ante fuerant, et virgulis quae
ex superfluo videbantur apposita." l Ad hujusmodi autem propositum assequendum duae
viae ei se obtulerunt ; una, ut Hexaplis quales modo descripsimus confectis, aliud opus aggre-
deretur, quod quintam tantum columellara, LXXviralem scilicet, e Theodotione ceterisque
emendatam, contineret; altera, ut praetermissa vulgari των Ο' editione, textum a se refictum,
asteriscis obelisque distinctum, in quintam Hexaplorura paginam reponeret. Non desunt
quidem qui existiment Origenem priorem viam iniisse ; videlicet ut distinctiones praedictas
non in editionem hexaplarem introduceret, sed in aliam seorsim adoraatam, qualem hodieque
exhibent codex Graecus Sarravianus, et versio Pauli Telensis Syro-hexaplaris. 2 Sed ut
Hieronymi declarationem taceamus, in scholiis Graecis innumera exstant loca, quae contrarium
aperte probent; nempe editionem των (Υ hexaplarem non diversam fuisse ab ea quam in
exemplaribus modo memoratis hodie manu terimus. Praeterea cum certis locis (e.g. Exod.
xxxvi — xxxix, Jerem. xxv — li) ordo capitum et commatum, qualis in LXX reperitur, ab eo
qui in Hebraea veritate ceterisque versionibus Graecis exstat mirum quantum dissideat, non
videmus qua ratione editio LXXviralis ceteris interponi posset, nisi juxta illarum seriem
denuo reformaretur ; id quod in editione ejus hexaplari factum esse exploratum est. De hac
igitur editione nunc nobis agendum ; quod tamen commode fieri vix potest, nisi de valore et
usu variorum signorum, quae operi Origeniano incumbentibus in oculos incurrunt, prius
disseramus.
II. De Asteriscorum, Obelorum, etc. forma et valore.
1. Asteriscorum et obelorum usum Origenera non ipsum invenisse, sed a grammaticis,
qui in auctorum profanorum, in primis Homeri, scriptis artem criticam exercebant, mutuum
8umpsis8e, omnibus notum est. Apud hos obelum (— ) universalem άθ^τήσ^ω* eive vo6iias
notam esse constat; asterisci vero ceterarumque notarum significatio non omnibus eadem
fuisse videtur, sed alia in Homero, alia in lyricis et tragicis, alia in Platone et Demosthene
deprehenditur. Quod ad Homeri annotatores attinet, obelus quidem locis sive στίχοι? non
tam e cnticis (quae nunc dicuntur) rationibus, quam ex ipsomm censorum sensu ac judicio
ηνοθίνμίνοις appingitur. Sic ad II. A, 29-31 :
— Τήν & «γώ ου λύσω, πριν μιν και γήρας ϊπίίσιν
— ήμετέρω kvl οΐκω, kv "Αργά', τηλόθι πάτρης,
— ιστον έποιχομίνην, και *μον \£χος άντιόωσαν
Άθποννται, inquit Scholiasta, 8τι άναλνουσι τήν ίπίτασιν τον νου και τήν άπςιλήν . . . anpenes 8e και
το Άγαμίμνονα τοιαύτα Xiyuv. Asteriscum autem locis poetae insignioribus praemitti solitum
esse, ut obelus reprobatis, vnlgaris quidem, sed parum accurata est virorum eruditorum sen-
tentia.» Scilicet ex Eustathii aliorumque praescripto asterisci nullus usus est, nisi in versi-
Migne).
Hieron. Praef. in Paralip. (Opp. T. IX, p. 1325 ed. » H.8tephani Thes. Graec. Ling. β. v. WpiW : "Solebat
;ne). « Vid. Hodius De Bibliorum Texttims, p. 608. addi locis insignibus, quemadmodum contra obelus rm
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. • liii
culis qui bis totidem verbis leguntur ; quam rem grammaticorum filii aegre ferentes, ex altero
loco in alterum eos male translatos esse statuebant: quo aumpto, locum ubi belle habere
videbantur, asterisco (^) singulis versiculis praeposito illustrabant ; eum autem ubi mious
apte legebantur, obelo et asterisco (— ^ ve ^ 5K-) praenotabant. E. g. ad II. A, 177 pingitur:
— % Αίει γάρ τοι ερις τε φίλη, πόλεμοι τε μάχαι τε.
Ε contrario ad II. Ε, 89 1 :
^ Αίει γάρ τοι ερις τε φίλη, πόλεμοι τε μάχαι τε,
ad quem posteriorem locum Eustathius notat : Έ* δε τω, αίει γαρ ερις τε φίλη και έξης, άστερα . . .
παρατιθεασιν οι παλαιοί, ως a><5e κάλλιστα κείμενου του λόγου ή επι του Άχιλλεως εν ττ} α ραψωδία.
Rursus ad Od. Π, 281-298: — ^Άλλο δε τοι ερεω — μητιετα Ζευς, idem commentatus est:
Ίστεον δε και δτι ή περί των οπλών ενταύθα παραγγελία ττ} της τ μάλιστα ραψωδία ωκείωται κατά. τους
παλαιούς' ωδε γαρ όβελΐζονται, φασι, τα. τοιαύτα επη μετά. και αστερίσκων εκεΐ δε καιριώτατα κείνται,
οπού και εΐδεν 'Οδυσσεύς τα. όπλα' νυν γαρ, φησιν, εν άγροις ων πως οΐδεν οτι πρόχειρα κείνται όπλα εν
τω οίκω ;
2. Notarum criticarum usum, a profanorum scriptorum censoribus inventum, quibus
conditionibus Origenes ad opus suum accommodaverit nunc videndum. Montefalconius rem
sic breviter conficit: videlicet quod textui LXXvirali adjiciendum esset, Origenem asterisco
praenotasse ; quod vero expungendum, obelo. Cautius et rectius Aiictor Scholiorum in Pro-
verbia a Tischendorfio editorum : "Οσοις οι όβελοι πρόσκεινται ρητοΐς, ούτοι ουκ εκειντο ούτε πάρα
τοις λοιποΐς ερμηνευταΐς, οϋτε εν τω 'Έιβραϊκω, άλλα παρά μόνοις τοις ο' και δσοις οι αστερίσκοι πρόσ-
κεινται ρητοΐς, ούτοι εν μεν τω Έβραϊκω και τοις λοιποΐς ερμηνευταΐς εφεροντο, εν δε τοΐς ο ούκετι}
Epiphanius quidem, vir nequaquam limati judicii, quidlibet in versione Seniorum sive adji-
ciendum sive demenduin esse negat, temere affirmans, verba quae ab iis praetermissa sint,
recte, quasi in Hebraeo δισσολογούμενα et superflue posita, praetermissa fuisse (e. g. Gen. v. 5 :
και εζησεν 'Αδάμ τριάκοντα και ένακόσια ετη pro Hebraeis ενακόσια ετη και τριακόσια ετη); quae
autem ab iis in textum Hebraeum invecta esse videantur, non otiose, sed optimo consilio
addita fuisse, ut sensum obscurum et mancum illustrent ac suppleant. 6 Sed talem defen-
sionem ipsum facti auctorem Origenem probaturum fuisse vix crediderimus. Audiamus eum
de SUO instituto clare et ingenue exponentem : Την μεν οΰν εν τοις άντιγράφοις της παλαιάς δια-
θήκης διαφωνίαν, θεοΰ δίδοντος, εϋρομεν ίάσασθαι, κριτηρίω χρησάμενοι ταΐς λοιπαΐς εκδόσεσιν . . . καϊ
τινά μεν ώβελίσαμεν εν τω 'Κβραϊκω μη κείμενα, ου τολμήσαντες αυτά πάντη περιελεΐν τινά δε μετ
Λ— *
άθ€τονμίνοις." Smith (Dr. W.) Dictionary of Greek avnd tant. δ Epiphan. De Mens. et Pond. 2, 3 (Opp. T. II,
Roman Biography, Vol. I, p. 291: "He (Aristarchus) pp. 1 59-1 61). Idem ibid. 17 tois οβ" non solum inter-
marked those verses which he thought spurious with an pretura, verum etiam άπό μίρονς προφητών personam vin-
obelos, and those which he considered as particularly dicat; l>v yap ουκ ψ xpda *U ίρμηνΰα» παρηκαν, άτινα tis
beautiful with an asterisk." * Tischendorf. Notit. Cod. ύστερον (V τοις σφών αυτών τόπου μ*τα άστε ρίσκων Ώριγίνης
Sin. ρ. 76. Ad ούτοι utrobique οί τόποι subintelligit Tisch- σννίθηκεν' ωσαύτως δ« κα\ τά προσπθίντα οι/κ άφ([\ατο, (ΐδώς
endorfius, quod ferri nequit. Immo ούτοι sunt ol όβε\υ\ et ότι αυτών μάλλον *στι χρεία, άλλα μετά όβελών ένθα εκαστον τών
οί αστερίσκοι, quae VOCeS UOn modo ipsas Iiotas criticas, sed, είρημενων ηνρεν εΐασε, μόνον σημειωσάμενος δια του όβελον την
ut mox videbimus, locos obelis et asteriscis insignitos deno- περί της τοϋ τόπον αναγνώσεως εΐδησιν.
Ην PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
αστερίσκων προσεθήκαμεν, ΐνα δήλον j) δτι μη κύμανα παρά τοις Ο' εκ τών λοιπών εκδόσεων σνμφώνως τω
Έβραϊκφ προσεθήκαμεν και ό μεν βονλόμενος πρόσηται αυτά' ώ δε προσκόπτει τδ τοιούτον, δ βούλεται
irtpl της παραδοχής αυτών ή μη ποιήση.* Quibus verbis dum Senioribus debitum honorem et
reverentiam reservat, non obscure innuit, se non esse e numero eorum quibus emendationes
versionis eorum certissimas juxta Hebraeura factas admittendi aut rejiciendi liberum arbitrium
permiserit. Certe omissiones et additiones eorum si non damnat, non tamen excusat, multo
minus defendit. Teneamus igitur ex Origenis usu obeli notam vim suam άθετητικην eatemis
conservare, ut verba ei subjecta non tam spuria quam superflua esse indicet; asteriscum vero
non meram additionem, sed additionem rite et probabiliter, interdum necessario factam
denotare.
Quod reliquum est, ab Homeri criticorum usu vix hilum discedit alia Origenis nota,
quae ex juxtapositione obeli et asterisci constat. Hujus usus, antecessoribus nostris plane
incogniti, prima notitia debetur editioni Codicis Ambrosiani a Middeldorpfio concinnatae, in
qua pluribus libri Proverbiomm locis a LXX transpositis appingitur nota (-r^) vel (^-r)•
Exempli gratia; in Cap. xx statim post v. 9 exemplaris Hebraei, interpres Graecus inter-
polavit pericopam, quae in Hebraeo est w. 20-22; Origenes autem, aliter ac in ceteris libris
facere solet, ordinem των (X praepostenim servavit, praemissa tantum nota praedicta, hoc
modo:
>>£ — κ&κολογουντος πάτερα η μητέρα σβεσθήσεται λαμπτηρ,
>>£ — αϊ δε κόραι των οφθαλμών αύτον 6ψονται σκότος.
^ — μερις επισπουδαζομενη εν πρώτοις
££ — εν τοις τελευταίοις ουκ εύλογηθήσεται.
>fc — μη εΐπης' τίσομαι τον εγθρ6ν,
>fc — αλλ' ύπδμεινον τον κνριον ΐνα σοι βοηθήση 4.
Hucusque Origenis usus cum Homerico accurate concinit; sed post v. 19, ubi juxta poste-
riorem iidem versiculi quasi in propria sede cum simplici asterisco repetendi erant, Noster
hoc non fecit, sed semel positos secunda vice omittere maluit. 7 Versionis Syro-hexaplaris
auctoritatem egregie confirmat Auctor Scholiorum in Proverbia e Codice Patmio recenter
descriptorum, qui post verba a nobis modo excitata haec habet : τα δε ήστερισμενα εν ταυτώ και
ώβελισμενα ρητά, φέρονται μεν παρά τοις ο, φέρονται δε και εν τώ ι Έιβραϊκώ και παρά τοις λοιποΐς ερμη-
νευταΐς, την θεσιν δε μόνην παραλλάσσουσιν οι λοιποί και το'Έ,βραϊκον παρά τους ο• δθεν ώβελισται εν
ταυτώ και ήστερισται, ως παρά πασι μεν φερόμενα, ουκ εν τοις αύτοΐς δε τόποις. 9
* *
• Origen. Ορρ. Τ. ΙΠ, ρρ. 671, 672. Vereus finem πρόσ- Ι Ι Ι Ι Ι, 11*9, et Ι Ι Ι Ι Ι οσ, cum Bcholio, ut ante.
ψν* pro πρόηται ex emendatione Grabii (De Vitiis etc. 8 Tischendorf. in Mon. Sacr. Ined. T. III, p. xvii: "In
p. 50) recepimus. 7 Praeterea in Codice Ambrosiano iis quae supra ex Cod. Patmio exscripsimus, dicuntur ab
ecriba ad vv. 20, 10 et 23 appinxit notas tranepoBitionis, Origene nonnulla siraul et asterisco et obelo notataesee. . .
1 1 a, I f^, et III -^, echolio ad singulas apposito : 'Qs Quod si recte assertum est, quamvis alibi nibil ejusmodi
i 'Εβραίος κα\ oi \omoi. Similiter post Cap. xxiv. 22 sequ- traditum sit [1], quaeritur an eodem sensu accipiendum
antur Cap. xxix. 27 — xxx. 1 4 (sub -7- -X) ; Cap. xxiv. 23-34 ; sit signum •Χ•, quod p. 93, 2, 8 [Num. vi. 21 : ntp\ της ψνχης
Oap. xxx. 15 — xxxi. 9 (eub 1-«) ; Cap. xxv. 1 — xxix. 27; %αντοϋ:] edidimus, atque ita explicuimus, ut Ύ prima
Cap. xxxL 10 ad finem; appictis numeris, I 1 1 -^, I r<, manu datum, 3S altera eubstitutum diceremus, quamvis
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lv
3. Quod ad formara notaram Origenianarum attinet, in asterisco quidem pingendo vix
ulla varietas observanda est. Eustathii descriptio haec est : "Εστί δε rb σημεΐον του αστερίσκου . .
δια, του Χ στοιχείου τετραχή στιζομενου κατά. την των -γραμμάτων επίζευξιν, ούτω (•)£). β Eandem fere
figuram exhibet Epiphanii textus editus, in quo tamen extremitates linearum crucis leviter
inflexae sunt, ut in altera linea litera χ forma cursiva (quae dicitur) exaratae. 10 In versione
Syro-hexaplari asteriscus (<m• %m .^-a>/) sive stellula (Ι^οαλοο) usitatam forraam habet, sed
eemel atque iterum non propensus (J^), sed erectus (φ) reperitur. 11 In libris Graecis utraque
pictura aeque usu recepta est. Apud Hieronymum editum semper % pingitur. De obeli
autem forma quaestio satis perplexa est. Eustathio auctore, obelus est linea recta, et pin-
gitur sic (— ). 12 Epiphanius ait : Όβελο? ουτό? εστίν 6 παρακείμενο? (N s ^) ) παραπλήσιων γράφεται
τβ καλουμεντ) γραμμή' όβελο? δε κεκληται κατά Άττικην χρησιν, άλλοι? δε καλείται δόρυ, 8 εστί λόγχη ;
sed figura in textu edito depicta pugioni similior est, cuspide sursum reclivi, altera autem
extreniitate orbiculo et capula munita. 13 In versione Syro-hexaplari multiplex est obeli
figura, sed ceteris usitatior — , deinde -=-, rarius oo, perraro -K 14 Etiam nomen in dicto opere
cum figura variat; siquidem — et -r diserte obeli et obelisci ()>l^ et Ijo»J^) nominantur, 16
posterior autem etiam lemniscus (annm. ινι Λ) appellatur, 18 quo titulo ab Epiphanio quoque
et aliis, qui usum ei ab obelo diversum assignant, insignita est. In versione Harethi
(Arab. i, 2) pro *r et ^, ut Holmesius pingit, in codicibus — et -f- exstare non dubitamus. 17
Transeamus ad libros Graecos hexaplares, inter quos eminet Codex Sarravianus, cujus in
obelis pingendis usus valde notabilis est. Scilicet ubicunque obelus in media linea occurrerit,
pingitur -r 18 (non ^, ut Holmesius edidit, quem nos in Genesi incaute imitati sumus); in
initio autem lineae virgula recta, cujus extremitates levissimam incurvationem sursum et
deorsum habent, ut e sequenti specimine (Gen. xxxiv. 14) clarius apparebit:
και είπαν αυτοί? — συ
«— μεων και λευει οι α
— - <• δελφοι δείνα? ϋϊοι
— λεία? : ου δυνησομε
θα.
lineola ηοη eit extincta." Signum χ fortuitum esse nulli invenit, videlicet -1- et -*-, perperam substituit, in codice
dubitamus ; verum utut sit, exempla e Codice Sarraviano est merus index, cujus superscriptione lectiones marginales
allata cum echolio nostro nihil commune habent ; quippe cum textualibus connectuntur. Loca paucissima, in quibas
quae neque ullam tranepositionem continent, et ad Penta- obeli vice fungi videtur, sunt Gen. xxxix. 17.3 Reg. xxi. ao,
teuchum, non ad Proverbia, cui libro peculiaris eet hic 28 (non Jud. vi. 32, ubi index est). Praeterea in Codice
wus, pertinent. 9 Eustath. ad Od. I, 252 (p. 1627, 60). Chisiano ad Dan. i. 20. iv. 8, et eub initium Susannae,
"Epiphan. De Mens. et Pond. 2 (Opp. Τ. Π, p. 159). pro -r- pingitur Jjr, notante, sed differentiae rationem
11 E.g. Num. xviii. 4 (male pro -i-). Jos. xiii. 8. Jud. xv. 5 aliis discutiendam relinquente, Bugato in Annotationibus,
(fortasse pro -*-). 3 Reg. xxii. 15. " Eustath. ad p. 131. w Vid. Hex. ad Exod. xxii. 5. 4 Reg. xv. 5.
U. A, 463 (p. 136, 13) : Άπο bi τοΰ 'Ομηρικού ό/3ίλοΰ και τό Ezech. xxi. 4• 1β ^U• H ex • ^ Jerem. xxvii. 18, ubi
ypa<piKbv σημΰον μΐτην*κται ά 6β(\6ς, or «m γραμμή m tvdua, formam signi a Norbergio vel typotheta ejus iiumutatam
προτιθίμίνη στίχων ήτοι opblvav (ξω. ls Epiphan. De esse temere suspicatur Skat Rordam in Praef. ad Librot
Mens. et Pond. 3 (Opp. T. II, p. 160). M Forma ->, Judicum et Ruth, p. iv. ■ Vid. White (Rev. Joseph)
quam Middeldorpf. pro iis quae in apograpbo Norbergiano Letter etc. pp. 26-28. u Sic in codice typis descripto
lvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS.
Praeterea in libro Judicum pro -r sufficitur -f- vel -r ; pro ~ autem -f•. Etiam Codicem Mar-
chalianum duae obeli formas in eadem lectione agnoscere, inferimus ex nota marginali ad
Thren. v. 4 :
-i- e£ ήμερων
— ημών.
Denique in Hieronymi scriptis, quantum e libris editis colligere licet, obelus sive veru est
linea recta inter duo puncta jacens, hoc modo : -r vel -Κ 19
4. Ex iie quae disputavimus necessario concluditur, Origenem duas tantum notas, pri-
marias saltem, asteriscum et obelum, Hexaplorum suorum in gratiam invenisse ; obeli autem,
quotquot sunt, formas, — , —, -r, *-, -τ, — , unara eandemque significationera prae se ferre, vide-
licet verba quae iis eubjecta sint, ut cum Hieronymo loquamur, in LXX interpretibus plus
haberi ; vel, ut idem alio loco reverentius ait, ab iis addita fuisse, vel ob decoris gratiam, vel
ob Spiritus Sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legantur. 20 Quaestionem
de eignificatione lemnisci et hypoleranisci inde ab Epiplianio agitatam, ut et aliam de usu
notae co in exemplari Svro-hexaplari frequentatae, mox tractabimus ; nunc conclusionem
nostram, ab antecessorura nostrorum placitis cummaxime desciscentem, opiiiionibus duum-
virorum in re diplomatica peritissimorum, Constantini Tischendorf et Antonii Ceriani,
confirmabimus. Sic igitur ille in Monumentorum Sacr. Ined. Collectione Nova, T. III,
p. xvi : " Ad duo autem signa illa, asteriscum et obelum, accedunt alia duo, lemniscus et
hypolemniscus, qui quamvis jam Epiphanium et Hesychium exercuerint, nec quam formam
habuerint, nec quam significationem, satis constat. Ex iis vero quos vidimus veterum locis,
ipeius potissimum Origenis atque Hieronymi, clarissimum fit, multo plus ponderis asteriscos
et obelos quam reliqua signa habuisse, quum totam Hexaplorum rationem describentes in
illis solie acquieverint." Hic autem in Praefatione ad Monumenta Sacra et Profana, T. I,
F. Ι, ρ. χ non obscure innuit, " ex usu vetierum ante Origenem, ex hujus et S. Hieronymi
teetimonio, et ex critica in locos notis insignitos inquisitione statuendum esse, Origenem
praeter asteriscum solum obelum usurpasse, cujus formae multiplices in codicibus vetustissimis
S. Epiphanio fraudi fuerunt."
5. Cum loca asteriscis et obelis praenotanda interdum per duos vel plures στίχους se
extenderent, in evidentiorem rei declarationem Hexaplorum sive conditori sive descriptoribus
usu venit, ut notam distinctionis non solum initio pericopae, verum etiam singulis στίχοι*
praeponerent ; quem usum innumeris erroribus occasionem dedisse exploratum est. Exempli
Tiecbendorfiue ; ued in facsimUi (quod dicitur) tum ab eo, lineam, vel signa radiantia ; id est, vel obelos (-i-) vel aste-
tum a Montefalconio in Palaeogr. Gr. p. 188 edito, duo riscoe (*). Et ubicunque viderit virgulam praecedentem,
puncta non eub media linea, eed vereue sinistram ejus ab ea usque ad duo puncta (:), quae impresisimus sciat in
extremitatem posita sunt, hoc niodo ■;-, vel etiam τ-. LXX translatoribus plus haberi : ubi autera stellae (•Χ•) simi-
Porro forma obeli T usurpatur in Cod. 88 per librum litudinem perspexerit, de Hebraeis voluminibus additum
Jeeaiae. w Hieron. Praef. in Pealmoe (Opp. T. X, noverit, aeque ueque ad duo puncta." w Hieron. Opp.
p. 1 19 ed. Migne) : ■ Notet aibi unusquisque vel jacentem T. X, p. 404 cd. Migue.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. hii
gratia : scriba indoctus, qui in archetypo suo, arctioribus columnis descripto, locum Dan. iii. 2
versionis LXXviralis sic forte pictum invenerit :
.... και Ναβονχο-
δόνοσορ βασιλεύς -f• βασιλεύων
-j- και κνρκνων της οικουμένης
-:• 8λης Ί άπίστ€ΐλ€ν Ιπισνναγα-
γέΐν -f- πάντα τα, Ζθνη και φν-
-τ- λάς και γλώσσας 4 σατράπας
στρατηγούς κ. τ. Ι.
eundem cum in latiori pagina describeret, obelorum significationem ignorans, sic fortasse
repraesentavit :
και Ναβονγοδόνοσορ βασιλεύς
-f- βασιλεύων ■— και κνρκνων της οικου-
μένης -τ• όλης «4 άπίστίΐλίν ϊπισνν-
αγαγύν -τ- πάντα τα. ίθνη καΐ φν+λας
και γλώσσας 4 σατράπας στρατηγούς κ. τ. 4.
quam confusionem quantas sequenti transcriptori turbas dedisse opus sit quivis videt. 21 Nemo
igitur, ut speramus, temeritatis nos insimulabit, quod in nostra Hexaplorum editione usum
inveteratum, sed minus probum, infringere ausi simus, obelo vel asterisco non nisi in initio
pericopae posito, ita ut vis sive ditio ejus usque ad sequens metobeli signum pateat. Hic
autera metobelus (ita dictus sive obelus praecedat, sive asteriscus) in exemplaribus Syriacis
et Arabicis cuneoli (4) formam induit ; 22 in Graecis autem et Latinis e duobus punctis, altero
alteri superimposito (:), rarius (ut in Chisiano Danielis a De Regibus edito, et semel atque
iterum in Sarraviano) e linea sinistrorsum inclinata cum uno vel duobus punctis appositis
(/. » •/» 7.) constat. In hoc quoque usu nos tantulum innovavimus (vel potius ante nos
Masius in textu Josuae Graeco-hexaplari edendo), ut cuneoli notam, quasi manifestiorem et
confusioni minus obnoxiam, etiam in Graecis nostris adoptaremus. 23
III. De Lemnisco et Hypolemnisco.
In Hexaplis pingendis obeli (— ), lenmisci (-r) et hypolemnisci (— ) significationem unam
* __ ! *
11 Bugati in Praef. ad Daniel. pp. v, vi. Cf. Hex. libro Jobi, a quo novam Hexaplorum editionem inchoavi-
nostra ad Exod. xxxv. 12. xxxviii. 31. M Aliam cuneoli mus, metobelum in fine pericopae, tum cum in lectione
picturam exhibet Auctor Epistolae Haretbi versioni prae- nostra nil ultra subsequeretur, consulto omisimus; quod
roissae, p. 20: " Porro unara notam communem omnibus, nunc factum nollemus. E. g. Cap. i. 16: •Χ'Α. eVros (po-
in quibus aliqua fuit discrepantia, sive obelo, id est, sim- tius ?S Ά. ttcros «<). Cap. ii. ι: Ο'. Χ•Ά. θ. παραστησαι ivav-
plici linea, sive bypolemnisco, id est, linea puncto sup- τίον του κυρίου (κυρίου 4). Cap. ii. 13: Ο'. Χ•κα» «πτά νύκτας
posita, sive lemnisco, id est, Hnea duobus punctis insignita, (νύκτας «<). Sic Cap. xv. 26, 27: •Χ• θ. iv πάχ*ι — «τί τών
notanda, qua clauderetur adscripta differentia sive nomi- μηρίων (potius μηρίων*; sed recte ad v. 26: -ΧΘ. cV πάχ«
nis, Bi ve verbi, sive sententiae, adhibuit, quam compkto- νώτου άσπί&ος αύτοϋ (non αυτοί «<), quia Tbeodotionis lectio
riam nominavit, hujusmodi figura descriptam "3." M In ulterius procedit.
ΤΟΜ. ι. i
Iviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
eandemque fuisse, eara ecilicet quae obelo soli vulgo tribuitur, ex usu tu η librorum Graecomm
hexaplarium tum versionis Syro-hexaplaris in praecedenti argumentatione demonstraviuius.
Sed hic contra a&surgit Epiphanius, qui de obeli vi ab Origene, Hieronymo et ceteris non
discedens, lemnisco et hypolemnisco significationem prorsus aliam vindicat, quae, quantum
ex verbis ejus satis perplexis cdlligi possit, nunc declarauda est. Scilicet hujus rei expositionem •
Epiphanius inde repetit, quod LXX interpretes, secundum historiam a se comprobatam, non
collatis studiis, sed in paria triginta sex, totidem cellulis inclusa, distributi versionem suam
concinnaverint Ubicunque igitur (quod rarius accidere affirmat) in opere eorum lectionem
discrepantem (non quidem Hebraeo plus habentem, neque lectionibus sui similibus appositam)
lemnisco vel hypolemnisco praenotatam inveneris, noveris a duobus interpretum paribus in
priore casu, in posteriore autem ab uno tantum pari, juxta punctorum numerum, lectionem
istam profectam esse." Exempli causa : quando legeris in Psal. lxx. 15 : το στόμα μου άναγγελ^ΐ
την δικαιοσύνη» σον, άναγγίλΰ τα? δικαιοσννας σον; vel in Psal. lxxi. 14: και ίντιμον το Ονομα αύτον
tvomiov αύτον, praemissa lectione idem BOnante, και ίντιμον το Ονομα αύτον kv όφθαλμοΐς αύτον,
lemnisco vel hypolemnisco alterutri appicto monearis, versionem istam non nisi in duobus vel
uno parium XXXVI reperiri. Alio loco, de eadem re disserens, Epiphanius iterum affirmat,
versiones de quibus hic agitur non dissimiles esse, sed similes et idem sonantes, ώ? αν em -οι τι?
άντϊ τον (λάλησαν, ίφθίγξατο, ή άντι τον ηλθεν, έλήλνθί. 26 Ιη eandem sententiam Auctor Epistolae
vereioni Harethi praepositae, quem ab Epiphanio sua hausisse vix dubium esse potest, " Quod
si quid," ait, " apud duo interpretum paria reperiatur, in quo a ceteris eorum paribus diversi
abeant, ita ut ceteris aliquid addidisse videantur ipsi, hoc etiam libri textui insertum linea
duobus punctis infra scilicet et supra insignita notavit, ad banc formam -r, quod signum
Graeco nomine Χημνίσκον appellavit. Atque ubicunque reperitur hujusmodi lemniscus literae
aut verbo aut nomini aut sententiae appositus, hinc voluit indicium sumeres reperiri illud
apud duo interpretum paria, non autem occurrere vel in textu Hebraico, vel in ceteris inter-
pretibus . . . Neque tamen putet aliquis, cum audierit mentionem factam verbi, vel quod ab
* *
** Epiphan. De Mens. et Pond. 8 (Opp. T. II, p. 165): τίρως εκφωνούνται; Syrus vero locutionis sensum ex oppo-
Δώ και τοντο το τοϋ σημείου σχήμα τοις otioit \oryois παρίθίτο sitione alterius clausulae, oide προστ(θ(ΐμίνην κ. τ. «., COnje-
[corrige e Syro παρ*'6\ντο], V Srt σπανίως πον ήροις iv rij cisse videtur, libere vertens, sed non quae diminuta (s.
rmv off ίρμη»*ία διαφωνούσαν λίζιν, ου μην πάρα ονσαν, ovii detracta) sit, consentiente Lagardio (in Epipbanii Opp.
προστιβίιμίνην rals όμοίαις ainj} λίξ*σι, γνοίψ 5τι νπο μιαν ζνγης Τ. IV, Ρ. Ι, ρ. vii ed. Dindorf ), qui in Graecis participium
t) tvo αντη ηρμηντνση η \*ξις, δια τα παραιαιμίνα biio κεντήματα, aliquod cum ουσαν Conjunctum,oppo8itumque proximo προσ-
In loco obecuro Epiphanii versionem Syram in Mueeo πθΐΐμίνην requirit. Sed locutio πάρα uvai, bis in eodem
Britannico (Addit. MSS. 17,148, fol. 511•.) exstautem adii- contextu obvia, explicanda potius quam sollicitauda vide-
mus, quae eic babet: U?eo*f \μλ* ] [joC±o ]?<*^-ao tur. Vide igitur num praepositio πάρα hic adverbialiter
V-JL^ft wfcool? ^k^-ao .qjojd JV-o^/ ho ^jv. iioi posita sit (qui usus in praepoeitione προς notissimus est)
Jlf l k\\ p ^ilo ^..v^>. ^-^0.» U «. oft"> lw%Jl ^o^» pro eo quod praeter Hebraeum sit, juxta dictum Origenis
^JO?? JLcL^ U*>ojo» Jlo «JmV-/ )»j»t ^.1 o^. : \ x\\ L (Opp. T. I, p. 13): iv bi το'ις ημχτίροις άντιγράφοις π*ρισσ€υ-
) VN^ )?• l^» ^-*ί ^» θ/ J^p» f~ ς»} .Ί»|1 .όώ> οντά ΠΑΡΑ τα iv το'ις Έβραίοις !πη ουκ ολίγα; et paulo post:
.wwa^A. ^ . Yi . m f ))J>Oj ^»1 %frlt &»αλ»ΐ7• Pro πάρα πλύονα bi iv το'ις ημ*τίροις ΠΑΡΑ τα Εβραϊκά. Hoc
coucesso,
(β. πάρα) οΖσαν, ut in librie manu ecriptis pingitur, Petaviua λίξις παρά υίσα est ea quae apud LXX plus habetur (ut
quidem παροΰσαν edidit, quod temere faetum esse evincitur Hierouymus ait), quaeque obelo, non lemnisco, jugulanda
ex iis quae mox leguntur: ut tlvat oi πάρα, άλλα σνναμφο- erat. ** Idem ibid. 17 (Opp. T. II p. 173).
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lix
uno pari vel duobus interpretum paribus adhibitum, aliquam hic subesse contrarietatem . . .
quia quod ad sensum et veram intentionem conveniunt eorum sermones, licet acciderit ali-
quando discrepantia in verbis, et repetitio et contractio." M
Nunc quid de hac Epiphanii expositione statuendum sit non difficile est decernere.
Prinium cum e penitus exploso de origine versionis LXXviralis commento tota pendeat, ob
hanc solam causam in gravissimam falsi suspicionem venit. Deinde prorsus incredibile eet,
vel unum interpretem, ne dicamus duos aut plures, versioni competenti, rb στόμα μου avayyt\tl
τήν δικαιοσύνης σον, aliam idem sonantem subjecisse, άναγγβλ^ΐ τά? δικαιοσννας σον ; quamvis eoe
unam harum versionum pro altera sufficere potuisse non infitias ibimus. Praeterea, ut Masius
argumentatur, quis credat talium minutiarum memoriam a Seniorum tempore ad Origenem
usque mansisse ; vel, ut manserit memoria, illud sciri potuisse, uniusne solius interpretum, vel
paris unius, an vero plurium ea verba fuerint? 27 Postremo talis lemnisci et hypolemnisci
significatio usui librorum hexaplarium universali repugnat, in quibus utramque figuram -r
et — , quocunque nomine gaudeat, obeli vicem gerere certo certius est. Cum vero exempla ab
Epiphanio citata ejusmodi sint, quae variarum lectionum nomine vulgo appellantur, quidni
statuamus Epiphanii opinioneni inde derivatam esse, quod iii quodam Psalmorum exemplari
in textu scriptum invenerit : το στόμα μον avayy*\*i -j- τήν δικαιοσύνην σον ; in margine autem :
-r• τά,ς δικαωσννας σον ; hanc autem notationem, quae in libris existentibus, sive scriptis sive
impressis, tralatitia est, ad fabulam de paribus ihterpretum ex ingenio accommodaverit ?
Cum Epiphanio partim consentit, partim ab eo recedit, Isidorus Hispalensis, cujus mens
est, lemniscum apponi iis locis, quae S. Scripturae interpretes eodem seiisu, sed diversis
sermonibus transtulerint ; hypolemniscum vero (quem tamen antigraphum vocat, et prorsus
alia figura y^ delineat), ubi in translationibus diversus sensus habeatur. 28 Sed haec hypo-
thesis, ut qnae neque scriptorum vetustiorum auctoritate, neque librorum hexaplarium usu,
neque sua ipsius probabilitate commendatur, secure praeteriri posse videtur.
Ε recentioribus Criticis Masius Epiphanii sententiam non plane rejicit, sed cum quadam
modificatione admittendam esse censet; scilicet ut lemniscus diversam scripturam plurium,
hypoleraniscus vero pauciorum codicum testimonio confirmatam significet. 29 Nuperrime vero
cel. T. Skat Rordam non modo ex traditionibus veterum indubitate colligit, sub utroque signo
variam lectionem, vel versionem variorum codicum, ab Origene insertam, vel in margine saltem
positam fuisse, sed ipse in editione libri Judicum Syro-Graeco-hexaplari concinnanda praeter
notas Origenianas ( % , — et co ) in codice obvias, leraniscum (quem vocat) sub nova forma (-r),
nunc obelo, nunc asterisco extruso, introduxit ; videlicet in locis ubi ant duplex versio est, aut
lectio neque in Hebraeo neque in Graeco (nisi in quibusdam codicibus, quorum unus aut
M White (Rev. Joseph), Letter etc. pp. 1 8, 1 9. n Masii assecutus, possum et hoc asserere Ubi lemniscum repe-
Josuae Imp. Historia, p. 124. * 8 Isidori Orig. I, 20 rias, notari varias aliorum interpretationea, verbis quidem
(apud Hodium De Bibliorum Textibus, p. 605). In ean- ipeis discrepantes, sed reipsa eimilee; ubi denique hypo-
dem sententiam Curterius in Praefatione ad Procopium in leraniscum, et verbis et eensu inter se differentes." M Masii
Jesaiam: " Si quid ego sum post longam meditationem Josuae liist. p. 123.
i 2
Ix PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
plures Syro nostro ad manum fuerit) comparens. In quo tentamine praeter alias difficultates
haec in primis observanda est, quod ad libros Graecos hodie exstantes, non ad eos quibus usus
sit Origenes, notatio per lemniscum facta exigatur. Certe ad PsaL lxx. 15. lxxi. 14 lectiones
τά? δικαιοσύνης αύτον et iv οφθαλμοί? αύτοΰ, ab Epiphanio in specimina usus lemnisci allegatae,
ne in uno quidem librorum nostrorum reperiuntur. 30
Subductie igitur iterum iterumque rationibus, cum lemnisci hypolemniscive in scriptis
8ui8 neque Origenes neque Hieronymus ullam mentionem fecerit ; cum in libris Graecis hexa-
plaribus praeter asteriscum et varias obeli picturas nulla ejusdem generis distinctio appareat ;
cum denique harura notarum probabilem usum nemo adhuc designaverit ; restat conclusio
inevitabilis, sub his nominibus non nisi usitatas quasdam obeli formas indicari, eas videlicet
quae per figuras -~ et — sine ullo discrimine in versione Syro-hexaplari repraesentantur.
IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reforrnando Origenes sihi praescripserit.
1. In exemplaribuB versionis LXXviralis, quae ante Origenem in usu fuerunt, magnam
exstitisse scripturae διαφωνίαν, ipsius Hexaplorum conditoris declaratione probari potest. 31
Ex his autem quaedam ceteris correctiora fuisse, tum ad rerum naturam pertinet, tum diserto
Adamantii nostri testimonio evincitur. Sic enim ille in Homiliis in librum Regnorum
(1 Reg. L 1): " Non me latet primo loco quod in aliquibus exemplaribus habetur: Erat vir
quidam ; sed in his exemplaribus quae emendatiora probavimus ita habetur : Erat vir unus" 32
In hujusmodi varietatibus proculdubio potiorem lectionem, e reliquis, ut ipse ait, editionibus
aestimatione facta, magnus Criticus sine ulla notatione in Hexapla sua recondidit, cujus
generis unum exemplum sufficiat. In loco Jerem. xv. 10 : Non feneravi, neque feneraverunt
mihi, in LXX olim legebatur (ut hodie in libris omnibus tum scriptis tum editis) : ovre ωφέ-
λησα, οΰτ€ ώφίλησίν /ic ovSefc ; pro quo Origenes in Commentariis ad locum legit enarratque :
οΰτ€ ώφ(ίλησα } οϋτ( ώφίίλησίν /xe ονδ(ίς ; lectorem COmmonefaciens : Εί καϊ άνίγνωμίν όντως, άλλα
και δ*ΐ (ίδίναι, 6τι τα πλείονα των αντιγράφων της εκδόσεως των Ο' ουκ e\€i όντως• νσπρον <$€ ίπισκεψά-
μ(νοι και τάς λοιπας ίκδόσ^ις, Ζγνωμςν γραφικον etvai αμάρτημα. 33 Etiam ill propriis nominibus,
quae in textu vulgari graves corruptelas passa sunt, scripturam Hebraeo congruentem Ori-
genem non monito lectore restituisse verisimile est. Exempli causa : vitiosam scripturam
Γίδσων pro Τηρσων (ExocL vi. 16. Num. iii. 17) non modo carpsit Noster in Commentariis in
" Middeldorpfii in obelie pingendis perversitatem (de Manoscritti delle Versioni Siriache del V. T. p. 21.
qua cf. noe in Monito ad Proverbia, p. 310) merito con- 31 Vid. supra p. xlvii. S2 Origen. Opp. T. II, p. 483.
questus est Rordam. Quod vero affirmat (ex auctoritate Μ Origen. Opp. T. III, p. 225. £tiam Syras noster ώφ*-
J. D. Michaelis in Neue Orient. Bibl. VI, p. 192) etiam λησα, non ώφ«ίλ^σ«, vertit, unde haud improbabiliter con-
Bugatum in Daniele edendo eigna critica negligentius jecerit aliquis, Origenem falsam scripturam in Hexaplis
tractasee, id diaerte negat Δ. Ceriani in Le Edizioni e i reliquisee, postea vero, fortaase in Tetraplis, correxiese.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxi
Joannem, 54 sed in editione sua hexaplari, contestificantibus Codice Sarraviano et versione
Syro-hexaplari, oorrexit.
2. Ab archetypi sui ordine LXX interpretes non raro deflexisse, tum in singulis vocibus
sine causa transponendis, tum in integris pericopis cum magno narrationis detrimento de loco
8UO movendis, res nota est ; quibus corruptionibus remedium afferre operis Origeniani insti-
tutum omnino poatulavit. Quod ad trajectiones verbales attinet, Hebraeorum ordinem tacite
revocare nil prohibebai Sic Num. x. 28: Ο', καϊ εξήραν σύν δυνάμει αυτών; Hexapla autein :
συν δυνάμει αυτών , και εξήραν. Deut. XXVlii. 64 : Ο'• (και δουλεύσας ffffi θεοΐς Ιτίροιί) ξύλοι? και
λίθοις, οϋς ουκ ήπίστω σύ και οι narepes σου; Origenes vero juxta Hebraeum : οΐ)ς ουκ ήπίστω συ
και οι πατίρπ σου, ξύλοις και λίθοις. Haec levia ; majoris momenti est locus Gen. xxxv. 16, 21,
22, ubi LXX COIlfuse ediderunt: (16) άπάρα? δί Ίακωβ U Βαιθήλ, (2 1) ϊπηξί τήν σκηνήν αύτοΰ
*πίκίΐνα του 7τυργου Ταδίρ. (ΐ6) ΐγίν^το δ* ήνίκα ήγγισίν efc Χαβραθα, του (λθ(ΐν tli την 'Κφραθα,
fTfKe 'Ραχήλ και Ιδυστόκησίν kv τώ τοκίτώ (deinde W. 17-20, ut in Hebraeo). (22) kykviTO δ\
ήνίκα κατωκησ^ν κ. τ. i. ; Hexapla autem, ad Hebraeam veritatem conformata, sic habent :
(16) άπήρίν δϊ ck Βαιθήλ, και kyiveTO ήνίκα ήγγισ€ν — kv τώ τοκ€τώ (deinde W. 17-20). (21) και
άττήρ^ν Ισραήλ, και ίπηξζ — Υαδίρ. Alio loco Jerem. xxiii. 7, 8, hi duo versus a Senioribus in
finem capitis post v. 40 rejiciuntur, in Hexaplis autem propriam sedem, praemisso tantnm
asterisco, occupant. Quod vero ad prolixiores pericopae attinet (quales sunt Exod. xxxvi —
xxxix, 3 Eeg. xiv. 1-20, xvi (pericopa a LXX inter vv. 28 et 29 interpolata), xx, xxi (in LXX
xxi, xx), Jerem. xxv. 15 — li. 64) in his et aliis ejusmodi trajectionibus perquam molestis, Ori-
genes, suadente atque adeo flagitante instituto suo, Hebraeorum ordinem, qui et trium inter-
pretum est, plaudentibus quotquot sint Bibliorum studentibus reposuit. Restat Proverbiorum
liber, qui in posteriore ejus parte ordinem valde perturbatum prae se fert, quique manuni
restauratricem in primis postulare videtur. Hic vero, quod miretur aliquis, Origenes a
methodo quam in ceteris Bibliis prosecutus est recessit, et Seniorum vestigiis insistere maluit,
notis tantum, quales supra declaravimus, 35 discessionem ab Hebraea veritate indicans. Causa
hujus exceptionis nobis non est in promptu, nisi forte in opere ethico, in quo singulis fere
versiculis singulae γνώμαι concludantur, seriem sententiarum curiose servare non tanti momenti
esse videretur.
3. In mutationibus quas recensuimus notarum Origenianarum vix ullus locus esse potest.
Nunc quibus legibus obelum et asteriscum ad usus editionis suae accommodaverit Noster,
breviter exponendum. Itaque voculas in quaque clausula supervacaneas, inque Hebraeo defi-
cientes, obelus reprobat, vel (ut Critici aiunt) jugulat. Exempli gratia: Deut. ix. 26 in
Hebraeo est tantum rrgJPl "P2 } quod LXX, genio nirnis indulgentes, in hunc modum ampli-
ficaverunt: iv τή Ισχύϊ σου τή μ^άλχ), και kv tjj χνρί σου τή κραταιά, και έν τώ βραχίονί σου τώ
ύψηλώ. Haec est obelorum opportunitas, quorum ope locus sic pingitur: —h rjj ίσχύϊ σου ττ)
μ€γά\τ}, και <4 kv χ(ψί — σου ττ} 4 κραταιά, — και h τώ βραχίονί σου τώ ύψηλώ 4 ; quo artiiicio sine
detrimento versionis ab Ecclesia universa receptae integritas S. Scriptuiae asseritur. An
* —>
84 Origen. Opp. T. IV, p. 141. * Vid. supra p. liv.
lxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
vero Origeni in tali recensione omnes vel minimi momenti voculas in Hebraeo non exstantes
obelo confodere propositum fuerit, ambigi potest. Hieronymus quidem in versione Psalmorum
hexaplari hac lege se obstrinxit ; utmm vero proprio instinctu, an ex antecessoris sui prava
imitatione ex uno atque altero exemplo clarius apparebit. Itaque Psal. i. 4 vix crediderimue
Origenem pinxisse : και εσται ως -τ-το4 ξύλον -ττο4 πεφντενμενον, etiamsi Hieronymus ediderit :
Et erit sicut U<jn >tm ~ quod : plantatum -i-est:; aut Psal. ii. 4 : -τ 4 κάτοικων εν ούρανοΐς + εκ 4-
γελάσεται -r αυτούς, και 4 ό κύριος εκμνκτηριεΐ αυτούς. Ne longiores fiamus, Psal. CXVli. 27 Hiero
nymus pingit : Constituite -r diem : solennem, scilicet quia in Hebraeo est tantummodo 2Π ;
sed qiiid tunc fiet de Graeco σνστήσασθε Ιορτήν ? Tale est, in re booa nimius esse. 36 Etiam
Masius, ut in Monito ad Josuam observavimus, arbitrio suo potius quam Syri interpretis
auctoritate fretus, tot copulis, perspicuitatis causa a Senioribus assumptis, notam reproba-
tionie inussit. Transeamus ad majoris offensionis interpolationes, eas scilicet in quibus
interpres male sedulus in annotatoris, est ubi in auctoris principalis partes delapsus est.
Non moramur supplementum valde notabile Gen. iv. 8 : και εΐπε Κάϊν προς Άβελ τον άδελφον
αύτοΰ- + διελθωμεν εις το πεδίον Ί ; quia, quamvis in Hebraeo et tribus interpretibus desideratur,
ad sensum paene necessarium videtur. Sed in loco Jos. vi. 26 post devotionem hominis qui
Jerichunta reaedificaturus sit, εν τω πρωτοτόκω αύτον θεμελιώσει αυτήν, και εν τω ελαχίστω αύτοΰ
επιστήσει τας πύλας αυτής, LXX de SUO interseruerunt : -τ- και ούτως εποίησεν Όζαν ό εκ Βαιθήλ-
-r εν τω Άβιρων τω πρωτοτόκω εθεμελίωσεν αυτήν, και εν τω ελαχίστω διασωθεντι επίστησε τάς πύλας
-τ αυτής 4. Aeque, immo magis culpandus est insulsus Jobi ii. 9 interpolator, qui pro amaro
uxoris ejus dicterio: Adhuc tu retines integritatem tuarn? Exsecrare Deum et morere, pro-
lixam querimoniam, et Graeculum otiosum magis quam scriptorem θεόπνενστον referentem, ori
ejU8 immiserit: Μέχρι τίνος καρτερήσεις, -φλέγων ιδού αναμένω χρόνον ετι μικρόν προσδεχόμενος
-τ• τήν ελπίδα τής σωτηρίας μου ; ιδού γαρ ήφάνισταί σον το μνημόσννον άπο τής γής, νιοι και θνγατέρες,
-τ εμής κοιλίας ώδΐνες και πόνοι, οϋς εις το κενόν εκοπίασα μετά, μόχθων σύ τε αύτος εν σαπρία σκωλή-
r- κων κάθησαι διαννκτερεύων αίθριος, κάγω πλανωμενη και λάτρις τόπον εκ τόπον και οίκίαν ε£ οικίας,
-r -προσδεχομενη τον ήλιον πότε δύσεται, ίνα αναπαύσωμαι των μόχθων μον και των όδννών αΐ με νΰν
-τ σννεχονσιν 4- άλλα, ειπόν τι ρήμα εις κύριον, και τελεύτα. Ejusdem farraginis, et fortasse non alius
auctoris est pannus de ape, quem post Prov. vi. 6-8 quasi in aemulationera Salomonis, pigrum
ad formicam abire jubentis, interpres ejus Graecus oraculis divinis assuere non dubitavit :
-f. ή πορεύθητι προς τήν μελισσαν, και μάθε ως εργάτις εστί, τήν τε εργασίαν ως σεμνήν ποιείται, ής τους
-^■πόνονς βασιλείς και ιδιώται προς ύγίειαν προσφέρονται- ποθεινή δε εστί πάσι καΐ επίδοξος, καίπερ ονσα
~- τή ρώμη ασθενής, τήν σοφίαν τιμήσασα προήχθη 4.
4. Restat asteriscus, cujus ope praetermissiones των Ο' etiam minutissimas (quales sunt
κατά γένος >£ αύτοΰ 4, >£ πάσαν 4 τήν γήν, >% τήν 4 πασαν τήν γήν, >% σύν 4 τον λαον, ^ νιος 4
•:• *
* Ε contrario exemplar Psalmorum Syro-hexaplare par- -τ-ϊνίγκαη τψ κνρίω, vloi dtov 4, cVy/care τώ κνρίω υιούς κριών.
lins .juam par erat obelizari certissimum est. E.g. obelus Etiam Psal. xiii. 3 insignis interpolatio e Rom. iii. 13-18,
deeideratur in aequentibus : Psal. i. 4 : ουχ όντως 6 άσφ^ς, τάφος άν ( ωγμίνος—τών οφθαλμών αυτών, in hoc exemplari
— υίχ ούτως 4. Peal ii. 11: i£ ό&ού -i- δικαίας 4. Psal. sine nota αθ*τήσ«ύς legitur.
ΧΧΪ. 2 : -±•πρ6σχ<ις μοι 4, bari ΐγκατίΚιπίς μι ; Psal. XXVUi. I :
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Ixiii
όγδοήκοντα ετών, etc.) θ reliquis interpretibus (praecipue Aquila, qui in talibus ceteris curiosior
est) Origenes reparandas suscepit. Deinde lacwrws ita dictas, quae passim in hac versione
quavis de causa legentes remorari solent, sive paucorum στίχων (ut passim in libro Jobi umu,
duo, tres, usque ad tredecim στίχου?, quasi e Theodotione assumpti asteriscis notantur), sive
integrarum pericoparum (e.g. ι Reg. xvii. 12-31, xvii. 55 — xviii. 5, Jerem. x. 6-13, xvii. 1-4,
xxix. 14, 16-20, xxxiii. 14-26, xxxix. 4-13, lii. 27-30) non raro ex Aquila (ut 3 Reg. ix. 15-25,
xxii. 47-50) sed longe frequentius ex Theodotione, cujus stylus ad LXXviralem proxime
accedit, non sine magno lectoris studiosi commodo Hexapla sartas tectas praestiterunt.
5. Sed praeter excessus et defectus, qui promptiorem sanationem admittunt, superBiint
pravae interpretationes, quae non minorem, immo fortasse majorem moram et impedimenturn
legentibus afferunt. i tiam huic incommodo per obeli et asterisci conjunctnm usum Origenes
aliquatenus remedium adhibere conatus est. Simplicissimi generis exempla sunt: Jerem.
xxxviii. 6 : Et demittunt eum funibus, ubi pro funibus LXX perperam edideruut e/p τον
λάκκον ; Hexapla vero ex Aquila et Symmacho : καϊ ίχάλασαν αυτόν >£• kv σχοινίοις 4 -j- €t? τον
λάκκον 4. Exod. xxxiii. 4 : Et luxerunt, et non induerunt unusquisque ornamenta ma sibi.
LXX ad sensum non male, sed paulo concisius : (6 λαός) κατΐπένθησ^ν kv π^νθικοΐς ; quae sic ex
alio interprete in Hexaplis extensa sunt : κατεπίνθησζν -f- kv πενθικοΐς 4, ^ και ουκ ίθηκίν άνήρ
κόσμον αυτού W αύτοΰ 4. Jos. ϋ. 1 9, 2ο: si manus fuerit in eum. Et si nuncies (verbum hoc
nostrum). LXX COntra sensum: kav 8i τις ημάς άδικήστ), ή και άποκαλύψτ) (του? λόγους ημών
τούτους) ; pro quibus ίη Hexaplis habetur : ££ έάν χίϊρ αψηται αύτοΰ 4. kav δί -f- τις ημάς άδικήστ/,
τ) και 4 άποκαλύψτ) κ. τ. 4. ; unde extricari potest versio satis fidelis : eav χφ αψηται αύτοΰ. kav
Se αποκάλυψη κ. τ. i. Alia ejusdem generis exempla sunt Gen. xlvii. 5, 6. Exod. xi. 3. xl. 7, 8.
Num. xxx. 9. Jos. v. 4, 5. 3 Reg. xvii. 22, 23. Jerem. xv. 1. Non tamen dissirnulandum est,
hanc restitutionis methodum tum per se impeditam esse, tum paucis tantum ex innumeris
locis ab Auctore adhibitam fuisse. Sic in illustri Jesaiae vaticinio, ubi pro Hebraeis, Admi-
rabilis, ^consiliarius etc. LXX prorsus absona dederunt: μεγάλης βουλής άγγελος' άξω γαρ
ίίρήνην €7γ2 τους άρχοντας, και ύγΐ€ΐαν αύτώ, OrigeDes nihil tentasse videtur, nisi ut vocem άγγελος,
cujus in Hebraeo nec vola nec vestigium, obelo reprobaret. Et sic centies in hoc libro, quo
nullus in Bibliis Graecis interpretem minus habilem nactus est. 37 Sed in talibus tricis lucu-
lentissime apparet totius operis hexaplaris utilitas, per quod consultum fuit, ut versio Graeca
vulgaris tum ad Hebraeam veritatem, tum ad ceterorum interpretum editioaes nullo negotio
exigeretur. Speciminis loco, hunc ipsum locum, prout in opere Origeniano exstabat, omissa
tantum pagina Hebraeo-Graeca, hic subjicimus.
Έβρ.
και ficukfatv όνομα αυτού
θαυμαστός σύμβουλος
ισχυρός δυνατός
πατήρ (τι
άρχων (Ιρηνης.
Σ.
και κ\ηθήσ(ται τό όνομα αύτοΰ
παραδοξασμός βουλ(υτικός
Ισχυρός δυνατός
πατήρ αιώνος
άρχων (Ιρήνης.
και κάλύται τό όνομα αυτού
μεγάλης βουλής
-i- άγγελος 4• ϊίξω γαρ
(ϊρήνην tni τους άρχοντας
και ύγίΐίαν αύτφ.
θαυμαστώς βονλήων
ισχυρός δυνάστης
πατήρ
άρχων (Ιρήνης.
37 Obiter notandum est, in Hexaplis nostris ad Jesai. fortasse Luciani, non ad eam quae Hexaplorum est, per-
ix. 5, verba % θαυμαστός — αιώνος 4 ad aliam recensionem, tinere.
l xiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
APPENDIX I AD CAP. VII.
De obeli pictura {oo ) versionis Syro-hexaplaris peculiari,
Duas obeli sive lemnisci formas, -r et — , a Paulo Telensi sine ullo discrimine adhiberi exploratis-
simum est. Sed in hac versione propius inspicienda, scrupulum movet usus tertiae obeli picturae, in
quo nescio quid peculiaris inesse videtur. Est linea paulo fortius inflexa, punctis destituta, sic : co .
In ea operis parte quae ad hunc diem superstes est, septuagies et nonies, si recte computavimus ; in uno
autem Proverbiorum libro tricies et quinquies reperitur. Illud cum obelo commune habet, quod lectio,
cui praeponatur, ab Hebraeo semper absit. Quae autem de usu ejus peculiari observavimus, haec
fere sunt.
1. Praemittitur verbis e versione Syra simplici in hexaplarem assumptis. E.g. Jud. v. 22 : ^oco
V JfcjeotJ. Locus est valde intricatus, sed verba ώβελισμενα de Peschito huc accessisse non est quod
dubitemus. Prov. xxvii. 14: μεγάλη rfj φωνή το πρωί <&npbs χάριν 4 καταρωμενου. Verba προς χάριν
(Jloji^o -ΛΛ) in nullo libro Graeco inventa sunt, sed a Syro nostro de Syro seniore assumpta sunt
Num. xxvi. 4: in Hebraeo et LXX tacetur aliquid, quod in Peschito sic suppletur: U-coo ycu^ Joapo
et numeravit eos Moyses ; quo, ut videtur, auctore, repugnantibus libris Graecis, Syrus noster infert
Co αριθμήσατε αυτούς 4.
2. Introducit pericopam ex alio S. Scripturae libro derivatum. Sic Hos. xiv. 3 post verba, κα
άνταποδώσομεν καρπον χειλεων ήμων, Syrus noster apponit : co και εντρυφήσει εν άγαθοΐς ή καρδία
ύμων 4. Haec, quae ad Jesai. lv. 2 pertinent, non leguntur in Ed. Rom., sed habentur cum quadam
varietate in Codd. 49, 62, 86, aliis. Prov. xxvii. 16 : βορεας σκληρός άνεμος, ονόματι δε επιδέξιος καλείται.
co βορεας άνεμος εκκαθαίρει νέφη 4. Posterior clausula ηοη legitur nisi in Codd. 23, 254, et e Cap.
xxv. 23 huc migravit. Prov. xvi. 1 : co οσω μέγας σύ } ταπεινού σεαντον } και έναντι θεοΰ εύρήσεις χάριν 4.
Locus est Sirac. iii. 18, et legitur in Codd. 23, 103, 106, aliis, non in Ed. Rom. (Diversa est ratio
locorum Jos. vi. 26 : + και ούτως εποίησεν κ.τ.4., et Prov. xxvi. 1 1 : —εστίν αισχύνη — χάρις 4; ubi
verba insititia e 3 Reg. xvi. 34 et Sirac. iv. 21 desumpta sunt, sed leguntur in Ed. Rom. et libris
omnibus.)
3. Praeponitur alteri ex duabus ejusdem Hebraei versionibus. Sic Prov. ix. 7 in Hebraeo est : Et
qui arguit impium, tnacula ejus (maculam sibi parat) ; in Syro-hex. autem : έλεγχων δε τον ασεβή μωμή-
σεται εαυτόν, co ο/ γαρ έλεγχοι τω ασεβεί μώλωπες αύτω4. Posterior clausula ηοη est in Ed. Rom.,
sed exstat in AlcL, Codd. 23, 68, aliie, cum echolio : Ούτος ό στίχος ου κείται ούτε εν τοις λοιποΐς ούτε
πάρα, τοις Ο'. Prov. xi. 26 (pro Hebraeo : Qui prohibet frumentum, maledicit ei populus) : co ό συνάγων
σϊτον, ύπολείποιτο αύτύν τοις εθνεσι 4. ό συνεχών σΐτον δημοκατάρατος. Sic Syro-hex., et sine obelo
Codd. 23, 161, 252 ; in Ed. Rom. prior tantum clausula, ό συνεχών (sic) — εθνεσι, legitur. Prov. xxx. 15
(pro Hebraeo : TYia sunt guae non satiantur) : και at τρεις αύται ούκ άνεπίμπλασαν αυτήν, co τρία δε
εστίν α ου πλησθήσεται 4. Prior clausula est versio των Ο'; posterior trium interpretum, quam pro
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxv
priore in textu habet Cod. 23. Prov. xxxi. 29 : πολλαι θνγάτ€ρ€? (ποίησαν 8ύναμιν ( ν^Π ΊΐΕΡ), οο πολλαϊ
δϊ έκτήσαντο πλοντονΊ, ubi duplex versio, sed inversa, etiara in Ed. Rom. habetur. In Jud. i. 20
versio των Ο' est : και ^κληρονόμησαν ίκύθαν τάς Tpcis πάλας των νιων Ένάκ (pWJI ^Ώ ΓΚ2/?ψ"ΠΝ),
quam imitatus est Syrus noster, subjungens tamen : co και ίξήραν ίκαθαν τον? τρας νιους Ένάκ 4, ut
sine obelo Ald., Codd. III, XI, 15, 16, 18, alii, et Vet. Lat. In Jud. iii. 24 post lectionem Ed. Rom.,
και ούτος εξήλθα και οι παίδες αύτον ίπήλθον και αδον, και ιδού αϊ θνραι τον νπβρωον έσφηνωμίναι, quae
Hebraeum accurate reddit, Syrus noster (ut sine obelo Codd. 54, 59, 75) aliam vereionem paraphrasi
similem addit : co και άποτιναξάμενος Άώδ e£fj\6cv και inopevero' και οι παίδες Έγλώμ €ΐσπορ(νθίντ(ς
προσήλθον, και αϊ θνραι τον οϊκον κ^κλασμίναι «4.
4. Praeponitur verbis quae neque in Hebraeo neque in Ed. Rom. (h. e. in Codice Vaticano, qui in
textu των Ο' primigenio constituendo praerogativam consecutus est) leguntur, eed tantum in paucioribus
libris, plerumque iis qui ejusdem recensionis sive familiae sunt. Exempli causa : in libro Judicura
novem lectiones obelo inflexo insignitas notavimus, quae omnes a textu recepto (qui dicitur) exulant, et
ad eandem recensionem pertinent, eam videlicet quae continetur in Codd. 44, 54, 59, 75, cet. 1 In poste-
riore libri parte haec obeli figura otiatur, ut tamen pro ea in locis similibus scriba nescio qua inconstantia
asteriscum pinxerit. 2 Porro in hoc libro feliciter contigit, ut in septem horum locorum textus Syro-
hexaplaris cum exemplari Sarraviano conferri possit ; in quibus omnibus verba a Syro nostro sive obelo
inflexo sive asteriscb praenotata in libro Graeco vere hexaplari non leguntur. 3 Transeamus ad Proverbia,
in quo libro, ut jam monuimus, octoginta plus minus hujus notationis exemplorum paene dimidia pare
includitur. Ex his triginta quinque circa viginti in Ed. Rom. non habentur, e quibus quatuor majori9
momenti nunc proferemus. Prov. xix. 9 : cn έκκαία δϊ κακίαν πολίτης 4. Praeter Syrum nostrum
clausula non nisi in Codd. 23, 106 legitur. Prov. xx. 11 : co και οι ποιονντες αυτά kv αύτοΐς σνμπο-
δισθήσονται Ί. Sic Cod. 23 solus; in Cod. 106 lacuna est. Prov. xxiv. 12: co και αυτός μ( ov γινώ-
σκα 4. Sic (cum οντος pro αύτος) idem par librorum. Postremo in fine Cap. xxxi post verba, και
αίνάσθω kv πνλαις 6 άνηρ αυτής, haec, mantissae loco, leguntur in Syro-hex., et sine obelo in Codd. 23,
106, 253, 254 : 00 Sti όδοι ανδρός προ πρόσωπον αύτον πορενσονται, και κατορθώσονσιν αύτω τον αιώνα
των αιώνων 4.
5. Formis obeli — vel -τ-, et co , non eandem prorsus significationem inesse, constat e loco uno et
altero, ubi alteram harum notarum altera nullo intervallo excipiat. Sic in Gen. xxxix. 17 Syrus legit et
pingit : -f- και απί μοι• κοιμηθήσομαι μβτά σον 4• Jr (sic) και έβόησα φωνή μεγάλη 4. Hic utraque
clausula in Hebraeo vacat, sed prior in Ed. Rom. et libris Graecis omnibus legitur; posterior non nisi
apud Syrura nostrum et imitatorem ejus Arabicum reperitur, ideoque obelo non vulgari, eed (ut ita
dicamus) truculentiori jugulatur. Alio loco Jud. xvi. 14 idem pingit : — και ίδιάσατο τους 4πτά βοστρν-
χονς της κεφαλής αύτον μετά της ίκτάσ€ως } και κατέκρονσεν kv τοις πασσάλοις ας τον τοΐχον «ί, co και
1 Vid. ΗβΧ. ad Jud. i. 20. iii. 24. V. 6. Vl. 2, II, Xl. 17, μια ή δτυτίρα ζνγη τών Ο' κύμινα, ov μην tv τω Έβραϊκώ.
24• xiv. 1. xvi. 14. a Vid. Hex. ad Jud. xv. 18. xvi. 21. Etiam in lectionibus interpretis Samaritani, quae in He-
xviii. 2, 12, 30. xx. 2i. xxi. 11. Usua improprius aste- braeo non feruntur, margini euo illinendis, Noster inter
risci pro obelo vel lemnisco probari potest e scbolio in asteriscum et formam obeli peculiareni (-*<) fluctuat.
Hex. ad 1 Reg. xv. 42 : Ταΰτα μίχρι τον, κα\ κατακληροΰται, iv 3 Loca sunt Cap. xv. 18. xvi. 14, 21. xviii. 2, 12. xx. 21.
μόνη κύται τη ί'κδυσ« θί υδοτίωνυ: , δώ ηστίρισται αντα, ώί ό> XXI. 1 1 .
ΤΟΜ. Ι. k
l xvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
ΰφανε4. Haec omnia desiderantur in Hebraeo; sed priora, καϊ ίδιάσατο—είς τον τοΐχον, praeter
Codd. 54, 59, 75, cet. leguntur etiam in Comp., Codd. III, 15, 18, 19, alue; posteriora autem, καϊ ΰφανεν,
in Codd. 54, 59, 75, cet. solis. Supereunt duo Proverbiorum loca, quae novi aliquid prae se ferunt.
Prov. xvii. 21 pro Hebraeo, et non laetabitur pater stulti, Syrus noster venditat : ούκ ευφραίνεται πατήρ
εφ' νίώ άπαιδεύτω- *νϊος Μ φρόνιμος ευφραίνει μητέρα αντον4 } ut sine notis Ed. Rom. et libri omnes.
Hic, ■ conjecturae locus sit, obelus fortasse innuit, verba ex alio S. Scripturae loco assumpta esse (ut
rcvera similis sententia legitur Prov. x. 1. xv. 21) ; asteriscus autem, rectius illic quam hic legi. Alter
locus est Prov. xxii. 14, qui in codice sic habet: ^eialv δδοϊ όρθαϊ \ %πορεύεσθαι άνδρϊ, \ "δ δε άσεβης
οδούς θανάτου | co (sic) καϊ άπωλείας φιλεΐ4• \-εισϊν δδοϊ κακαϊ ενώπιον άνδρος | - και ουκ άγαπα τον
άποστρεψαι άπ αυτών, \ — άποστρέφειν δε δει άπο όδον σκόλιας 4. Utraque clausula abest ab Hebraeo ;
sed posterior sub — habetur in Ed. Rom. et libris omnibus ; prior autem sub % non nisi in pari codicum
23, 254. Hoc discrimen per diversitatem obelorum indicari vix dubium esse potest ; sed quanam de
causa ecriba notam duplicem % pro simplici co pinxerit, non facile est divinare.
Haec ad quaestionem obscuram vel tantulum illustrandam donec verisimiliora afferantur sufficiant.
Res ad liquidum perduci vix potest, partim propter scribarum in signis Origenianis ponendis negligen-
tiam, partitn quia usus hujus obeli formae Syro-hexaplaris ex usu librorum Graecorum hexaplarium non
nisi in paucis libri Judicum locis, quos supra indicavimus, 4 sive confirmari sive labefartari potest. In his
autem omnibus, ut jam monuimus, Codex Sarravianus verba a Syro nostro signo co praenotata non
cujusvis formae obelo confodit, sed prorsus omittit. Idem dictum sit de loco Jos. xii. 1, ubi Syrus pingit :
co Μωνσης και 4 οι νιοι 'Ισραήλ, ut sine obelo legunt Ald., Codd. III, VII, XI, alii, repugnantibus
Codd. II, IV, aliis, in quibus juxta Hebraeum verba Μωνσης και non habentur. Quae cum ita sint,
neecimus an huc pertineat scholium quod in margine exemplarie Syro-hexaplaris passim legitur : " Hic
obelus (Ijoik^ s. annm.S•*/) non positus erat in Hexaplis." 5 Ubi per obelum non meram obeli
figurara, quasi in Hexaplis eadem verba sine obelo posita essent, sed ipsam lectionem obelo praenotatam
significari quovis pignore contendemus. Probationes sunt : 1. Ad Mich. v. 4 : καϊ στήσεται, — καϊ
6ψεται 4, και ποιμανεΐ — το ποίμνιον αντον 4, ubi Syrus monet : " Hi obeli non positi erant in Hexaplis,"
Cod. Jes. scholium affert : Τα ώβελισμενα εις τους δύο τόπονς ον κείνται εν τω έξασελίδω. 2. Ad Joel. i. 14 :
προς κνριον — εκτενώς 4 f Syro-hex. in marg. notat : θ. ομοίως τον όβελίσκον ειπεν ως οι Ο', ubi δ οβελί-
σκος nihil significare potest nisi vocem εκτενώς. 3. Ad Jesai. xlvi. 10 : —πριν γενέσθαι 4, Middeldorpfius
frustra se torsit in notatione : " Hic obelus non positus est neque apud Hebraeos neque apud LXX,"
interrogans : " Sed quinam sunt illi Eebraei t Nequis nos ableget ad textum Hebraeum et Hebraeo-
graecum operis Origeniani ; nam quis in iis obelum quaerat • Sagacioribus committo hanc notam, mihi
plane obscuram." Immo sole ipso clariorem, modo per obelum verba obelo confossa intelligas. 4. Locutio
χωρίς αστερίσκων pro sine versiculis qui asterisco notantur reperitur in scholio quod est in Cod. 161 ad
finem libri Jobi : Ίώβ, στίχοι αχ (ι6οο) χωρϊς αστερίσκων μετά, δε τών αστερίσκων βσ (2200).
5• Auctor Scholiorum in Proverbia a Tischendorfio editorum ait : "Οσοις ol δβελοϊ πρόσκεινται ρητοΐς,
* .;.
1 Vid. notam praecedentem. 6 Vid. Hex. ad Joel. tantum (Amos vi. io) reperitur altera formula: "Τά ώ0«-
ιι. 1 2. 27. iii. 16. Jon. i. 5. iii. 10. Mich. ii. 3. iv. 8, 10. v. 7. λισ /uVa (rfooio? ^o^ fc-l? ^>c») non posita erant in
vii. x, ia. Nah. iL 5. iiL 5. Hab. i. 5. Hag. i. la. Semel Hexaplia."
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. Ixvii
οντοι (sc. oi όβελοι) ουκ ΐκειντο κ. τ. ε. και οσοις οι αστερίσκοι πρόσκεινται βητοϊς } ούτοι (sc. οι αστερίσκοι)
εν μεν τφ Έβραϊκω κ. τ. i.f cum quo loco comparari potest Hieron. in Praef. ad Jobum: 7 " Omnia
Veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxit, quos vel additos [sc. a LXX, ideoque
obelis insignitos] vel de Theodotione sumptos translationi antiquae inseruit." Haec, ni fallimur, ad eignifi-
cationem dicti scholii declarandam satis superque suppetunt ; quod tamen ne ad praesentem disputationem
indubitanter trahamua obstat, quod in locis, ad quae scholium pertinet, obelus vulgaris formae, — vel -f-,
non co , pingi solet.
APPENDIX II AD CAP. VIL
Versionis Syro-hexaplaris Notitia generalis.
Vefsionie Syro-hexaplaris (quae est versio Syriaca quintae columnae Hexaplorum, qualis in Codice
Sarraviano et aliis repraesentatur) prima notitia Masio debetur, cujus codex (qui post obitum ejus casu
deplorabili e conspectu hominum penitus evanuit) continebat Josuam, Judices, Regum quatuor libros,
Paralipomena, Esdram, Estheram, Judith, Tobiam, et Deuteronomii bonam partera. 1 Ineunte saeculo
XVII venit in Bibliothecam Ambrosianam e monasterio S. Mariae Deiparae in deserto Sketi celeberrimus
Codex Ambrosianus Syro-hexaplaris (signatus C. 313 Inf.), qui tamen in capsula sua delituisse videtur,
donec inde ab anno 1767 a Jo. Bapt. Branca, Collegii Ambrosiani Bibliothecario, Jac. Jon. Bjornstahlio,
et Jo. Bern. de Rossio tum per descriptionem tum per specimina operis paulatim notior factus, tandem
a Matthia Norbergio Sueco maximam partem exscriptus, in perfectiorem eruditorum hominura cogni-
tionem venit; primum per Jeremiae et Ezechielis editionem ab ipso Norbergio emissam Londini
Gothorum exeunte anno 1787 ; deinde per Henrici Middeldorpfii laudabilem diligentiam, qui ceteros
libros canonicos in codice inclusos (exceptis Psalmis et Danielis vaticinio) ex apographo Norbergiano
edidit Berolini anno 1835. Jampridem vero cel. Cajetanus Bugati, Collegii Ambrosiani Doctor, librum
Danielis ex ipso codice ediderat Mediolani anno 1788; Psalmorum quoque editionem impresserat, sed
certis de causis apud se servaverat, donec post obitum ejua anno 1820 publici juris facta est. Ut codicis
nostri historiam absolvamus, libros apocryphos Baruch et Epistolam Jeremiae, una cum Threnis post
Middeldorpfii curas in specimen accuratioris totius operis editionis propositis, edidit Α. M. Ceriani, Col-
legii Ambrosiani Doctor, in Monumentorum Sac. et Prof. T. I, Fasc. I, Mediolani anno 1861. Idem
* •:•
8 Vid. supra p. liii. not. 4. 7 Opp. T. IX, p. 1079 ed. idemque totius versionie exemplare olim pertinuisse non
Migne. improbabiliter suspicati sunt W. DD. de Rossio, Nor-
1 Masii (A.) Josuae Historia, Antv. 1574, in Epist. bergius, Ceriani (iu libello, Le Edizioni etc. p. 23).
Dedic. p. 6. Masii codicem et Mediolanensem ad unura
Α 2
lxviii
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
V.D. paucos post annos mutato consilio editionem codicis pretiosissimi arte nova photolithographica
elaborandam suscepit, quae hoc ipso anno 1874, favente Deo, lucem videbit.
1. Redeamus ad versionem nostram, cujus aliam particulam, librum Regum quartum complectentem,
e Codice Regio Parisiensi 283 (hodie Cod. Syr. V) Middeldorpfius in voluraine supra memorato inclusit.
Hucusque progressum opus ad aliquod tempus stetit, donec anno 1841 et sequentibiis in Museum Bri-
tannicum e dicto monasterio Sketensi invecta est codicum Syrorum collectio mirifica, quae versioni
nostrae praeter alias minoris momenti particulas contribuit librum Geneseos valde imperfectum, Exodi
integrum, Numerorum fere dimidium, Josuae imperfectum, Judicum et Ruth paene integrura, sed notis
marginalibus destitutum, Regum III paene integrum. Ex his Judices et Ruth edidit Doctor T. Skat
Rordam Havniae, 1861; Genesim autem et Exodum usque ad Cap. xxxiii. 2 A. M. Ceriani in Mon. Sac.
et Trof. T. II, pp. 1-344; reliqua volumina eundem editorera expectant, exceptis trium interpretum
lectionibus, quas in usum nostri operis ex apographo ejus excerpsimus. Plenior cujusque codicis
deecriptio e Monitis ad singulos libros concinnatis petenda est ; interea ut hujus insignis monumenti
quantum supersit, quantum adhuc desideretur, uno conspeqtu appareat, tabulam subjungimus ita con-
structam, ut numerus singularis (1.000) librum quemque integrum repraesentet.
LlBRI CANONICI. 3
Genesis . . . . 0.313
Exodus .... 1.000
Leviticus . . . 0.000
Numeri .... 0.464
Deuteronomium 4 . 0.436
Joeua .... 0.885
Judices .... 0.981
Ruth .... 1.000
Regum I . . . 0.000
2. De auctore et aetate versionis Syro-hexaplaris omnia jam comperta et explorata sunt. Scilicet
Gregorius Bar Hebraeus in Prooemio ad Horreum Mysteriorum haec habet : " Et ex editione ()V-AAao)
Graecorum, id est των LXXII, plura in hujus (Peschito) confirmationem attuU ; illis autem Aquilae, et
Symmachi, et Theodotionis, et Quinta, et Sexta, etsi non ad confirmationem, ad illustrationem tamen
usu8 sum . . . Testamentum autem Vetus LXXvirale Paulus episcopus Telae Mauzlat (V^Jaao? 11^.1?)
e Graeco in Syriacum tran8tulit. ,, Hanc autem Pauli Telensis versionem eandem esse cum nostra Sjto-
hexaplari evincit (praeter loca ex ea a Bar Hebraeo sub titulo τον "Κλληνος (Uiou) allata) subscriptio
Regum II .
. 0.000
Proverbia
. 1.000
Regum III .
. 0.874
Ecclesiastes
1.000
Regum IV .
. 0.985
Cant. Cant.
1.000
Paralipomena
. 0.000
Jesaias .
1.000
Esdras . .
. 0.000
Jeremias
1.000
Nehemias .
. 0.000
Threni . . .
1.000
Esther . .
. 0.000
Ezechiel
1.000
Jobus
1 .000
Daniel .
1.000
Psalmi . .
. 1.000
Prophetae XII
1.000
1 Ordo Hhrorum in Codice Ambroeiano eet Pealmi, Jobus,
Proverbia, Ecclesiastee, Canticum, Sapientia Salomonis,
Eccleeiaeticus, XII Prophetae, Jeremias, Baruch, Threni,
Eputola Jcremiae, Daniel, Sueanna, Bel et Draco, Eze-
cbiel, Jesaiae. * Ε libria apocrypbie praeter libelloe ad
.Iiritnium et Danielem pertinentes, Codex Ambrosianue
continet Sapientiam Salomonis integram, et Ecclesiaeti-
cum cum defectu Cap. li; ad quorum utninique nunc
primum in exemplari photolitbograpliico tum Bibliorum
tum linguae Syriacae studiosis accessus patet. Praeterea
ad hanc vereionem, quantum ex titulis eorum et styli
cbaractere conjici possit, accenseadi sunt libri in Peschito
hodie inclusi, Esdras a LXX primus numeratus, et Tobias
usque ad Cap. vii. 11, quorum posteriorem in Masii codice
deperdito exstitisee probabile eet. 4 Vid. Monitum ad
Deuteron. p. 272.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxbc
Codicis 4 Regum Parisiensis, quae eic ad verbum sonat : " Vertit hunc librum e lingua Graeca in
Syriacam ex editione ()lo ι^\>ν) των LXXII venerandus pater (^a-a/ |.m M ) Mar Paulus episcopus
fidelium (h.e. Monophysitamm) in urbe magna Alexandriae jussu et hortatione sancti et beati Mar
Athanasii patriarchae fidelium in coenobio Mar Zacchaei Callinicensis, cum degebant Alexandriae diebus
φιλόθεου Mar Theodori archimandritae ejusdem coenobii, anno 928 indictione quinta. Quicunque legerit,
oret pro φιλοθεω Mar Thoma ministro et syncello sancti et beati Mar Athanasii patriarchae, qui labo-
ravit et curam habuit, et pro ceteris eorum qui operam dederunt et laboraverunt cum eo, etc." In
aliorum librorum subscriptionibus nomen auctoris siletur, sed eadem urbs Alexandriae, et idem annus
Graecorum 928, qui nobis est A.D. 618, memoratur, excepto Masii codice, qui annura praecedentera 927
priori, ut videtur, operis parti assignat.
3. Quod ad Pauli stylum attinet, versionem ejus Graeco archetypo adeo serviliter accommodatam
esse, ut sermonis Syriaci proprietas aliquando perierit, negari non potest. E. g. Dan. iii. 15 Graecum
idiotismum ει (χετε 4τοίμω? Noster nimis scrupulose reddidit k-4->>fr γ» ^Λ k-7 ^, pro eo quod
linguae suae usus postulabat, yofc-j^ ^»->.>fr^o ^. 6 Voces Graecas communiores per easdera Syriacas
constanter transfert ; e. g. θνμύ? per Jkjft-., nunquam per Jj^o», οργή per Jj^oi, nunquam per Jfcoo— ,
λέγει et είπε per iW et t»i\ ελάλησε per >5 &οβ, ήλθε et παρεγενετο per JJ7, επορενθη et απήλθε per
^i/, ην per )oo» *#o»oV-/, εγενετο per joo», etc. In vocabulis tamen rarioribus vertendis nonnunquam
varietati studuisse videtur; e.g. βρόχος ei est \ a •■> Prov. vii. 21, j^ecLd^ Prov. vi. 5, JV-*oo-l*od Prov.
xxii. 25 ; κατάδυσις sonat jju. Psal. xvi. 14, tvc^ Psal. xxxviii. 6, luuoo^ Psal. xlviii. 2, U^a— Psal.
lxxxviii. 48 ; σκνφο? redditur per >oo nv> Gen. xliv. 2, per U>;-^ Exod. xxv. 32, per )jo^ Jerem. xxxv. 5.
Ε contrario propter majorem Graecae linguae affluentiam fieri non potuit quin una eademque vox Syriaca
pluribus Graecis satisfaceret. Itaque [•«,,* nunc κακοί nunc πονηρά sonat; ^»©• ponitur pro ανά-
στρεψε, άπεστρεψε, επέστρεψε, κατέστρεψε, ύπεστρεψε etc. ; Jl? pro ήλθε et παρεγενετο ; *%.ij pro
απήλθε et επορενθη ; +*ol pro ενεπνρισε et ενεπρησε ; .ofco/ ^J^i» pro ζητείτε et θέλετε (Mal. iii. 1);
aAJ pro διεξάγεται et εξελενσεται (Hab. i. 4) ; ut taceamus ^ao pro εκ et άπο, yx*. pro συν et μετά, ta^
pro προς et παρά, etc. " Quod vero," ut Ceriani nostri verba nostra faciamus, " summa interpretis laus
est, Paulus, praeter suam, linguam quoque archetypi optime callebat, atque vel in difficillimis locis et
rarissimis vocibus summa proprietate, vim vocis quod attinet, reddit ; 6 immo ipsas ejusdem vocis Graecae
.: .%
5 Vid. T. Skat Rordam Dissertatio de regvlis gram- textu Syro-hex. est \ IM* MD^ quasi a συνιστά*™. Psal.
maticis, quas secutus eet Paulua Tellensis in V. T. tx lxi. 11 vox fawpdbtn male vertitur .<xXaU, quod ntnoi-
Graeco Syriace vertendo, p. 3. β In longo opcre 0«!™ vel π(ποιθησ(τ{ potiua sonat. Postiemo Job. xxxi. 6
exceptiones hujua laudationis rarissimas observavimus, pro (σταμαι β. ΐσταμαι, appensus sum (sc. «V ζνγώ δικαίω)
quales sunt: Jerem. xxxix. 10, ubi pro αραιός, tenuie, Noster imperite vertit eto (b/ fU>)• Paulo numerosiores
Noster vertit ^.i\, h. e. άραϊος, diris devotus; sed alio sunt errores, qui non tam interpreti Syro quam codicibus
loco (Prov. x. 15) recte JL^.». Psal. xx. 13, ubi pro «V ejus Graecis, unciali charactere sine acceutibus et epiritibus,
Tolr Kii\ois (Junibue) in Syro-hex. est iv τοις καλοϊς {)>•,•-» -^-) ut videtur, descriptis, imputaudi eunt ; cujus generis sunt
In locis Jerem. xxiii. 32. Zach. ix. 1 etc. interpres noster καρπός pro κόρφος (Gen. viii. 11), €Παίρονσι» pro ΟΠαίρουσιν
miscuit άρμα, onu8, et άρμα, currus, quae confusio frequens (Job. xxvi. 1 1), &ίδ«ματ/σατο pro δι*δηματίσατο (Psal. xxi. 1 2),
est. In Jesai. xiv. 23. Zeph. ii. 14 pro (χϊνος (quod tamen y σνντίθηκας pro ησννθίτηκας (Psal. lxxii. 15), πτώσίως pro
aliis locis recte vertit) ίχώνα transtulit. Ad Job. iv. 2 πτοήσιως (Psal. xc. 5), ΠΡΟΟΔΟΚΑΝ pro ΠΡΟβΔωΚΑΝ
Aquilae inapoiptv s. inapmptv sensu exsecrandi cepit, invita (Jereai. xii. 6), *1ς σίκλος pro th σίκχος (Ezech. viL 19),
liugua. Job. xvi. 19 pro σννίστωρ, cvriscins, a συν^ώίναι, in ττίσώι» pro πίσσων (Hos. vii. 6), etc.
1 XX PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
varias Hcet leves significationes bene distinguit, ut non semel vidi. 7 Si vero aliquid deesse putaret in
vocis Syriacae vi, quominus plene vocem Graecam referret, non raro vocem vel locum ipsum Graece
adscripsit. 8 Nam Graecas voces ipsas rarissime civitate donavit, easque jam ab aliis ante eum omnes,
vel fere usurpatas putarem."'
4. De notarum Origenianarum usu Syro-hexaplari in praecedentibus omnia fere occupavimus.
Unum hic restat declarandum, hoc est, obeli in lectiones Symmachi et Theodotionis inductio, quae huic
exemplari, ni fallimur, peculiaris eet. Exempla hujus usus prius ponenda sunt. Itaque 4 Reg. ii. 4 in
Hebraeo et LXX eet : και κατηράσατο αύτοΐς kv ονόματι κυρίου ; sed Syro-hex. in marg. addit : και unev
τίκνα παραβάσεως και αργίας, cum scholio " Haec apud Theodotionem solum posita sunt cum obelis."
Sic tamen in textu sine obelo Cod. III, Arm. 1. Mox 4 Reg. ix. 11 LXX et Hebr. habent: και uirav
αύτψ• (Ιρήνη ; sine responsione, quam in textu supplet Syro-hex. sic : — θ. και emei/• ειρήνη 4. Rursus
4 Reg. xv. 5 post verba, και ήψατο κύριος τον βασιλέα, Syro-hex. in marg. habet : — θ. δτι ijOiXev αύτος
προσ(ν(γκ(ΐν θυσίαν ίπι του θυσιαστηρίου' και προσφέροντος αύτοϋ kykvero σεισμός μέγας έπι της γης,
και φωνή προς αυτόν ου σοι, Όζία' ου σοι,Όζία, άλλα, τω σπέρματι 'Ααρών; praemisso scholio : " Haec
apud Theodotionem solum posita sunt sic, quum sint iis obeli, uti nunc est hic." Postreroo Jerem.
xxi. 11 pro Hebraeis ΠΤΙΓΡ "-Τ7Ώ ^^ Syrus noster in marg. aflfert: Ά. Σ. και τω οϊκω βασιλέως
Ιούδα + έρΰς4, ubi νοχ €ρ«ί? ad solius Symmachi lectionem pertinere videtur. Praeterea vid. Hex. ad
4 Reg. x. 7. xiii. 6. Ezech. xl. 10. Ε quibus exemplis conclusio maxime probabilis est, obelos non ab
ipso Origene positos esse, ad cujus inceptura non pertinebat excessus aut defectus aliorum praeter LXX
interpretum indicare, sed a nescio quibus Bibliorum annotatoribus una cum scholiis appictos, indeque iii
versionem Syro-hexaplarem assumptos esse. Quod si revera Theodotionis sunt lectiones ei attributae,
ipsum aliquando in annotatoris partes delapsum esse fatendum est. Majoris, ut videtur, difficultatis est
quaestio de usu notarum hexaplariura in libris apocryphis, in primis Baruch ; quae post observationes
Ceriani ad versionem dicti libri Syro-hexaplarem pp. 2, 15 adhuc in summa obscuritate versatur. 10
5. Quod reliquum est, Pauli Telensis versionem, quantum ad Pentateuchum et Salomonis Sapien-
tiam attinet, ex Syriaco in Arabicum transtulit Hareth Ben Senan Ben Sabat, quem exeunte saeculo XV
claruisse affirmat Assemani. 11 Pentateuchi (qui praemissam habet Commentationem qua Origenis in
Hexaplis concinnandis modus et consilium exponitur a Whitio editam) duo exemplaria in Bibliotheca
Bodleiana asservantur, sub titulo et numero Laud. A. 146 et 147, quae ad defectus versionis Syro-hexa-
* .;.
7 E.g. Peal. lxxvii. 2 1 pro άκβόλπο Noeter in textu posuit τι} eoprij (7) ΤΚαβον οί ΧαλδαΓοι . . . ubi in Hebraeo nescimus
~o»Ll<\ dietulit; in marg. autem: Α fr . v l/, amictus est, an lectum fuerit *1#©3. Cap. i. 8: O'. vios Ίωσία βασιλ™*
utrumque linguae usui convenienter. 8 Vid. Hex. noetra (θ. βασι\ίωή 'Ιούδα. Cap. ii. 29: Ο', η βόμβησπ (Jl»o>=
ad Oen. Vlli. II. Prov. XXX. 31. Ecclee. Xli. 5. Cant. Cant. foot) η μ(γά\η ή πολλή αΰτη άποστρίψα tls μικράν {μακράν
ii. 17. Jerem. xliii. 10. lii. 22, et pasaim. β Vid. A. M. Codd. III, 26, 33, alii, Syro-hex.) h rols ΐθν*σιν. θ. (mul-
Ceriani Prolegom. in Edit. Vers. Syr. etc. p. viii {Mon. Sac. litudo) magna nimis haec convertetur ut deficiat { \ ^j Sfc )
et Prof. T. I, F. I). 10 Inter libroe V. T. apocryphos a in populis; ubi vocem Hebraeam ΪΪΒΠ utrique interpreti
Theodotione editoe (vid. supra p. xxxix) obliti sumus obvereatam esse vix dubium esse potest Cap. iv. 13: O'.
monere, etiatn hunc libellum quaei curas ejus expertum ονδ* τρίβονς παώύας (θ. άληθύας). " Vid. eum in Catal.
receneendum ewe, ut e vensione ejue Syro-hexaplari con- Bibl. Afed. Codd. MSS. Orient. p. 61. Harethum longe
stat, cujua lectiones hic exscribere non gravabimur. Hae antea floruisBe asseverat Ceriani in Mon. Sac. et Prof.
•unt Barach i. 1 : Ο'. Άσαδύη/. θ. Άσασίου. Cap. i. 2 : Τ. I, F. Ι, ρ. xii.
Ο'. <V τψ καψψ ψ ΐλαβορ ol Χαλίάΰπ την Ίίρουσαλήμ. θ. iv
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxi
plaris in hac parte Bibliorum sarciendos non leve momentum habent, majus fortasse etiam post Grabii et
Holmesii curas habitura, si typis imprimi aliquando eis contigerit. Ne tamen nimis auxilii ex hac ver-
sione speremus, obstat specimen ejus e Cod. 147 ab Holmesio in Praefatione ad Pentateuchum omni,
r/ua fieri potest, cura et fide descriptum. Continet Numerorum Cap. xxiv, in quo textue Arabicus ad
Syriacum (Mus. Brit. Addit. MSS. 14,437) exigi potest. Ex hac collatione apparet, Harethum, praeter
varietatis in vocabulis Syriacis transferendis studium importunum, in tam brevi specimine plus semel
a sensu archetypi sui non leviter aberrasse. Exempli causa : Vers. 6 pro verbis ωσά νάπαι σκιάζονσαι
Syrus noster habet ^.\^ao? I ->N ». ^*/, Arabs vero budl ιΛ* xi^ jJ» J-j-JI Jjl., h. e. instar spicarum
(ILaj»,) guum cecidit super eas ros (quasi vox ^«N^v» ad Jlu^, ros, non ad ^^/ r , obumbravit, referenda
esset). V. 8: ώ? δόξα μονοκίρωτος αύτω, h.e. Syro vertente, .0»^ l^^if J^~oa*,L ^-/, quod Haretho
aonat: ut gloria celsitudinis ejus (»jL&). Nihil moramur v. 24: και (ξ€λ(ύσ€ται k< χάρων Κιτιαίων,
.Uk^b? Ju«J/ ^ao «coAjo, pro quo Holmesius exscripsit {J £^&\ </Jjl ^ ^eii^, vertens : et salvi erunt
qui redemerunt Ketiaeos, quia textus Arabicus facilem medicinam admittit : ^>--μ53ΐ ^xA ^. Ut finera
faciamus, quinquies in hoc specimine Syriace ponitur ^a*, pro Graeco άνίλαβί (την παραβολην), cujus
loco interpree Arabs tentat Jl»1 (v. 3), IjojI (w. 15, 30), ^sj\ (v. 21), et J--,l (v. 23) ; quam varietatem
inani elegantiae ostentationi potius quam criticis usibus inservire quivis videt.
C Α Ρ U Τ VIII.
De interpretibtjs Hebraeo, Syro, Samaritano, quorum lectiones in Hexaplis
allegantur.
I. Quid significet το Έβραικον sive 6 'Εβραίος. II. Quis sit ό Ivpot. III. Quid 8lbi velit το Σαμαριτικόν.
I. Quid significet το Έβραϊκον, eive 6 Εβραίος.
Sub titulo τον Εβραϊκού sive τον Έβραίον tres diversi generis sive compositiones sive
auctores in Hexaplis et scholiis ad ea pertinentibus innui videntur.
1. Primum, Hexaplorum columella sive pagina secunda τδ Έβραϊκον (plenius το'Εβραϊκον
Έλληνικοΐς γράμμασή appellatur, cujus lectiones nos sub compendio scripturae Έβρ. designavi-
mus. Sic Gen. i. 1 : Έβρ. βρησίθ. Gen. ii. 8: Έβρ. γάν βίδίμ. Gen. xxviii. 19 : Έβρ. ούαλάμ
λονζ σψ αφ. Psal. viii. Ι : 'Εβρ. λαμανασσή άλ άγίθθίθ. Jesai. XXVI. 2-4 '. Έβρ. φθόον σααράμ,
ονϊαβω γωΐ σαδικ, σωμήρ ίμμονναμ. Uapb σμοωχ, θςσαρ σαλωμ σαλωμ, χφάχ βατόον. β^τον βαδωναι
Ixxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA OEIGENIS.
άδδωδ, χιβαϊα σωρ ώλ(μ(ίμ. Εχ his et aliis speciminibus per Hexapla dispersis, non difficile
est regulas quasdam generales, quas in hac operis sui parte concinnanda secutus sit Origenes,
indagare. 1
Quod ad literas consonantes (quas vocant) attinet :
Κ (άλφ) silet, ut nonniei vocalis hanc literam excipiens exprimatur, ut άρβαύμ pro D^V?""^
(i Reg. iv. 18), h pro 1PN (Psal. i. ι), ίσσα pro ΠΕΝ (Gen. ii. 23).
2 (βηθ) omnino respondet Graeco β.
j (γίμλ) exprimitur semper per γ Graecorum, ut yav pro \l (Gen. ii. 8), kyyaoav pro J^JH
(Psal. ix. 17). 2
1 (δίλθ) legitur per Graecum ο ubique.
Π (ή) bilet, vel per spiritum lenem effertur, in initio vocis, ut &p pro "ΙΠ (Psal. xlvii. 3),
ήδαδ pro TTft (Jerem. xlviii. 33); in medio, ut 'Αβραάμ pro OiTUN, βζρατύμ pro D"*tDiTQ (Aq.
Cant. Cant. vii. 5); etiam in fine, ut σ\Χ pro H7D, ψ pro ^TJ (Psal. ix. 7).
ι (ούαΰ) in initio vocis exprimitur per ov, ut ούζωθ pro Γ1ΝΤ] (Mal. ii. 13), ού'ύγάρ pro ^ΌΦΙ
(4 Reg. iv. 35), rarius cum additione vocalis huic literae subjectae, ut ούαθϊτ pro ΒΓΠ (Psal.
xliii. 19) ; in medio per β, ut Άβά pro HJP (LXX 4 Reg. xviii. 34), Καβρωθαβά (potius Καβρωθ-
αθαβά) pro ΓΠΝΠΠ rrtlDj? (Num. xi. 34) ; in fine per ν consonantem, ut ia -χαύ pro ^?ψ? (Gen.
xxxiv. 2).
Τ (ζαί) per Graecum ζ ubique redditur. Sola exoeptio est μασβηή pro ΓΏΪΏ (Mal. ii 13).
Π (ήθ) duplicis pronuntiationis est, cujus exemplum est vox ΓΡΟΊΠ (Jerem. xix. 2) quae
Senioribus χαρσύθ sonat, Aquilae autem et ceteris άρσζίθ. Exprimitur per χ in ώχάμ pro
DTIN (Sym. Jesai. xiii. 21), necnon in propriis nominibus Χάμ, Χφρων^ Xappav (Josepho Αύρα-
ρΐτις), * Ιεριχώ, Όχοζίας pro ""PpN (Aquilae Άαζία) ; saepius vero per spiritum tantum, ut άγ
pro 3Π (PsaL cxvii. 27), o\8 pro Τ?Π (Psal. xlviii. 2), δμρ pro Tjh (Hos. iii. 2), ίδαθύ pro *ΠΤΡΗ
(Psal. xlviii. 5), ίσσήν pro ]ψΠ (Exod. xxviii. 15); in media autem voce 'Ραάβ pro 3ΓΠ, fif* P ro
CJ^ (Peal. CIX. 3), /e/SaX pro 72ΓΡ (Psal. vii. 15), ονμαλαμά pro ΠΌΓΠΏ*) (Psal. lxxv. 4), μ^σσαάρ
pro "ϊΠψΏ (PsaL cix. 3), λακϊθ pro ΓΙΠ,Τ? (Mal. ii. 13), ούθασρηού pro VTJDnW (Psal. viii. 6).
Denique in fine vocis in rj aut « silet; ut μασβηή pro Π2ΐρ (MaL ii. 13), 0ασέ pro ΠΟΘ (Aq.
Deut. xvi. i). 3
Σ0 (tj^) exprimitur per f, ut τάλ pro 712 (P s . cix. 3), σπτίμ pro D^tStt? (Aq. Deut. x. 3).
» (άδ0) in initio vocis per I redditur, ut «V^£ pro ^. (Psal. ix. 8), tWo>0 pro Π^ΗΒ^ (Psal.
cxv. 4).
D (χα» semper aspiratur, ut χω* pro D*l3 (Psal. cxv. 4), βαρούχ pro "Spna (Psal. cxvii. 26).*
b {λάβδ), D (/"7/0, 3 («ΌΟν), et D (σάμχ) cum Graecis, λ, μ, ν (nisi excipienda sit scriptura
β(δψ pro Π^? (Gen. ii. 8)), σ regulariter permutantur.
y (aiV) in initio vocis exprimitur per spiritum lenem, ut &\ pro ^V (Psal. viii. ι), άλή pro
1 Cf. Montef. Origenis Ilexaplorum qum gujxreunt, xxii. 24). 4 Exceptiones sunt h σαβίκ pro η3Ε>3 (LXX
T. II, pp. 394-399• ' Scriptura «W pro jftn (P sa l. Gen. χχΐί 13), necnon Graeca derivativa κάδος a "13, «ι^κ,
\« i 4 in Auctario) vix sana esee vidctur. 3 Efalga• a "^33. «
laria eunt φασίκ (2 Paral. xxx. i) et Ta/3« pro Π3Β (< ,
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxiu
λ? (Psal. xlviii. 12), ovaXia pro ^Γ??"] (Psal. vii. 8), άάρ pro ΤΡΠ (Gen. xxviii. 19), ίλιων pro P^V
(Psal. xc. 9), ίμϊκ pro P^V (LXX Jos. vii. 24) ; rarius per γ, ut βν/αβρωθ pro ΓΓΠ2}ΕΙ (Psal. vii. 7),
et in propriis nominibus Γάζα (Aq. Άζά) pro Π}Ρ (LXX Deut. ii. 23), Tal pro ^ (LXX Jos. vii. 2),
Γαφάλ (Aq. Ή£άλ) pro ^V (LXX Deut. xi. 29), Ταυα pro W (Aq. Jesai. xxxvii. 13), Σόγορα et
Στ^ώρ pro ^V^y Γόμορρα pro >Ή£3| etc. In medio vocis silet, ut ματ pro EJftp (Psal. viii. 6), vtp pro
"W (Hos. xi. ι), Βάλ (LXX Βα'αλ) pro ^W (4 Reg. i. 2), σααρ6<> pro 0*Τ# (Jesai. xxvi. 2),
σ«»ρ//χ pro O^nyto (H08. iii. 2), δ(μά pro •"WPT (MaL ii. 13), 0e<™> pro *Ι&$ΓΙ (Mal. ii. 13). In fine
vocis redditur per α aut e, ut Ί^σονέ (Aq. Ίησουά) pro 5^1•"^ (LXX 1 Paral. vii. 27), Ώσ?7€ pro
OTin, / α £αέ pro 3Π?. (Psal. xcL 7), 'Avk (LXX \Arrfy!) pro i^n (Aq. Jesai. xxxvii. 13), θ^σαμηωθ
pro ΓΙΝΌ jm?n (Gen. v. 5).
9(^17) per φ semper effertur. Sic Hieron. Comment. in Dan. (Opp. T. V, p. 724) : " Notan-
dum autem quod Ρ literam Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur phe, cujus vim
Graecum φ sonat."
χ (σαδή) per σ exprimitur, ut σαδικ pro P^ (Jesai. xxvi. 2), aps pro VJN (Psal. xi. 7.
lxxv. 10), et propria nomina Σαβαωθ, Σιων, Σδρ, Σιδων, Σ&κίας etc.
ρ (κώφ), et ι (βής) Graecis κ et ρ accurate respondent.
Χΰ et b (<rej/) nullo discrimine per σ exprimuntur, ut σωσανίμ pro D^OT (Psal. xliv. 1),
σασων pro ffcfo (Psal. xliv. 9).
Π (&*£), etiam dagessatum, semper per #, non f, effertur, ut μαχθαμ pro D£3Q (Psal. xv. 1),
ούαθ\τ pro ^ri^ (Psal. xliii. 19).
Transeamus ad vocales, quae per puncta literis appicta notantur. Ex his Kamets,
Pathach et Chateph Pathach regulariter per α efferuntur, ut aup pro "^V^ (Gen. xxviii. 19),
καραβί pro "Ό^ΙΒ (Hos. xi. 1), yhv pro JH (Gen. ii. 8), βααλϊλ pro W?S3 (P sa l• χ ί• 7)» "^ακά pro
n K^ (Mal. ii. 13); rarius per e, ut ώλψζϊμ pro BW^ (Jesai. xxvi 4), ^ρχ0*) pro T9T (Psal.
xlvii. 3), ίσρή pro τ ΐ$Μ (Psal. i. 1), rep pro TS3 (Hos. xi. 1).
Tsere cum ij commutatur, ut Ιη<ήβ pro 3#! (Psal. ix. 8), μηήν pro Γ*?Ώ (Mal. ii. 13); ali-
quando cum e, ut σ\μ pro D® (Gen. xxviii. 19), e/xe/c pro pOV (LXX Jos. vii. 24).
Segol per e efferri solet, ut σέλ pro Π7ρ, Ζω€λ£0 pro Jv^ft (Hex. ad 3 Reg. i. 9), vel,
quiescente e duobus altero, νϊβλ pro 723 (Psal. xci. 4), pfy pro ΕξΠ (Psal. cix. 3), λ€0χ pro ^7
(Hos. iii. 2); est ubi per ά et o, ut 0α£έλ pro '2Γ1 (Theod. Lev. xviii. 23), καρν pro Π£ (Hex.
ad Job. xlii. 14), χωθάρθ pro ΓΠΠ4 (Hex. ad 4 Reg. xxv. 17), δλ£ pro Tjn (Psal. xlviii. 2).
Chirik utrumque per Τι vel I exprimitnr, ut -*1μ vel -Ιμ in pluralibus, άσ^μινίθ pro ΓΡΓρψΠ
(Psal. xi. ι), δφρή άϊαμϊμ pro E ,, P;l i "Ί^Ι, γ*£/3ώρ pro "Λ21| (Jesai. ix. 5) ; parvum autem (quod
vocatur) non raro per α et e, ut μαναα pro »^7?Ρ, μαχθαμ pro D^^p (Psal. XV. i), μάλαμα pro
ΠΌγΑ>Ώ (Pgal. Ιχχν. 4), άσρού pro ^D« (Psal. cxvii. 27), «σσά pro ΠψΝ (Gen. ii. 23), άγεθθιθ pro
HWl (Psal. viii. ι), φ^γγούλ pro ^DS (Theod. Lev. vil 18).
Cholem per ώ effertur, ut \m pro Di3 (Psal. cxv. 4), δωδώ pro Vfl (Lev. xx. 20) ; aliquando
per όίί, ut σαφούν pro pS? (Psal. xlvii. 3), μανούδ pro *ή30 (Psal. xliii. 15); rarius per o, ut typ
pro ^^ 1 (Hos. iii. 2), χ^φορ pro "tiB? (Psal. cxlvii. 5).
Schurek cum ίϋ commutari solet, ut Αούζ pro ^7 (Gen. xxviii. 19), θεσού pro ^^ΓΙ (Mal.
ii. 13), ίσονωθ pro H^ttT (Psal. cxv. 4); rarius per ώ, ut σώρ pro ^S (Jesai. xxvi. 4).
TOM. 1. I
kxiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Postremo Kibbuts per ό effertur, ut (ολλωθ pro nWJ (Psal. xl 9).
Scheva in initio vocis aliquando silet, ut βρησϊθ pro Π^ΛΤΟ, χίΜ Αρ pro "*3?? (Psal.
xci. 4), /W> pro D#f (PsaL cxvii. 26), <ri>0 pro HMto (Hex. ad Lev. xiii. 10, 19) ; aliquando
effertur per ?, ut β*γαβ Ρ ά>θ pro Hlnflfl (Psal. viL 7) ; libentius vero pro Ϊ vocalem assumit
quae in eequenti syllaba habetur, ut φαάθ pro ηΝΘ (Theod. Lev. xix. 27), λαμααάλ pro ^?
(Psal. xlviii. 5), φαλαγαν pro W?B (Psal. xlv. 5), /">™P Ρ Γ0 Ί ^ ( Psa1 • xxxv « IO )' ^ a6 ^'
σαβαωθ, Σολομών, etc.
Praeterea observandum est, in affixis secundae personae singulariB masculini generis pro
Π vel η Origenem sonuisse αχ, rarius «χ, ut βαχ pro jT2 (Jesai. xxvi. 3), ^λωάχ pro ΤΪ™ (Psal.
xliv. 9 ) Ύ ,άραχ pro *Tp$ (PsaL xliii. 19), «Χ«λάχ pro ^V (Peal. xlvii. 10), fcXcfcflx pro Τ|ΓΠ?!
(Psal. cix. 3).
Nescimus utrum Origeni an amanuensibus imputandae sint conftisiones duorum vocabu-
lorum Hebraeorum, quales sunt θπαμηωθ pro ΓήΝΏ VUn (Gen. v. 5), βαηλαϊ pro T& H? (Gen.
xliii. 23), άληαδαμωθ pro ΠΜΤΤΝ ^ (Psal. xlviii. 1 2), ώσιανά, άσλία^ά pro N| Γψ•βΚΠ, H2 Πζρ Ϊ$Π
(Psal. cxvii. 25), σαυλασαΰ pro ^ tt, /cat/Xa/cai) pro Ίβ 1 ? Ίβ, ^ρσά/ζ pro 0? Vgt (Jesai. xxviii. 13),
άλλ^λοώ'α pro ΓΡ ttn (LXX Psal. civ. 1).
Obiter notandus usus τοΰ άδωναϊ pro »"ΛΓΡ in columna Hexaplorum secunda ad Psal.
cxvii 25. Prov. viiL 22. Jesai. xxvi. 4.
2. Per appellationem Hebraei in Hexaplorum reliquiis etiam Hebraeum archetypum
eive primam operie Origeniani columnam aliquando significari non est quod miremur. Extra
omnem ambiguitatem sunt locutiones Eusebianae ή Εβραϊκή λέξις, ή* Εβραϊκή άνάγνωσις, quarum
prior legitur ad PsaL lxxv. 3, ubi pro kv dprjvrj, quae versio est των Ο', ή 'Εβραϊκή λ^ις και οι
λοιποί, kv Σαλήμ, recte prae se ferunt; posterior autem ad Psal. xl. 10, ubi άντι τον, πτ^ρνισμον,
πάρα. τοις Ο' ΰρημίνον, ή 'Εβραϊκή άνάγνωσις, πτίρναν, π€ρύχ(ΐ. 5 Idem in scholiis Graecis sonat
το Έβραϊκον, ut Schol. ad Job. vi. 4: Άντι τον κνρίον, σαδδαι κείται kv τω Έβραϊκω, δ 4ρμην€ν€ται
Ικανόν; Origen. in Hex. ad Gen. iv. 8: 'Εν τω Έβραϊκω τδ λεχθϊν νπο τον Καιν προς τον "Αβελ ον
γέγραπται; Euseb. in OnomastlCO, ρ. 120: Βνβλος . . . άνθ' ον το Έβραϊκον ίχζι Τοβϊλ ('?}) \
S. Basil. in Hex. ad Jesai. ii. 21: Έν τοις άντιγράφοις της κοινής εκδόσεως ον κ€ΐται τοντο, αλλ kv
τω Έβραϊκω κύμινον, Ικ των λοιπών μ€Τ€κομίσθη* Etiaill τον Έβραίον nomen in Hexaplis, etsi
ambiguum, aliquando pro textu Hebraeo poni certo certius est. Sic in titulis Psalmorum lxix,
lxx, cxliii, Cxlv: ovre πάρα τω'Εβραίω (s. παρ Έβραίοις), οϋτί παρά τοις άλλοις €νρίσκ€ται. Sed ad
hunc ueum probandum testis instar omnium est S. Chrysost. ad Jerem. xxxi. 2 : *0 γάρ θ^ρμον
ήρμήν(νσ€ν ό Έλλην, τούτο, χάριν, 6χ« ό Εβραίος . . .το γάρ ωμ (ΟΠ) κατά τήν Εβραίων φωνήν δασν-
νόμ^νον, θ^ρμόν ί'στί• Tb δ( ήν (|Π) κάλλος κεχαριτωμίνον ; ad quem locum valde notabile est,
Ji> hraeum interjyretem (qui et ό Εβραίος) non χάριν, sed οίκτιρμον posuisse. TraDseamus ad
interpretem Syro-hexaplarem, qui centies in margine textum Hebraeum affert sub siglis .*.
et .λ^, interdum cum plena ecriptnra l-taj^, |unv> (Hex. ad Jesai. xlii. 1. lii. 7. Jerem. xi. 5.
' Vid. etiam Hex. ad Peal. xxxv. 3. Jesui. ν. ι. β Cf. Hex. ad Gen. v. 25. Exod. iv. 25. Jesai. xlii. 4. Jerem. i.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. Ixxv
xxxix. 13) rarius in plurali (Hex. ad Gen. iv. 8. Prov. ix. 12. Jesai. xlvi. 10) j in quibus omnibus
locis manifesto indicatur Hebraeum archetypum, non interpres quidam 6 'Εβραίος dictus, qui
Syro nostro prorsus incognitus fuisse videtur. Postremo 6 'Εβραίος (\ - \ «* ^ ) h. e. textus He-
braicus, allegatur et cum versione Syra vulgari comparatur ab Ephraemo Syro in quindecim
locis quos collegit Jos. Perles in Melet. Peschit. pp. 51-53, e quibus unum et alterum in
schedas nostras condere non gravabimur. Gen. xxv. 25 (Opp. T. I, p. 173): " Pro cincinnis
(JuLojuL) pilorum, stolam (iu^no/*) pilorum dicit Hebraeus ;" ubi revera in Hebraeo est *Ί"Π*?.
Deut. ix. 15 (Opp. T. 1, p. 273): " Ubi dixit (Peschito) oravi, in Hebraeo scriptum est jeju-
navi." Scilicet vox Hebraea est ν^ΟΠΗ}, et prostravi me, sed Ephraemo obvereabatur locus
Deut. ix. 9, ubi jejunium tantum memoratur. 1 Sam. xxiv. 4 (Opp. T. I, p. 380) : " Hebraeus,
ut tegat pedes ejus, quod editio nostra dicit, et dormivit ibi" 2 Sam. xix. 35 (Opp. T. I,
p. 423): " Non possum percipere vocem nobilium virorum et nobilium mulierum (Q^to
Wni|h)« sed Hebraeus dixit, JImojo )l*>\ ^ (rrnun D*M0). M Semel quidem (Opp. T. I, p. 173)
pro Js»r vel <&Ik~3 Ephraem usus est locutione UIa^ (εξεδωκεν) nS *,}* \ quam tamen de textu
Hebraeo (qui S. Cyrillo in Hex. ad Zach. vi. 3. viii. 10. xiv. 8 est ή των 'Εβραίων εκδοσις, et
S. Severo in Hex. ad 4 Reg. viii. 15 |^^\ |l mv>N i v ) recte positam esse probavimus in Hex.
ad Jesai. v. 1. Quod vero ad scriptores Latinos attinet, locutiones in Hebraeojuxta Hebraeos,
in S. Hieronymi Commentariis semper de Hebraica veritate intelligendas esse vix est quod
moneamus.
3. Restat interpres quidam cognomine 6 'Εβραίος, de quo quis non sit, confidenter affir-
mare; quis vero sit, non nisi hariolando conjicere possumus. Lectiones ejus, ex Eusebio
Emiseno, Diodoro, Acacio, Didymo, Polychronio, Olympiodoro, Clirysostomo, Theodoreto, aliis,
semel ex Origene 7 excerptae, ad certos tantum S. Scripturae libros, videlicet ad Genesim
quatuordecim, ad Exodum duae, ad Jobum undequadraginta, ad Jesaiam una, ad Jeremiam
septem, ad Ezechielem viginti quinque, ad Danielem una, in Hexaplis allegantur. Saepe
copulatur cum alio interprete anonymo, qui et ipse in summa obscuritate versatur, 6 Σύρος. 9
Quod ad versionem ejus attinet, cum exemplari Hebraeo hic illic accurate concinit ; e. g. Gen.
viii. 21: Ε"1ΝΠ ^? "^??.• Ό Έβραΐος- το πλάσμα της καρδίας άνθρωπου. Job. ϋ. 3^ Ρ^ΓΓ? ^l^)
ιΠΏΓΟ. Ό 'Εβραίος' και ετι εγεται της έαυτοΰ τελειότητος. Job. xl. 2 2 (Heb. 27) : Ό 'Εβραίος'
άρα πληθύνει προς σε δεήσεις; άρα λαλήσει προς σε μαλακά; quae Hebraeam veritatem apte et
eleganter exprimunt. Sed louge frequentius ab ea plus minus recedit hic interpres. Sic
Gen. xxii. 13 pro ^ND, detentus, Syrus et Hebraeus κρεμάμενος vertunt, quod Hebraice sonat
^Sn. 9 Job. ii. 5: ^5"j^"!• Ό 'Εβραίος- βλασφημήσει σε. Job. vii. 12 : "^ψΌ. Ο', φυλακήν.
Ό Έβραΐος- πόνους. Job. νϋ. 20 : ^VEJM ΠΌ. Ό 'Εβραίος- τι σε έβλαψα; Jesai.vii.l8:
Τϊ^Π. Ο', τη μελισση. Ό 'Εβραίος και ό Σύρος- σφηκί (Hebraice ""^Η?). Ezech. XVI. 6 :
^Ώ"]!. Ο', εν τω αΐματί σου. Ό 'Εβραίος- εν τη υγρασία σου. Ezech. xxxii. 23: "^"^OtHj?•
* •:•
τ Vid. Hex. ad Ezech. xxxii. 23. 8 Sic 6 Εβραίος κα\ viii. 7. xxii. 13. xxxvii. 2. Exod. i. 12. Jerem. i. 11. xxxi. 2.
6 Σίρος Gen. iv. 1. xi. 3. xxiv. 1. Job. iii. 3. Jesai. vii. 18. β Sic 2 Reg. (Sam.) xviii. 10: >γΚ2 *νΠ. O'. κρΐμάρκνον iv
Ezech. xliii. 2, 3. xliv. 20; 6 Σύρος κα\ 6 Εβραίος Gen. ttj δρνΐ.
Ι 2
Ixxvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
O'. lv μηροΐς λάκκου. Ό 'Εβραίος- kv μήκ(ΐ λάκκου. Interdum paraphrastam potius quam inter-
pretem agit Noster. E.g. Job. i. 22: Nec dedit insulsum Deo. Σαψίστερον (inquit Olympio-
dorus) ό Έβραΐο?, οΰκ ίμίμψατο, φησι, τω θ(ω. Job. ix. 9 : Et Phiadas Q 1 ®^) et penetralia
ausfri. Ό 'Εβραίοι και πάντα τα άστρα τά κυκλοΰντα νότον. Job. xiii. ιι : Nonne majestas ejus
hnNtT) terrebit VOS ? Ό Έβραΐος- eav άποστρέψ]] το πρόσωπον αύτοΰ, ταραχθήσεσθε. Ezech.
xiii. 18: Vac iis quae conmunt pulvillos ad omnee cubitos manuum, et faciunt culcitas ad
caput (hominum) cujusvis staturae. Quae sic enarravit Hebraeus noster: Ούαϊ ταΐς ποιούσαν
ώυλακτήρια, και κρίμαζούσαις (πι τοις βραγίοσιν αύτων, και έπιτιθεμέναις αυτά επάνω κεφαλής εκάστης
ηλικίας.
Εχ his, e pluribus paucis, exemplis satis superque, ni fallimur, confutatur triplex de
Hebraeo interprete hypothesis. Prima (quae Drusii quoque esse videtur 10 ) eorum est qui
opinantur Olympiodorum et ceteros ipsius exemplaris Hebraei versionem Graecam a se con-
fectam sub hoc nomine allegasse, ut reapse 6 'Εβραίος idem sonet ac το Έβραϊκόν. Nam si
concedamus (id quod vix credibile est) eos Hebraea eruditione competenter imbutos esse,
quomodo accidere potuit, ut versio eorum ab Hebraea veritate tantum, quantum a nobis jara
declaratum sit, discederet? A/tera est Criticorum, 11 qui arbitrati sunt Tbv Έβραΐον non alium
esse quam Aquilam nostrum, cui propter scrupulosam ejus archetypi sui imitationem honori-
ficum hoc cognomen inditum sit. At quid tum fiet de tot Hebraei nostri lectionibus, quae
ab Hebraea veritate tum in singulis vocibus tum in tota verborum complexione immane
quantum abhorrent \ Hoc unum argumentum omnibus quibus primo statim intuitu per-
spicua sit Aquilae manus, ad rem conficiendam sufficit; ut vix opus sit loca innumera proferre,
in quibus post allatam του 'Εβραίου versionem, statim subjungatur Aquilae lectio ab ea longe
diversa. 12 Tertia sententia est Eichhornii, 13 qui sibi suasit sub hoc nomine afferri criticas
Hebraei exeinplaris cum versione LXXvirali comparationes, e Patrum Graecorum et Latinorum,
in primis S. Hieronymi, Commentariis excerptas. " Hieronymo/' inquit, " qui in Commen-
tariis euis versionem των Ο' cum archetypo toties comparavit, multae occasiones fuerunt eam
juxta Hebraeum corrigendi; ejusque correctiones semper in Hexapla sub nomine τοϋ'Εβραίου
introductae sunt." Deinde exempli causa affert : Gen. ii. 2, ad quem locum Montef. edidit :
" Έβρ. [tjj ήμίρα τ$ €βδ6μη~\. CY. kv Tjj ήμερα tjj Zktji ;" ubi Έβρ. non est Hebraeus noster, sed
textue Hebraeus ; et Graeca uncis inclusa sunt Montefalconii versio Latinorum Hieronymi in
Quaest. in Gen. : " Pro die sexto in Hebraeo habet diem septimum." Gen. iv. 1 2 : "131 V3,
ubi Montef. : "Ό Έβραΐος καϊ ό Σύρος' σαλζυόμςνος και ακατάστατων. Ο', στίνων και τρψων;"
Procopius vero pro Ό 'Εβραίος και ό Σύρος, Τδ Εβραϊκά και οι λοιποί habet. Utut sit, Hiero-
livmi annotatio, unde Graecam lectionem derivatam esse temere affirmat Criticus noster, vide-
licet : " Quod LXX Naid transtulerunt, in Hebraeo nod dicitur, et interpretatur σαλίυόμ^νος,
id eet, instahiiia etfluctuans ac sedis incertae? non huc pertinet, sed ad v. 16; lacuna autem,
quam apud Hieronymum post σαλεμένος statuit Eichhornius, quasi excidisset και ακατάστατων,
10 Vid. Montefalconii liexapla, T. I, p. 417. "E. g. iv. 26. Job. ii. 5. xiv. 8. xv. 14. xx. 5. Ezech. ix. 4. xvi. 8.
J. S. Semleri in Vorbereilung tur theologischeti Hermeneu- xxl 21. xxii. 28. xxiii. 20. 13 Eichhorn. (J. G.) Ein-
tik, P. I, p. 327. u Vid. Hex. ad Gen. xxxviii. 29. Exod. leitung in das Α. Τ. T. I, p. 410 sqq. ed. 3^.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS Ixxvii
est mera hallucinatio Viri ingeniosi, ne dicamus doloei, qui ut hypothesi suae fidem adstruat,
pro tribus epithetis, quae vocem σαλ€υ6μ(νο* per paraphrasin exprimunt, duo tantum, invereo
ordine, fluctuans et instabilis (h. e. σαλ^νόμαΌς και ακατάστατων) in allegando posuerit. Ceteras
ejus ejusdem farraginis probationes exscribere nolumus: hoc unum affirmamus, et qnemlibet
talium quaestiuncularum studiosum ad negandum provocamus, e lectionibus plus quam octo-
ginta, quae Hebraeo interpreti in Hexaplis tribuuntur, ne unam quidem in Hieronymi
Commentariis inveniri posse.
Restat antecessoris nostri opinatio, ea qua par est haesitatione proposita ; scilicet per hoc
nomen intelligi posse Hebraeos illos doctores, quibus in S. Scripturis explicandis utebantur
Patres Graeci veteres, maximeque Origenes, de quo ait Hieronymii9: " Ipse Origenee et
Clemens et Eusebius, atque alii complures, quando de Scripturis aliqua disputant, et volunt
approbare quod dicunt, sic solent scribere : Referebat mihi Hebraeus ; et, Audivi ab Hebraeo ;
et, Hebraeoram ista sententia est." 1 * Tali in Hebraea eruditione magistro ipsum Hieronymum
usum esse notissimum est, qui ei Hebraeus qui me in S. Scripturis erudivit™ semel fortasse
eimpliciter Hebraeus audit. 16 Cum vero in Hexaplis citetur, non indefinite Έβραΐό? m vel ol
'Εβραίοι, magistri videlicet qui institutiones suas ore tradebant, sed certus quidam auctor,
ό Εβραίος, quem opus suum scripto mandaese probabile est, verisimilius est, nostro quidem
judicio, hoc titulo insignitum esse Hebraeum quendam, cujus nomen deperditum est, sive
Judaeum sive Christianum, utriusque linguae doctum, qui certos Veteris Testamenti libros (in
primis Genesim, Jobum et Ezechielem) e sermone nativo in Graecum transtulerit, idque, quod
ad etylum attinet, non verbuni de verbo Aquilae more exprimene, sed ad Symmachi liberiorem
et elegantiorem sermonem magis accedens.
II. Quis sit 6 Σύρος.
Inter reliquias Hexaplorum inde a Flaminii Nobilii collectione inventae sunt lectiones
cujusdam interpretis, qui simpliciter τον Σύρου appellatione distinguitur, quique cum Hebraeo
modo memorato non raro copulatur. Auctores qui Syri lectiones allegant, sunt Melito (semel
tantum ad Gen. xxii. 13), Didymus, Diodorus, Eusebius Emisenus, Polychronius et Apoli-
narius (ad Danielem), Chrysostomus, 17 Theodoretus (ad Jeremiam et Ezechielem), Procopius,
alii ; ad Genesira quidem tricies, ad Jeremiam sexies et vicies, ad Ezechielem duodecies, ad
Pealmos septies, ad Threnos quinquies, bis terve ad Exodum, Danielem et Hoseam, ad
3 Regum et ad Jesaiam non nisi semel. In ceteris autem libris in nullam του Σύρου
mentionem incidimus.
.> ; *
14 Hieron. Opp. T. II, p. 469. 15 Vid. Hex. ad Amos Ό 2ύρος (Japeu graphico, ut videtur, pro 6 Εβραίος)• ρά;
iii. 11. Nah. iii. 8. 1β Vid. Hex. ad Nah. iii. 1. postremo (quod serius vidimus) ad Gen. xxii. ia: nny
17 Chrysostomus tres tantum, ni fallimur, τον Σύρου lec- ^ΪΠ*. Ο', νυν ΐγνων. Ό Ivpos' ννν ίγνώρισαι. Vid. S. Chry-
tionee memorat, videlicet ad Gen. iv. 4 (ubi ei Symmachi eost. Opp. T. X, p. 450 B.
versionem i vtm/purt ν per incuriam tribuit); ad Psal. xlviii. 6:
lxxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
De hoc Syro anonymo inde a Montefalconio maxima est virorum eruditorum dissensio.
Interpres Syrus, qui primum in mentem nobis veniat, est auctor venerandae versionis quae
Peschito nomine gaudet, quippe qui pariter anonymus sit, et, saltem quod ad versiones V.T.
Syriacas attinet, ut hoc titulo κατ εξοχήν decoraretur meruerit. De Syro versionis vulgaris
concinnatore digna sunt quae exscribantur verba Theodori Mopsuesteni in Prophetas minores :
Τίνες δε εφασαν rhv Σύρον πάσσαλον λέγειν (videlicet ad Habac. ii. ii, ubi reapse in Peschito est
Ι^ι.οη, πάσσαλο?)' αλλ' άνόητον εΐη άν, άφέντας τής Έβραΐδος ττ)ι> φωνην καθ' f)v ό προφήτη? έφθέγξατο,
ήνπερ οΰν ήμΐν δια της οικείας ερμηνείας σαφή κατέστησαν άνδρες εβδομήκοντα δόκιμοι τε και ακριβώς
της γλώττης επιστήμονες εκείνης, Σύρω προσέχειν μεταβεβληκότι τήν Εβραίων εις την Σύρων, είτα πολ-
λάκις το πταίσμα το οικεΐον νόμον βουληθέντι θεΐναι φωνής. Idem ad Zeph. i. 6 ait : Ους έχρήν προ
πάντων εκείνο συνιδεΐν, 8τι κατά μεν τήν Εβραίων γλώτταν εϊρηται τα τής θείας γραφής, ήρμήνευται δε
ταύτα εις την Σύρων παρ' 8τον δήποτν ούδε γαρ εγνωσται μέχρι της τήμερον 8στις ποτέ οντάς έστιν. 18
Ε nostri autem Syri lectionibus, quae in Hexaplis asservantur, non paucas cum versione
Peschito optime convenire non negamus. Hujusmodi sunt Gen. iv. 4: Et respexit. Ό Σύρος-
καϊ εύδόκησεν. Pesch. «^jjo. Gen. xxii. 12 (auctore Chrysostomo) : Ό Σύρος- νυν έγνώρισας.
Pesch. k>?o/ U«. Gen. xxvii. 40 : Ό Σύρος• si resipueris. Pescb. ooti ^. Gen. xxxviii. 29 :
Ό Σύρος και ό 'Εβραίος- τι διεκόπη έπι σε διακοπή; Pesch. Jfe^toJL .. λ Λ ν fcs*»*ll7 Jlao. Gen.
xxxix. 2 : Ό Σύρος- και ήν άνηρ κατευοδού μένος (Pesch. -^r»)• Gen. xlix. 4: Exundatio (exun-
dans) SlCUt aqitae, ne excellas. Ό Σύρος• έπλανήθης ως ύδωρ, μή παραμείνχι?. Pesch. y*l fc-j^J
λ,ολΙ Jl .Uao. Exod. iii. 22: Et spoliabitis. Ό Σύρος, εκτινάξατε, κενώσατε, φησίν. Pesch. oJLS
{ = εκτινάξατε Exod. xiv. 27. Jud. vii. 19 in Syro-hex.). Jerem. i. 11 : Ό Σύρος καϊ δ 'Εβραίος-
άμνγδαλίνην. Pescli. J»o^?. Jerem. viii. 6 : Unusquisque aversus eet in cursibus suis. Ό
Σύρος- πάντες tjj γνώμχι αυτών πορεύονται. Pesch. ^ο^-^-λ ^.ιΝ,^ν» v oo^oj. Jerem. xlvi. 17 :
Ό Σύρος- ταράττων και καιρούς παραφέρων. Pesch. Ui>f ; •>\νο )—ο^?. Ezech. xliv. 20 : Et
corruxm non promittant. Ό 'Εβραίος και ό Σύρος- ού θρίψουσι. Pesch. v cl»Ij )J. Ezecb. xlv. 24 :
Hin. Ό Σύρος- ήμίναν. Pescb. U-^o«. Sed in his et aliis locis τον Σύρον, quisquis fuerit, ex
eodem Hebraeo vertentem in eandem cum altero Syro interpretationem sive casu sive ex
proposito incidisse nil adeo inirum, nec tantum ad identitatem duorum interpretum probaudam
valet, quantura ad eam confutandam dissensio eorum in aliis locis, quae nunc expendeuda
sunt. Itaque Gen. viii. 7 pro —ούκ4 άνέστρεψεν Syrus et Hebraeus ύπέστρεψεν habent, aliter ac
Pesch. quae yAo. JJo prae se fert. Gen. xi. 3: Ο', άσφαλτος. Ό Σύρος και ό Έβραΐος• άσβεστος,
calx viva (quick lime). Pesch. J^, calx intrita (slaked lime). Gen. xxii. 13 (quem locum in
contrariam partem male appellat Perles) : Ό Σύρος• κρεμάμενος εν σαβέκ• τοΰτο δε το δνομα του
φυτού είναι νομίζω. Pesch. Jfc^o^* ^, implicitum ramo. Gen. xxiv. 2 : Ό "Ελλην σεμνότερον
ερμηνεύει (ύπο τον μηρόν μου)• ό γαρ 'Εβραίος καϊ ό Σύρος αύτο λέγει του άνδρ'ος τδ τεκνοποών Οργανον.
At in Pesch. habetur ^ V-.L, Graece ύπο τον νώτόν μου. Gen. xxvi. 35 : Et fuerunt maeror
spiritus. CY. και ήσαν ερίζουσαι. Ό Σύρος• ούκ εύαρεστοΰσαι. Pesch. ο*-ο^ .txue «οάο, et
exacerbabant spiritum. Gen. xlv. 22: Ό Σύρος• πέντε ζυγάς στολών, καϊ διακόσιους [χρυσίνους.
18 Vid. Mai Ν. ΡΡ. Bibl. Τ. VII, Ρ. Ι, Ρρ . 24 ι, 252.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OBIGENIS. Ixxix
Pesch. juxta Hebraeum : trecentoe argenti, και πίντ* ζυγας ιματίων (JfcJot r ^e>). Ad Psal. lix. 10
duplex τον Εύρου versio affertur, κάδος της πλύσ(ώς μου et λεκάνη τής καταπατησεώς μου; ubi 1D
Pescb. est lotura (JU^**) pedwm tneorum. Psal. lxiv. II: Ό Σύρος- τοις δρόσοις. Pesch.
Ι m . m. ->, quod Graece sonat όμβροις s. νιφετοΐς. 19 Jesai. vii. 1 8 : Ό Εβραίος και 6 Εύρος- σφηκί.
Pesch. JUojs^, apibus. Jerem. XXXl. 38: Ό Εύρος• άπο πύργου της γωνίας Άνανιήλ. Verba της
γωνίας absunt ab Hebraeo et Pesch. Jerem. xxxviii. 14 : Ad introitum tertium. Ό Σύρος- ίσω
τριάδων. Pesch. ^>ιΝ\^ Jfc^L ^ao o^^, intra tres introitus. Jerem. xlviii. 31: Et propter
viros Kirheres gemet. Ό Εύρος ούτως ήρμήνευσν κεφαλαι αυτών κεκαρμέναι, και οι πώγωνες αυτών
έξυρημύνοι- αιχμαλώτων δε τούτων το σχήμα ; ubi Syri lectio ηοιι tam versio ex Hebraeo facta esse
videtur, quam explicatio versionis iuscitae τών Ο', ίπ' άνδρας κειράδας αύχμοΰ. Utut sit, in
prorsus diversa abit Pesch. vertens : et adversus homines qui commorantur in domo ejus mala
meditabuntur. Jerem. lii. 18: Τους δε ποδιστήρας 6 Εύρος νιπτήρας ποδών ήρμήνευσεν. Ιη Pesch.
est tautum l^e^, lebetes. Thren. iii. 29 : In pulvere. Ό Σύρος- kv γή. Pescb. )ift\->. Ezech.
xlvi. 5 : Ό Σύρος- μαναά. Pesch. )j.»wm, similam. Ezecli. xlvii. 19 : Ό "Σύρος' εως υδάτων άντι-
λογίας. Pescb. usque ad aquas Meribath Cades. Dan. ii. 2 : Ό Σύρος συντόμως λέγει (άντι
του, τους επαοιδούς και τους μάγους και τους φαρμακούς) τους σοφούς τής Έαβυλώνος. Pesch. νβΓΟ
juxta Hebraeum : incantatores et hariolos et magos. Ex his exemplis, ni fallimur, certissime
evincitur, Syrum nostrum anonymum cum versione Pescbito (quae dicitur) nihil commune
habere. Nec magis, nostro quidem judicio, cum bac tam gravi dissensione concilianda est
V. D. Josepbi Perles 20 sententia, videlicet του Σύρου denominatione eas lectiones quae α Peschito
profectae viva voce circurnferebantur indicari. Equidem Syrum cum Peschito imiltis locis
congruere facile concedimus ; ubi vero differt, ex ipsius Peschito corruptione, aut eorum qui
auribus percipiebant errore quocumque differentiam illam nasci potuisse, nobis quidem
prorsus incredibile est.
Transeamus ad aliam bujus nodi solutionem, quae a Semlero 21 primum adumbrata, deinde
a Doderleinio 22 retractata et novis probationibus confirmata, adeo Criticorum recentiorum 23
suflragiis commendata est, ut paene irrefragabilis videri possit. Ut tamen nostram senten-
tiam libere proferamus, nulla unquam suppositio aut primo aspectu probabilitate magis desti-
tuta fuit, aut levioribus, ne dicamus falsioribus argumentis comprobata est. Hypothesis autem
haec est. Sopbronius quidam nonnullas particulas Hieronymi versionis V. T. de Hebraeo
factae Graece transtulit. 21 Responsio. Esto; sed in his non includitur Geneseos liber, ad
19 Syri nostri lectiones ad Psalmos recensuit et a ver- Einleitung in das A. T. pp. 412-415 ed. 3 tine . ° Eich-
sione Syrorum simplici abjudicavit Dathius in Praef. ad horn ibid. p. 4 1 3 : " Ausser allem Zweifel hat eie Doder-
Psalt. Syr. pp. xvi — xxi, qui tamen nostra exempla eilentio lein gesetzt." M Hieron. de Viris lllustribus CXXXIV
praeteriit. » Vid. Perles Meletemata Peschittoniana, (Opp. T. II, p. 95 1) : " Sophronius vir apprime eruditus . . .
Vratisl. 1859, p. 51. 21 J. S. Semler Vorbereitung etc. de Virginitate quoque ad Eustochium, et vitam Hilarionis
P. I, pp. 382-394, laudante sed reclamante Dathio in Praef. monachi, opuscula mea, in Graecum eleganti sermone trans-
ad Psalt. Syr. pp. xx, xxi. ffl Doderlein Quis sit 6 Svpos tulit; Psalterium quoque et Prophetas, quos nos de He-
V. T. Graecus interpres, Altdorf. 1772. Libellum, quem braeo in Latiuum vertiinus."
nobis inspicere non contigit, fusius descripsit Eichhorn in
lxxx PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS.
quem lectiones Syri nostri in primis notantur. — Hujus versionis fragmenta sub nomine τοΰ
Σύρου a Scriptoribus ecclesiasticis Didymo, Diodoro, ceteris allegantur, quos omnes aut Hiero-
nymi aequales fuisse, aut post eum vixisse constat. Resp. Negamus, quod ad Melitonem
attinet, qui saeculo secundo non recentior fuit. — Syri nomen huic versioni ideo impositum eet,
quia Hieronymus auctor ejus diu in solitudine, quae in Syriae finibus est, vixit; vel quia
veraio Bibliorum Hieronymiana apud Syros magna existimatione fruebatur. Resp. At enim-
vero quid est cur auctorem versionis cum plausu acceptae proprio nomine inter omnes celebri
appellare noluerint? aut cur Syri nominis, ex loco commorationis ejus Hieronymo impositi,
neque apud ipsum neque apud alioe scriptores mentio fiat 1 ? — Utut sit, negari non potest,
aequalem ejus Theodorum MopsuesteDum in scripto quodam a Photio servato Hieronymum
sub titulo Άράμ, hoc est, τοΰ Σύρου , designasse. 25 Resp. In loco Photii non alium haereseos
antesignanum quam Hieronymum, neque aliam Bibliorum versionem quam illius Latinam
intelligi poese, viris eruditis Allixio, Caveo, Hodio 26 (qui tamen in hoc loco nullum τοΰ Σύρου
indicium odorati sunt) libenter concedimus. Ex his Caveus 27 opinatur ideo Hieronymum
Aram ficto nomine appellari, quia in Syria majorem vitae partem transegit, ibique et libros,
quoe impugoat Mopsuestenus, scripsit, et Scripturas ex Hebraeo convertit. Cui opinioni objici
potest, primum, nomen Άράμ non Syrum sed Syriam deDotare; deinde hoc ipsum Syriae
nomen apud recentiores Syros ita inusitatum fuisse, ut adeo de significatione ejus dubitaront j 38
postremo ecquis putet Theodorum Syrum adversario suo tale cognomen quasi infamiae notam
inusturum essel Potius crediderimus eum in hoc nomine etymologicas rationes respexisse,
juxta quas Άράμ Superbus ille (^IO) sonat. Praeiverat Basilius in expositione allegorica loci
Jesai. vii. 2, de consensu Aram et Ephraim: Ήγοΰμαι τοίνυν τον μεν επαφόμενον tjj σοφία τοΰ
αιώνος τούτου κατά της γνώσεως τοΰ θεοΰ λόγον δηλοΰσθαι διά τον Άράμ' ερμηνεύεται γάρ ό Άράμ,
μετέωρος . . . μετέωρος δε, και δια την οϊησιν και το άλαζονικον αύτοΰ επαρμα; 29 quae epitheta ad reli-
quam Theodori vituperationem apprime quadrant.
Sed prolusionie satis. Veniamus ad illud in quo summa disputationis versatur, num
lectiones τοΰ Σύρου Hieronymi versionem Latinam Graecitate donatam referant, necne. Eich-
hornius ad hanc conspirationem probandam octodecim exempla appellat; e quibus decem
nullius vel levissimi momenti sunt; verbi causa, Psal. lxvii. 3 : Οι άλλοι πάντες ερμηνευται, και ό
'Εβραίος, καϊ ό Σύρος- ασεβείς. Hieron. : impii. Psal. cxii. ι : Ά. Σ. θ. και ό Σύρος- δοΰλοι.
* Photius in Biblioth. Cod 177 (227 ed. Hoeschelii): Παλαιστίνου βιβλιοθηκαι, ύποπλαττόμ<νον <ύρ«ν καϊ άπώσασθαι
Διαπ,ραύκται μίν αύτψ (Theodoro) 6 πρ6, αυτού, (τον, λέοντα, μίν τη, θ*ία, καϊ παλαιά, γραφή,, ήν ο'ι ίβδομήκοντα συν ( ληλυθότ<,
φύση κα\ ού γνώμη πταίην τού, άνθρωπου,) άγων * λόγοι, πίντ*. ίκδ,δώκασι μπάφρασιν, καϊ δή κα\ την Συμμάχου κα\ Ακύλα κα\
προ, δί τοΐ -r άπό τη, δύσ,ω, τούτο τό νόσημα νποσηκάτα, γράφκι των άλλων Ιδίαν δί τίνα καϊ καινην ίπαρθήναι συντάξαι' μητ* την
τό βφλίον. ίν κα\ τη, α'ιρίσ,ω, άρχηγον λίγ,ι γ,νίσθαι, hOtm Εβραίων, ωσπ*ρ ίκύνοι, ίκ παιδό, άσκηθίντα, μητ* τον τη, θ ( ία,
μίν άρμώμ,νον, το'ι, δ* τη, ανατολή, ίπιχωριάζοντα τόποι,, και γραφή, νοίν ίκδιδαχθίντα, Εβραίων δί τισι των χαμαιτπτων
συντάττοντα λόγου, ύπίρ τη, καινοποιηθήση, αύτψ αίρίση*,, δια- iavrbv *'κδ<δωκότα, ίκήθ*ν θαρρήσαι Ιδίαν ϊκδοσιν άναγράφην.
πίμπίΐν τού το πατρψ,ν ίδαφο, οίκούσιν, ύφ' hv και πολλού, 2β Hodius De Bibliorum Textibus, ρ. 630. w Vid.
ίκιίσι προ, το oU«lov φρόνημα ίλκύσαι, ω, καϊ ίκκλησία, 5λα, τοΰ ejus Ilist. Lit. Script. Ecdes, ρ. 759. ** Vid. Gesen.
άτοπηματο, πληρωθηναι. Άραμ 6i τύν άρχηγύν αυτών ού γί,ρ Thes. Liny. Hebr. ρ. 1 52. 2β S. Basil. Μ. Ορρ. Τ. Ι,
ίχ•» σαφώ, ηπύν, «Γτ« όνομάζ*ι, t'iTt ίπηνομάζίΐ' τούτον δί πίμ- \κ 52 Ι D.
wror ιύαγγίλιον προσαναπλάσαι λ*γ€ΐ, ό> τα'ι, τού Ει'σ*/3ίου τον
PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. lxxxi
Hieron. : servi. Ezech. xliii. 2: Ό 'Εβραίος καϊ 6 Σύρος• ώς φωνή υδάτων πολλών. Hieron. : quari
vox aquarum multarum. Tria falsa sunt; videlicet Jerem. viii. 6: Unusquisque aversus est
in cursibus suis. Ό Σύρος' πάντες rfj γνώμυ αυτών πορεύονται. Hieron. : Omnes conversi sunt
ad cursum suvm. Jerem. xxxi. 2 : Ά. Σ. θ. χάριν. Ό Σύρος και ό 'Εβραίος- οίκτιρμόν. Hieron. :
gratiam. Jerem. lii. 1 8 : Ό Σύρος• νιπτήρας ποδών. HieroD. : lebetes. Restant bonae frugis
quinque, quae sunt : Psal. xviii. 5 : Ά. τω ήλίω εθετο σκήνωμα kv αύτοΐς. Ό Σύρος' εν αύτοΐς εθετο
του ηλίου το σκήνωμα. Hieron. : Soli posuit tabemaculum in eis. Hic Hieronymum Graeca
Aquilae vertisse certissimum est; Syrum autem Latina Hieronymi non ita. Idem dictum sit de
eecundo loco Psal. lix. IO, ubi Ά. λεβης λουτρού μου. Ό Σύρος• κάδος της πλύσεως μου. ΗίβΓΟΠ. :
olla lavacri mei. Tertius locus est Jerem. viii. 6 : Ό Σύρος• ώς ΐππος ορμών εις πόλεμον. Hieron. :
quasi equus impetu vadens in praelio ; ex imitatione Symmachi, ut videtur, qui vertit : ώς
ΐππος όρμων kv πολεμώ. Quartum exemplum est Jerem. xii. 12: Ό Σύρος• επι πάσαν ατραπών.
Hieron. : super omnes vias. Quintum Ezech. xliv. 20: Ό Σύρος• (και τας κόμας αυτών) ού θρε-
ψουσι. Hieron. : neque comam nutrient (Hebr. promittent). His exemplis noa pro nostra
liberalitate astruimus Gen. viii. 7. xxxi. 7. xxxvii. 2. xxxviii. 29. xxxix. 2. Exod. iv. 10.
3 Reg. xii. 10. Jerem. xxx. 20. xlviii. 33. Ezech. xlvii. 9; quorum in uno et altero (e.g. Jerem.
xlviii. 33: Ό Σύρος• ούκετι οι ληνοβατοΰντες κελεύσουσι λέγοντες, ία, ίά. Hieron. : Nequaquam
calcator uvae solitum celeuma cantabit) facilius crediderimuB Hieronymum τον Σύρον, quam
hunc illum aate oculos habuisse.
Sed alteram partem audiamus, exempla scilicet, in quibus inter Syrum nostrum et Hiero-
nymum dissensio manifesta deprehendatur. Talia sunt: Gen. xvii. 14: Ό Σύρος• πάς 8y ού
περιτεμνει (τήν σάρκα τής άκροβυστίας αύτοΰ). Hieron. : cujus praeputii caro circumcisa non
fuerit. Gen. xxii. 13: Ό Σύρος• κρεμάμενον kv σαβίκ. Hieron.: inter vepres haerentem. Gen.
xxvii. 40: Ό -Σύρος• si resipueris. Hieron. : cum excutias. Gen. xli. 45: Ό Σύρος• είδώς τα
κρυπτά. ΗίβΓΟΤΙ. : Salvatorem rnundi. Gen. xlv. 32: Ό Σύρος• πέντε ζυγάς στολών και διακόσιους
χρυσίνους. Hieron.: trecentos argenteos cum quinque stolis optimis. Gen. xlix. 3: Ό Σύρος•
επλανήθης ώς ύδωρ, μη παραμείντ)ς. Hieron. : Effusus es sicut aqua, non crescas. Jesai. vii. 18 :
Ό Σύρος• σφηκί. Hieron. : αρχ. Jerem. i. 11: Ό Σύρος• άμυγδαλίνην. Hieron. : vigilantem.
Jerem. xii. 5 : Ό Σύρος• πώς περάσεις τον Ίορδάνην πλημμυροΰντα; ΗίβΓΟΠ.: Quid fades in
superbia Jordanis? (Etiam h. 1. Hieronymus versionis του Σύρου notitiam habuisse vide-
tur; nam in Commentario enarrat: Quid actura es, si Jordanem transieris, et gurgites
eju8 sustinueris f ) Jerem. xvii. 6: Ό Σύρος- εν φωλεοΐς. Hieron. : in siccitate. Jerem.
xxiii. 6: Ό Σύρος• κύριε, δικαίωσον ημάς. Hieron. : Dominns justus noeter. Jerem. xlvi. 1 7 :
Ό Σύρος• ταράττων και καιρούς παραφερων. Hieron.: tumultum adduxit tempus. Jerem.
xlviii. 31: Ό Σύρος- κεφαλαϊ αυτών κεκαρμεναι κ. τ. ε. ΗίβΓοη.: ad viros muri fictilis. Thren.
i. 12, 22: Ό Σύρος- έθλιψε ... θλΐψον αυτούς ώς εθλιψάς με. ΗίβΓΟΠ.: vindemiavit . . . vin-
demia eos eicut vindemiasti me. Thren. iii. 16 : Ό Σύρος- εν πέτρα. Hieron. : ad nuinerum.
Ezech. xlv. 24: Ό Σύρος• ήμίναν. ΗίβΓΟΠ.: hin. Dan. ii. 2: Ό Σύρος συντόμως λέγει- τους
σοφούς τής Βαβυλώνος. Hieron. : harioli, magi et malefici. Ex his exeraplis, selectis tantum
(nam universa afferre infinitum foret) judicent lectores, quam temere statuerint VV. DD.,
Ixxxli PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
Syrum nostrum et Hieronymum ut plurimum ad amussim inter se consentire; ubi autem
dissentiunt, si non re ipm oetendi, certe probabiliter conjici potest, in talibus locis genuinum
versionift Hieronymianae textum periisse. 90
Refutatis, nisi noe omnia fallunt, aliorum opinionibus, jam ipsi de quaestione, quis sit
ό Σύρος, quid sentiamus paucis liceat exponere. Natione Syrus fuit; nomen ejus ignoratur.
Quaeritur utrum versionem suam nativo sermone concinnaverit, unde Patres Graeci lectiones
sub Syri nomine allegatas pro se quisque Graecas facerent; an ipse (quod Syris patrium fuit)
utriusque linguae doctus, novam versionem Graecam, adhibita etiam versione Syriaca sim-
plici, instituerit. Ad posteriorem sententiam (quae et nostra est) defendendam Montefalconius
testem citat Ezech. viii. 16, ubi Hebraeum d9w Syrus κιγκλίδα ( = κάγκΧΧον) vertit, quam
vocem nonnisi ex versione Graeca sumi potuisse opinatur. Sed quidni ut JL^lo pro κάγκ&Χον,
etiam ) t ^- ■ - ~ pro κιγκΧΪ? Syris in usu fuisse crediderimus ? Majoris, immo maximi momenti
eet locus Gen. xxxix. 2, ad quam Diodorus notat: ty γαρ, φησιν, άνηρ επιτυγχάνων (Syro-hex.
-^^?. Cf. Prov. xii. 27 in LXX et Syro-hex.) ή κατά. τον Σύρον, κατ€υο$ούμ€νο? (-^j» Psal.
xxxvi. 7 in Syro-hex.). Quod si Diodorus lectionem τον Σύρου ex Syriaco fonte hausisset,
Graecamque de suo fecisset, quomodo affirmare potuisset, Syrum κατ€υοδούμ€νος vertisse, non
επιτυγχάνων, cum utraque vox Graeca uno eodemque vocabulo Syriaco exprimatur \ Etiam
stylus Syri nostri anonymi Graecam potius quam Syriacam originem arguit; e. g. Jerem.
xlviii. 33 : ούκίτι οι Χηνοβατοϋντίϊ ΚΕΛΕΥΣΟΥΣΙ Χίγοντζς, ia } ia ; ubi VOX KtXwtiv, celeusma
canere, 31 ad exquisitissimam Graecitatem pertinet.
III. Quid 8lbi velit το Σαμαρζίτικόν.
Samaritanorum Biblia duplicem Hexaplis nostris amplificationem contulerunt: primum
ex parte textus Hebraeo-Samaritani, quatenus Hebraeo plenior est; deinde per versionem
quandam Samaritanam, cujus lectiones Graecae cum titulo του Σαμαρ^ιτικοΰ m. scholiis hexa-
plaribus afferuntur. Utriusque autem generis accessiones ad solum Pentateuchum pertinere
per ee intelligitur.
1. Quod ad textum Hebraeo-Samaritanum attinet, qui Paulo Telensi I~sj*ju*,? »«, editio
Samaritanorum, audit, haec habet Auctor Epistolae versioni Harethi praemissae : " Collatua
est etiam liber Legis, qui in manibus Judaeorum reperitur, cum eo qui apud Saraaritanos
habetur. Reperitur autem in codicibus Samaritanis redundantia quaedam et repetitio ultra
illud quod recipiunt Judaei ; quae vel in unaquaque pagina infra textum, vel ad calcem libri
notata, uti lecturus et percepturus es συν 0eo>." 32 Ex his repetitionibus, quae libris Exodi,
Numerorura et Deuteronomii peculiares sunt, nonnullae prostant in Codd. 85, 130, in margine,
eine asteriscis aut obelis; 33 plenior vero et perfectior earum notitia debetur versioni Syro-
* %
90 Verba sunt Eichhornii in Einleitung in das A. T. xxxiv. 7. 81 Cf. Hex. ad Exod. xxxii. 18. 3a White
p. 413. Obiter monemus, Hieronymi versionia lectiones (Rev. Joeeph) Letter etc. p. 24. M Vid. Hex. ad Num.
Graece redditas hic illic in echoliie reperiri, praemisso xiv. 45. xxi. 11,13. xxviii. i. xxxi. 20.
indice, Ό ΛοτΙ^ογ. Vid. Hex. ad Gen. xlix. 9. Deut
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENJS. Ixxxiii
hexaplari, iu qua juxta Harethi relationem infra textum, semel tantum (Deut. v. 31) ad calcem
libri leguntur, cum scholio hujusmodi : " Haec in editione Samaritana tantum posita sunt,"
praemissa quoque nota Origeniana, quae non ubique eadem est. Scilicet in Exodo asterisco
vel asteriscis notantur, cum vel sine metobelo in fine (exceptis locis Cap. xi. 7. xxvi. 38, ubi
casu, ut videtur, abest asteriscus) ; in Numeris vero pro asterisco obelus formae peculiaris (-h)
praeponitur, Bemel tantum (Cap. x. 10) cum metobelo in fine; in tribus autem locis (Cap.
xiv. 40, 45. xxi. 20) obelus casu omittitur. Cum vero neque obelus neque asteriscus cum
Origenis instituto conveniat, uterque fortasse excusari potest ; asteriscus, quia verba sic notata
non leguntur in LXX ; obelus, quia non exstant in Hebraeo. Syrum autem interpretem has
lectiones non e textu Hebraeo-Samaritano, sed e lectionibus Graecis id margine librorum hexa-
plarium adhuc exstantibus sumpsisse, diserte testatur subscriptio Exodi in versione Syro-
hexaplari, ipsa, ut fieri solet, ex Graeco libro desumpta; 34 ex qua probabiliter conjiciat aliquis,
Origenem ipsum lectiones Hebraeo- Samaritanas in usum operis sui Graecas fecisse, eique
auctori vindicandum esse scholium in margine Codd. 85, 130 ad Num. xiii. 1 appictum: Kal
τούτων μνημονεύει kv τοις πρώτοι? του Αεντερονομίον, ά και αύτα, εκ τον των Σαμαρειτών Εβραϊκού μετε-
βάλομεν καταλλήλως Tjj των Ο' ερμηνεία τί} kv τω Αεντερονομίω φερομένη.
2. Transeamus ad lectiones quibus praeponitur titulus, Τδ Σαμαρειτικον, quaeque ejusdem
generis sunt cum iis quae τον Έβραΐον et τον Σνρον auctores sibi vindicant. Harum summa
totalis, si recte eas numeravimus, est quadragmta tres, praeter quatuor anonymas (Lev. iv. 15.
vii. 35. Num. v. 18. xxi. 11) quae ad eundem interpretem probabiliter pertinent. Earum
recensio, paullo correctior ea quam in Appendice ad Pentateuchum (T. I, pp. 329, 330) exhi-
buimus, haec est: Gen. iv. 8. v. 25. xliv. 5. xlix. 15, 23, 24. 1. 19. Exod. viii. 21. x. 7 (bis).
xii. 42. xiii. 13. xiv. 15, 20. xvi. 31. xxiii. 16. xxvi. 5. xxviii. 4. xxxii. 18. xxxvii. 2. Lev.
i. 15. viii. 15. xiii. 8, 51. xv. 3. xx. 20. xxv. 5, 25. xxvi. 24, 41, 43. xxvii. 14. Num. iv. 25.
vii. 3. xiii. 33. xviii. 7. xxix. 1, 35. xxxi. 16, 18, 26. xxxii. 12. Deut. xxxii. 8. Originem
harum lectionura partim in praedicta appendice, partim in annotatione ad singulos locos inda-
gavimus, facta earum cum versione Chaldaeo-Samaritana (quae dicitur) a Briano Waltono
edita comparatione. Summa investigationis haec est. Ε qnadraginta tribus lectionibus tri-
ginta sex cum dicta versione aut accurate consentiunt, aut sine magna difficultate conciliari
possunt. Bestant septem tantum loca, videlicet Gen. v. 25. xlix. 15. 1. 19. Exod. xiii. 13.
xvi. 31. Lev. xv. 3. xxv. 5, 35 in quibus lectio τον Σαμαρςιτικον a versione Chaldaeo-Samaritaiia,
saltem qualis ad nostra tempora devenerit, plus minus recedit. 36 Hanc autem qualeincunque
84 Vid. Ceriani Mon. Sac. et Prof. T. II, p. 153. ω Ex puto, quod quura ibi [apud Nobil.] in Genesi quater fiat
his locis fOrtasee eximendus est Gen. xlix. 15, ubi Sama- mentio τοϋ Σαμαρατικοϋ, bis a nostrie discordant exem-
ritana D3"iB D^N? aliter verti posse, ad ministraiidum plaria ; in Exodo undecies, ubi quinquies divei-sa sunt ; in
paetor, observat Edmundus Castellus in Animadvertnonibus Levitico etiam uudecies, et discordaut quater ; in Numeris
Samariticis in Pentateuchum, p. 6 (Waltoni Bibl. Polygl. T. novies, et semel tantum dissentiunt ; in Deuteronomio
VI, Soct. V). 3β Α nostra paulum discrepat computatio n>entio nulla. Per τ6 Σημαραηκον auteui scmper intelli-
Castelli 1. c. ρ. 1 1 : " Atque liic miuime praetereunduui gitur versio Chaldaeo-Sainaritaua, uon textus Hebraeo-
m 2
Ixxxiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
discrepantiam non sufficere ad diluendam conclusionem quae ex generali duarum versionum
consensu inferatur, candidus lector, ni fallimur, nobiscum agnoscet. 37
CAPUT IX.
De Luciani editione.
I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat. II. Quid de Luciano et ejus editione a veteribus traditum sit.
III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant. IV. De Luciani editionis scopo
et indole. V. De Lucianeae recensionis versione Syriaca. VI. De versione Joannis Josephi.
I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat.
Quaestio de Luciani versionis LXXviralis editione sive recensione usque adhuc in Pro-
legomenie ad istam versionem potius quam ad Origenis Hexapla tractari solita est. Itaque
anteceseor noster in Praeliminaribus suis Luciani nullam omnino mentionem fecit, ne quidem
ubi de notis ad Hexapla spectantibus (inter quas est λ, Nostri nominis abbreviatio) ex pro-
posito disserit. Primum igitur, qualis sit inter Luciani opus et nostrum institutum affinitas
non abs re erit declarare.
Luciani editio ad Hexapla nostra non alio modo pertinet, quam Hebraei, Syri et Sama-
ritani selectae lectiones; quas omnes non in opere Origenis archetypo per sex columnas
descripto, sed in margine exemplarium versionis των Ο' hexaplaris inclusas fuisse credibile est.
Hujusmodi sunt exemplaria quae interpreti Syro-hexaplari ad manum fuerunt, de cujus insti-
tuto Auctor Epistolae versioni ejus Arabicae praemissae haec inter alia praefatus est : " Con-
tulit iii8iiper inter se exemplaria ista Hebraica summa cura Lucianus, et siquid vel deficiens
vel redundans deprehenderet, illud in locum suum restituit, particulae quam emendavit initiali
•:• *
Samaritanue." v Eichhornium (Einleitung in das chronii, a Montefalconio et Eichhornio male mulcata, sic
A.T. p. 418) «Ί αμηχανία» egit alius interpres anonymus, legenda et distinguenda sunt: 6 μίν Έλλ^ό*, ποίησα
6 'Ελληνικυς dictUB, bis, ut ait, a Polychronio memoratus, βΐρισμόν, άπ6 τον τίλους Λρηκ(ν' 6 dc 'Εβραίος άπο τοΰ πράγ-
videlicet ad Job. xiv. 8 : 6 μ*ν 'Ελληνικός, από του τίλονς, paros, 7το»ήσ« καρπόν ; in utroque, ut et in Hex. ad Gen.
ιΐρηΜ 6 6* Εβραίος, από τοΰ πράγματος ποιησ*ι καρπόν; xlix. 5, 6, 6 Ελληνικός est versio Graeca των Ο', etiam ό
et ad Ezech. xlvii. 8: 6 bt Έβραίιος, *π\ δυσμάς, φησίν . . . Έλλην (Hex. ad Num. χ. 29. Jerem. xxxi. β) et η 'Ελληνική
louuv ii το αυτό πως και 6 Ελληνικός σήμαιναν, προσθίΐς τό, (Hex. ad Gen. viii. 7) dicta.
ήρχ*το ΐως άτι την θάλασσα». Ιη priore loco verba Poly-
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. Ixxxv
nominiR praefati litera apposita, scilicet litera Lam." Et paulo post : " Quodcunque nota
libroa Hebraicos denotante est eignatum, scilicet Ain, Be et Ra, illud scias in textu Hebraico
reperiri; sin vero litera Elifin textu vel ad marginem, illud apud Aquilam lectum; si litera
Sin, a Symmacho sumptum ; litera Θ, a Theodotione ; si E, He, e versione Quinta ; si litera
<r Vaw y e Sexta. Quod si adscribantur literae Elif> Vaw et Ea, ipsa esse Origenis ; si demum
litera Lam, Λ, Luciani esse." 1 Juxta hunc auctorem una cum ceteris notis, <-»-**, /, jx>. t, «. β,
*©/, quae in margine versionis Syro-hexaplaris occurrunt, etiam iii literam ^ quibusdam
lectionibus praemissam incidere expectaremus. Quod tamen, saltem quod ad Codicem Am-
brosiauum et Britannicos attinet, secus est; in quibus praeter Aquilae et ceterorum lectionee
aliae anonymae passim obviae sunt, Luciani vero nomine praenotata ne una quidem. Sed
feliciter evenit, ut ia libro IV Regum Codex Parisiensis eigli deperditi ^ certissima indicia
prae se ferret. Loca sunt Cap. ix. 9, 28. x. 24, 25. xi. 1. xxiii. 33, 35, ad quae Critici in
diversas de hac novitate sententias abierunt. Bmnsius quidem opinabatur se in describendo
codice errasse, et ^ pro ^, h. e. Έ,βρ., pinxisse. Bugatus in Monito ad Dauielem, p. 166, β
codicis sui analogia, altero ne inspecto quidem, temere statuit literam esse Gomal ( = 0/ rpus)
quae in scriptura Estranghelo ab altera haud ita multum abest. Sed ex testimonio Ceriani
nostri, qui codicem denuo retractavit, litera est evidentissime Lomad, eaque initialis non
Graeci vocabuli Αοιποϊ (quae Hassii conjectura fuit, repugnante Syri nostri usu) sed Syri
nominis ^ojJu^dqJ^, Awiciavbs, quem per hanc literam designari solitum esse diserte testatur
Arabs noster.
Ε Graecis auctoribus cum Arabe consentit Theodoretus in Dissertatione MS. in Prophetas
et Editiones? quae ad summam non multum distare videtur ab opusculo ejusdem argumenti
in Auctario ad Tom. I Operum Theodoreti, 3 sed notulara habet minime contemnendam, quam
in edito frustra quaesieris : Ίστέον δ\ δτι οπού το ο μ^τα, εγκαρσίου διαστολής ςύρζθτ}, των Ο' υπάρχει
€κ8οσι$' οπού Sk τό α, 'Ακύλα• έν ω δ* τόπω το σ, 'Συμμάχου' και kv oh χωρίοις τό ν, θ^οδοτίωνος' και
αΰ πάλιν οπού το e, πέμπτη' και et? α το άπόσημον f, €κτψ kv oh δζ το \, μέσον Ζχον το ο, Αουκιανοϋ-
οπού δ\ το ϊ μ€τά, του ω, Ιωάννου Ίωσήπου' οι δ* ^ ^ ^ την συμψωνίαν των έκδοτων παρ^μφαίνουσι.*
De Joanne Joaepho alio loco videbimus; quod vero ad siglum λ attinet, quod in marginibus
librorum hexaplarium frequens est, nota ambiguae significatioiiis est, ut utrum Lucianm an
Rdiqui interpretes (Αοιποϊ) per eam indicetur incertum sit. Exempli gratia: Hodius affirmat,
ad oram Codicis Barberini juxta Waltoni collationem Luciani editionem per notulam λ octies
citari, videlicet Amos iii. 12. Micb. vii. 2. Joel. ii. 3. Jon. i. 6. Zeph. i. 12. Hag. i. 10. Mal. i. 6.
iii. 10; in quibus tamen omnibus locis Montefalconius non Luciano, quem in toto opere suo
ne nominat quidem, sed τοις λοιποϊς lectionem bac notula insignitani vindicat. 6 Ambiguitas eo
1 White (Rev. Joseph) Letter etc. p. 25. * Apud Jo. Codicis MS. quam optimi et antiquissimi, in quo Pro-
Phelippaeura Praef. in Oseam. Libri titulus est: Oseas phetae omnes continentur, quem JSminentissirmis Cardi•
primvs inter Prophelaa Commentariis illustratus, auctore nalis Rupefncaldius e Bibliotheca sua nobis utendum tt
Joanne Phelippaeo Societatis Jesu, Lutet. Paris. 1636; excudendum dedit. 3 Theodoret. Opp. T. V, pp. 71-82.
praefationis autem : Praefatio de Interpretaiionibue Bibli- * Jo. Phelippaei Praef. in Oseam, §. 20. 6 Etiam nos,
orum Graecis, earumque variis correctionibus, cccasione ut in re nondum satis coniperta, in majore Hexaplorum
Ixxxvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
major fit, quia in talibus locie ex compositione operis Luciaiiei necessario consequitur, ut lectio
t^jus et reliquorum interpretum una eademque sit.
II. Quid de Luciano et ejus editione α veteribus traditum sit.
Exeunte saeculo III Lucianus, Ecclesiae Antiochenae presbyter, ex aliis Graecis transla-
tionibus inter se collatis, et ex ipso textu Hebraico, versionem των Ο' recognovit et emendavit
in tantiun ut pro nova editione habeatur illius recensio. Sic Suidas s. ν. Κουκιανος 6 μάρτυς :
Ούτος τάς ΐ€ράς βίβλους θ(ασάμ(νος πολύ το ν66ον (ίσδζξαμένας, του ye χρόνου λυμηναμίνου πολλά των
iv αύταΐς, και της συνεχούς άψ ίτίρων tis Ζτ(ρα μ^ταθίσ^ως, και μίντοι και τίνων ανθρώπων πονηρότατων,
οΐ του Ελληνισμού προ(ΐστήκ(σαν, παρατρίψαι τον ίν αύται? θέλησάντων νουν, καϊ πολύ το κίβδηλον
Ινσκιυασαμίνων, αύτος άπάσας άναλαβων Ικ τής'Εβραΐδος επαν^νεώσατο γλώττης, η* ν και αυτήν ΐς τα,
μάλιστα ην ήκριβωκως, πόνον τη επανορθώσει πλΰστον (ίσ€ν(γκάμ€νος. Septimam ejus editionem
appellant Theodoretus 6 et alii, nescientes nimirum, ait Hodius, 7 exstitisse Septimam quandam
in Hexaplis Origenianis ; quae eorum ignoratio (obiter dictum sit) contra existentiam Sep-
timae editionis bexaplaris non leve est argumentum. Iidem tradunt, Luciani opus, ipflius
manu exaratum, post mortem ejus Nicomediae (ubi martyrium passus est postridie feeti Epi-
phaniae A.D. 312) imperante Constantino Magno, in pariete turriculae calce circumlito
inventam esse. Utut hoc sit, paulo post initium saeculi IV editionem Lucianeam ab Ecclesiis
Constantinopolita et Antiocbena approbatam usuque communi receptam esse, testis locuple-
tis8imus est Hieronymus, qui in Apologia adversus Rufinum distincte tradit : " Alexandria et
Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem; Constantinopolis usque ad Anti-
ochiam Luciani Martyris exemplaria probat; mediae inter has provinciae Palaestinos codices
legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt ; totusque orbis hac
inter se trifaria varietate compugnat." 8 Idem in Epistola ad Sunniam et Fretelam : " Sciatis
aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores
Κοινην, id est, communem appellaut, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανός dicitur;
aliam LXX interpretum, quae in έξαπλοΐς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem
fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur." 9 Ε quibus testi-
moniis indubitate colligi potest, Luciani editionem non novam ex Hebraeo versionem fuisse,
sed venerandae Seniorum versionis recensionem, sive ίπανόρθωσιν, Hebraeo convenientiorem•
factam; ejusque reliquias inter varias quae feruntur textus LXXviralis recensiones adhuc
investigari poese.
noetrorum parte Luciani nomen tacuimus t donec poet Pro- νρνγτγραμμίναα ίκδυσισιν ίντνχων, ('γκύψας Μ κα\ nk 'Έβραϊ-
phetae a nobia editos ad 4 Reg. ix. 9 provecti, de vera mm μ*τά άκριβΰας, τά \*ίπο*τα η και vtpirrtvovra και τοϋ κατα-
Wgnificatione notae ^. certiores facti BUmus. β Opp. λόγου rijs αλι,&ίαρ πόρρω τυγχάνοντα διορθώσαμε tv rols
Τ. V, ρ. 8l. Edito paulo pleniue Theodoretua MS. apud οίκύοις της γραφής χωρίον, «£«'8oto τοΓγ Χριστιανοί αδίλφοίϊ.
Phelippaeum in Praef. ρ. xiv : 'Εβδόμη τ, ίκδοσΐς «'σ™ η του τ De Bibliorum Textibus, ρ. 6 2 f. 8 Hieron. Ορρ. Τ. II,
άγιου Λουκιανού τοί ptyaXw άσκπτον κα\ μάρτυρος, όστις ra"it ρ. 522• 9 Hieron. Ορρ. Τ. Ι, ρ. 642.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. bxxvii
III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant.
In hac inquisitione instituenda a IV Regum libro, in quo manifestissima recensionis
Lucianeae insunt vestigia, initium faciamus.
Cap. ix. 9: *l?OJf}• Ο', και δώσω. Sic Ed. Rom., sed, teste Syro-hex., haec est Luciani
lectio, et genuina των Ο' versio est έπιδοΰναι, quae in Codd. III, XI, 44, 52, 74, aliis, hodie
legitur. Codices qui cum Luciano faciunt, sunt 19, 82, 93, 108, et (quantum ex silentio Par-
sonsii colligatur) eeptem alii. Cap. ix. 28: "ΊΓ1Ν eyj2. Ο', και ίπφίβασαν αυτόν. Λ. και
άνήν^γκαν αυτόν (^o»cuxe|o ^). Sic Comp. (proculdubio e Cod. 108, quem e Bibliotheca Vati-
cana mutuum acceperat illusti issimus Cardinalia Ximenes 10 ), Codd. 19 (cum άνήβασαν), 93, io8.
Cap. x. 24 : ^23. Ο', ή ψυχή αυτού (αυτών Syrohex.). Λ. αύτοΰ. Etiam haec lectio est in
Codd. 19, 82, 93, 108, sed praeterea in aliis omnibus, excepto Cod. 55. Cap. x. 25: ^733.
Ο', ως συν€τ4\(σ€. Λ. (ως) συνςτίλςσαν. SlC (cum ποιουντ€ς pro ποιών) Comp., Codd. 1 9, 82, 93,
Ιθ8. Cap. xi. i: ΠΏ ΠΏ ^3. Ο', οτι άπίθανίν ό υίος (Syro-hex. άπίθανον οι υΐοϊ) αυτής. Α. ότι
απίθανων ό υίος αυτής. Hic quoque Luciani correctio in Ed. Rom. irrepsit, repugnantibus Ald.,
Cod. III, et septemdecim aliis, qui cum Syro-hex. faciunt. Cum Luciano autem consentiunt
Codd. 19, 82, 93, 108, cum paucis aliis. Cap. xxiii. 33 : 3ΠΪ ^33"]. Ο', και Ικατον τάλαντα.
Λ. κα\ δίκα τάλαντα. Luciani lectio est in Comp., Codd. 19, 56, 82, 93, 108, 246. Cap.
XXlii. 35 : 'iS^VS. Ο', κατά την σνντίμησιν αύτοΰ. Λ. κατά δύναμιν αύτοΰ (οΛ..- ψ* Ι .^). Sic
Comp., Codd. 19, 82, 93» ϊο 8 •
Εχ hac omnium locorum, in quibus Lucianus nominatim appellatur, recensione certissime
concluditur arcta propinquitas, ne dicamus identitas, inter Luciani editionem et Codd. 19, 82,
93, 108. Hi autem quatuor codices cum Complutensi et per occasionem uno et altero alio,
necnon lectionibus quibusdam, quae in margine versionis Syro-hexaplaris, tacito Luciani
nomine, hic illic afferuntur, 11 per libros Regum, Paralipomenion, Esdrae et Nehemiae (ut cuique
Hexapla nostra vel raptim inspicienti patebit 12 ) tam mirura in modum in certis lectionibus
ab editione vulgata quasi conjuratione facta desciscunt, ut eos ad specialem quandam versionis
LXXviralis receDsionem pertinere negari non possit. Hanc autem nullam aliam esse quam
Lucianeam, praeter probationem ex usu Syro-hexaplari literae Lomad ductam, alio firmissimo
argumento demonstrari potest, videlicet quod Chrysostomus et Theodoretus, quos Luciani
editionem, ab Ecclesia Antiochena usu receptam, legisse consentaneum est, in hac Bibliorum
parte citanda, spreto textu vulgari, cum eo qui in quatuor libris nostris continetur, accurate
λ :•
10 Vid. Vercellone Praefat. in Cod. Vat. α Maio editum, raliori, " Alia exempl." usi sumus (ut de hac ipsa recen-
p. v. u Vid. Hex. ad 3 Reg. i. 8. iii. 22. v. 6. 4 Reg. sione Euseb. in Dem. Evang. p. 336 D: ως τίνα των am-
ix. 5. xv. 11. xviii. 20. 12 Vid. Hex. ad 1 Reg. ί i(bis), -γράφων ϊχα; necuon Sebol. ad 4 Reg. xii. 10: tv τισιν ,•
3> 5> 6, 7, 9, 12, 16, 23, 28. ii. 14, 20, 22, 23, 24, 28, 30, 31, quilms exemplaribus opponuntur τα άκριβίσηρα των mm-
35, 36 (bis), praeter alia minoris momenti exempla ex -γράφων (Schol. ad 2 Reg. xxiv. 25), et τα αρχαία αντίγραφα
apparatu Parsonsiano petenda. In talibus varietatibus (Schol. ad 3 Reg. xv. 23)), cujus loco hodie praetulerimus,
afferendis, quasi in re ulterius examiuanda, formula gene- " Alia editio," ut Syrus noeter in scholio ad Jesai. ix. 6.
Ixxxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA OEJGENIS.
concinere solent. Etiara in divisione librorum Regum cum Diodoro et Tbeodoreto, qui librum
tertium a Cap. ii. 12 incipiunt, faciunt Codd. 19, 82, 93, 108, 245.
Transeamus ad Prophetas, in quibus Luciani recensio, nisi nos omnia fallunt, ea est quae
in undecim libris Holmesio-Parsonsianis 22, 36, 48, 51, 62, 90, 93, 144, 147, 233, 308, necnon
apud Chrysostomum et Theodoretum, et in lectionibus anonymis in margine Codicis Am-
brosiani Syro-hexaplaris charactere medio pictis, consona voce continetur. Hic primum
expendenda sunt loca XII Prophetarum, in quibus sub siglo ambiguo λ in margine Codicis
Barberini Luciani nomen latere credibile est. In Jesaia et Jeremia vix reperitur haec notatio.
In Ezech. iii. 26 Cod. 86 pingit: Ο/ Γ", και λ (non λοιποί, ut De Reg. exscripsit), ubi λ nil nisi
Lucianus indicare potest, concinentibus Codd. 22, 36, 48, aliis. In Ezech. v. 2 (in Auctario)
pro οπίσω αυτών solus Cod. 86 in textu : iv μίσω αυτών; in marg. autera: Ά. Σ. λ [Λουκιανό?]
οπίσω αυτών. In Ezech. vi. 12 pro Ο/ λοιποί in codice, ni fallimur, est λ pro Λουκιανός; certe
lectio π(ριλ€ΐφθ€ΐς est in Codd. 22, 36, 48, aliis. Postremo in Ezech. xxxiv. 15 Cod. 86 (teste
Stepbanopoli) pingit: Ο/ Γ', λ [Λουκιανό?] ποιμανώ, et sic Codd. 22, 36, 48, alii. Restant loca
Ezech. i. 9, 24. x. 5. xxvl 3, in quibus siglum λ ceteros interpretes denotare suadet tum aliorum
testium assensus, tum codicum Lucianeorum lectionis, de qua agitur, repudiatio. Ex XII
Propbetis in Mich. i. 1 5 ad Ισραήλ, quod in Hebraeo et textu LXXvirali recepto legitur,
Cod. 86 in marg. notat: λ. Σιών. Ceteros interpretes eic vertisse prorsus incredibile est,
itaque in Hexaplis ad loc. de aliis exeinplaribus cogitavimus ; nimc autem cum baec ipsa
lectio in Codd. 22, 36, 51, aliis, reperiatur, de Luciano intelligere malimus. Ne longiores
fiamus, editioni Lucianeae tribuimus lectiones, quae hoc siglo praenotantur, Joel. i. 12. ii. 3.
Amos iii. 12. Obad. 3. Jon. i. 6. Habac. i. 5. Zepb. i. 5. Mal. i. 6; ceteris autem interpretibus
Hos. ii. 5. Amos v. 12. Obad. 1. Mich. vii. 2. Zeph. i. 9, 10. Zacb. i. 8. iii. 1. ix. 10. Argii-
rnentis quibus probavimus, recensionem quam referunt Codd. 22, 36, cet. vere Lucianeam esse,
aliud, idque gravissimum, quasi cumulum addimus. Scilicet apud Ezecbielem sexcenties
obvia est formula Tf\JV. *pb 9 pro qua in Ed. Rom.est κύριο? tantum; in Comp., Ald., Codd. III,
XII, 26, 42, 49, aliis, κύριο? κύριο?; in Codd. 22, 36, 48, aliis, άδωναΐ κύριο?} 3 His autem diebus
Uteras accepimus a Ceriani nostro, in quibus locuin aureum de Luciano, e codice quodam
Syriaco a se olim exscriptum, nobis traosmisit. Hic autem Graece versus (e qua liugua trans-
latus esse videtur) sic fere sonat : Έντ(ΰθ(ν Λουκιανό? δ φιλόπονο? ό &γιο? και μάρτυ?, και αύτο?
σπου$ήν ποιησάμινο? πίρι τών 1(ρών γραφών, και διορθωσάμνο? ϊνθα και ϊνθα, t) καΐ ενάλλαξα? kvia? τών
λίζ(ων ά? Mcvto οι προ αύτοΰ 4ρμην(υται, ίδών το Ονομα 'ΑΔΩΝΑΪ ίσω κύμίνον, και το όνομα ΚΥΡΙΟΣ
ί£ω κύμινον, άμφότίρα σννάψα? και συνθά? αύτο? ούτω? έξϊδωκεν h τχ, διαθήκτ, fjv κατίλιπεν, ωστ€ € ύ Ρ €-
θήναι iv αύττ} πολλαχου γ^γραμμίνον ΤΑΔΕ ΛΕΓΕΙ 'ΑΔΩΝΑΙ ΚΥΡΙΟΣ. 14
Quod ad Octateuchum attinet, quaestio de Luciani recensione paulo obscurior est; nam
Ad* MSS. ,2,159, fol. 3 θ2Γ.: -«^U^ ,ο Ue. «~ .^ ^o Jeo, yx^», )u^c, o« "u^c : ^X \L
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxxix
et codices qui eam referunt (qui sunt, ut videtur, 19, 108, 118) non tam evidenter e ceteris
emicant quam in libris historicis et propheticis, et loca a Chrysostomo et Theodoreto ex eo
excitata pauciora sunt quam ut rem controversam decidere possint. Etiara de Jobo, Psalmis
et Salomonis scriptis ad diligentiorem quam nunc instituere vacat investigationem sententiam
nostram reservamus; praesertim cum ex iis S. Scripturae libris, qui nullam dubitationem
admittmit, quid sibi Lucianus in editione sua concinnanda proposuerit, et quam viam inierit,
non difficile est intelligere.
IV. De Luciani editionis scopo et indole.
Luciano, ut vidimus, quamvis utriusque linguae scientiam habenti, non propositum fuit
novam versionem Graecam de Hebraeo conficere, sed versionem existentem ab Ecclesia uni-
versa probatam recognoscere, et archetypo congruentiorem reddere. In quo incepto cum
magnua Origenes praecessisset, recensionem ejus cum textu των Ο' hexaplari aliquatenus ad
verbum consentire non est quod miremur. Ne tamen Lucianum Origenis merum exscriptorem
fuisse opinemur, obstant innumera loca in quibus lectionem hexaplarem aut prorsus rejicit,
aut ad ueurn operis sui aptiorem facit. 18 In quo exsequendo viam quae nunc exponenda est
iniisse videtur.
1. Omissiones versionis LXXviralis ex aliis editionibus non sine quadam variatione sartas
tectas facit. E. g. Jesai. xl. 7, 8 : O'. Vacat. Lucianus : 8rt πνεύμα κυρίου επνευσεν εις αύτ6•
αληθώς όμοιος χόρτω ό λαός. έξηράνθη ό χόρτος, και το άνθος εξέπεσε ; ex Symmacho et Theodotione
cum mutationibus όμοιος χόρτω pro χόρτος et καϊ το ά. εξ. pro εξ. το d. Jerem. xliv. 1 8 : Hex-
apla : % και σπενδειν afofj σπονδάς Ί ; ex Aquila, ut videtur. Lucianus : και σπενδοντες ainfj
σπονδάς ; scilicet quia praecesserat διελίπομεν θυμιώντες (non θυμιάν). Alia specimina sunt Jerem.
x. 8-10. xvii. 1-4. Ezech. x. 14. xxxiii. 25, 26.
2. Ut Hebraeae veritatis assertionem cum debita Seniorum veneratione conciliet, Noster
ad duplices versiones confugere solet; cujus artificii exempla sunt: 1 Reg. xii. 2: Senex et
canusfacttissumi^^)). Ο', γεγήρακα και καθήσομαι (VOBT)), Lucianus : γεγήρακα και πεπο-
λίωμαι (fortasse ex Aquila) και καθήσομαι (κ του νυν (ex hoc tempore vitam otiosam degam, ad
sensum apte, sed silente Hebraeo). 2 Paral. xiv. 11 : Π3 pN7 (sive per invalidos). Ο', και εν
ολίγοις. Lucianus : ή εν ολίγοις oh ουκ εστίν Ισχύς. Jesai. ix. 6, ubi non eollicitata SeDiorum
humili versione, μεγάλης βουλής άγγελος' άξω γαρ είρήνην κ. τ. i., Lucianus post άγγελος infert
lectionera e ceteris interpretibus arcessitam, θαυμαστός, σύμβουλος κ. τ. 4. Jesai xxiv. 23 : Et
erubescet luna, et jpudore afficietur sol. Ο', και τακήσεται ή πλίνθος, και πεσεΐται το τείχος; quibus
retentis Lucianus e Symmacho addit: και εντραπήσεται ή σελήνη, και αίσχυνθήσεται ό ήλιος.
Jerem. ν. γ : Etjurare feci (^?ΦΝϊ). Ο', και εχόρτασα (^StoW). Lucianus : και ωρκιζον αυτούς,
16 Ιη Hex. ad Jerem. xxix. n, 1 2 codices ad Lucianeam recensionem pertinentea male a nobis libri hexaplares
nuncupati sunt.
τομ. 1. n
xc PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
καϊ εχόρτασα αυτούς. Ezech. xxxi. ίο : Et elatum est cor ejus in altitudine ejus. Ο', και εΐδον εν
τω ύψωθήναι αυτόν. LucianilS : και επήρθη ή καρδία αύτοΰ επί τω ΰψει αυτόν, και εΐδον εν τω ύψω-
θήναι αυτόν. Ezech. XXXIV. 4 ' CY. και τδ κακώς έχον ουκ εσωματοποιήσατε. θ. καϊ το άρρωστον
ουκ ίάσασθε. Luciaoue : καϊ τδ άρρωστον ουκ Ίάσασθε, και τέ κακώς ίχον ουκ '(-σωματοποιήσατε.
Ezech. xlvii. 12: Non marcescet folium ejus 0^7^). Ο', ού μή παλαιωθή επ αύτοΰ. Lucianus :
δ ούκ άπορρυήσεται το φύλλον αύτοΰ, και ού μή παλαιωθή επ' αύτοΰ. Et SIC centies.
3. Α Luciani stylo non abhorrent aliae interpolationes, quae non nisi ad explicationem
aut connexionem pertinent. Sic 2 Reg. xii. 1 in Hebraeo et LXX est tantum : και εΐπεν αύτώ-
δύο ήσαν άνδρες κ. τ. i. ; in Luciani autem recensione : και εΐπεν αύτώ' άνάγγειλον δή μοι την κρίσιν
ταύτην. δύο ήσαν άνδρες κ. τ Α. 3 R e g• χν • 2 3 : Ο'• πλην εν τω καιρώ τοΰ γήρως αύτοΰ επόνεσε
(Lucianus: εποίησεν Άσά το πονηρον, καϊ επόνεσε) τους πόδας αύτοΰ. Jerem. xxxiv. II : Ο', και
άπεστράφησαν μετά ταΰτα (Lucianus addit : μετά τδ άποστεΐλαι). Jerem. xliv. 1 9 : Hebr. et Ο'.
και 5τι ήμεΐς εθυμιώμεν κ. τ. ε. Lucianus (propter sequentia, μη άνευ τών ανδρών ημών): και αϊ
γυναίκες εΐπον και ότι ήμεΐς κ. τ. ε. Jerem. 1. 3 1 • Hebr. et Ο', ή ήμερα σου. Lucianus : 17 ήμ^ρα
της πτώσεως σου. Thren. π. 7: Hebr. et Ο', ως εν ήμερα εορτής. Lucianus παραφράζει: ώς
ψαλμον Αευιτών εν Tjj ήμερα εορτής.
4. Quod ad singulas voces attinet, in libris Judicum, Regum, Paralipomencon et Nehemiae
pro iis quae Senioribus arriseraiit, alias synonymas Noster affectare videtur. Hujusmodi sunt:
εγενετο pro ην, γενήθητι pro εση, παρεγενετο pro ήλθεν, διεβη pro παρήλθεν, ήγαγε et εξήγαγε pro
ήνεγκε et εξήνεγκε, επολεμησε pro παρετάξατο (UV02) t επελάβετό τίνος pro εκράτησε τίνα, εξήρε pro
περιεΐλε, έκρινε pro εδίκασε, εξείλατο pro ερρύσατο, κατευθύνειν pro εύοδοΰν, ενετείλατο pro συνεταξεν,
σπώμενος et εσπασμενος pro ελκών (ρομφαίαν), αλλόφυλοι pro ΦυλιστιεΙμ, συγγένεια pro δήμος, παιδά-
ριον pro νεανίσκος et νεανίας, ύποζύγιον pro όνος, φυλή pro σκήπτρον, παντοκράτωρ pro σαβαωθ,
φρόνησις et φρόνιμος pro σοφία et σοφός, δύναμις pro παράταξις (Ν22), δοΰλοι pro παίδες, αρρώστια
pro μαλακία et νόσος (ν£[), σκεύη πολεμικά pro σκεύη παρατάξεως (ΠΏΓΠΏ), άρεστον pro αγαθόν,
ε'κούσιος et εκουσιάζεσθαι pro πρόθυμος et προθυμεΐσθαι, εθυμώθη οργή pro ώργίσθη θυμώ ("lSN ^H),
υγιαίνει pro ει ειρήνη (ΟίΤψΓΤ), μή μοι γένοιτο ρΓΟ ΐλεώς μοι 0o τα ^αττλα, tois έξαπλοΐ? per omnes casus aliquando ponatur.
Tetrapla per compendium Δ» significari, praesertim in Cod. Colb. ad librum Jobi, temere
sibi suasit Montefalconius, cujus errorem mox sub compendio Δ» γρ. convincemus. Etiam per
literam Δ Tetrapla aliquando denotari opinatur idem in Hex. ad Ezech. xvi. 4, a nobis ibidem
confutatus. Majorem difficultatem habet Scholium ad Psal. xxxvii. 21: Ώριγίνης καϊ Ο', θ.
Ε'. S'. άγαθοσύνηρ. Εύσίβως και Δ. δικαιοσύνην ; in q U0 tamen loco, ut et in praecedenti, Δ nil
esse niei pravam scripturam eigli Λ (λουκιανοή facile crediderimus.
(Dr. W.) Dictionary 0/ Oreek and Roman Biogrwphy, the LXX." Sed neque Theodoretus in Dissert. MS. hoc
Vol. II, p. 598: "Theodoret (Diesert. MS. in Proph. et ait, et Theodoreti editi loca ad Flavium Josephum, non
Edd., and Quaeet. XXIV i n Exod. and Quaest. X [et XI] ad nostrum pertinere recte perspexit Hodiue.
»n Jo#.) mentione a Joannee Joeephue a$ having revieed
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcv
Nomina interpretum sive editionum per initialem cujusque literam vel literas designari,
res nota est. Haec autem sunt :
O'. h. e. Ο/ 4βδομήκοντα ; interdum οβ, οί Ιβδομήκοντα δύο ; Paulo Telensi ^»ν>>, Bar
Hebraeo SJ (pro Lj^, ό'Ελλην), Latine LXX (male pictum VII in Notie Ed. Rom.
ad Psalmos ; vide supra p. xlvi).
Ά., ά, άκ., άκν. (ηοη AC, qui Thiemii est error 1 ), 'Ακύλα?; Syris ί, άϋ»/.
Σ., c, cv., Σύμμαχος; Syris β, S3, PES,
θ., S, $i. t θ(οδοτίων; Syris Ι,,οίΙ.
Ε', 6, πέμπτη ίκδοσι?; Syris β».
S', f, ϊκτη ίκδοσι?; Syris ο.
[Ζ', έβδομη €κδοσΐ9, vix, et ne vix quidem, reperitur. Vide supra p. xlvi.]
Έβρ., Ό Έβραΐος s. Το Έβραϊκόν; Syris *>, αΧ, jutaJk».
De compositionibus duorum aut plurium siglorum, Ά. Σ., Σ. θ., Ά. Σ. Θ., etc. observandum
est, lectiones ita praenotatas, praesertim longiores, saepenumero ad unum tantummodo inter-
pretum pertinere, quocum ceteri sensu quidem consentiunt, ut tamen stylum orationis quisque
sibi peculiarem sectetur. Exempli gratia : ad PsaL lxx. 24 Syro-hex. affert : Ά. Σ. oVt κατυσχύν-
θησαν, 8τι κατωρύγησαν οί ζητονντ*? την κάκωσίν μου. Versio est Symmachi, ut ex Eusebio con-
stat; Aquilae autem, partim ex eodem, partim ex conjectura: 8τι κατχισχύνθησαν, Sn ^τρύπησαν
OL ζητοννΤζ? Κακίαν μον. Ad Job. Χχί. 24 SyrO-heX. affert : Ά. Σ. καί μνΐ\ψ οστά αντον ΤΓοτίσιι [\ ΛΛ ')
Graeca, ni fallor, Aquilae sunt; certe Cod. 252 (in Auctarid) affert: Ά. ποτίσει, Σ. άρδόμ^νο?;
Cod. 255 autem: Σ. και τω μνζλω των όστίων αντον άρδ(νόμ€νο? (Nicet. άρδόμενος), Ezech.
XXUi. 34 : Ά. Σ. θ. και τά Οστρακα αντον κατατρώει? ω? oVrea pP^^T), rodes) και τον? μαστούς σον
κατατι\€ΐς. Versio, ut ex stylo conjicere Kcet, Symmacbi est, cui soli eam tribuit Syro-hex.
Etiam ad Jesai. viii. g, 10, ubi Theodoretus: Σαφίστερον δϊ ol rpu? ήρμήν^νσαν το χωρίον τοντο•
σνναθροίσθητ€, λαοί, — μ*θ' ήμων γαρ ό 0eo?, sensum trium interpretum esse, verba autem nnius
Symmacbi, exinde apparet, quod, teste Curterio, Aquila et Tbeodotio postrema more suo sic
verteiint : 6Vt μί& ήμων ό ίσχνρό?.
Οί Γ', vel οί τρ€Ϊ$ (Theodoret. passim), vel οί λοιποί rpei? (Cod. 264 ad Psal. xlix. τ), Syriace
^, vel «^ yoj», vel Ifc^ki ν <χ»*ο» (Num. xxi. 25), sine ulla dubitatione sunt tree interpretes, AquiJa,
Symmacbus et Theodotio. E. g. ad Jesai. i. 10 Curter. affert; Οί Γ", νόμον θ*οΰ ήμων; Syro-
hex. autem : Ά. Σ. θ. νόμον θεοΰ υμών (male pro ήμων). Ad Jesai. xxxiv. 4 Curter. in marg.
•)£ Οί Γ", και τακήσονται πασαι αϊ δννάμτι? των ουρανών; Syro-hex. ill marg. •%Ά. Σ. θ. και τακή-
σονται κ.τ.4. Ad Jud. χν. 9 Cod. Χ affert: Ot Γ", kv σιαγόνι; Euseb. autem in Onomastico,
p. 264 : Ά. Σ. kv σιαγόνι, ubi Hieronymi Latina sunt : " Aq. et Theod. interpretantur maxillam."
Et sic centies. Absurdissime igitur Curterius in Praef. ad Jesaiam per τον? Γ 7 ηοη Aquilam,
Symmachum et Theodotionem, sed tres nomine carentes interpretationes intelligendas esse con-
tendit, ut vel e titulo Psalmorum xciii, xciv patet : Άν^πίγραφο? πάρα, τοΐ? Γ" και Ε' και S'; ne
dicamus neque ad Judices neque ad Jesaiam vel minimum trium versionum anonymarum
* _ _.;«
1 In Dissert. pro Puritate Symmachi, p. 17. Vid. Eiehhorn. EinUitung in das Λ. Τ. T. I, p. 397.
xcvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
vestigium reperiri posse. Nec magis audiendus illustrissimus B. Waltonus, qui in lectionibus
quibusdam Codicis Marchaliaiii a Curterio mendose descriptis haerens, conjecturam periclitatur,
forte jper ol Γ" tres editionee, Origenis vel Eusebii, Luciani, et Hesychii denotari, 2 vel e textu
Syro-bexaplari, cui lectiones sub %$ V non raro inseruntur, abunde confutatus. 3
Ο/ Δ'. Per hanc notam quatuor interjpretes, Ά. Σ. Ο'. Θ., significari jposse, Montefalconio
facile concedimus, sive O' textum LXXviralem communem denotet (ut ad Jud. i. 9 Cod. 85 in
marg. : Ουδείς των τεσσάρων, τα παρατύνοντα και τα. προς άπηλιώτην), sive hexaj)larem (ut Curter.
ad JesaL ix. 15 : Ot Δ. avrbs κεφαλή, ubi in Ed. Rom. est αύτη ή αρχή). Sed cum ad Jesaiam,
tum hic tum Cap. xxvi. 14, pro ΟΙ Δ Parsonsius ex eodem codice edidit Ο/ λοιποί (Ο/ Λ),
absentibus indubitatae fidei exemplis, hanc notam qualemcunque inter hexaplares recensendam
esse non ausimus affirmare.
Ol Α, Ο/ λοιποί; etiam Λ, λ, λοιποί; in versione Syro-hex. U^.* (s. ^κ») y^jo» (addito
iin«9>v> Jos. xiii. 12); Hieronymo, Ceteri interpretes ; sive omnes praeter τους O', in quo casu
non differt ab Ο/ Γ", sive omnes praeter eos qui modo nominati sunt, ut Ά. Ο/ λοιποί. Vid.
Hex. nostra ad Gen. viii. 4. Lev. xiv. 34. Pro Ο/ Α aliquando perperam pingitur O/ 0, ut in
Hex. ad Num. xxxii. 12. Deut. iv. 11. Jesai. vi. 5. ix. 3.
^» $» Syriace ^, h. e. Αουκιανός. Vide supra p. lxxxv.
Π. significat Πά^τε?, Syro-hex. ^oo^o-o (Hos. xiii. 15), h.e. Omnes interpretes. Curterius
de Pamphilo cogitabat; sed ubi Cod. Basil. Π. habet, teste Montefalconio, Coislin. passim
Πάι/τ€ρ expresse refert. Differt a praecedentibus, O/ V et Oi λοιποί, in quantum versionem
των O' non excludit.
Δ', Δ* γρ., Δ. γρ. (Hex. ad Job. iiL 6), Α" γρ. (Job. v. 25 in Cod. 138), ΔΗ ΓΡ (Job. xii. 1 1
in Cod. 252), cum multis aliis scripturis, h.e. Αιπλή γραφή. Tetraplorum lectionem per banc
notam indicari, Montefalconius pro re explorata babuit, tantum de sola litera Δ cum hac
significatione subdubitans. Sed omnem dubitationem eximit locus Job. viii. 21, ubi Montef. e
Colb. excitavit: Δ" γρ. άγαλλιάσεως; Parsons. vero e Cod. 250: Δίπλ^ γραφή• άγαλλιάσεως.
Quod vero ad notam Δ. attinet, ad Job. xliL 8 pro Δ. ύπ\ρ υμών, ut in Colb. pingitur, nos in
Codd. 138, 255 reperimus Δ* ΓΡ°. ΰπ\ρ ύμων.
ΔΥ (potius ΔΥ), δ" (Lev. χχν. 6) Δ (Joel. ϋ. ι. Amos iv. 10), Δ' (Jon. i. 3. Zach. ix. 5) valet
δύναται, et in scboliis praeponitur propriorum nominum Hebraicorum interpretationibus; verbi
cauea: Θαρσύς. Α' κατασκοπή χαράς. Άκκαρων. Α' έξαναρρίζωσις αυτής. Vide nos in Auctario
ad Joel. ii. 1.
χώ, etiam χ, sequente lectione quae redundat, est proculdubio χωρίς, sine; ut Jos. iii. 15.
vi. 1 3 : ΙΙάντες χω τής διαθήκης. Jos. vii. 25 : πά (sic) χ τω Άχαρ. Jos. vi. 25 (pingente Masio) :
και - πάντα 4 τον οίκον, ad quem locum Cod. X in marg. : Oi (Χ χω πάντα. Interdum lectio
superflua siletur, ut tamen e contextu facile divinari possit; e.g. ad Jud. ii. ι: τοίς πατράσιν
1 Bibl. Polygl T. VI, Sect. XI, p. 123. Cf. Montef. in modo interpretati essent, illi literas Ά. Σ. θ., Elif, Sin, et
Pradiminaribue, pp. 69-73. ' Sic Auctor Epistolae The, nominum ipsorum initiales adscripsit, cujue rei in
vereioni Harethi pracpositae (White (B*v. Joseph) Letter siguum literam Γ, ^, numeri ternarii notam adhibuit,
etc. p. ai): " Quod u tres illi illud textui insertum eodem unaque aeteriscum apposuit."
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcvii
υμών -?-τοΰ δούναι ύμΐν 4, Cod. 85 in textu : τοις πατράσιν υμών; in marg. autem : του δούναι ύμΐν.
παν χω. Jud. iv. 8: "Ό^• O'. Vacat. Cod. 85: μετ ψού, cum nota: Ο', χω. θ. ου (ούτω?).
ι Reg. χχ. 8 : ]ty *% Ο', αδικία kv τω δούλω σου. Σ. χω; ubi Sym., ut videtur, interpretatus
est: kv ψοΐ αδικία, sine kv τω δούλω σου. Sed innumeris locis appingitur notula Πάντες χω, ubi
in contextu nihil est quod ullo modo ab uno interprete, nedum ab omnibus, abesse posait.
Hac difucultate pressus, Montefalconius in omiii casu ad adverbium χορις, separatim, confugere
coactus est, in quo tamen expediendo parum feliciter ei successit. Vocem χωρίς, opinatur,
Scholiastae ideo apposuisse videntur, ut editiones trium interpretura separatim in columnis
suis spectatas distinguerent a lectioiiibus eorum quae in editione των Ο' hexaplari cum aste-
riscis insertae fuerant; quae lectiones non jam separatim, sed conjunctim cum illa LXX
interpretum editione spectabantur. Sed secundum hanc explicationera formula Πάντες χω
absolute posita non differt a simplici ΥΙάντες; cum casu autem, ut Πάντες χω τής διαθήκης, signi-
ficat omnes interpretes, unumquemque in columna sua, της διαθήκης habuisse; quod manifeeto
falsum est. Quae cum ita sint, donec quid clarius emergat, hujus notae veri usus ignorantia
fatenda est.
De usu compendii ου pro ούτως in Palaeographia Graeca non ambigitur. Sic in Cod. 85 :
Παν ου; Σ. ου; Ο', θ. και οι λοιποί ου (Hex. ad Jud. ii. 9, 12. iii. 15). Huc pertinet siglum διωρθ
ου vel διωρ ου, pro διώρθωσα ούτως, quod lectionibus vel codicibus emendatis a correctore inscribi
solitum est. Plene scriptum reperitur in Cod. Jes. ad Ezech. xlv. 12, teste Montefalconio :
Πεντεκαίδεκα εις τους Γ' εγεγραπτο, και διώρθωσα πέντε και είκοσι. Ιη libro Judicum frequens est
notatio παν χω διωρθ ου, vel inverse διωρθ ου παν χω, quae quid sibi velit propter causas prae-
dictas in summa obscuritate versatur.
Inter notas incognitas Montefalconius collocat siglum μ° rfi, quod in libro Jobi ad versi-
culos in textum LXXviralem ex Theodotione assumptos centies appingitur. E. g. ad Cap.
XVU. 3—5: τις εστίν ούτος; tjj χειρί μου συνδεθήτω. ότι καρδίαν αυτών εκρυψας άπο φρονήσεως,\ δια.
τούτο ου μή ύψωσες αυτούς. | ttj μερίδι αναγγέλλει κακίας, Cod. Colb. in marg. notat : ^ Έκ θ. oi
δ* (στίχοι) ; deinde subjicitur : μ° rft ά, quod Montefalconio significare videtur, μόνος προς πρώτον,
id est, primum versiculum ex Theodotione solo desumptum esse. Sed singula ordine inquira-
mus. Itaque μ° μόνος esse non est quod dubitemus. Sic ad Jesai. xvi. 8 Cod. XII notat: Ά.
μ° άπ' αύτης. Ad Jes. V. 1 1 : HJ^J^, Ο', οι εγειρόμενοι, CurterillS affert: θ. μόνος ομοίως, scil.
εγειρόμενοι, cujus loco ceteros όρθρίζοντες vertisse credibile est. Deinde compendia scripturae
rft pro προ^ς, ή\εθηκε pro προσεθηκε, ιΐιαγορευόμενον pro προσαγορευόμενον, vel e profanis ScriptoribllS
cognita sunt, ut nullo modo audiendus sit P. L. B. Drach in Hexaplis ad loc, qui siglum rft
non προς, sed θ€οδοτίων (!) significare affirmat; nec magis Semlerus in Epist. ad J.J. Griesbach,
p. 59, qui annotationem μ° rft κ apud Cod. Colb. ad Job. xxxi. 35 explicat μου γρ. (rf) κυρίου.
Nobis vero collationem Cod. 252 Bodleianam evolventibus, contigit incidere in mnumeros locos,
in quibus in eadem nota pro rft pingitur προς Α, rarius προσκ, semel (ad Cap. xx. 25 : ^ θ. επ'
αύτω φόβοι 4) Μ πρόσκειται εκ του 'Εβραϊκού; quae SCriptura 81 CUm alia, Μ rft εκ του' Εβραϊκού,
quam ad Cap. xxi. 21 venditant Codd. Colb. et 255, conferatur, evidentissime apparebit, sigla
ih, rft &, προσκ, et πρόσκειται unum idemque significare. Idem codex ad Cap. xii. 21: % Θ.
xcviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
fcxfav άτψίαν y άρχοντα* 4 notat : ώ προσπίθη, quod tantundem est. Siglo rft vel προσ*
aliquando postponitur numerus stichorum e Theodotione assumptorum ^ e. g. ad Cap. xvi. 21
Cod. 252 notat: μ° προ? * ά- ad Cap. xxi 28-33 Oodd. Colb., 255: U th τα ιγ' ; Cod. 252
autem: ώ προ* k i (mendose pro iy'); ad Cap. xxiv. 14-18 Cod. 252 : ώ προσϋ S. Haec ad
usum harum notarum, quae antecessoribus nostris tantum negotii facesserunt, declarandum
sufficiant. 4
ψ, Ώριγίνης. Vid. Hex. ad Jesai. xiv. 1 1. xxi. 13. 6
άν", αντίγραφο*, Anonymus. Vid. Hex. ad Num. xxxi. 16.
CH, Σή, σημ., ση μ , h.e. σημαωσαι, Nota bene. Vid. Hex. ad Gen. xix. 24. Num. iv. 47.
xiv. 16. Jos. v. 11.
Postrerao rb ίσω lectionem textualem significare, το (ζω autem marginalem saepius observa-
vimus. Vid. Hex. ad 1 Eeg. i. 23 (not. 51). xv. 11. xxv. 1, 31. 2 Reg. i. 25. 3 Reg. vi. 21.
Psal. cxxxvi. 1 .
CAPUT XI.
De fatis Hexaplorum post Origenis obitum.
Anno 232, ut vidimus, 1 Origenes, Alexandria expulsus, Caesaream Palaestinae concessit,
ibique, exceptis ad breve tempus peregrinationibus, usque ad finem vitae ejus commoratus est.
Hexaplorura ejus et Tetraplorum exemplaria autographa, immensae molis opus, ubinam tunc
temporis reposita sint, ignoramus; sed post quinquaginta, annos in celebri illa bibliotheca
Caesariensi a Pamphilo Martyre confecta 2 reperta sunt; sive Caesareae inde ab Origenis obitu
delituissent, eive aliunde, fortasse a Tyro, ubi decesserat, arcessita fuissent. In boc repositorio
Hexapla Origenis primogenia ab Hieronymo visitata sunt, ut ipse in Commentariis in Epist.
.> *
4 Montefalconium (quem vid. in Pradim. p. 69 et in de cujus scriptura supra p. xi subdubitavimus : (5l f CTIX
Monito ad Threnos) ad incitas redegit nota supposititia θ! ΫΠ0|ΚΕΙΜΕΝ0Ι ΟΥΚ E|KElNTO ΕΝ ΤΩ| ΠΕΝΤΑΟΕΛΙΔΟ|
ΟΙ Γ. χΖί, de qua vid. nos in Auctario ad Thren. L 8. ΟΥΔΕ φ EEHlOY|MENOC TOYTQ| EMNHCOH.
Aliud siglum apud Curterium passim obvium, ΟΜΟΣΤΕ O', * Supra p. xlviii. 8 Hieron. Opp. T. II, p. 833 :
cum ipee Montef. recte deecripserit, Όμοίωί n>is O', cur " Porro ipsum Hebraicum (S. Mattbaei Evangelium) habe-
inter notae incognitas recensuerit ncscinius. 6 Occa- tur usque hodie in Caesariensi bibliotbeca, quam Pam-
eione data, apponimue notam marginalem Codicis Mar- philus Martyr studiosissime confecit."
chaliani ad Jesai. iii. 24, a Cozza nostro rogatu exscriptam,
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcix
ad Titum narrat : " Unde et nobis curae fuit omnes veteris Legis libros, quos vir doctus Ada-
mantius in Hexapla digesserat, de Caesariensi bibliotheca descriptos, ex ipsis authenticis
emendare; in quibus et ipsa Hebraea propriis sunt characteribus descripta, et Graecis literis
tramite expressa vicino; Aquila etiam et Symmachus, LXX quoque et Theodotio suum
ordinem tenent." 3 Porro Caesariensem bibliothecam usque ad VI saeculura incolumem reman-
sisse, constat e subscriptione Cod. Coislin. 202, qui est S. Pauli Epistolarum uncialis saeculo
praedicto non recentior: Άντ^βλήθη δϊ ή βίβλος προς τό kv Καισαρεία αντίγραφαν της βιβλιοθήκης
του άγίον Ήαμφίλου χ*ιρι γνγραμμίνον αύτοΰ. 4 Νοη diu post, sed quo anno et cujusmodi infor-
tunio incertum est, insigne hoc monumentum, dignumque quod regum reditibus redimeretur,
una cum bibliotheca in qua conservatum erat, periisse credibile est. 6
Quod ad Hexaplorum multiplicationem attinet, aut perpauca, aut ne unum quidem
integri operis Origeniani apographum descriptum fuisse, haud absurda est virorum doctorum
opinio. " Sane quivis conjicere valet," ut antecessoris nostri verba mutuemur, " quanti laboris
fuit Graecis calligraphis, Biblia Sacra primum Hebraica lingua, quam ut plurimum ignorabant,
depingere; Hebraica deinde Graecis literis e regione perscribere; postea vero quatuor, ut
minimum, aliquando sex vel septem interpretum editiones, uno conspectu et e regione ponere,
ea scilicet accuratione, ut una aliam non excederet. Id sane praestare pauci ex calligraphia
poterant. Ad haec, cum illo aevo, in libris saltem hujusmodi, nonnisi uncialis character usur-
paretur, qui longe majus spatium occupabat, ac praeter illas Hebraici textus interpretumque
columnas multa in marginibus Origenes apposuerit, monita scilicet, nominum propriorum
aliorumque interpretationes, quae latos margines desiderabant ; perquam minimam sane textus
biblici partem singulis in paginis haberi necesse fuit: quibus perpensis, vix quinquaginta
ampiae molis voluminibus comprehendi Hexapla omuia potuisse putaverim." 6 In hoc rerum
statu, Pamphilo et Eusebio feliciter in mentem venit, coluranam των Ο' hexaplarem, asteriscis
obelisque distinctam, seorsim vulgare; quorum editio tanto favore recepta fuit, ut exemplaris
communis usus, saltem intra Palaestinae fines, prorsus antiquaretur. 7 Inde evenit, ut ad tot
ecclesiarum necessitates sublevandas, bibliotheca Caesariensis quasi in officinam librariorum
8 Hieron. Opp. T. VII, p. 734. Vid. supra p. xliii. esse videtur. β Montef. in Pradiminaribus, p. 73.
* Montef. in Praeliminaribus, p. 76, coll. Tischendorf. r Hieron. Opp. T. II, p. 522: " Mediae inter has pro-
Nov. Test. p. clxxxix ed. 1859. 6 Montefalconius vinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elnbo-
hoc accidisse arbitratur, aut cum Caesarea a Persis sub ratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt." Exemplar
Chosroe II capta fuerit, aut non diu postea cum in Eueebianum, τό Ένσφίου, τό βφλίορ Ενσφίυυ τοΰ Ώαμψίλον,
Arabum potestatem post diuturnam obsidionem delapsa, passim in scholiis memoratur; e.g. ad Job. xxxii. 13-17
hisce aliisque omnibus ornamentis spoliata fuerit. Sed Syro-hex. notat: "In Tetraplis quidem legebatur ut in
haec admodum incerta esse videntur. Nam primum Cae- margine ; in exemplari vero Eusebii et Pumphili, ut iu
sarea a Chosroe anno 603 capta, non fuit Palaestinae sed textu." Praeterea vid. Hex. ad Psal. xii. 6. lxxv. 1. cxvii.
Cappadociae; deinde Caesarea Palaestina anno 638 in 28. cxxxvi. 1. Joel. ii. 8. Obad. 20. Micli. vii. 19. Ab
Saracenorum potestatem venit, non victa armis, sed a Eusebiano non distare videtur Origenes, Bive exemplar
civibus suis dedita, et pretio 200,000 aureorum redempta. Origenis in Hex. ad Job. ii. 13. vi. 14. xxxix. 23. Jesai.
Altera historia, eam post septem annorum obsidionem xxvi. 18. Semel incidimus in mentionem τον Ώαλαιστιναίου
anno 653 ab Arabibus expugnatam fuisse, quae Hof- apud Procop. in Cat. Niceph. p. 406 : Τό Π. ούκ Ζχει vibs
manno in Lexico Univeraali, 1677, debetur, commentitia Έμμωρ (Gen. xxxiv. 2), άλλ' Έμμωρ μόνον.
ο 2
c PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS.
oonverea sit, in qua exemplaria novae editionis calligraphorum sive voluntariorum sive mer-
cede conductorum assiduo labore multiplicarentur, praesidentibus et ipsis operam dantibus
Pamphilo et Eusebio ; quibus eam operis partem, quae ad collationem et correctionem per-
tineret, reservatam fuisse, non conjectura, sed ipsorum qui in manibus sunt codicum attesta-
tione ediscimus. Exempli causa: subscriptio libri III Regum in versione Syro-hexaplari sic
sonat : " Sumptue est (a^jL/, μετελήφθη) liber iste, ex quo translatus est hic qui in manibus
est ex Graeco in Syriacum, ex Hexaplis bibliothecae Caesareae Palaestinae, et collatus est
cum (ic^ m*J&i t άντφλήθη προς) exemplari, cui subscriptum erat sic : Έ,ύσέβιος διωρθωσάμην ώς
ακριβώς ήδυνάμην." Ε Graecis autem libris Scholia in Proverbia a Tischendorfio edita in fine
habeilt: Μετελήφθησαν αφ' ων εΰρομεν ί^απλών και πάλιν αυτά χειρί (corrige αύτοχειρί)• ΤΊάμφιλος
και Έύσίβως διωρθώσαντο." 8 Postremo in Cod. Frid. Augustano ad finem libri Esdrae secundi
tertia manilS barbare adscripsit : Άντφλήθη προς παλαιώτατον λίαν άντίγραφον δεδωρθωμίνον χειρϊ
του άγιου μάρτυρος ΥΙαμφιλου' 6π€ρ άντίγραφον προς τω τέλει ύποσημύωσίς τις ιδιόχειρος αύτον ύπίκατο
ίχουσα ούτως- Μετελήμφθη και διορθώθη προς τα έξαπλά Ώριγίνους. Άντωνΐνος άντίβαλεν ΥΙάμφιλος
διόρθωσα, 9
Codex editionis Eusebianae omnium antiquissimus est Sarravianus Octateuchi, saeculi IV
exeuntis vel V ineuntis, qui textum quidem asteriscis et obelis insignitum prae se fert, sed
lectionibus marginalibus omnino destitutus est; nec ullam subscriptionem habet, nisi quod ad
finem Numerorum pingitur nota compendiaria, quae in Αιωρ, h. e. Αιώρθωσα, probabiliter resolvi
potest. Etiam Prophetarum Codex Chisianus vetustissimus (R. VII, 45) de numero eorum
est, qui textum Origenianum sine apparatu marginali exhibent. Sed major pars codicum
Graecorum hexaplarium (e quibus sunt Marchalianus et Barberinus in Prophetas, necnon, qui
omnes aetate anteivit, ille ex quo Paulus Telensis versionem suam- Syriacam concinnavit)
praeter textum notis Origenianis instructum silvam lectionum trium interpretum aliarumque
anoDymarum in margine habet, ne commemoremus scholia Origenis aliorumque, quorum alia
ad explanationem noniinum propriorum Hebraeorum, alia ad textus eaarrationem pertinent;
cujus apparatus magnam partem a Pamphilo et Eusebio ad Hexaplorum damnum compen-
sandum elaboratam fiiisse probabiliter conjici potest ; immo in subscriptionibus noDnullorum
libroruin hoc diserte affirmatur. Sic scriba versionis Jesaiae Syro-hexaplaris : " Sumptus et
lectionibus miarginalibus instructus est 10 ex exemplari Eusebii et Pamphili, quoJ. et ipsi cor-
rexerunt ex bibliotheca Origenis." Quod vero ad scholia attinet, testis instar omnium est
8 Tischendorf. Notit. Cod. Sin. p. 122. Cum hac sub- et Threnorum in versione Syro-hex.: Έγράφη « τών ίξα-
Bcriptione conferenda eet alia versionis libri Proverbiorum πλάι/, *'£ Lv και παρ^τίθη ,• ubi in priore est f^aiU, in
Syro-hexaplarie : Μη-*\ηφθησαν άφ' ων tvpoptv ίξαπ\ων 'Qpt- poBteriore autem "^^J./, quod Graecum παρ^τέθη pariter
yivovs (^*^« *a » 1 ^ *o|» )ςΛ «L.L». ^ao ^_a_euJL/ sonat, sed cum significatione commendandi vel deponendi,
♦ ^ua»(»). «αϊ πάλιν (♦ ooio). airoxupi {.oCi+i )ww) quae ab hoc loco aliena est. Sensus praegnane, quem
Πάμφώ,ος και Εϋσ«'/3ιοΓ διωρθώσαντο. β Tiscbendorf. Pro- Graeco verbo vindicavimus, confirmatur a subscriptione
Ug. ad V. T. juxta LXX, p. lxxix ed. 2*» 10 Sic libri IV Regum in eadem versione: " Sumpta est hnec
intelligimus vocera Syriacam jumltf, proculdubio ver- quoque Βασ»λ«ώι/ ητάρτη . . . e libro Heptaplorum biblio-
sionem Graecae παρ*τ<θ η , quae legitur in eubscriptione thccae Caesareae Palaestinae, ex quo καϊ ai «δοσί« Γ παρπί-
Cod. Chieiani Danielia juxta LXX: Έγράφη « των TtTpa- θησαν (^v> . mil/); necnon a subscriptione Ezecbielis in
wXiv, i$ Lv καϊ παρττίθη ; necnon in subscriptionibus Joeuae Cod. Marchal. : όθ™ Εύσφοϊ i y i> τα σχόλια παρίθηκα.
PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. ci
exemplar Apolinarii του κοινοβιάρχου, ex quo sumptus est Codex Marchalianus Ezeclii» -lis:
ΜίΤίλήφθη άπο των κατά τάς ίκδόσας έξαπλων, και διωρθώθη anb των 'Qptyei/ot/y αύτοΰ τετραπλών,
άτινα και αύτοΰ \(ipt διώρθωτο και ίσχολιογράφητο, οθ(ν Ει/σ€/9ωί €γώ τα σχόλια παρέθηκα. Πάμφιλος
και Έϊνσίβιος διωρθώσαντο. 11
Quod reliquum est, quod selectio lectionum marginibus codicum hexaplarium Graecorum
et Syrorum appictaruin non in omnibus una eademque sit, ex eo accidisse videtur, quod
quisque scribarum eas quae majoris momenti sibi viderentur excerpserit; quas tamen omnes
ad communem originem, Paraphili scilicet et Eusebii operam studiumque, referendas esse vix
dubium esse potest. His igitur duumviris, praeter cetera eorum egregia in se merita, pro
reliquiis Hexaplorum, quas undique corrasas in hanc nostram apothecam condidimus, Ecclesia
gratias immortales debet.
11 Vid. Monitum ad Ezecb. p. 765.
PROLEGOMENORUM INDEX.
Cap. I. De Hexaplorum variis nominibus. Pag. ix — xv.
Cap. II. De Aquilae editione. Pag. xvi — xxvii.
I. Aquilae historia. II. Quonam tempore Aquila versioneni suam ediderit. III. De Aquilae versionis scopo.
IV. De Aquilae interpretii stylo. V. De duplici Aquilae versione.
Cap. III. De Symmachi editione. Pag. xxviii — xxxvii.
I. Syramachi historia. II. Utrum Symmachus an Theodotio versionem suam prius ediderit. III. De Symmachi
versionis fide. IV. De Symmachi interpretis stylo. V. De duplici Symmachi editione.
Cap. IV. De Theodotionis editione. Pag. xxxviii — xlii.
I. Theodotionis historia. II. De Theodotionis versionis scopo et indole. III. De Theodotionis interpretia stylo.
Oap. V. De editionibus anonymis. Pag. xlii — ^xlvi.
I. De Quinta, Sexta et Septima. Π. De Quinta editioue. III. De Sexta editione. IV. De Septima editione.
Cap. VI. De Hexaplorum compositione. Pag. xlvii — li.
L De Origenis in Hexaplis adornandis ecopo. Π. Quo tempore et loco Origenes Hexapla composuerit. ΠΙ. De
ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum.
Cap. VII. De LXX interpeetum versione, ut in Hexapus erat. Pag. li — lxxi.
I. De editione των ο' hexaplari in viniversum. Π. De Asteriscorum, Obelorum etc. forma et valore. ΙΠ. De
Lemnisco et Hypolemnisco. IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reformando Origenes sibi praescripserit.
Appendix I. De obeli pictura (c/>) versionis Syro-hexaplaris peculiari. Appendix II. Versionis Syro-hexaplaris
Notitia generalis.
Cap. VIII. De iNTEEPRETiBrs Hebraeo, Syro, Samaritano, quorum lectiones in Hexaplis
allegantur. Pag. lxxi — lxxxiv.
I. Quid Slgnificet ri> Έβραϊκόν sive δ 'E/Spoios. Π. Quis sit 6 Σύρος. III. Quid sibi velit τό Σαμαρκτικόν.
Cap. IX. De Luciani editione. Pag. lxxxiv — xciv.
I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat. Π. Quid de Luciano et ejus editione a veteribus traditum eit.
III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant. IV. De Luciani editionis scopo et
indole. V. De Lucianeae recensionis versione Syriaca. VI. De versione Joannis Joeephi.
Cap. X. De siglis et notis compendiabiis ad Hexapla spectaotibus. Pag. xciv — ^xcviii.
Cap. XI. De fatis Hexaplorum post Origenis obitum. Pag. xcviii— ci.
GENESIS
IN LIBRUM GENESEOS
MONITUM.
J.AMETSI multam dedimus operam, ut veterum interpretum lectiones in Genesim unde-
quaque colligeremus, eximii tamen Codicis Coisliniani, qui omnibus praeit vetustate, et
marginalium notarum praestantia, usum assequi statim non potuimus. Unde accidit ut
Genesim, qualem aliorum ope MSS. adornaveramus, illo destituti edere coacti simus. Sub
haec autem cum in ejus bibliothecae possessionem venisset illustrissimus Episcopus Metensis,
Coislinianae familiae decus, nobisque omnium pro voto MSS. copiam fecisset, Heptateuchi
totius lectiones nondum editas, quas ex illo praestantissimo codice mutuati sumus, appendicis
more ad calcem primi Tomi locavimus. Quia porro illae bene multae sunt, et non raro sin-
ceriores iis, quas principio posueramus, auctores sumus studioso Lectori, ut cum Heptateuchi
interpretationes consulere voluerit, illas in appendice positas nunquam negligat. Primo autem
Genesim edidimus, usi codicibus manuscriptis et libris, quorum catalogus sequitur.
" Codex RR. PP. Sancti Basilii Romae [Holmesii 85] pro ultimis tantum Geneseos
capitibus [a Cap. xlviii. 5].
" Codex Regius 1825, membranaceus, XI vel XII saeculi, in quo est Heptateuchus et
liber Ruth [cum Catena Patrum. Vid. Montef. ad Cap. i. 1, 2].
" Codex Regius 187 1, membranaceus, egregiae notae, X saeculi [Holmesii 64. Montef.
ad Cap. viii. 1 1 notat : " Άλλ. 6ά\\ον, ramum. Haec lectio prodit ex memorato Cod.
Reg. i87i,qui Francisci I tempore in Bibliothecam Regiam advectus, et pulcre compactus
est. Cum autem pro more extrema foliorum exciderent operae, ut auro linirent, nomen
aut notam interpretis absciderunt, quod saepissime factum infra dicemus." Cf. nos ad
Cap. vi. 16].
" Codex Regius 1888, bombycinus, XII saeculi.
" Codex Regius alius, cujus numerus excidit.
ι ΙΝ LIBRUM GENESEOS MONITUM.
" Codex Regius 291 1, ΧΠ circiter saeculi.
" Codex Colbertinus, quem unum in Genesim reperi in illa bibliotheca [fortasse
Holmesii 71].
" Schedae clarissimi viri Francisci Combefisii ex Ordine Praedicatorum, quas mutuo
accepi a Reverendo et doctissimo Patre Michaele Lequien.
" Schedae et folia aliquot edita, quae misit vir clarissimus Ernestus Grabe.
" Basilius in Hexaemeron [Opp. Tom. I, pp. 1-88 juxta edit. Bened.].
" Ambrosius in Hexaemeron.
" Hieronymi Quaestiones in Genesim [Opp. Tom. III, pp. 301-380 juxta edit. Vallarsii.
Libellum ad lectiones trium interpretum in Genesim conquirendas perutilein denuo edidit
P. A. de Lagarde, Lipsiae, 1 868, cui in textu recognoscendo ad manus fuerunt tres codices,
Berolineneis, Scaphusanus, et Frisingensis (nunc Monacensis)], et alia quaedam ejus opera.
" Theodoreti Quaestiones in Genesim [Opp. Tom. I, pp. 1-1 19 juxta edit. J. L. Schukii].
" Anastasii [Sinaitae] Quaestiones [Sermones in Hexaemeron, e quibus duodecimus
tantum Graece, undecim priores Latine editi sunt. Cf. ad Cap. ii. 21].
" Joannes Philoponus in Hexaemeron [In Cap. I Geneseos De Mundi Creatione Libri VII],
editus a Balthasare Corderio, Viennae, 1630, in 4 to , unde pene totum primum Geneseos caput
secundum Aquilae, Symmachi et Theodotionis interpretationes excerpsimus.
" Procopius in Heptateuchum [Latine editus apud Gesneros fratres, anno tacito, Claudio
Thrasybulo interprete. Geneseos Capita i — xviii e duobus codd. Vaticanis et uno Alba-
nensi Graece edidit A. Maius in Classicoitim Auctorum Tomo VI, pp. 1-347. Praeterea in
locis dubus (e. g. Cap. iv. 4. xv. 9) inspeximus codicem Bibliothecae Cantab., olim Roberti
Moore, signatum Ff. IV. 2, qui tamen a textu Maiano ne latum unguem discedit. Α Capite
autem xix ad finem libri, ubi occasio dederit, praeter Catenam Nicephori mox memo-
randam, opem ferente Ceriani Dostro, in subsidium vocavimus Codicem Ambrosianum Q. 96
Sup.].
" Aliquot etiam in locis sequentes auctores nobis subsidio fuerunt.
" Justini Dialogus cum Tryphone.
" Origenes illustrissimi et doctissimi Huetii, et ejusdem Philocalia a Spencero edita
[Cantab. 1658].
" Cyprianus libro primo Testimoniorum ad Quirinum [ad Cap. xlix. 1 2].
" Eusebii Caesariensis Demonstratio Evangelica [Parisiis, 1628].
" Joannis Chiysostomi Homiliae [Opp. Tom. IV, pp. 1-697 juxta edit. Bened.].
" Augustini opera aliquoties [ad Cap. vii. 15, 20].
" Chalcidius in Timaeum Platonis [ad Cap. i. 2, ubi ex edit. Meurs. p. 372 citatur:
Terra porro erat inanis et nihil].
" Editio Complutensis [quam cum nobis manu versare non licuerit, in collatione
Holmesio-Parsonsiana tum Complutensis tum Venetae editionis per totum opus nostrum
acquieecere coacti sumus, adhibito tamen in libro Geneseos Lagardii apparatu critico].
" Saepe vero Editionis Romanae et Drusii lectiones." — Montef.
IN LIBRUM GENESEOS MONITUM. δ
Codices quibus nos in lectionibus trium interpretum emendandis et augendis usi sumue,
quemadmodum in Catalogo Holmesiano numerantur, nunc recensebimus.
IV. Sarravianus, nunc Lugdunensis Batavorum, saeculi V, editus a Const. Tischendorfio in Monumen-
toritm Sacr. Ined. Collectione Nova, Tom. III, pp. 1-262. De hoc codice videndi sunt Monte-
falconius in Palaeogr. Graeca, p. 187; Grabius in Prolegom. ad OciateucAum, Cap. III, § 4; et
instar omnium Tischendorfius 1. c. Ε libro Geneeeos supersunt tantum Cap. xxxi. 54 — xxxvi. 18,
asteriscis, obelis (— , τ-, -*~) et metobelis (:) signata.
VII. Ambrosianus, signatus A. 147 Inf., saeculi V. Insignis codicis quae ex prima scriptura supersunt,
edidit et praefatus est Α. M. Ceriani in Monum. Sacr. el Prof. Tom. III, pp. i — xxiii, 1-20 ;
quae continent Gen. xxxi. 15-37, xlii. 14-21, xlii. 28 — xlvi. 6, xlvii. 16 — xlviii. 3, xlviii. 21 —
1. 14. Curas autem seriores nondum editas, quae inter plura nullius pretii interpretum anonymas
lectiones offerunt, nostri operis in gratiam humanissime descripsit Vir officiosissimus.
X. Coislinianus supradictus, saeculi VI aut VII, cujus notitiam cum specimine dedit Montefalconius
in Biblioth. Coidin, pp. 1-32. Deficit a Gen. xxxiv. 2 ad xxxviii. 24. Praeter lectiones a Mon-
tefalconio excerptas usi sumus schedis quibusdam Holmesio-Parsonsianis, quae foliis duodecim,
charta et scriptura vetustiore, continent lectiones aliorum interpretum ex hoc codice descriptas ;
quas ipsissimas schedas, ni plane fallimur, ante nos Montefalconius in appendice sua condenda
manu terebat. Majoris momenti sunt Jo. Jac. Griesbachii Excerpta ex eodem codice in Eich-
hornii Repertorio etc. Tom. I, pp. 83-141, et Tom. II, pp. 194-240 ; qui utinam integrum
codicem, non specimina tantum, eadem diligentia et accuratione contulisset! Ad Genesim
excerpsit V. D. lectiones ad Cap. i — xxvi, xlix, 1.
57. Codex Vaticanus, signatus num. 747. Est membranaceus in folio magno, eleganter et emendate
scriptus eirca XII saeculum. Continet Octateuchum cum Catena Patrum ; et in margine
exstant nonnulla scholia, et paucae (in Genesi paucissimae) lectiones Aquilae et Symmachi.
Collationes Holmesianas hujus et sequentium codd., per favorem Curatorum Bibliothecae Bod-
leianae, domi habuimus.
64. Codex Parisiensis Regius 1871, hodie Graecus II, a Montefalconio descriptus. Incipit a Cap. iii. 15.
Deficit a Cap. x. 9 ad Cap. xxxiv. 10.
108. Codex Vaticanus, signatus num. 330, bombycinus, saeculi XIV, ut videtur. Perierant Geneseos
Capita xxix priora, quae suppleta sunt manu recentiori saeculi XV. Continet pauculas Aquilae
et Symraachi lectiones.
127. Codex SS. Synodi Mosquensis, num. xxxi» signatus, membranaceus, saeculi IX, ut videtur, constans
foliis 440, quorum tamen quinquaginta (non triginta, ut Matthaeii notitiam oscitanter exscripsit
Holmesius) octo priora chartacea sunt, saeculi XV; quousque etiam, scilioet ad Exod. v. 4, in
marginibus notantur lectiones Aquilae, Symmachi, Theodotionis, ac ceterorum. Codicem descripsit
C. F. Matthaei in Accurata Codd. Gr. MSS. Bibl. Mosq. SS. Synodi Notitia, pp. 45, 46. Idem
V. D. lectiones trium interpretum ex hoc codice excerptas in Eichhornii Bepertorio etc. Tom. IV,
pp. 257-278 recondidit; unde suas hausit Holmesius.
130. Codex Caesareus Vindobonensis apud Lambecium num. I, apud Nesselium XXIII, membranaceue,
saeculi XI, aut forte X. Incipit a Cap. ii. 21. Post Deut. v. 28 reliqua Pentateuchi alter
librariue, sed primo coaevus, descripsit. In Pentateucho conspiciuntur etiam lectiones Aquilae,
Symmachi, Theodotionis, a manu prima in margine laterali et inferiori minio exaratae, sed
paene evanidae. Hic codex in enumeratione Holmesiana perverse designatur 131, et vice versa,
ut e collatione utriusque codicis, a Francisco Carolo Altero in gratiam operis Holmesiani condita,
statim primo intuitu didicimus.
6 IN LIBRUM GENESEOS MONITUM.
131. Codex Caeeareus Vindoboneneis, num. III apud Lambecium, LVII apud Neseelium signatus,
membranaceus, eaeculi, Altero judice, X, Lagardio autem, XII, scriptis ad marginem echoliis,
eed evanidis jam lectuque difficillimis. Nullas omnino habet trium interpretum lectiones.
135. Codex Basiliensis, signatus B. VI. 18, membranaceus, saeculi, ut videtur, XIII, Genesim et partem
Exodi ad Cap. xiii. 4 cum Catena Patrum continens. Contulit P. de Lagarde usque ad Cap.
xxiv. 1 , cujus curis debemus lectiones trium interpretum non paucas, quibus collatio Holmesiana
omnino destituta est.
Arab. 1, 2 sunt duo exemplaria Arabicae Pentateuchi versionis, notis hexaplaribus (>£ et -r) insignita;
alterum dictum Laud. A. 146, alterum Laud. A. 147. Prius deficit post Deut. xxxii. 45 ; pos-
terius post Deut. ix. II. Nomen interpretis est Al-Hareth Ben Senan, qui versionem LXXviralera,
non Graecam, sed Syro-hexaplarem Arabicam fecit. Vid. Holmes. in Praefatione ad Penta-
teuckum, fol. *1 sqq.
Arm. 1 est e codicibus recentioribus Bibliotbecae Palatinae Vindobonensis, num. 3270, saeculi XVI,
quem in usum Holmesii diligenter contulit F. C. Alter. Codex habet signum Origenianum %.
Subinde finis additamenti notatur duobus punctis ita (:), sed non semper; facile tamen agnosci
potest, quousque additamentum extendatur. Hoc signum praefigitur additamentis in textu, et fere
eemper etiam in margine idem appingitur. Obelus (-r) non nisi semel (Exod. xxix. 29) reperitur.
SS. Patrum operibus a Montefalconio adhibitis hodie annumeranda est Catena Nicephori,
Lipsiae, anno 1772, duobus voluminibus formae maximae edita, sub titulo: Σβφά ivbs καϊ
πεντήκοντα υπ ο μνη ματ ιστών εις την οκτάτευχον και τα των Βασιλειών ήδη πρώτον τνποις εκδοθείσα,
αξιώσει μεν του ευσεβέστατου καϊ γαληνότατου ήγεμόνος πάσης Ούγκροβλακίας κυρίου, κυρίου Τρηγορίου
'Αλεξάνδρου Τκίκα, επιμέλεια, δε Νικηφόρου ιερομόναχου του Θεοτόκου. Hunc quantivis pretii
thesaurum ante nos excussit, et ad opus Montefalconii locupletandum adhibuit Jo. Gottfr.
Scharfenberg in libello, qui inscribitur: Anirnadversiones quibus Fragmenta Versionum
Graecarum V. Τ. α Bern. Montefalconio collecta illustrantur, emendantur. Spec. I, Lips. 1 776.
Spec. II, Lips. 1 78 1 .
Versionis libri Geneseos Syro-hexaplaris quantulum quidem superest, e Codice Musei
Britannici signato " Addit. MSS. 14,442," edidit et notis Ulustravit Α. M. Ceriani in Monvr
mentis Sacris et Profanis Tom. II, pp. 1-112. Supersunt autem, praeter Capitula sive
Synopsin mutilam, Cap. iv. 8 — ix. 24, xvi. 2-12, xx. 1-12, xxxi. 53 — xxxiL 11, xxxvi. 2 —
xl. 17, xliii. 1 — xlvii. 16, 1. 17-24. Quod ad lectiones marginales attinet, viam nobis com-
modiorem fecit Editor doctissimus, Graecis, si quando ea extrinsecus pro certo colligere
Hceret; sin minus, Latinis de suo appositis. Nobis autem, per usum duplicis literarum
Graecarum formae, incerta, sed probabilia, a certis distinguere satius visum est; quam rationem
in progressu operis sui etiam Ceriani nostro probatam esse videmus.
Gregorii Bar Hebraei Commentarii in Genesim specimen edidit F. F. Larsow, Lipsiae,
1850, unde unam atque alteram lectionem ad Cap. i. 2 decerpsimus.
Poetremo ex Nova Versione Graeca Pentateuchi, e Cod.Veneto a C. F. Ammon Erlangae
anno 1 790 edita, hic illic pauca delibavimus.
GENE SIS
Caput I.
* ι ντ τ •• : • - τ - •• α• ν: τ τ • ••;
Ιη principio creavit Deus caelum et terram.
O'. kv αρχή (Σ. Θ. kv apxf} 1 ) (ποίησαν 6 Oebs
rhv ούρανον και τήν γήν. Έ/3ρ. βρησίθ . . ?
Ά. kv κξφαλαίω ίκτισίν 6 θώ$ σύν τον ούρανον
(και) σύν την γήν. 3
2. ^ΠΙΪ ΊΠή Πη";Π Υ"Τ?νΠ- Terra autem erat :
vastum et vacuutn. Ο', ή δϊ γή ην αόρατο? j
και άκατασκίύαστος. Α. ή 8e γή ην κίνωμα \
και ούθίν* Σ. ή Se γή kykvero άργον και
άδιάκριτον? θ. ή δϊ γή ήν Kfvbv (s. ovOkv)
και ovoiv.
2. ~hy ncrnu &φ* nrn Dinn ^$"hy ^m
Ο^Π ^Β . jffj tenebrae erant s«/?er faciem
abyssi; et spiritus Dei incubans erat *?(/?er
faciem aquarum. O'. /cat σκότος (πάνω τή?
άβνσσον και πνεύμα θίοΰ (πζφίρετο (πάνω
τον ύδατος. Ά. και σκότος (πι πρόσωπον
αβύσσου, και πν(ΰμα θ(θΰ (πιφ(ρόμ(νον (πι
πρόσωπον υδάτων. Σ. . . καϊ πνεύμα θ(θϋ
Cap. Ι. ■ Hieron. Quaest. in Gen. (Opp. Τ. III, ρ. 305):
u Nam et LXX interpretes, et Sym. et Theod. in prineipio
transtulerunt; et in Hebraeo scriptum est bresith, quod
Aq. interpretatur, in capitulo" 2 Origen. Comment. in
Psalmos (Opp. T. II, p. 529) : ή παρ' ήμϊν Υίν(σις iiriyt γραμ-
μένη, πάρα. 8t Έβραίοις, από τής αρχής της βίβλου, Βρησ\θ, οπιρ
ΐστ\ν, tv αρχή. Hieron. ibid. ρ. 306 : " Sed et hoc scien-
dum, quod apud Hebraeos liber hic Bresith vocatur,
banc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex princi-
piis eorum nomina imponant." In initio Cod. Reg. 1825
eic ad marg. legitur: βαρησηθ. 3 Jo. Philoponus in
Hexaem. p. 10, qui bis sine copula citat, invito Hieron. in
Epist. LVII ad Pammach. 11:" Aut quia Hebraei non
solum habent άρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως et syl-
labas interpretatur, et literas; dicitque σύν τον ούρανον κα\
σύν την γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non
recipit." (Minus probabiliter Corder. in Cat. ad Psalmos,
p. 40 : 6 bi Ακύλας' ίν κίφ. ίπο'ιησ(ν ό θ. σύν τω ούρανω και
την γην.) S. Basil. Μ. Ορρ. Τ. Ι, ρ. 7 Β : mtp erepoi των
ίρμην(ντων, σαφίστίρον τόι> νουν (κδιδόντ€ς, άρήκασιν iv κ(φα-
λαίω (ποίησεν ό θ., τουτέστιν, αθρόως κα\ iv όλίγω. Basilium
compilavit S. Anibros. in Hexaem. 1, 16: " Denique alii
dixerunt eV κφαλαίω, quasi in capite, quo significatur in
brevi et in exiguo momento summa operationis impleta."
Sed revera buic interpreti fere superstitio erat pro J">TtO
κ*φάλαιον ponere, nulla omnino seneus loci ratione habita.
Cf. Hex. ad Gen. xlix. 3. 1 Reg. xv. 21. Jerem. xlix. 35.
Dan. xi. 42. * Philop. ibid. p. 52, concinente Cod. 127.
Bar Hebraeue affert: 0*20 JJo 3/ )lo f>.9>m ./. " In
Cod. Beg. 1825 haec leguntur ex Greg. Nyss., quae inter
edita ejusdem opera [T. I, p. 7] habentur: Φαν<ρώτ€ρον &
διά της Συμμάχου και θ(θδοτίωνος και Ακύλα γραφής ή τοιαύτη
διάνοια σαφηνιζ(ται~ τον μίν (ϊπόντος, ή δ* γή fjv άργον και
άδιάκριτον' του δί ίτίρου, κίνωμα κα\ ούθίν' τοϋ bi άλλου, ονθίν
κα) ούθίν? — Montef. Minus recte Procop. in Gen. p. 19 : 6
γαρ Άκ. άντι τοϋ αόρατος thtt Ktvfj. Cf. Hex. ad Deut. xxxii.
10. Jesai. xxxiv. ii. Jerem. iv. 23. 6 Philop. ibid.
" In schedis Combefisianis lectio Symmachi sic babet, άργον
κα\ abiaiptrov; sed praestat lectio Pbiloponi [Cod. 135], et
aliorum."— Montef. Ριό άδιάκριτον stat Bar Hebraeus, ver-
tens: \~ - , ^ m Ho iL*-^_». β Philop. ibid., Nobil.
Lectionem, ούθίν κα\ ούθίν, testantur Cod. Reg. supra alle-
gatus, Cod. 135, et Bar Hebr., qui affert: JJo «oo D .1.
GENESIS.
[Λ
(πιφ(ρόμ(νον (πι πρόσωπον υδάτων. θ. και
σκότος (πι πρόσωπον αβύσσου, καϊ πν(ΰμα θ(ού
ΐπιφ(ρόμ(νον (πι προσώπου του ύδατος. Ο
Σύρος- το (π«ρίρ(Τ0, φησιν, (ξηγούνται αντί
τον συν(θα\π( και (ζωογόνα την των υδάτων
φύσιν, κατά την (ίκόνα της (πωαζούσης Ορνιθος,
και ζωτικήν τίνα δνναμιν (νκίσης τοις ύποθαλ-
πομένοις*
3. "nN"Vm -ΥίΝ ΤΡ. Fiat lux: etfacta est lux.
Ο', θ. γ*νηθήτω φως• και (γ(ν(το φως. Α.
γ(νίσθω φως- και (γ(ν(Τ0 φως. Σ. (στω φως•
και (γ(ν(το φως. 9
4. "ΥΊΝΓΓΓΝ. Ο', το φως. Ά. σύν το φως. 10
•^ΤΠΓΤ pM ΎΙΝΠ pa DvfrN ^OQ. Et dis-
crevit Deus inter lucem et tenebras. Ο', και
δκχώρισ(ν (Σ. δΐ(στ(ΐλ(ν η ) ό θ(ος άναμίσον
του φωτός, και άναμ(σον του σκότους. Α.. και
δκχώρισίν ό θ(6ς μ(ταξν του φωτός, καϊ μ(ταξν
του σκότους. 12
Et appellavit Deus lucem Diem; tenebras autem
appellavit Noctem. Ο', και (κάλ(σ(ν ό θ(ος
το φως ήμέραν και το σκότος (κάλ(σ( νύκτα.
Ά. και (κάλ(σ(ν ό θ(ος τω φωτι, ήμ(ρα' και
το σκότος (κάλ(σ( νύκτα. Σ. και (κάλ(σ(ν ό
θ(ος τω φωτι ήμίραν και την σκοτίαν (κάλ(σ(
νύκτα. θ. και (κάλ(σ(ν δ θ(ος τω φωτι ήμ(-
ραν και το σκότος (κά\(σ( νύκτα} 3
6. *τν•\ α?§π iflna ΓΡΙ V\ ΕτΦ* Ί ^ ! η
D^A OTO Τ% Τ ΠΒ . Et dixit Deus: Fiat
•ιτ τ • - Ι •• : -
expansum solidum in medio aquarum, et dis-
cernat aquas ab aquis. Ο', και (ΐπεν ό θ(ός•
γίνήθήτω στ(ρ(ωμα (ν μέσω του ύδατος, και
(στω διαχωρίζον άναμ(σον ύδατος και ύδατος•
— και (γ(ν(το ούτως < 14 Ά. και (ΐπ(ν ό θ(ός•
γ(νηθήτω στ(ρίωμα (ν μίσω των υδάτων, και
(στω διαχωρίζον μ(ταξύ υδάτων (ίς ύδατα.
Σ. και (ΐπ(ν ό θ(ός• γ(νηθήτω στ(ρ(ωμα (ν
μίσω υδάτων, και (στω διαχωρίζον (ν μέσω
ύδατος και (ίς ύδωρ. θ. και (ΐπ(ν ό θ(ός•
γ(νηθήτω στ(ρίωμα (ν μίσω του ύδατος, και
(σται διαχωρίζον άναμίσον ύδατος (ίς ύδατα. 15
7. JJ"VH. Ο'. Vacat. ^ και (γίνίτο ούτως* 1 *
8. irati ΓΡΙ 1 ? ΒΤ^ί? *!!&• &• καΧ **&****
r Philop. ibid. 8 S. Basil. Μ. ibid. ρ. 1 8 C: Πώς οΖν
*'πιφίρ*το τούτο (πάνω τοΰ ύδατος ; Έρώ σοι ουκ (μαντού λόγον,
άλλα Σύρου ανδρός σοφίας κοσμικής τοσούτον άφ(στηκότος, όσον
ίγγύς tjv της των αληθινών ίπιστημης. *E\eyt τοίνυν την των
Σύρων φωνην ΐμφατικωτίραν Τ« civat, και δια την προς την
Έβραιδα γ(ΐτνίασιν, μάλλον πως τη twola Των γραφών προσ-
*γγίζ*ιν. Είναι ουν την διάνοιαν τοΰ ρητού τοιαύτην. Τό eVe-
φ*ρ*το κ. τ. ι. Hieron. ibid. ρ. 306 : " Pro eo quod in
noetris codicibue scriptum est, fcrebatwr, in Hebraeo habet
merefbth, quod nos appellare poseumus, incvbabat, sive
con/ovebat, in similitudiuem volucris ova calore animant is."
• Philop. ibid. p. 65. 10 Montef. affert : Ά. και <n>vub*v
ό θ*ος σνν τό φώς, notans : Μ Hic et paseim in eequentibus
Aquila, καϊ o-vvubtv ό 6tot. Ubi Procopiue : ' Aquila in
eua translatione adjecit verbo vidit praepositionem σνν,
quae in compositione cum significat, ac si diceret contuitus
e*t, corupexU.' " In Qraecie Procopii p. 27 nihil tale habe-
tur, sed tautuin : Καϊ ctocr ό θώς ro φώς ότι καλόν. Τό καλόν
ιπ\ της κτίσ*ως ούκ αισθητή θία ληπτίον' θ{6ς γαρ ονχ ούτως
ipij.' γνωσ*ι & oiKtiq καθ' ijv (καστον ίώρα, ου προς θίαν πάντως
καλόν, προς 6i την xptiav την ίαντού, κα\ την προς τα. λοιπά σνμ-
>1αν ανάλογον, όΊ' ην και 'Ακύλας τό συν φιλύ προστιθίναι.
Ubi innuitur, ni fallor, usus Aquilae notissimus particulam
ΠΝ in praepositionem σύν vertendi ; neque enim credibile
est tam scrupulosuni interpretum pro simplici ΠΚ'Ι, vidii,
compositum (rvvtibtv, intellexit, posuisse. Praeterea ad
v. 31 diserte testatur Philopouus, Aquilam vertisse: καϊ
*ιδ«» ό θώς σύμπαν όσα ίποίησ(. u Philop. ibid. ρ. 73•
12 Idem ibicL 1S " Sic tres interpretes, Aq., Sym., et
Theod., nimio scrupulo Hebraico idiomati baerentes . . .
Aq. habet ημίρα; alii ημίραν. Sic autem infra v. 8 tres
interpretes, και ΐκάλ(σ(ν ό θ. τω στ^ρΐώματι ούρανόν ; ubi Aq.
ουρανός vertit." — Montef. Lectiones, quarum auctorem
non nominat Montef., suspicione non vacant, praesertim
quoad posteriorem singularum clausulam, quae cum priore
vix consistere potest. Certe Aquilam vertisse, και τό σκότος
«κ. νύκτα, non autem, και τάϊ σκότ(ΐ «., νύξ, nemo sanus cre-
diderit. Fortaese Montef. in arcbetypo euo invenit: Ά.
Σ. θ. τω φωτι. Σ. την σκοτίαν ; cetera ex ingenio promens.
14 Sic eub -r Arab. 1. " Philop. ibid. p. 98. Idem
p. 141: όΊό Άκ. Kai Συα. πληθυντικώς (Ιπον' γΐνηθήτω στ. tv
μίσω τών υδάτων. 1β Cod. 1 27 in textu; in marg. autem:
"Ενθα κΛται αστερίσκος, κΰται μίν ίν τφ Έβραϊκω, ου φίρίται di
πάρα τοις θ'. Sic sine aster. Codd. Χ, 14, 31, alii.
-Cap. Ι. 16.]
GENESIS.
6 θεός το στερέωμα ούρανόν (Έβρ. σουμήν 17 ).
Ά. και εκάλεσεν ό θεός τω στερεώματι, ουρα-
νοί. Σ. θ. και εκάλεσεν ό θεός τω στερεώματι
ονρανόν. 1 *
8. Ο'. -καϊ "δεν ό θα* 8τι καλόν < 19
9. ^ffl• Congregentur. Ο', σνναχθήτω. Ά. Σ.
συστήτω. 20
"ΤΠΝ D"iptt~7N. Inlocumunum. Ο', fk συνα-
γωγών μίαν. Οι Γ", εις τόπον ενα. 21
Ο', -τ καί συνήχθη τδ ύδωρ το ύποκάτω του ου-
ρανού εις τας συναγωγα,ς αυτών, και ώφθη
ή ξηρά 4 »
ίο. ο?ώπ rnjpp^ yw ηφηϋ 1 ? crrfctj »35*1
D^ Ν"^. Ε/ appellavit Deus aridam Ter-
ram ; congregationem autem aquarum appellavit
Mare. Ο', και εκάλεσεν ό θεός την ξηραν
γην' και τα, συστήματα των υδάτων εκάλεσε
θάλασσας. Ά. και εκάλεσεν ό θεός rfj ξηρά,
γή' και τοις συστήμασι των υδάτων (εκάλεσε),
θάλασσαι. Σ. θ. και εκάλεσεν ό θεός τήν
ξηραν γήν τα, δε συστήματα των υδάτων
εκάλεσε θάλασσας. 23
11. Νΰ?"ΤΓΙ. Germinet. Ο'. Ά. βλαστησάτω. Σ.
εξαγαγετω. θ. εξενεγκάτω 2 *
11. nfe?V ΝξΠ. Gramen tenerum, herbam. (Ύ.Θ.
βοτάνην χόρτου. Ά. βλάστημα χόρτου. 26
3HJ 5ΓΊ^?• Proferentem semen. Ο', σπεΐρον
(Ά. Σ. σπερματίζοντα 2 *) σπέρμα.
ΪΓΏ'ρ "HS ΓΓψ^. Fructificantem secundum spe-
ciem ejus. Ο', ποιούν καρπον ££• «/y τδ y«Voy
αυτών 4, 27
12. «ljt^ JHJ gnpj, Ο'. σπίΓρον cnrep/za κατά
γένος και καθ' ομοιότητα. Ά. Σ. σπερματι-
ζοντα . . , 28 Aliter : Ά. σπερματίζον εις το
γένος αυτών. 29
14. oi*•! pa S^n^ irotfn jv,tq γπνώ sij
"/1*0 Γ9^• Ο'• Ύ^νη^ητωσαν (Ά, γ«ι/€-
σ^ωσαι/ 30 ) φωστήρες εν τω στερεώματι του ου-
ρανού — εις φαΰσιν επι της γής 4, του διαχώ-
ριζαν άναμεσον (Ά. μεταξύ 30 ) της ημέρας, και
άναμεσον (Ά. μεταξύ 30 ) της νυκτός.
15. iiViHOy• Ο', εις φαϋσιν. Ά. εις φωστήρας 31
15, 17. "^V?• Ο'• ωστ€ φαίνειν. Ά. τω 0cu-
1>€ίί>. 32
16. "Juyi caVfi r-iSupoS Viarr ifeoyrrnH
τηα/α* trc dominium diei, et lumen minus in
dominium noctis. Ο', τον φωστήρα τον μεγαν
17 Procop. in Gen. ρ. 46 : δθ(ν και λίγ^σθαι σουμήν Εβραίων
φωνή, ΰ&ωρ δηλουν irtirqyos. 18 Philop. ibid. 19 Sic
sub ^r Arab. 1. Origen. in Epist. ad Africanum (Opp.
T. I, p. 15): κα\ iv rfj Ttveatt δί το, ei8o> 6 0f6s ort κα\6ν, ίπ\
τψ γινίσθαι στ(ρ('ωμα, παρ Έβραίοις ουχ ίΰρίσκεται. Hieron.
in Comment. in Aggaeum (Opp. T. VI, p. 737) : " Denique
in Genesi cum in primo die dictum sit, et in tertio, et iii
quarto, et in quinto, et in sexto, post coneummationem
operum singulorum, et vidit Deus quia bonum est, in
secundo juxta Hebraicum, et Aquilam, et Symmachum, et
Theodotionem non habetur." *° Nobil, Cod. 127.
Philop. ibid. p. 144: ol 8t άλλοι rptis άντι τον tlntiv, άς
σνναγωγην μίαν, *»s τόπον ίνα, φασί. Μ SlC 8ub obelo
Cod. 127; in marg. autem: "Ενθα κΰται 6β(λ6ς, oi κΰται iv
τψ Έβραϊκω, πάρα μόνοις δ« φίρ(ται το'ις θ'. S. Basil. Μ.
Ορρ. Τ. Ι, ρ. 37 C : Ώρόσκίΐται δέ ίν πολλοίς των αντιγράφων,
κα\ σννηχθη — ή ξηρά' &π(ρ ovrt Tives των λοιπών (κδίδώκασιν
ίρμηνίων, οΰτ€ η χρησί! των Εβραίων ίχονσα φαίνίται .... Τα
τοίνυν ακριβή των αντιγράφων ώβίλισται' ό di όβ(λό{ άθττήσίω!
ΤΟΜ. Ι.
σνμβολον. Μ Philop. ibid. ρ. 162. ϊ4 Sic Montef.,
ηοη memorato auctore. ** Idem. ϊβ Cod. 127.
Collatis Hex. ad v. 29, crediderim Aquilam vertisse : (χΚάην)
σπιρματίζουσαν σπίρμα ; Symmachum autem : (χόρτον) o~mp-
ματίζοντα σπίρμα. Montef. sine auctore affert: *A. σπίψό-
μ*νον σπίρμα, quae lectio nihili esse videtur. r Sic
Cod. 127, et sine aster. Cod. 17. Ad σπ*Ίρον σπίρμα Nobil.
affert : Ά. σπίρματίζον tts τό γίνος αυτών, quod ad ν. 12 recte
applicat Montef., qui tamen in v. 11 pro Hebraeis, n&9
)2~\]Π\ 'ΠΕ'Ν btt '"lB, Aquilae perperam tribuit: ποιούν
καρπ6ν σπίρματίζον tls τό γίνος αυτών. Cod. 127«
29 Nobil. ut supra. Mox post ποιούν καρπον Cod. 127 in
textum infert: 3K«V τό γίνος αυτών, reclamante Hebraeo.
30 Sic Montef., tacito auctore; fortasse ex sola collatione
Hexaplorum ad w. 3, 4. In textu LXXvirali obelus (~r)
eet in Arab. 1. Deinde ad «r φαϋσιν Cod. 127 in marg,
pingit : d$ φωτισμον, ex interpretatione, ut videtur. M Sic
Montef., non memorato auctore. M Idem.
10
GENESIS.
[Cap. I. 18-
είς αρχάς τής ημέρας, και τον φωστήρα τίν
έλάσσω εις αρχάς της νυκτός. Ά. συν rbv
φωστήρα rbv μέγαν εις έξουσίαν της ημέρας,
και συν τον φωστήρα (rbv) μικρΰν εις έξουσίαν
τής νυκτός, θ. rbv φωστήρα rbv μέγαν εις
έξουσίαν τής ημέρας, καϊ τον φωστήρα rbv
μικρόν εις έζουσίαν τής νυκτός. 33 Σ. τον
φωστήρα τύν μείζω εις το ήγεΐσθαι τής ημέ-
ρας, τον δε φωστήρα rbv έλάσσω εις ήγεμο-
νίαν τής νυκτός. 3 *
18. * *ΰφ >• Ο', καϊ άρχειν (Ά. έξουσιάζειν 35 ).
20 n*n cfea ypiti csn ^dw dv^m ίών*•)
' Α»- ν ν Ι νν •-- :: ') •••"• ν
Et dixit Deus : Scateant aquae bestiis aqua-
tilibus, animis vivis; alites autem volent super
terram, super faciem expansi caelorum. O'.
και εΐπεν ο θεός' έζαγαγέτω τα, ΰδατα ερπετά
ψυχών ζωσών, και πετεινά πετάμενα έπι τής
γης κατά τ δ στερέωμα του ουρανού. Ά. έξερ-
ψάτω τά ΰδατα έρπετον ψυχής ζώσης, και
πετεινον ίπτάμενον έπι τής γής, έπϊ πρόσωπον
του στεριώματος του ουρανού. Σ. (και) εΐπεν
ό θεός' έξερψάτω τά ΰδατα έρπετον, ψυχήν
ζωσαν, και πετεινον πετόμενον έπϊ τής γής,
κατά πρόσωπον στερεώματος ουρανού, θ. και
εΐπεν ό θεός• έζερψάτωσαν τά ΰδατα ερπετά,
ψύχας ζώσας, και πετεινον πετόμενον έπϊ τής
γής, κατά πρόσωπον στερεώματος ουρανού. 36
21. ϋ^ΊΟΤ} DpWrhM. Ο', τά κήτη τά μεγάλα.
Οι άλλοι' τους δράκοντας τους μεγάλους. 37
26. OTena «tAsa cttn ntow wrihx TOta.
Ο', και εΐπεν ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον κατ'
εικόνα ήμετέραν, και καθ' όμοίωσιν. Ά. και
εΐπεν ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον εν ε'ικόνι
ημών, [καί] καθ' όμοίωσιν ημών. Σ. και εΐπεν
ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον, ως εικόνα ημών,
καθ' όμοίωσιν ημών. θ. και εΐπεν ό θεός'
ποιήσωμεν άνθρωπον εν ε'ικόνι ημών, ώς εν
ομοιώσει ημών. 39
ΠΟΓΟΜ CTOtfn tfW^ »1 ΓΓΟ «Π
Ι ν τ τ — •• τ ν ν τ τ : Ι ν τ τ τ :
Et dominentur piscibus maris, et alitibus caeli,
et bestiis, et universae terrae, et omnibus rep-
tilibus quae reptant super terra. Ο', και άρχέ-
τωσαν τών ιχθύων τής θαλάσσης, και τών
πετεινών του ουρανού, και τών κτηνών, καϊ
πάσης τής γής, και πάντων τών ερπετών τών
ερπόντων έπι τής γής. Ά. καϊ έπικρατεί-
τωσαν εν ίχθύϊ τής θαλάσσης, καϊ εν πετεινώ
του ουρανού, καϊ εν κτήνεσι, καϊ εν πάστ) τή
γή, καϊ (εν παντϊ) ζώω κινουμένω έπι τής
γής 39
27. aSsa *nobs2. η-τΝΠ-™ ε^γΑν ιτα*ι
ν ν : : - : τ τ τ ν ν: τ ; •—
τ τ τ τ•••: τ τ Α ττ ν;
Ο', καϊ έποίησεν δ θεός τον άνθρωπον, κατ
εικόνα θεοΰ έποίησεν αυτόν άρσεν και θήλυ
έποίησεν αυτούς. Ά. καϊ εκτισεν ό θεός συν
τον άνθρωπον έν ε'ικόνι αύτοϋ, έν ε'ικόνι θεοΰ
εκτισεν αυτούς . . , 40 Σ. καϊ εκτισεν δ θεός
rbv άνθρωπον έν ε'ικόνι διαφόρω, δρθιον δ θεός
33 Philop. ibid. ρ. 1 75• ** Wem ibid. : Tovrotr και 6
Σύμμαχος σνμφων*ϊ τόν φωστήρα — της νυκτός. Τό γαρ, ηγΰ-
σβαι, σαφηνίζων (Ις τό, ηγίμονίαν, μχτίλαβίν (leg. μίτίβαλίν),
ontp ταυτόν ίστι τη (ζονσία, και τψ αρχήν. ** Origen.
Ορρ. Τ. II, ρ. 22 : και 6 Ακύλας γαρ τό άναΚογον ίτηρησΐ,
ποιησας αντί μίν τον, *lt αρχάς, ίΐς ΐζονσίαν' άντϊ dc τον, αρχαν,
ίξουσιάζ*ιν. ** Philop. ibid. ρ. 1 98 (cum πττηνον ter pro
nrrttvov). Idem ρ. 1 99 : Σνμφωνοΰσι 6i tjj ίπαναληψίΐ (sc.
Τ. 21, και πάσαν γ'νχην ζώων ίρπ*των) θ*οδ. κα\ Σύμ. Ό μίν
γαρ . . . ipirtra ψνχας ζώσας, κατ tv6(lav άμφάπρα, u>a rj Sxrrrtp
ίπίξηγησις τον, ipittra, τό, ψνχας ζώσας• Σύμ. 6i, ipirrrov ψυχην
ζώσαν• τοντ«'στι», όπιρ ΐστ\ ψνχη ζώσα. ^ Severianns
apud S. Chryeoet. Ορρ. Τ. VI, ρ. 467 D: οι γαρ άλλοι ίρμη-
vtvrai λίγουσιν ίποίησΐν 6 Θί6ς τους δρ. τονς μ. ^ Philop.
ibid. ρ. 209. Idem ρ. 217 Symmacho tribuit κα\ καθ' όμ.
ημών ; Theodotioni autcm pro ώς iv 6μοιώσ(ΐ, iv όμοιώμασιν.
59 Sic Montef., tacito auctore. Equidem nullus dubito,
antecessorem meum totam hanc lectionem ad normam
v. 28 excogitasee, oblitum in Hebraeo ibi legi, non '&$'},
sed Π»Π, In nostro loco nescio an Aquila verterit: και iv
παντϊ κινονμίνω (cf. Hex. ad Psal. cxlviii. ίο) κινονμίνω fVi *
γης. 40 Philop. ibid. p. 244. In textu LXXvirali pro
κατ' (Ικόνα θίοϋ in Arab. 1, 2 legitur, ad imaginem euam;
unde conjecerit aliquis, in LXX antiquitus juxta He-
braeutl^ exstitisse, κατ (Ικόνα αύτοϋ, κατ (Ικόνα θ(θΰ. Certe
editionie hexaplaris ratio tantum non postulare videtur:
-Cap. Ι. 29.]
GENESIS.
π
εκτισεν αυτόν &ρσεν καϊ θήλυ εκτισεν αυ-
τούς.* 1 θ. και εκτισεν δ θεός τον άνθρωποι/
εν εικόνι αυτού, εν εικόνι θεού εκτισεν αυτούς'
άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς. 42
28. *ns ΒΤ^υ nrb ΊΏ#η BftfrM ηηκ xtf^
nrrn rry\ njpp-j pjNernM whpi χχγ
- νντ τ- τ ; • - τ - ': τ -
γΊΝΓΤ. Et b&iedixit eis Deus, et dixit eis
Deus : Fecundi estote, et multiplicamini, et re-
plete terram, et subigite eam; et dominamini
piscibus maris, et alitibus caeli, et omnibus
animalibus quae reptant super terra. Ο', και
εύλόγησεν αυτούς δ θεός, λίγων αύξάνεσθε
καΐ πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και
κατακυριεύσατε, αυτής' και άρχετε των ιχθύων
τής θαλάσσης, και των πετεινών του ουρανού,
και πάντων των κτηνών, και πάσης τής γής,
καϊ πάντων των ερπετών τών ερπόντων επι τής
γής. Ά. και εύλόγησεν αυτούς δ θεός, και
εΐπεν αύτοΐς ό θεός• αύξάνεσθε και πληθύ-
νεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και υποτάξατε
αυτήν και επικρατείτε εν ίχθύϊ τής θαλάσσης,
και εν πετεινώ του ουρανού, και εν παντι ζώω
κινουμενω επι γής. Σ. καϊ εύλόγησεν αυτούς
ό θεός, εΐπε δε αύτοΐς ό θεός• αύξάνεσθε και
πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και υπο-
τάξατε αυτήν και γειροϋσθε τους ιχθύας τής
θαλάσσης, και τα. πετεινα του ούρανοΰ, καϊ τα.
ζώα τα έρποντα επί τής γής, θ. και εύλό-
γησεν (αυτούς ό θεο^ς, και εΐπεν αύτοΐς) ό θεός•
αύξάνεσθε καϊ πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν
γήν, και υποτάξατε αυτήν και παιδεύετε εν
τοις ίχθύσι τής θαλάσσης, καϊ εν τοις πετεινοΐς
του ούρανοΰ, και εν παντι ζώω ερποντι επι τής
29. Itetf-^-nN D3 1 ? WI3 Π2ΓΤ Dvfcn ΊΏΝ'η
mw * :•'• τ ν ν τ • - τ •• • ν : ν
ύ ν : 1 ν τ τ τ •• : - ν -: -ν - ••
V ; • γ Τ -ΛΤ - •• 1 •• • : ν -: ι •■ τ
ΓΠ0Ν7. Et dixit Deu8: Ecce! dedi vobis
omnes herbas proferentes semen, quae sunt
mper faciem totius terrae, et omnes arbores
in quibus est fructus arboris proferens semen :
vobis erunt in cibum. Ο', και εΐπεν δ θεός•
ιδού δεδωκα ύμΐν πάντα γόρτον σπόριμον σπεΐ-
ρον σπέρμα, ο εστίν επάνω πάσης τής γής•
καϊ πάν ξύλον, t έχει εν εαυτώ καρπον σπέρμα-
τος σπορίμου• ύμΐν εσται εις βρώσιν. Ά. και
εΐπεν δ θεός• ιδού δεδωκα ύμΐν σύμπασαν χλόην
σπερμαίνουσαν σπέρμα επι πρόσωπον πάσης
τής γής . . , 44 Σ. καϊ εΐπεν δ θεός- δεδωκα
ύμΐν πάντα χόρτον τον σπερματίζοντα σπέρμα
τον επι προσώπου πάσης τής γής• και πάν
ξύλον εν φ εστί καρπός ξύλου σπερματίζοντος
σπέρμα, ύμΐν είναι εις βρώσιν. 45 θ. και εΐπεν
3Κ h (Ικόνι αυτοϋ 4, κατ (Ικόνα θΐοΰ. Et sic reapse sine aster.
Cod. 135, Arm. ι, 2, Arm. ed. 41 Idem ibid. Cod. 127
affert : 2. iv tlicopi διαφόρω Ζρθριον (sic). Philop. ibid. p. 245 :
6 δί 2ύμ., iv (Ικόνι διαφόρω, φησίν' ήτοι τψ ίξαιρίτω και κρ('ιτ-
τονι πάρα τα λοιπά, η τω παρά τα λοιπά πάντα δκνηνοχότι κα\
ίξηλλαγμίνω, οπ*ρ ίπ(£η•γούμ(νος ίπηγαγ^ν' 8ρθιον ό θ(θί ίκτισΐν
αυτόν . . . τά yap λοιπά πάντα κάτω vtiti rt και κίκλιται «πι yrjv.
Versio plane singularis, et ne versionis quidem nomine
digna. Sed hunc interpretem, nimio perspicuitatis studio,
vel etiam dogmaticis rationibus obsecutum, hic illic in
paraphrastae partes delapsum esse, videbimus in Hex. ad
Gen. xviii. 25. Exod. xv. 11. Job. xxi. 13. Psal. lvi. 5.
Jerem. xli. 5. Cf. D. Abr. Geiger in libello cui titulus:
Symmachus der Uebersetzer der Bibel (Judische Zeitschrift
fiir Wissenschaft und Leben, i<* Jabrgang, pp. 40, 41).
42 Philop. ibid. pp. 244, 245. * Idem ibid. pp. 258,
259 (cum ecriptura πντηνόή. Idem p. 264 ad Tbeodo-
tionis versionem παχδνύίτί, qui Syrorum usus est, ait:
(ΰλογον bi ηγούμαι την ίταί σνΧλαβήν δια τοΰ 7 •γράφ(σθαι, ti και
άσννηθα "ΕΧΚησιν' οΰ παρά την παιδύαν, αλλά τάς πίδαι' αντ\
του, νπο πίδας αυτούς ayert και δασμούς. Absurde ! Cf. ΗβΧ.
ad Psal. cix. 2. Ezech. xxxiv. 4. ** Philop. ibid. p. 265,
qui Aquilae continuat : ω iv αυτω ψυχή κ. τ. i. (ν. 3°)•
Reliquam partem ν. 29 sic de suo, ut videtur, supplet
Montef. : καϊ συν πάν ξΰλον, iv φ καρποί ξύλου ίσπαρμίνον
σπέρμα, ύμΐν tlvai (potius ίσται) tls βρώσιν. Idem in NotX8
ρ. 15: "Άκ. ίσπαρμίνον σπίρμα. [Εχ DrUSlO.] Ιη editl8
Theodoreti Quaest. LI in Gen. σπ(ρμαΙνον σπίρμα . . . Utra
autem vera lectio sit, incertum." Immo ίσπαρμίνον non
est nisi falsa emendatio Pici pro vitiosa Cod. August.
scriptura σπαρμίνον, quae, Philopono auctore, in σπίρμαϊνον
vertenda erat. Porro Aquilae lectio, σπ^ρμαχνον σπίρμα non
est pro σπίρματος σπορίμου, sed pro σπίιρον σπίρμα. Vid.
Theodoreti Opp. T. I, p. 65. » Philop. ibid. Cod. 127
c a
II
G Ε Ν Ε S I S.
[Cap. Ι. 30-
30.
6 $e6r ιδού δίδωκα νμΐν τον πάντα χόρτον
σπίρμαίνοντα σπέρμα rbv ίπϊ προσώπου πάσης
της γής• και τδ πάν ξνλον, δ «χ« kv αντω
καρπον ζνλον, σπερμάτων (fort. σπερμαΐνον)
σπέρμα' νμΐν ίσται εις βρώσιν. 46
τ » τ— νν •.•-:> ν τ τ
ΓΠΟΐΛ ^toV Ρ"}\ Et omnibus animalibus
terrae, et omnibus alitibus caeli, et omni quod
reptat super terra, in quo est anima viva, (dedi)
omnem virorem herbae in cibum. Ο', και πάσι
τοις θηρίου (Ά. Σ. ζώοις 47 ) της γής, και πασι
τοις πετεινοΐς τον ονρανοϋ, και παντι έρπετώ
ϊρποντι ίπι της γής, δ Ιχβι kv έαντώ ψνχήν
ζωής, και πάντα χόρτον χλωρον €ΐς βρώσιν.
Ά. . . ω kv αντω ψνχη ζώσα, σύν παντι λαχάνω
χλόης ας βρώσιν. 48 Σ. πασι τ€ τοις ζώοις
της γης, [καί] πασι Τ€ τοις πετεινοις τον ου-
ρανού, και παντι κινονμένω έπϊ της γης, kv ω
Ιστι ψνχή ζώσα, πάν χλωρον χόρτον €ΐς βρώ-
σιν. 40 θ. και πάσι τοις Θηρίοις της γης, και
πάσι τοις πετανοΐς τον ονρανοϋ, και παντι
έρπετώ (ρποντι ϊπι της γης, τω ίχοντι kv αντω
ψνχην ζωής, τον πάντα χλωρον χόρτον (ίς
βρώσιν. 60
8i.3torigrr} rrcnr ίεν- 1 :?-™ wfy| nrg
"ΤΝΌ. Ο', καϊ εϊδεν δ θεός τα πάντα οσα
εποίησε, και ιδού καλά λίαν. Ά. καϊ εΐδεν
6 0609 σύμπαν δσα (fort. δ) εποίησε, και ιδού
αγαθόν σφόδρα. Σ. και ΐΐδεν ό θεός πάντα
8σα έποίησε, και ην καλά σφόδρα. 51
Cap. Ι. ιι. κατά γένος τ και καθ' ομοιότητα < 53
2θ. -τ και έγένετο ούτως «<. 53
Cap. Π.
1. Π^ψΠ. Ο', ό ουρανός. Ά. Σ. οι ουρανοί. 1
2. ψ"0^Π Dte. Ο', kv Tfj ήμερα τ$ cktjj (ΟΙ
λοιποί' Tjj ίβδόμρ 2 ).
Pbttfr). Et cessavit. Ο', και κατίπανσε (Ά.
διίλιπίν 3 ).
4. nVTOfi Π7Ν. Hae sunt origenes. Ο', αύτη
ή βίβλος γενέσεως. Ά. Σ. αΐται αι γενέ-
σεις 4
6. ^B-^a-nM Γτ^ψΓη 7*&Π? ^?! ^SJ
ΠΏ"1^ΓΤ. Sed vapor ascendebat de terra, et
irrigabat universam faciem humi. Ο', πηγή
δε άνέβαινεν εκ της γης, και επότιζε πάν το
πρόσωπον της γης. Ά. και επιβλνσμος άνέβη
affcrt : Σ. σπ*ρματίζοντα. ** Philop. ibid. Pro σπερμάτων,
quod manifeste vitiosuni est, Montef. tacite correxit σπερ-
μαίνοντος, spreta leniori medicina, σπ*ρμάίνον, vel etiam
σπερματουν.
Cod.
127.
48 Philop. ibid. p. 265.
Idctn p. 267 '• t6 di, κα\ πάν χλωρον χόρτου us βρώσιν, τοις
τρισιν ίϊρημίνον, Άκ. σαφίστερον ηρμηνευσεν, ίΐπών' και {συν)
παντι λαχάνω χλόης tlt βρώσιν. Montef. vero ρΓΟ σνν παντΧ
λαχάνω χλόης oscitanter dedit συν πάν λάχανον (om. χλό»;ϊ).
49 Philop. ibid. ρ. 265. (Quae autem in fine lectionis
Symmacho adstruit Montef., τόν πάντα χόρτον σπόριμον (adde
ex Phllopono σπίρμα), ο ίστιν ίπάνω πάσης της γης, ad enar-
rationem vereionis LXXviralie pertinent. Error est Cor-
dtrii, qui Philoponum edidit.) Procop. in Gen. p. 118:
π*ριττ6ς ουν ό, καϊ, iv τφ, και πάντα χόρτον χλωρον (Ις βρώσιν'
ούτω yap *κύι&ωκίναι και Συμμαχον, χωρίς του, και. Μ Phi-
lop. ibid. (Montef. perperam exscripsit κα\ pro τφ (Ζχοντι),
omieeo in fine χόρτον.) " Idem ibid. p. 271. M Sic
eub ^r vel -> Arab. 1,2. In Hebraeo etiam κατά γίνος
abest. M Sic sub + Montef., tacito auctore. Eadem
verba in v. u obelo jugulant Arab. 1, 2, reclamante He-
braeo.
Cap. II. ■ Codd. X, 127, 135. 2 Iidem. Hieron.:
" Pro die sexto in Hebraeo habet diem septimum. Artabi-
mus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod
jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus
operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens
ipsi diei, quia in illo universa compleverit." 3 Codd. X
(cum dteXcHrei'), 127, 135. 4 Codd. 127, 135. Cod. X
affert : Ά. άυται ai γ. Sic (cum Ά. Σ.) Catenae MSS. et
scbedae Combefis. apud Montef., qui ex iisdem scholium
affert: Το, βίβλος, «V τψ τόπω τούτω καθόλου ου κύται παρ >
Έβραίοις, αλλ' iVi πλάι^ (corrige ex Niceph. αλλ' ϊστι πλάνη)
Εβραίου γραφίως, πλανηθίντος cV rfj πλάνη 4κΰνου, Ιν ω κύται
πάρα μίν ΆκΟλα* τοΰτο βφλΐον γεννημάτων Αδάμ' πάρα 8i τοϊς
Ο * αυτή η βίβλος γ(νίσ(ως ανθρώπων" ωηθη yap κα\ iv τούτω
τψ τόπω βιβλίον παραλ(λΰφθαι, καϊ οϋτως αύτο προσίθηκΐ.
-Cap. II. 11.]
GENESIS.
II
e/t τή? γή?, και Ιπότισΐ παν rb πρόσωπον τή?
χθονό?. 6
7. "Ρ 1DP ΟΙΝίτηΝ Qvfrb* ΓήΓΡ Ί2Γ"η
•1• ττ τττ ν ••.•: τ: ν•-
w cajn nctfa TfMf ns^ ™™π
ΡΡΠ ttJM*? 0™!!. Ε/ formavit Jova Deus
hominem ex pulvere humi, et inflavit in nares
ejus spiriium vitae; et factus est homo anima
vivens. Ο', και ίπλασζν •% κύριο? 4 β δ θεο?
rbv άνθρωπον γοΰν (alia exempl. add. λαβών 7 )
άπύ τη? γή?, και ίν€φύσησ€ν €i? rb πρόσωπον
(Ο/ λοιποί• €ΐ? τού? μνκτήρα? 9 ) αύτον πνοήν
ζωή?' και ϊγένΐτο δ άνθρωπο? €ΐ? ψνχήν ζωσαν.
*Α. και ίπλασς κύριο? δ θ(ο? σύν τον άνθρω-
πον χουν άπύ τή? χθονο?, καΐ €ν€φύσησ*ν kv
μνκτηρσιν αντον αναπνοών ζωή?' και kykvtTO
δ Ανθρωπο? ei? ψνχήν ζωσαν. Σ. θ. καϊ
ίπλασε κύριο? δ θ(0? rbv 'Αδάμ χουν άπϊ> τή?
\γή?~\ άδαμά, και Ζπν(νσ€ν ct? τον? μνκτήρα?
αύτοΰ άναπνοήν ζωή?' καϊ kyivtTQ Αδάμ [άν-
θρωπο?] (ί? ψνχήν ζωσαν.
8. Dlj?p Π2ίΓ£ d T^$ *Φ\ W3« Et plan-
tavit Jova Deus hortum in Eden ab oriente.
Ο', και εφύτςυσ^ν £5£ κύριο? 4 10 δ θ(6? παρά-
δίΐσον ίν Έδϊμ (Έβρ. γάν βεδψ") κατά
άνατολά?. Ά. και (φντ€υσ€ κύριο? δ 0eb?
κήπον iv Έδϊμ άπο άρχήθΐν. 12 Σ. . . παρά-
δϊΐσον άνθηρόν . , 13
^1ί^Ρ• Ά. ourb άρχτ}θ€ν. Σ. Ικ πρώτη?, θ.
kv πρώτοι?. 1 *
10. Hjrn. Ο'. Vacat. Alia exempl. και γίν€ται. η
11. pttPB. Ο'. Φισών (s. Φΐΐσών). Ό Έβραΐο?•
Φΐισών. 19
6 Theodoret. Quaest. XXII in Gen., unde sumpserunt
Nobil., Niceph. Cf. Hex. ad Job. xxx. 12. Prov. i. 26.
Jerem. xlvi. 21. (Scriptura ίπιβλυγμος est in Nobil.; ««-
φ\νγμ6ς autem in Cod. Aug. Theodoreti.) Euseb. Emisenus
in Cat. Nicepb. p. 60 : Εβραίος δί τις φησιν, οτι ου Xryet,
πηγή δί ανίβαινίν ίκ της -γης, άλλα τι (ΐδός φησιν άχλύος η
αϊθίρος συνΐστώτος παχύτατου, ου την άνάδοσιν άπο της γης
γίνίσθαι ϊφη, και κάλυπταν το πρόσωπον. β Sic Cod. 1 27,
et sine aster. Codd. 14, 25, 31, alii. 7 Sic Comp., Ald.,
Codd. 15, 16, 18, alii, Philop. 8 Cod. 127. Nobil.
affert: Ά. Σ. μυκτηρα. 9 Pbilop. ibid. p. 250. Ad
duplicem lectionem γης άδαμά cf. ad Cap. iii. 18. 10 Sic
eine aster. Comp., Codd. III, 16, 19, 20, alii, Arab. 1, 2.
Grabe Epist. ad Mill. p. 68 : " Asteriscum iterum praefixi
auctoritate Anastasii 1. c, τά ίξαπλά στιχθίντα allegantis."
Graeca Anastasii in Cod. Cantab. sic jaccnt: καθά us τά
ακριβή και άνόθΐυτα καϊ αρχαία των αντιγράφων ίρ(υνησαντ(ς μιτά
πολλής της άκριβύας (υρήκαμιν, ΐϊς τά ΰπο Κλήμ€ντος, και Έϊρη-
ναίου, και Φίλωνος τοΰ φιλοσόφου, και του τά ίζαπλως (fort.
(ζαπλά) συστησαμίνου στιχθίντα. Ubi VOCem στιχθίντα, sen.su
generaliori pro distincta, descripta, non pro asterisco notata
positam, a Grabio male cum τά ίξαπλά compositam eese
quivis videt. n Sic Montef., tacito auctore. n " Ver-
sionem Aquilae babemus ex Basilio [?] et ex schedis
CombefiB." — Montef. Pro άπο άρχης ex Hieronymo re-
Scripsiinus άπο άρχηθ(ν. Scilicet Aquila pro Q^i?. regu-
lariter ponit άρχηθΐν (vid. Hex. ad Deut. xxxiii. 1 5. 4 Reg.
xix. 25. Psal. xliii. 2. lxvii. 34. lxxvii. 2. cxviii. 152);
pro D^i50 igitur άπο άρχηθΐν ponendum erat. (Exempla
cumulavimus propter Lagardium, qui in Genes. p. 24
temere affirmat, in nostro loco Aquilam non &}$?, sed
HlDlpD legisse.) 13 Hieron. : " Porro edek deliciae in-
terpretantur, pro quo Sym. transtulit, paradisum floren-
tem." u Idem : " Necnon quod sequitur contra orientem,
in Hebraeo mecedem [Lagarde e Codd. Berol. Scaph.
hihizra edidit. Fortasse plenius legendum: mecedem,
non mimizra] scribitur, quod Aq. posuit άπο άρχης [' Anti-
quior Reginae liber [et Frising.] ΑΠΟ ΑΡΧΗΘ€Ν; alter
corrupte ΑΠΟ APXNHHN ; denique Palat. ΑΠΟ ΑΡΧΝ€€Ν.'
— Vallar8.] et nos ab exordio possumus dicere ; Sym. vero,
«κ πρώτης, et Theod. ev πρώτοις, quod et ipsum non orienteni,
sed principitvm significat. Ex quo manifestissime com-
probatur, quod priusquam caelum et terram Deus faceret,
paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo:
Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden α
principio." Praeterea Montef. Syri interpretis lectionem
e Cod. Reg. 1888 [et Cat. Niceph. p. 66] exscripsit: Ό
μίν ουν Σύρος ούτως (χ(ΐ γ(γραμμίνον' κα\ ίφύτίυσίν ό θ. παρά-
διισον iv Έδίμ' ίξ αρχής δί φησι (<ρασι Niceph.) μη κΰσθαι
ίν (ίγκ("ισθαι idem) τώ~ Έβραϊκω. u SlC Codd. 2 ζ, 130,
teste Lagarde, Cat. Niceph., et Cod. 127 in marg. Lec-
tionem non memorat Holnies. ιβ Acacius in Catenis
Reg. MSS. [et Cat. Niceph. p. 72] : Τά των τεσσάρων ποταμών
ονόματα κατά μίν Εβραίους οΰτω καλύται' ό μίν πρώτος Φασών,
ό δ« δ(ίιτ(ρος Γαιών ά τρίτος, Φοράδ" 6 τίταρτος Έδδΐκίλ' παρά
δί "Ελλ7σ«, Γάγγης, Νίίλοί, Ευφράτης, Τίγρης. Hieron. : " Νο-
men uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen
putant." Aliter Severianus in Cat. Niceph. p. 70: Φ«σών,
u
GENESIS.
[Cap. II. 12•
12. nVrnn. Bdellium. O'. 6 άνθραξ. Ο/ λοι-
ποί' βδέλλιον. 17
ΟΠΦΠ Jltjn. £/ gemma onyx (β. sardonyx).
Ο*, και 6 λίθος ό πράσινος (ΟΙ λοιποί- 6νυξ κ ).
14.TOHJ WTp. Ab oriente Assyriae. Ο'.κατί-
ναντι (Ά. «£ άι/ατολ^Γ 19 ) Άσσυρίων.
15. )Τ3Γ]31. Ο'. «V τω παραδΐίσω της τρνφής.
Σ. €ΐ> τφ παραδύσω της ακτής. 90
n.rf\O tiUQ τ! 1 »** dv? Ό «Μ Vdnh Ν 1 ?
χ ' • •.• • ' : τ-: : • λ* •
ΓΥΟΊ. Non comedes de ea; nam in guo die
comederis de ea, moriendo morieris. Ο', ου
φάγ€σθ€ απ' αύτοΰ• jj δ' άν ήμερα φαγητά απ'
αύτοΰ, θανάτω άποθανύσθί. Ά. . . οτι kv ή μέρα
βρωσ^ώς σου . . . 21 Σ. ου μή φαγή απ' αύτοΰ'
# δ' άν (s. β γαρ άν) ήμερα φαγή άπο του
ξύλου, θνητός (ση. 22
18. Ήϊ?• Solum. Ο', μόνον. Σ. μοναχόν. 23
YTOS Ί££ WTtojjH. Faciam ei adjutorem
sicut e regione ejus (sibi similem). Ο', ποιή-
σωμζν αύτω βοηθον κατ αυτόν (Ά. ως κατί-
ναντι αύτοΰ. Σ. άντικρύς αύτοΰ 24 ).
19, 20. TVT\ (bis). Ο', τα θηρία . . . τοις θηρίοις.
Ά. Σ. (τα) ζώα . . . (τοις) ζώοις. 26
b» νύν \ίγη>σι Αανούβι». 1Τ Cod. Χ, teste Griesb. Cod.
135 m marg. : Ά. βΟλλιον, και αντί πρασίνου ονυξ. Cf. Hex.
ad Nuni. xi. 7. " Cod. 127. Cf. Hex. ad Exod.
1 xxv. 7. xxxix. 6. Job. xxviii. 16. Hieron. : "Pro car-
bunculo et lajnde prasino, βδί λλ»ο>/ et 5νυχα alii transtule-
runt." Montef. affert: 'Α. σαρδόνυξ. Σ. θ. ονυξ, ex alio
Hieronymi loco, de quo ad Exod. xxxix. 6 videbimus.
" Cod. X. Cod. 127: Συ. (ξ ανατολής. ■ Hieron. :
" Pro voluptate in Hebraeo habet eden : ipsi igitur nunc
LXX eden interpretati sunt voluptatem. Sym. vero, qui
florentem paulo ante paradisum transtulerat, hic posuit iv
τψ π. της Ζλσης, quod et ipsum amoenitatem et delicias
sonat." Pro voce Graecis scriptoribus ignota αλσης Val-
larsius e quatuor MSS. (quibus accedunt Lagardii tres)
ακτής recepit, cum significatione amoeni eecessus, maxime
ad maris littus eeu propter fluvios, pro quo, praeter Graeca
exempla (ut ait) innumera, β Latinis appellat Cic. in Ver-
rem VII, 25: In acta cum muliercidis jacebat ebrius; et
Virgil. Aen. V, 613: At procul in sola secretae Troades
acta Amittsum Anchieen βώαηί. Drusius pro αλσης infe-
liciter tentat άλοσύνης e glossa Hesychii: Άλοσυνα• ηδονή;
ubi ΑΛΟΣΥΝΑ est falsa scriptura pro ΑΔΟΣΥΝΑ. Mitto
conjecturam Jo. AJberti ad locum Hesychii, AACHC nil
eese nisi AACHC pro AAOCYNHC, aut, ei mavis, HACHC
pro HAOCYNHC; nam hujusmodi compendia in libris manu
scriptie non reperiuntur. Denique Holmesius : " In re
dubia, videndum an veri speciem habeat της ακμής. Ori-
gen. in Lexico ap. Hieron. Opp. T. III, p. 626 : Έ&'μ•
τρυφη ή ακμή. Est τρνφή forte των 0', et ακμή Symmacbi.
Porro Gen. xviii. 12: Ά. τρυφ*ρία. Σ. ακμή." Equidem, re
perpensa, ad Vallarsii sentontiam accedo, non tamen ut
cum Scbarfenljergio in Animadv. p. 2 concedam, vocem
ακτή a bonis scriptoribos de amoeno eecessu ueurpari. 8ci-
licet ad sermonem vulgarem pertinet hic vocabuli usus, in
quo loca eonvivii» et epulationibue commoda άκταΐ audie-
bant. Hoc nos docuit Scbol. Venet. ad II. B, 395 : *E<m
5e ακτή ό παραθαλάσσιος και πίτρώδης τώτοϊ . . . Οι8« δ« και
«λλο τι ή συνήθεια (stylus fa/mUiarie) κάΚοΰμ(νον άκτήν, άπ6
του συμβαίνοντος, οιμαι, τοϊς πΧοΊζομίνοις Χαβοΰσα. Έκΰνοί τ*
γαρ (ίς τους τοιούτους των τόπων άποβάντίς ίστιωνται, αυτή τβ
τους eV* f νωχίαις άφωρισμίνους τόπους άκτάς κάΚΰ, καν τνχωσι
μή παραθαλάσσιοι Ζντΐς. Eodem pertinent Glossae : Amoe-
nia (sic), ai άκταί; necnon locutiones, άκτάζΐΐν, genio indvl-
gere (Plutarchi Opp. T. II, p. 668 : τί δ' 6Ί πολλοί βούλονται
προς θίών, όταν ήδίως γΐνίσθαι παρακάλοϋντΐς αλλήλοις, λίγωσι'
σήμερον άκτάσωμ(ν), ct άκταίνΐΐν ( = άκολασταίναν, Slliila auc-
tore), propter opportunitates quas praebebant ad helluan-
dnm et libidinandum tales secessus. Cum hoc convenit
usus Latinae vocis acta in malam partem, non quidem
Virgilianus, sed Ciceronianus, cujus optimum exemplum
est Orat. pro Cael. 1 5 : Accusatores quidem libidines,
amore8, adulteria, Bajas, actas, convivia, comissationes . . .
jactant. Cf. ad Cap. xiv. 3. 21 Codd. X, 127, 135 (cum
iav pro f'v). ffl " Versio Symmachi Graeca in omnibus
Catenis Regiis habetur." — Montef. Theodoret. Quaest.
XXXVIII in Gen. : Σ. § δ* αν ήμίρα φ. άπο του ξ. θνητός βσρ.
Cod. 127 affert: Σ. $ γάρ &ν ήμερα. Hieron. : " Morte
morieris. Melius interpretatua est Sym. dicens, mortalis
erie." Minus probabiliter Codd. X, 127, 135: Oi λοιποί'
θνητός ίση ; immo in priore etatim subjungitur : θ. θανάτω
άποθανΰσθί. 2S Cod. 127. Eandem lectionem τόΊς λοι-
ποΐς vindicat Cod. X, Aquilae autem Cod. 135. u Codd.
X, 127, 135. S. Anastas. in Hexaem. Lib. IX : 'Ομοίως και
Ακ. 6 ύυσσφής 'Έλληνόφρων, καθάψασθαι τοϋ θ(θΰ βουλόμΐνος,
αντί τοϋ ί(7Γ«Ιι<• ποιήσωμίν τω άνθρώπω βοηθον κατ αυτόν, ποιή-
σωμιν αντω β. κατίναντι αυτού, thtf, τουτίστιν, άντίδικον κα\
πολίμιον. Ubi particula ως male abest. κ Cod. 127.
Cod. 135 affert: Ά. τοΊς £ώο«. Montef. e Cod. X ex-
SCripsit : Σ. ζωα. Ά. Σ. ζώοις.
-Cap. III. 2(ι).]
GENESIS.
Ifl
20. ^r^?• Ο', δμοιος αύτω. Σ. αντικρύ? αύτοΰ.™
21. ΠΌΤ^Ί. Soporem gravem. ΟΆκστασιν. Ά.
καταφοράν. Σ. κάρον. 27 "Erepor ύπνον.* 9
Ίίΐρ'Π. Et clausit. Ο', και άνίπλήρωσί (Ά.
άπέκ\€ΐσ€. Σ. σννέκλίΐσ^ 29 ).
23. 'OSyO D2V D^SH ΠΝΪ. Haec fanrfem ali-
quando est o* i?e ossibus meis. Ο'. τοΟτο rOj/
όστον»/ €/c τω»/ όστεωι/ /uou. Σ. θ. τούτο άπαξ
οστοΰν ΐκ των όστίων μου. 30
IZaec vocabitur vira 31 quia ex viro sumpta
est haec. Ο', αΰτη κληθήσεται γυνή (Έ/3ρ.
ίσσα 32 ) οπ «κ τοΟ ανδρός αυτής ίλήφθη (alia
exempl. add. αί/τ^ 33 ). Σ. αύτη κληθήσπαι
άνδρι?, 8τι απο άνδρύϊ ελήφθη αύτη. 3 ' θ.
αΰτη κληθήσίται λήψΐ?, Οτι «κ τον άνδρδς (ληφθη
{αΰτη). 3 *
Cap. II. 4• 55C• κύ /wor ^ <* θ€0?. 3β 5• 2*< ^pior *
6 θ&. 37
Cap. III.
2 (Hebr. ι). ΪΤΤ&Π ΠΤΙ b^O DVW ΪΤΠ «ΤΤ2ΓΓ)
DVT7N Mjnj Πψν "ΙψΜ. Serpens autem
erat callidior omnibus bestiis agri, quas fece-
rat Jova Deus. O'. 6 B\ Οφις ην φρονιμώ-
τατος (Ά. θ. πανούργος. Σ. πανουργότ^ρος 1 )
26 Cod. 127, qui Aquilae lectionem tribuit. v Codd.
X, 127, 135 (cum καταφορά). Cf. Hex. ad Gen. xv. 12.
1 Reg. xxvi. 12. Prov. xix. 15. Hieron. : " Pro ecstasi, id
est, mentis excessu, in Hebraeo habetur thardema, quod
Aq. καταφοράν, Sym. κάρον, id est, gravem et pro/undum
soporem, interpretati eunt." M " Hanc lectionem Viri
doctissimi Jo. Ernesti Grabe [quem cf. in Ejnst. ad MiU.
p. 79] beneficio habemus. Ipse vero mutuatus est ex
Anastasio Lib. IX in Hexaem., cujus duo MSS. codices
habentur; alter in Bibliotheca [Joannis Moore] Episc.
Norvic. [nunc in Bibliotheca Academiae Cantab., signatus
Ff. IV. 2], alter in [Novo] Collegio Oxoniensi. Alius
autem habetur in Bibliotheca Colbertina. Locus sic jacet :
\\ντ\ της (κστάσίως 6 μίν των (ρμηνίντων καταφοράν (ΐπ(ν, άλλοε
κάρον, tTtpos νπνον." w Codd. 1 2 7, 1 35• ^od. Χ: "Α.
(πίκλ(ΐσ(ν. Σ. σννίκ\ασ(ν. *° Nobil. (cum οστών pro
δστίων), Cod. 135• Procop. in Gen. ρ. 158: Συμ. δ( και
θ(θδ. άντι τον, νυν, τό, άπαξ, ηρμηνευσα». 81 Fcstus 8. V.
Querqueivlanits : " Feminas quas nunc dicimus, antiqui
appellabant virae, unde adhuc permanent virgines et vira-
gines." w Origeu. Opp. T. I, p. 25 : Φασϊ δ« οί Εβραίοι
('σσά μίν καλΰσθαι την γυναίκα' δηλοϋσθαι δ( άπό της \t£(a>t τό,
(λαβον, ως δήλον (κ τοϋ, χώς ϊσουωθ (σσά, δπ(ρ (ρμην(ύ(ται,
ποτηριον σωτηρίου λήψομαι' ις δ< τό»» άνδρα, ως φανίρδν (κ του,
ίσρη άις, οπ*ρ «στ», μακάριος άνηρ. Μ Sic Comp., Codd.
III, Χ, 14, 15, 1 6, alii. Μ Nobil. affert: Σ. αυτή κληθη-
σίται άνορίς. Cod. 1 27 in marg. : Σ. αυτή κΚηθησίται [ί'σσα]
άνδρις, οτι από άνδρας (ληφθη αΰτη [ί'στί γυνή]. Vid. not. Seq.
Cod. 135 ex Apoliuario : κα\ως Tts κα\ eVi της Έλλάδοί (γλώτ-
tjjs) όνοματοποιησας τταρωννμόν τι πΐποίηκ*ν' αΰτη κλ. άνδρις, δτι
(κ τοϋ άνδρας ίληφθη αυτή. Hieron. : " Νοη videtur in
Graeco et in Latino sonare, cur mulier appelletur, quia
ex viro sumpta sit; sed etymologia iu Hebraeo sermone
servatur. Vir quippe vocatur is, et mulier issa. Recte
igitur ab is appellata est niulier issa. Unde et Sym.
pulcre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire,
dicene: Haec vocabitur όνδρ\ς, δτι άπό άνδρδς (ληφθη; quod
nos Latine possumus dicere : Haec vocabitur virago, quia
ex viro mmpta est." M Hieron. : u Porro Theodotio
aliam etymologiam suspicatus est, dicens : Ilaec vocabitwr
assumptio, quia ex viro sumpta est. Potest quippe issa
eecundum varietatem accentu8 et assumptio intelligi."
Cod. X in marg. : Έσσα, Έβράίστϊ, λήψις, ή άνδρίς. Cod.
1 2 7 in marg. : Έβρ. θί. (σσα, θλιψις ανδρός. Συ. αντ»7 κλι;-
θησίται (σσα ανδρις, οτι απο ανδρός (ληφθη αντη (στι γυνή.
" Haec forsan ίη marg. codicis sic se habuerunt :
Εβρ. θί.
(σσα. θλ^ις ανδρός. Συ. αυτί; κληθησίται
(σσα ανδρις, οτι απο ανδρός (ληφθη αυτή.
€θτι γυνή.
Verba ad sinistram erant more Sinico (quod saepe fit in
marginibus codicum) deorsum legenda; eed ea librarius
transverso sub ordine legit, atque ita cum vicinis, quae
erant separatim legenda, commiscuit. Lego igitur : Έβρ.
(σσά. (σσά (στι γυνή. θ. λήψις. Σ. άνδρίς. Σ. αΰτη κλ.
άνδρ\ς, δτι από άνδρδς (ληφθη αΰτη." — Holmes. Μ Sic 8ub
aster. Cod. 127 in marg., Arab. ι. Κύριος om. Codd. X,
14, 15, 16, alii. w Sic Codd. X, 127, Arab. I, et sine
aster. Comp., Codd. 19, 25, alii.
Cap. III. 1 Cod. 127. Hieron. : " Pro sapienie in He-
braeo habetur arom, quod Aq. et Theod. πανοϋργορ inter-
pretati sunt; hoc est, neqtiam et versipellem. Magis itaque
ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia denion-
stratur." S. Anastas. (MS.) in Hexaem. Lib. X : 6 δ« Ιύμ.
και 6 'Ακ. άντϊ τοϋ, φρονιμωτίρος, πανουργότίρος (ίρηκασι.
ι»;
GENESIS.
[Cap. III. 2 (i)-
πάντων των θηρίων (Ά. ζώων 2 ) των επι της
γής, ων εποίησε κύριος 6 θεός. Ά. και 6 6φις
ην πανούργος άπο παντός ζώου της χώρας, ου
εποίησε κύριος 6 θεός?
2 (ι).]?π γ$ Ssn Λάκη tih &φ% T&jF^ Ί*•
Siccine dlrit Deus : Non comedetis de omni
arbore horti ? Ο*, τι bri (Σ. προς τί*) εΐπεν
6 θεός- ου μή φάγητε άπο παντός ξύλου του
παραδείσου (θ. κήπου 6 ); Ά. μη Βτι εΐπεν ό
θεός' μή φάγητε άπο παντ6ς ξύλου του κή-
που?
6 (5). ^£B?!• Tunc aperientur. Ο', διανοιχθή-
σονται. Σ. σννετισθήσονται. 7
9 (8). DVn TVrh. In aura diei (vespera). O'.
το δειλινόν. Ά. εν τω άνεμω της ήμερας.
Σ. δια πνεύματος ημέρας, θ. εν τω πνεύματι
προς κατάψνξιν της ή μέρας. 6
13 (ι 2). ^T^V ™02 "^?^• Quam dedisii mihi
sociam. Ο', ήν εδωκας μετ εμοϋ. Σ. ήν
σννωκισάς μοι?
14 (13). "^ΦΠ. Seduxit me. Ο', ήπάτησε με.
Ά. επηγάγετό με. 10
15 (14)• ^1Ό» Ο', των θηρίων. Ά. Σ. των ζώων} 1
7Τ2Π3Γ75*. Super ventrem tuum. Ο', επι τω
στήθει σου καϊ rfj κοιλία,. 12
"©?. Ο', γήν. Ά. χουν. 13
16 (ι 5). ϊΙΒ^• Conteret te. Ο', τηρήσει. Ά.
προστρίψει. Σ. θλίψει. 1 *
17 (ι 6). Ήί^ΓΠ. Et graviditatem tuam. Ο', και
τον στεναγμόν σου. Ά. τάς συλλήψεις σου.
Σ. θ. τας κυήσεις σου. 16
'qTlpttJfi. Appetentia (s. conversio) tua. Ο'. 17
αποστροφή (Ά. συνάφεια. Σ. ορμή 16 ) σον.
18 (ΐ7). Sry p %S ΠΟΤΗη ΓΤνΠΝ. Maledicta est
Amwws /μι cawifl. Ο', επικατάρατος ή γή εν
τοις εργοις σου. Α. (πικατάρατος ή χθων ένεκεν
σου 17 Σ. επικατάρατος ή γή εν ττ} εργασία
σου. 18 θ. επικατάρατος ή [γη\ άδαμά εν τχ\
παραβάσει σον. 19
fQSEtfll. In labore gravi. Ο'.ένλύπαις. Σ. «/
κακοπαθεία. θ. /xera μόχθου. 20
20 (19). tJITO TJN Donec revertaris. Ο', εως τον
άποστρεψαι (Ά. επιστρεψαι 21 ) σε.
* Codd. Χ, 1 27. s Theodoret. Quaest. XXXI in Gen.,
et Cod. Reg. 1888. * Codd. X, 135. 6 Cod. X.
β Cod. 135. 7 S. Anastas. (MS.) in Hexaem. Lib. XI :
ό Συμ. cir τό οΊανοιχΰήσονται, συν*τισθησονται τίθίΐκίν. Idem
ad V. 8 : σνν*τ'ισθησαν ΰμηκιν (δ Σιμ.), τοντίστιν, ίσοφίσθησαν,
και tU ίπίγνωσιν ηλθον της oiKtlas γνμνότητος τα της ψνχης
αυτών όμματα. Minus probabiliter has lectiones Theodo-
tioni, non Symmacho, vindicant Codd. X, 1 27. 8 Hie-
ron. : " In plerieque codd. Latinorum, pro eo quod hic
I>osuimu8, ad vesperam, post meridiem habet ; quia το
Λ«ιλι*ον Graecum germonem ad verbum transferre non pos-
eumus; pro quo in Hebraeo ecriptum est, larue aiom,
quod Aq. interpretatus est, tv [iv deest in tribus codd.
apud Lagarde] τψ άνίμιρ της ημ., id eet, in vento diei; Sym.
vero, ί*α m. ημ., id eet, per epiritum diei. Porro Tbeod.
manifestius, «V τω m>. προς κατάψνξιν της ημ., ut incridiaiio
calore tranaacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet."
• Codd. X, 1 2 7, uterque cum scriptura συνγκησας. Cod. 1 35
affert: Ά. § σνκρκησάς μ*. 10 Codd. 127, 135. Montef.,
qui poet Drusium edidit: 'Αλλοι• ijnryayrro μΜ, legendum
«uspicatur amryaytTO μ*. Immo optime Graeoum eet «Va-
yayitr&ai, aUiccre (c£ Hemeterh. ad Plut. p. 59), sed for-
tasse Symraacbum magis quam Aquilam sapit. u Cod.
X, teste Griesb. Cod. 127: Ά. των ζώων. 12 Hieron. :
" Super pectus tuum et ventrem tuum. Ventrem LXX
addiderunt; ceterum in Hebraeo pectus tantum habet."
13 Codd. X, 127. Hieron. : " Pro terra aphar scriptum
est, quod nos /avillarn et pulverem possumus dicere."
14 Codd. 127, 135. "Coislin. pro voce τήρησα in marg:
habet τρίψκ, eraso interpretis nomine." — Montef. Hie-
ron. : " Ipse servabit caput tuum, et tu servabis ejua cal•
caneum. Melius babet in Hebraeo: Ipee conteret caput
tuum, et tu contere8 e.jus calcaneum." u Cod. X. In
Cod. 127 prior lectio anonyma est. 1β Cod. 127.
Cod. X : Ά. Σ. σννάφίΐα, όρμη. Hieron. : " Pro convereione
Aq. societaiem [quod Grabio ίταιρία, Martianaeo συμμαχία
eonabat], Sym. appetitum vel impetum transtulerunt."
Cf. ad Cap. iv. 7. 1T Hieron. : * Et Aquila non die-
cordat, dicene: Maledicta humue propter te." Cod. 127
affert: Ά. hmt* σον. " Codd. X, 135. 1β Cod. X.
SlC, CUm η ά&αμ (eic) ρΓΟ ι? γη άδαμά Cod. 135. Cf. ad
Cap. i. 7. Hieron.: " Et Theodotion: MaUdicta adama
in transgreseione tua. m Codd. X (cum κακοπάθα (sic)),
127 (cuill κακοπαθύαις), 135. * Cod. X.
-Cap. IV. 4.]
G Ε Ν Ε S I S.
17
20 (19). ΜΒφ• Ο'. aneXrtarj. Ά. «τπστρό/^. 22
21 (ao). ΓΠΠ. Ενα. Ο'. Ζωή. Ά. Αΰα. Σ.
Τ,ωογόνος. 23
23 (22). ata njn^ wsg τπη| njj οινπ ρ
*ζ Π^ψ^ηδ HW1 SHJ, Ecce! homofactus
est sicut unus nostrum, ad sciendum bonum et
malum. Nunc autem ne extendat manum suam.
Ο', ιδού 'Αδάμ yeyovev ως €ΐς e£ ήμων, τον
γινώσκίΐν καλόν και πονηρόν και ννν μήποπ
ίκτύνη την χ(ΐρα αύτον. Σ. ΐδ(, 6 Αδάμ
ycyovfv όμον αφ' Ιαντον γινώσκίΐν καλόν και
πονηρόν ννν ονν μηδαμως €ΚΤ€ΐνας την \eipa
αύτον. 24
25 (2 4 ). DrrOT"™• Ο', τα χ^ρονβίμ. Ά. και
ό Εβραίος• χ^ροονί. 26
Cap. III. 23• και untv >% κύριος 4 ό θίός. 2 *
Cap. IV.
1. ΓήΠ^-ηΝ tZTW " l ff l 3g. Kacta sum virum, ju-
vante Jova. Ο', ίκτησάμην άνθρωπον δια. τον
θξον. Ό Εβραίος και ό 'Σύρος• ίκτησάμην
άνθρωπον kv θ(ω. 1 Σ. ίκτησάμην άνθρωπον σνν
κνρίω. "Ε>τ(ρος• ίκτησάμην άνθρωπον κύριον. 2
2. HJ7J ^Ρ^Ί- Ο', και προσίθηκί Τίκάν. Σ.
(και) πάλιν (T€K€v. s
4. νψ^. Ei respexit. Ο', και ϊπίΐδςν. Ά. και
*π(κλίθη. Σ. και Ιτζρφθη. θ. και ΐν*πύ-
ρισίν. Ό Σύρος• και (ύδόκησίν.*
Μ Cod. 127. Β Cod. Χ. Minus probabiliter Cod. 1 2 7
ad πάντων των ζ. in marg. pingit : Άκ. ζωογόνος. 24 Μοη-
tef. β Cod. Χ edidit : Σ. ΐδα Άδαμ yiyovtv όμον αφ' (ημών) iv
τψ γινώσκ€ΐν καλόν ή π. " Mihi quidem in hunc fere modum
legendae videntur literae diibiae ac detritae : ytyovtv όμον
άφ' ίαντον γινώσκαν κ. και π.; ut alibi ^EO vertitur απ
αύτον." — Griesbach. " Σ. Ibt ο 'Αδάμ, cetera ut Griesb.
Ita, inspecto codice, et ipsi legimus." — Holmes. Etiam
Cod. 127 ad τον γινώσκ(ΐν in marg. affert : Σ. άφ* iavrov.
Accedit Photius in Ampbilochiis apud Mai. S. V. N. C,
T. IX, p. 25, qui loctis integer exscribendus : Ka\ fcvrtpov,
ίνα τόίς της imepoplas κολποις (fort. κόποις) *νταλαιπωρονμ(νος,
απ αυτών των Έργων και της των παθών π(ψας μύθοι της Τ(
οικύας τό μίτρον δννάμΐως, κα\ ως πολν αντω λυσιτίλί'στίρον ην,
της ημών προνοίας (ξάπτΐΐν τα της διανοίας και της πολιτύας
κινήματα• όσον τ( καθίστηκ(ν (νδ(ης τον γινώσκ€ΐν άφ* ίαντον Τ€
το (fort. τό τί) καλόν κα\ τό πονηρόν. Ύαντης δ« της διανοίας
οιμαι και Σνμμαχον (γγνς ytyovora την πΐριοχην τοϊι ρητον tKO*t-
δωκίναι' ίδον Αδάμ -yiyovfv ως ΐΐς ί£ ημών τον γινώσκ(ΐν άφ'
ίαντον καλόν κα\ πονηρόν. Μ Cod. 1 2 7. 2β SlC Cod. Χ
in marg., et sine aster. Codd. III, 14, 16, alii, Arab.
1, 2.
Cap. IV. * Codex quidam Monspeliensis, teste Combe-
fisio, cum scbolio : ως άνατιθίντος (sic) τόν πρωτότοκον θ(ω.
Sic (cum τώ θΐώ) Cod. 135• 2 8• Anaetas. in Hexaem.
Lib. XII : "O0tv οι άλλοι των ίρμην(ντών οί π(ρι Σνμμαχον
θανμασίως ΐκδ(δωκασι την τοιαντην φωνήν. Αντί yap τον tintlv
(κτ, αν. διά τοΟ κνρίον, 6 μίν (ΐπ(ν (κτ. αν. σνν κνρίω, τοντίστιν,
άνθρωπον ηνωμίνον τω κνρίω, θίόν οντά όμοΐι τί αυτόν κα\ άνθρω-
πον. Ό δ« ϊπρος πάλιν των ίρμην(ντών, ίκτ. αν. κνριον, rypa^fv,
tva €ΐπ»7Γ Άνθρωπον θ(όν, καθα κα\ Θωμάς eiJTf προς αντόν' ό κνριός
ΤΟΜ. 1.
μου, και ό θΐός μου. s Codd. Χ, 1 27. Sic βίηβ ΠΟΠ1.
Cod. 130. * Nobil. affert: " Theod. ίικπνρισίν, Aq.
άπικηληθη, vel άπΐκληθη. Sym. ίτίρφθη. Ed. Syra, ίυδ<ί-
κησ(ν." Sic post Drusium Montef. in Hexaplis ad loc.,
notans : " Ακ. καϊ άπΐκληθη, vel melius άπικηλήθη, delinitus
est. Interpres Procopii Latine : solationem accepit." Pro-
copii Graeca a Maio edita in Claee. Auct. T. VI, p. 218 sic
SOnant : 'Αλλ' ό μίν προσφίρ(ΐ τά προΰχοντα, ό ϋ λίαν ήμίλη-
μίνα' roiyapovv ό θιός ονρανόθΐν πνρ καθκ\ς, τά τον *Αβ*λ μόνον
άνηλωσίν. Οντω γονν και θίοδ. ίξίδωκίν (ϊπων, ίν(πνρισ(ν' ό
δ« Άκ., άπΐκληθη (sic)" Συμ. δ«, ϊτίρφθη' ό δ* Σνρος, ίνδόκησί.
Και 6 μίν λίγ(ΐ της αποδοχής τόν τρόπον, ότι δια πνρός, ώς «πι
Μωνσίως κα\ Ήλιον' ό δ<, δτι της (π\ τον Άδαμ όργης παρακλη-
θ(\ς 6 θ(ός (δίζατο• ό δ(, ότι (τίρφθη ώς Μ C wl ^» Τ Φ δώμω*
φαίνεται yap ό θ(ός και cv αιτώ* τω~ κτίζίΐν το'ις κινονμίνοις ηδό-
μ(νος, και τά ?μψνχα τινών (leg. τιμών), ά δη κα\ μόνα €νλόγησ*'
τό δί, €νδόκησ(ν, «μφαιν» ώς προνκριν( τοΐι "Άβ(λ τά δώρα. Ό
δί Εβραίος, φασι, και ό Σύρος αμφω δώρα κάλΰ. Τ;ιικ1(Ίΐι
veram Aquilae manum ipse Montef. e Coisliniano (quocum
consentit Cod. 127) feliciter eruit: Ά. έπΐκλίθη. Σ. ντίρφθη.
θ. (πνρισίν. (Cf. nos in Auctario ad Jesai. xli. 10, ubi pro
Hebraeo yriKTT^K Aquila interpretatus est μη ϊπικλίνον.)
Ad Theodotionem autem potior videtur lectio (ν*πνρισ**,
partim ex Hieronymo, qui ait : " Unde scire poterat Cain,
quod fratrie munera suscepisset Deus, et sua repudiaseet ?
nisi illa interpretatio vera est, quam Tbeod. posuit: Et
inflammavit Domimis super Abel et mper sacrificium eju*;
mper Cain vero et super sacrificium ejus non inflammavit ;"
partim ex Chrysostomo, qui tamen lectionem Syro inter-
preti oscitanter tribuit. Locus est Opp. T. XII, p. 203 D :
AtytTat πνρ κατίλθον άναλαβί'ιν τάς θυσίας' άντι γαρ τοϋ, ότι
D
II
GENESIS.
[Cap. IV. 5-
5. nSND **7. Ο', ου προσεσχε. θ. ούκ ενεπν-
ρισεν. 6
V35 Α•* TkiJ pj?S "ίΓΤη. Et exarsit (ira)
Catno va/<fc, et cecidit (demissa est)facies ejus.
(Χ. και ελνπήθη Κάϊν (alia exempl. ελύπησε
τον Κάϊν*) \ίαν, και σννεπεσε τω προσώπω
αύτον. Ά. και όργίλον τφ Κάϊν σφόδρα, και
έπεσε το πρόσωπον αύτον. 7 Σ. και ώργίσθη . . , 8
♦; Α mn rttb wh& Ηήιτ td**i. θ', καΐ
"• "τ τ τ τ τ l-JkT • τ : ν -
€?τγ€ κύριος ό θεο? τω Κάϊν ίνατί περίλυπος
εγενον; Ά. και είπε κύριος προ? Κάϊν ει?
τι [το] όργίλον σοι ; 9 Σ. . . ει? τι ώργίσθη?; 10
7. πγιθ 1 ? 3Wj nS dw r\Mto a^pvroN κΑπ
τ : • τ - : »τ ν •• : Ά" τ -
Nonne si recte attuleris, (bene est) 1 et si non
recte, antefores peccatum recubat. Adte autem
erit appetitus (s. conversio) ejus, et tu domina-
beris ei. O'. oiJ/c εάν όρθώ? προσενεγκη?, όρθώ?
δε μη διελη?, ήμαρτε?; ήσνχασον προ? σε ή
♦ -
*Α/3«λ (η€βλ(\^(, και ctri τάρ θυσίας αΰτοΰ, 6 Σύρος, κα\ iverrv-
ριστν, tlitfv. 6 Hieron., ut supra. Cosmas Indico-
pleusta apud Montef. Coll. Nov. PP. Τ. Ι, ρ. 1 36 (indicante
Schleusner. in Optisc. Crit. p. 82) : μία τών (κδόσ*ων λ«-
γουσα' in\ δ« Κάϊν κάϊ ϊπ\ τας θυσίας (sic) αΰτοΰ ουκ ivtin-
ptffc». • Sic Comp., Ald., Codd. III, X, 15, 16, alii.
T Theodoret. Cod. 127 affert: Ά. κα\ opytKov τφ. 8 Cod.
127. • Theodoret Cod. 127: *A. «r τί όργίλον συ (sic) ,•
10 Cod. 127. » Idem. lf Idem. Cod. 135 : Σ. άλλ*
ία* — {γκάΰψ-αι. Montef. ex scbedis Combefis. edidit: Σ.
άλλ* iav — αμαρτία ϊγκηται (sic). Posteriora e Cod. 127 sic
exscripsit Matthaei : κα\ προς σ« η ορμή αυτή. Συ. αλλ' ((-ου-
σώσης αυτής, quae leviter corrupta eese videntur. Hieron.:
" Multo alius in Hebraeo quam in LXX translatoribus
sensus eat . . . Nonne si bene egeris, dimittetur tibi; et ei
non bene egeri», ante/ores peccatum tuum stdebit, et ad te
tocietas [cf. ad Cap. iii. 17] ejus; eed tu magis dominare
Φιλ . . . Quod autem in LXX interpretibus fecit errorem,
illud est, quia peccatum, id eat, attath, in Hebraeo generis
masculini eet, in Graeco feminini ; et qui interpretati sunt,
masculino illud, ut erat in Hebraeo, genere transtulerunt."
" Codd. 127 (cum scripturis nouU et &pfo), 135 (cum καν
pro και ά*, et om. και προς σί ή ά. αντοΰ). Montef. ex iisdem
schedie eruit : θ. oi* αν άγ. ποιης, &*κτόν ; κα\ αν μη ay. ποιης,
«VI θί•ρας άμ. Γγκάθηται' προς σι ορμή αΰτοΰ, και άρ£«? αΰτοΰ.
Hieron. : α Nonne ή benefeceris, dimittetur tibi omne de-
άποστροφη αύτον, και συ άρξίΐ? αύτον. Ά.
(ούκ) kav άγαθύνΐ)?, άρίσίΐ? . . . η Σ. αλλ' kav
άγαθύντ}?, αφήσω' kav δ\ μη άγαθύνη?, πάρα,
θύραν αμαρτία ϊγκάθηται- και προ? σ€ ή ορμή
αύτη?, άλλ' ϊξονσιάσα? αύτη?. 12 θ. ούκ άν
άγαθώ? ποιη?, δ^κτόν; και άν μη άγαθώ?, επί
θύρα. αμαρτία k -γκάθηταΐ' και προ? σ€ ή απο-
στροφή αύτον, και σν άρξ^ι? αύτον. 13
8. υ»πν ^ηη-^Μ γρ_ tjj#5. θ', καΐ efa Κάϊν
προ? "Αβ^λ τον άδίλφον αύτον• — δύλθωμεν
€ΐ? το πεδίον 4. n Schol. Παρ' ούδενϊ των
λοιπών κςΐται τα ρήματα τον Κάϊν τα. προ?
"Αβ(λ, αλλ' ούδί παρ' Εβραίοι?, άλλ' kv άπο-
κρνφω φασίν παρά, δε τοΐ? Ο' κείται• (\ei δε
αυτά και το ϋαμαρειτικόν. 15 Schol. ex Ori-
gene : 'Έιν τω Έ/3ραϊκω το λεχθϊν νπο τον
Κάϊν προ? τον "Αβελ ού γέγραπται, και οι
περί Άκύλαν έδειξαν οτι εν τψ άποκρνφω
φασιν οι 'Έιβραΐοι κεΐσθαι τοντο ενταύθα κατά
τήν τών Ο' εκδοχήν. 16
-• :•
lictum tuum 1 sive, ut Theod. ait, acceptabile erit; id est,
munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui." u Arab.
1, 2 pingunt: -^- (sive >-r) κα\ um κ.τ.ί., absente meto-
belo. 1δ Montef. ex schedis Combefisii, qui ait : " Ex
Kegiia Codd. et Cod. Mazarini. Sixtina [Nobil.] habet
Cyrilli nomine [omissa clausula, αλλ' eV άποκρΰφω φ.], cum
Cyrillus non habeat." Hieron. : " Et dixit Cain ad Abel
fratrem mum. Subauditur, ea quae locutus est Dominus.
Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro
volumine [LXX] reperitur : Transeamus in campum."
16 MSS. Combefis. Vid. Origen. Opp. T. II, p. 30. Ex
hoc echolio male intellecto Montef. in Hexaplis posuit :
*A. Ο'. Βιίλθαμιν «r τό irtbiov. Scilicet verba, κα\ ο» irtpX
Άκΰλαν tbti^av, perperani vertit: Aquila tamen exhibet;
cum potius sonent : id quod etiam docet Aquilae versio.
Verum vidit Scharfenb. in Animadv. pp. 4, 5, qui insuper
pro ίκοΊίχψ probabiliter conjicit ίλδοσιν. Quod vero affirmat
doctissimus Animadversor, reliqua verba hujus scbolii, οτι
iv τώ άποκρΰφω κ.τ.ί., vix integra esee posse, quia οτι non
aptum videtwr eeriei orationis, errorem ejus notavit Vil-
loison. in Praef. ad Nov. Vers. Gr. etc. p. xix, ad usum
Bcholiaetarum a solenni voce 6V1 ordiendi provocans, scilicet
ut subaudiatur σημιίωσαι vel σημίίωτίον. Quod reliquum
eet, Aquilam clauaulam superfluam non legisse luculenter
demonstrat aliud ecbolium in marg. Cod. 127: Ταύτα «
τοΰ απόκρυφου doKti ΰπο τών Ο' ΐίλήφθαι• ίχιιν (sic) bf αυτά και
-Cai\ IV. 23.]
GENESIS.
19
12. ΠΓΙ P|DiTN7. Ο'. κα\ ού προσθήσα . . δούναι.
Σ. ή 8k ούκίτι (δώσςι). 17
"^t ^t' Vagus et profugus. Ο', στίνων και
τ μίμων. Σ. ανάστατος και ακατάστατος. 18
Τδ 'Κβραϊκον και οι λοιποί• σαλιυυμ*νος και
ακατάστατων. 19
13. *ϊψ.• Delictum meum. Ο', ή αιτία μου. Ά.
άνόμημά μου. 20
14. VW naha ]Π. ^ CC(? / expulisti me. Ο'. «'
€κβάλλ€ΐ9 μ€. Ά. ttod έξέβαλίς /ic. 21
15. Ι? 1 ?. Propterea. Ο'. Σ. θ. ούχ o#ra>y. Ά.
δια τοντο.
°Β\ ο ?0??Φ• Septuplum punietur. Ο'.Ιπτα
(κ8ικονμ(να παραλύσει. Ά. Ιπταπλασίως U-
δικηθήσίται. 33 Σ. ίβδόμως ΐκδίκησιν δωσα**
θ. it* ίβδομάδος ίκδικήσίΐ.
15. n*iSn. Ο 7 . ΜΜ^ Ά.πλ^αι. Σ. 7Γατ<££αί. Μ
16. Tii. Ο'. Να?ό\ Σ. ανάστατος, θ. σαλ€ϋό-
/*€»/oy. 27
18. tv•?. ο'. ΓαΑΟ. Ά. Ίράδ»
*?Ν*ΙΠΟ. 0'.Μα\ελ€ήλ. Aliaexempl.MaojA. 2 »
ΤΝΰΑΓΙΏ. Ο'. Μαθουσάλα. Alia exempl. Μα-
θουσαήλ. 30
23. '$*{« i 7 // adolescentem. Ο', και ν^ανίσκον.
Ά. (καί) παιδίον. 31
τό Ίαμαρατικόν' iv γάρ τψ Έβραικώ ού γίγραπται, ούδί ev τοΊς
•ntpi τον Άκύλαν. 1J Cod. 127-
Idem.
Pro-
COp. in Gen. p. 224 : τό δ*, στίνων κα\ τρ. taj} «ri ti)s γτ)ί, το
Έβράΐκον *χ*ι, ώϊ καΐ οί λοίποι ήρμήνίνσαν, σαλ. και άκατ.,
τουτίστι, μη μίνων (ν Μ τόπω, αλλ' αλώμπΌί. Montef. e
Catenis Regiis [et Nobil.] edidit : Ό Έβρ. κα\ 6 Σύρος' σαλ.
κα\ ακατάστατων, et sic ex Procopio Cat. Niceph. p. 112.
20 Cod. 127, et praem. articulo Cod. 130. 2l Codd. 127
(cura ίξΐβαλΧα), 130, 1 35 (sine nom.). 22 Hieron. in Epist.
XXXVI ad Damasum : " Vaiomer lo adonai lochen
chol obeg cain soBATHAiM joccamo. Aq. : Et dixit ei
Dominus: Propterea [cf. ad Cap. xxx. 15] omnis qui occi-
derit Cain, septempliater ulcisceretur. Sym. : Et dixit
ei Dominue : Non sic, sed omnis qui occiderit Cain, lieb-
domadas [sic in MSS., non hebdomas, ut in editis] sive
8eptimu8, vindicabitur. LXX et Theod. : Et dixit ei
Dominus: Non sic, sed omnia qui occiderit Cain, septem
vindictas exsolvet." M Procop. in Gen. p. 229: TWr Μ
ιδικώτΐμον, οτι δ« τον Κάϊν ίπταπλασίονα δούναι την τιμωρίαν'
κα\ Ακύλας γάρ ούτω! έξ(δωκ(ν' ίπταπλασίως (κδικηθησεται.
Concinit Syro-hex. ♦ <^Uo |aau— ~- ./• Cf. Psal.
xi. 7 in LXX et Syro-hex. Hieron. ad loc. : " Pro septem
vindiclis Aq. septempliciter interpretatus est; Sym. septi-
mum; Theod. per hebdoniadem." 24 Procop. in con-
tlliuatione : Σύμμαχος δί' ίβδόμως (κδίκησιν δώσα' arrep nvis
ίξίλαβον, iv ήττα ytvtait δίκην δώσα. Syro-hex. affert : ,*α>.
♦ ^^~» Jl^^sL LUaa*; ubi Syrum interpretem ίβδό-
μως ante oculoe habuisse vix dubium esse potest; etsi ex
vereione Hieronymi (qui tameu Symmachi lectionem am-
bigue ti-adidit) et explicatione a Procopio memorata, paene
crediderim Symmachum non inusitatuni ίβδόμως, sed ίβδο-
μος β. ίβδομαΐος poeuisse. Cf. ad v. 24. ω Syro-hex. JL
.^=>Uj Jj^a^a-*, j^a, arcte appicto scholio : " Ille queiu
genuit generatio KpttOM (1 , \ . 1 > )»> ο»,:^.|? ο») «δ/-
κησιν δώσίΐ," quod ad Symmachi lectionem potius pertinere
videtur. Hieron. : " Theod. per hebdomadem." Cf. ad
24.
Codd. 127, 130, 135. n Syro-hex. .«
♦ [i \.«)ltoo? .1 ♦ )mPO). Ad στίνων κα\ τρίμων (ν. 1 3)
Cod. 1 30 να marg. pingit : άνάστατον σάλον. σα\(νόμινος.
Cod. 1 27 ad ωκησ(ν (ν. 1 6) : Σ. ανάστατος, σάλου η σαλ*υόμ(νος.
Denique ad Ναίδ Cod. 135 in marg. : σάλος. " Graecas
interpretum lectiones [Σ. άνάο-τατορ. θ. σάλ?υόμ*νος] sutupsi
ex Appendice Holmesii, in quo tamen quoad textum et
nomina interpretum satis confuse exhibentur; ego vero
auctoritate Syri dispescui. Versio quidem Syriaca Syni-
machi esset ad literam rebellis, sed redditum puto servi-
liter ανάστατος, surupta significatione ex vi radicie, licet non
recte." — Ceriani. Ad Vnrh Hos. ix. 1 7 Syro-hex. affert :
♦ )«_»«aa X .(, quod nos indubitanter ανάστατοι Graecum
fecimus. Forma autem »yo/ regulariter ponitur pro avt-
στάτωσβ; e. g. Dan. vii. 23 in Syro-hex., et Act. Apost.
xvii. 6. xxi. 38 in Philox. Cf. Hex. ad Tbren. i. 8. Hie-
ron. : " Quod LXX Naid transtulerunt, in Hebraeo nod
dicitur, et interpretatur σάλ^νόμ^νος, id est, instabUis et
fltLctuans, ac sedis incertae. Non est igitur terra Naid,
ut vulgue nostrorum putat; sed expletur sententia Dei,
quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit."
28 Codd. 127, 130 (cum αραδ). ■ Sic Comp., Codd. III,
14, 19, alii. Cod. 127 in textu: MiijX,- in marg. autem:
Μαουϊαηλ. M SlC Codd. 16 (cum -ηλα), j 1,121 ( ut l6 )>
alii. Cod. 127 in marg. affert: Ήριγίν. Πάρα τοις Ο' Μα-
θουσάλα (Κ(ΐτο, ontp διωρθωσαμίν γραφικην (νρόντίς πλάνην
{ρυσαν add. Cod. 13°)• Ό γάρ Μαθουσάλα υιός c'ot« τον
Ένωχ, ίκ της συνΐστώσης (adhuc superetitis ?) γν(άς των άπΰ
Αδάμ - ό δ« Μαθουσαηλ, απόγονος ων του Κάϊν, (ξώρισται άπο
των λοιπών τών όντων άπο ΐκύνου της προΜίμίνης γ*ικάς.
31 Cod. 127, qui ad άνδρα lectionem perperam refert. CSt
Hex. ad Jesai. ix. 6.
D 2
20
GENESIS.
[Cap. IV. 24
24. nyatm D-yntp ^oh pgnag» o^nyne? •»?.
Λαι» septuplum punietnr Cainus, et Lamech
septuagies et septies. Ο', οτι έπτάκι? έκδεδί-
κηται εκ Κάϊν εκ δε Αάμεχ i β δομή κ οντά κι?
επτά. Ά. οτι επταπλασίω? έκδικηθήσεται
Κάϊν και Αάμεχ εβδομηκοντάκι? επτά?' 2 Σ.
δτι ίβδομαΐος έκδίκησιν δώσει . . , 33 θ. (οτι)
δι' εβδομάδος εζεδίκησε . . , 34
25. ϊπτ nvftw ^-ntf ••? η» ίΏψ-ηΝ *nprn
1ΠΝ. 2?/ appellavii nomen ejus Seth: nam
(aiebat) constituit mihi Deus prolem aliam.
Ο', καΐ έπωνόμασε το 6νομα αύτοΰ Σήθ } — λέ-
γουσα «4* εξανεστησε γάρ μοι ό θεός σπέρμα
έτερον. Α. και ί'κάλίσί το όνομα αυτού Σήθ, \\(~
γουσαϊ] ότι ϊθηκί μοι ό θ(6ς σπέρμα (Ttpov.
26. «Τ$Τ °Ψ^ NHJ27 '™•"1 Η?, ^wwc caeptum
est invocare nomen Jovae. O'. oSroy ήλπισεν
επικαλεΐσθαι το όνομα κυρίου του θεοΰ (Ό
'Εβραίος- ΠΙΠΙ 36 ). Ά. τότε ήρχθη του
καλεΐν εν ονόματι (κυρίου). Σ. τότε αρχή
έγένετο . . , 37 Ό Εβραίος• οΰτος ήλπι-
σεν επικαλεΐσθαι τω ονόματι κυρίου του
θεοΰ* 8
Cap. V.
1. O"Vt} rftb^F) 1DD PIJ. Hic est liber genera-
tionum (genealogia) Adami. Ο', αύτη r) βίβλο?
γενέσεως ανθρώπων. Ά. τοϋτο βιβλίον γεννη-
μάτων Αδάμ}
ΓΠΌ"Π. Ο', κατ εικόνα. Ά. εν όμοιώματι.
Σ. ey ομοιώσει. 2
2. DQt2?"JlW. Ο', το oVo /ζα αύτοΰ (alia exempl.
αύτώι/ 3 ).
3. Π2φ ΠΝΏΊ D n U?7tp. Triginta et centum annos.
Ο', τριάκοντα και διακόσια (ΟΙ λοιποί• ίκατον
και τριάκοντα ) ετη.
4. Π3ψ ΠΝΌ Π2Ώφ. Ο'. €ΤΤ7 επτακόσια (Οι
λοιποί• οκτακόσια 5 ).
5. Π:ψ σφ^φΊ Π:ψ ΓήΝΟ 3>β$Λ. Ο*, τριάκοντα
w Cod. 130 (cum eiglis ό κα\ ζ). Sic (cum ό δί Λ. «0δ.
«ιττά) Cod. 127. Μ Cod. 127, teste Matthaeio. Holmes.
e Cod. 127 (per errorem pro 130) affert: Σ. ότι (βδομαϊος
ίκδίκησιν δωσ<ι Κάιν• Αάμ*χ ο κα\ (βδομαίως (sic). Syro-hex.
«^b^j l^Ok-isL S -f^ - -> - ,jx> ; quo auctore etiam in
priori clausula ίβδομαίως corrigit Ceriani, vereor ne contra
linguara. Praeterea Procop. in Gen. p. 140 Symmachi
lectionis, ei non ipsissima verba, certe sensum afferens,
haec babet : ω σνμφωνΰ θίοδοτίων ΐρμηικύσας, δι' ίβδομιίδος
*ζ*δίκησ*ν' ή ίβδομαιος ων 6 Λά/ι*χ τω Κάϊν άπίδωκΐ την {κδΐ-
κησιν, κατά Σύμμαχον. Scilicet VOX ίβδομαίος, etsi quoad
usum vulgarem cum ΐβδομος permutetur, vi formae est is
qui septimo die aliquid faciat, quam notionem in nostro
loco ad eeptiinam generationem transtulerunt interpretes.
" Procop., ut supra. Minus probabiliter Cod. 130: Θ.
άτι «βδομάδα? €ΚθΊκηθησίται Κάϊν Αάμ(χ ίβοΌμήκοντα (sic).
κ Hieron. : " Denique Aq. : Et vocavit, inquit, nomen ejus
Sethj dicens : Quia posuit mihi Deus eemen alterum." In
textu obelus est in Syro-bex. * Syro-hex. in marg.
... ft -Λ _-*■*- n Cod. 130, absente siglo Σ, quod e
S\ ι o-bex. posuimus. Hic autem affert : fc— ifc**7 ^*•*ο» •?•
♦ )ολ Ulo^k ^-»-0• .^b «Ulo )j fl<>\. Montef. ex
omnibus CatenU Regiis et scbedis Combefis. edidit: *A.
τον» ήρχθη τοΟ κα\*1σθαι cV όν. <c, et sic ex Theodoreto Nobil.
(Locus Theodoreti est Opp. T. I, p. 60, ubi in textu : του
καλΰσθαι τω όν.; in marg. autem : τοϋ καλΰν tv ονόματι.)
38 Euseb. Emisenus apud Montef., et Cat. Niceph. p. 119:
Έν τω Έβριϊκω ουχ ουτωε X«-yft, αλλ', οίτοϊ ή*λπισ(ν (πικαλΰσθαι
τω όν. (Codd. 64, Ι3° : *'" ° ν •) κ ' του ^•> τουτέστιν, υιό: θ(θΰ
XfytaOai, και θ(ός. Οι yap άπο τοϋ Σήθ δίκαιοι yfynvaaiV δθ(ν
η γραφή iavrjj ακολουθούσα, μ(τά ταΰτά φησι' και (ώον οι υ'ιο\
τοΰ θ(οΰ κ.τ.ί., τουτίστιν, ο'ι δίκαιοι. Ού γάρ ην (πιμιξία των
υιών Σήθ πρόί τους άπο τοΰ Κάϊν.
Cap. V. χ Cf. Hex. ad Cap. ii. 4. 2 Codd. 130 (cum
όμϋιώ. bis), 135 (cum 2. ομοίως). 3 Sic Codd. III (in
rasura), X, 15, 38, alii, Hieron., Syro-bex. 4 Syro-
bex. •:• ^—IS-XLo ))cio U>i-*.i . >^,oi. £useb. Emis. apud
Montef., et Cod. 135 in marg. : "Οτι (Ιστίον δ« οτι Cod. 135)
6 Έβρα'ιος και ό Σύρος και ό (ό om. idem) Σύμμαχος παρά ρ
ίτη att ytvtaXoyu' και υποδείγματος IrtMT, «π* αΰτοΰ τοΰ Αδάμ
γίγραπται σλ' ytwav (σλ' ίτών ytvvq idem) τόι/ Σήθ' ό Εβραίος
ρ\'' προστίθησι δ« αντα (ίς ύπόΧοιπον ζωής τοΰ Αδάμ. Hieron. :
" Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris codd.
ducentorum et quod excurrit annorum genuisse quis dici-
tur, in Hebraeo babeat centum annoe, et reliquos qui
sequuntur." 6 Cod. 127: Οί λοιποί- ώ. Hieron. :
" Quia in ducentis erraverat, consequenter bic posuit sep-
tingentoe, cuui in Hebraeo bic habeatur octingentos."
-Cap. V. 26.]
GENESIS.
και Ιννακόσια (τη. Ά. Ιννακόσια Ζτο? καϊ
τριάκοντα eroy. e
6. Π2ψ Γ\Ηψ TO0 βίΟΠ, Ο'.πίντ* καϊ διακόσια
€τη. Οί λοιποί- 4κατον και π4ντ(. 7
7. rro πϊνώ n:btn α-οψ νηψ. θ'. eVra cr^
και επτακόσια (Ο ι λοιποί- ωζ 9 ).
9. Π2ψ Π^ψη. Ο'. €7^ 4κατον Ινν^νήκοντα (Οί
λοιποί• ^ β ).
10. Π29 ΓΡΙΚΏ Π:ΏψΊ. Ο', καϊ επτακόσια (Οί
λοιποί- ώ 10 ).
13. ΓΟψ ΠΐΝΏ JXDttft. Ο', και επτακόσια (Οί
λοιποί- ώ 11 ) Ζτη.
14. jy<5> "«Ο^ξ Vn^. Ο', καϊ kykvovro πασαι αϊ
ήμίραι Καϊνάν. Aliud exempl. iyivovro olv
•πάντα οί χρόνοι Καϊνάν.
15. Π# D-^tpi ETOtf ϋΌΠ. Ο'. π4ντ€ και d£f
/coj/ra και 4κατον (Οί λοιποί- £e 13 ) ϊτη.
16. π:φ γπνώ mto π:ψ onAif. Ο'. ^
τριάκοντα καϊ επτακόσια (Οί λοιποί- ωλ 14 ).
19. ΠΊΝΩ ϊ~Τ^ψ. Ο', όκτακάπα. (Ο/ λοίποι'•)
20. π;φ nfo*Q φηΊ Π2ψ D^tm D?rm?. Ο'.
ίύο /cai 4ξήκοντα και ίννακόσια (Οί λοιποί-
^μζ ιβ ) "η.
22. DVT^rrnN ^flDn ^nn^. £/ ambulabat
(vitam degebat) Enoch cum Deo. Ο', (ύηρίστησί
Sk Ένωχ τω θ(ω. Ά. και π€ρκπάτ(ΐ Ένωχ
σύν τω θεω. Σ. (και) άν(στρ4ψ(το . . , 17
24. π^νγγγιν "τοπ ^nn^. α. καϊ ϊύηρί-
στησζν Ένωχ τω θ*ω. Ά. και π(ρκπάτ(ΐ
Ένωχ συν τω θεω. Σ. και άν€στρ4ψίτο
Ένώχ . . , 18
25. πχό πνώί Π3ψ D^;btm ynrc. θ', frr* «*>/
<αί 4£ήκοντα καϊ εκατόν. Οί λοιποί- 4πτά
καϊ όγδοήκοντα ίτη καϊ έκατον ίτη} 9 Τό
Έβραϊκον καϊ το Έαμαρ(ΐτικόν (καϊ ΐζησί
Μαθονσάλα) ίτη ρπζ (καϊ (γέννησε τον Αά-
/"Χ)• 20
26. njtf ηΐΝΌ yntri rntf cnjtaBft crrm?. θ'.
δύο καϊ οκτακόσια Ζτη. Alia exempl. δύο καϊ
όγδοήκοντα £& ίτη 4 καϊ επτακόσια ίτη. 21 Οί
Γ" ομοίως (δύο καϊ όγδοήκοντα κ. τ. 4.). Οί
Ο', δύο καϊ οκτακόσια Ζτη. 22 Τό Έβραϊκον
καϊ το Έ,αμαρζιτικόν' (καϊ (ζήσε Μαθονσάλα
μετά το γεννήσαι αύτον τον Αάμεχ) δύο καϊ
όγδοήκοντα καϊ επτακόσια ίτη. 23
Epiphanius De Mens. et Pond. ρ. 1 5 9 C. Idem p. 1 5 9 Β :
Κίΐται (ν αρχί} της Τ(νίσ(ως' ovafti άδαμ σάλωΐ\μ σαμηωθσανά,
ο ίρμην(υ€ται, ω και Άκ. ηκολονθησι, και ίζησ(ν Αδάμ τριάκοντα
eros και ίννακόσια ϊτος. Ubi haec, ovatd άδάμ σαλωΔμ (rectius
σαλωο-ίΐ /i), e ν. 3 male huc translata sunt. Deinde pro
σαλωϊιμ σαμηωθσανα in versione Epiphanii Syriaca (Mus.
Brit. MSS. Addit. 17,148) emaculatius legitur: σαλωάμ
σανά ονθΐσαμηωθ σανά (.Μ^ο LcLA^i^olo \ ' ορ r> - \ " Ν. m >
Ιη textu LXXvirali Syro-hex. legit: (ννακόσιαΐτη κα\ τριά-
κοντα ΐτη, invitis libris Graecis. 7 Syro-hex. >*>.,ot
•> A -o ..0 J)oo jo^A.v Cod. 135: Οί λοίποί* pt (non, ut
Cod. 127, pY<). ' 8 Codd. 127, 135. » Cod. 135.
Miuue probabiliter Cod. 127: Οί Xomot'• ^7. 10 Cod. 127.
11 Idem. In v. 12 reliquos interpretes ίβΒομήκοντα pro
ίβδομήκοντα και ίκατυν posuisee quivis videt. 12 Syro-
hex. in textu: .^ 1 „.x>» wo»ql_iJs) v oo>\3 s us>^-aoi 000»,
reclaniantibu8 libris Graecis; in marg. autem: oooto
♦ ^ i » o > ©»fcoo<L. ^oo^Xa. 13 Cod. 127. 14 Idem.
16 Idem, sine titulo. 1β Idem. 17 Syro-hex. ./•
•> Joot ^Sakoe .^o •> )o^ jp_x ^o, 1 .. )oot ^oooo.
Cod. 38 in textu: ntpunaTti 8i (Ένωχ) σύν τω θ(ώ. Cf. ad
ν. 24. 18 Codd. 127, 135. Mattbaei e Cod. 127 ex-
SCripsit : Σ. κα\ άν(στρίφ(το Ένωχ καταβα'ινων ; ubi VOX κατα-
βαίνων est glossa etymologica nominis *\ap*b, cum lectione
Symmachi male confusa. Syro-hex. in marg. eadem habet
quae ad v. 22, nisi quod ^Sot&oo sine puncto diacritico
jacet. (Ad Sym. cf. Hex. ad Psal. xxv. 3. xxxviii. 7.
-Μ i<-li. ii. 7.) 19 Syro-hex. ^jj^oio ^a*. \s>*».y ^^.ot
♦ Ljl*. Ji^oo \ . 1 H. Arab. in marg. : " Interpretati sunt
reliqui: centum et septem et octoginta annos." Sic in
textu (sine priore rn;) Codd. I, X, 15, 16, alii. *° Mon-
tef. e scbedis Combefisii. 2I Sic Syro-hex., et (sine
•)K ϊτη 4) Ald., Codd. I (voce όγδοήκοντα, teste Grabio, recen-
tissima manu, sed sine dubio super antiquas literae scripta),
X, 1 4, 1 5, alii. w Syro-hex. in marg. w Montef. e
scbedis CombefisiL Hieron. : " Famosa quaeetio et dis-
putatione omnium ecclesiarum ventilata, quod juxta dili-
gentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium
Mathusala vixisse referatur. . . . Restat ergo, ut quomodo
in plerisque, ita et in hoc sit error in nuraero. Siquidem
et in Hebraeie et Samaritanorum libris ita scriptum reperi :
Et vixit M. centuni octoginta septem annis, et genuit L.
22
GENESIS,
[Cap. V. 29-
29. TttSSTCfi. Et de labore gravi. Ο', και άπο
Των Χνπών (Σ. κακοπαθ€Ϊας Μ ).
Cap. V. 7• &• Η 4 ^ 7 ™"* * α * Ιιπ ακ6σία « τ, 7•
8. •)£ ίτη 4 δώδεκα και εννακόσια ίτη. ίο. πεντε-
καίδεκα ίτη και Ιπτακόσια •)£• ίτη 4. ΕΙ. £<• Ιπ| ^
πί^τί καί εννακόσια ίτη. 13. τεσσαράκοντα ίτη
και επτακόσια >% ίτη 4. 15. TreVre >£• ετη ^ και
ίζήκοντα και Ικατον ίτη. 1 6. ίτη τριάκοντα και
επτακόσια £ζ ίτη 4. \η. ίτη (fort. τ ίτη 4) πέντε
και εννενήκοντα £(• ίτη 4 και οκτακόσια % ίτη 4.
1 8. δύο και εξήκοντα ίτη και εκατόν •% ίτη 4.
2θ. δύο και εζήκοντα ίτη και εννακόσια >£• ίτη 4.
23• πέντε και εζήκοντα ίτη και τριακόσια ^ ίτη 4.
25- ί*τ& f αί Ιζήκοντα ^ ίτη 4 και εκατόν ίτη.
ΐη. εννέα και ίξήκοντα >£• ίτη 4 και εννακόσια ίτη.
28. οκτώ και όγδοήκοντα ££• ίτη 4 και εκατόν ίτη.
30. πέντε και έζήκοντα ίτη (fort. ££• ίτη 4) καϊ πεν-
τακόσια ίτη. 3 1 • τρία *°" πεντήκοντα ίτη καϊ
επτακόσια ^ ίτη 4?*
Cap. VI.
ι (Hebr. ν. 32)• t^ V^l• Ο', και εγεννησε (alia
exempl. add. Νώε 1 ).
3 (vi. 2). ai*?n η^η-ΠΝ D^wn-^n wrrn,
Et viderunt filii Dei (Sethitae) filias hominum
(Cainitidas). Ο', ίδόντε? δε (οι) νιοι (alia ex-
empl. οι άγγελοι 2 ) τον θεον τα? θνγατερα? των
ανθρώπων. Ά. ίδόντε? δε οι νιοι των θεών
τα? θνγατερα? των ανθρώπων. 3 Σ. και ίδόντε?
ol νιοι των δνναστενόντων τα? θνγατερα? των
ανθρώπων. 4, θ. και ίδόντε? νιοι τον θεον . . . 6
4 (3)• D i^ Ώ Ί81 Τ^ Ί P"1?W. Non imperabit
(β. humiliabitur) spiritus meus in homine in
perpetuum. Ο', ov μη καταμείνη το πνενμά
μον εν τοΐ? άνθρωποι? — τούτοι? 4* ει? τον
αιώνα. Σ. ον κρίνει το πνενμά μον τον? άν-
θρώπον? αίωνίω?. 7
5 (4). U'Mli Grassatores (gigantes). Ο', θ. οι
δε γίγαντε?. Ά. οι επιπίπτοντε?. Σ. οι
βίαιοι. 8
Et vixit Μ., postquam genuit L., septingentos octoginta
duos annoe, et genuit fitioe et βΐίαβ. Et fuerunt onines
dies M. anni nongenti eexaginta novem, et mortuus est.
Bt vixit L. cenium octoginta duobus annis, et genuit Noe.
Α die ergo nativitatis Mathusalae usque ad diem ortus
Noe sunt anni trecenti sexagiuta novem: liis adde Bex-
centos annos Noe, quia in sexcentesimo vitae ejus anno
factum est diluvium : atque ita fit, ut nongentesirao eexa-
gesimo nono vitae suac Mathusala mortuus sit, eo auno
quo coepit eeee diluvium." Ceterum in v. 28 solus Arab. 2,
ut videtur, juxta Hebraeam veritatem duo pro octo habet,
invito Syro-hex. M Syro-hex. ♦ )*3»α^> .«». Cf. Hex.
ad Gen. iii. 18. Psal. xv. 4. » Syro-hex.
Cap. VI. « Sic Corap., Codd. III, X, 14, 15, 16, alii, ct
Syro-hex. ' Sic Codd. III, 37, 72, 75. Syro-hex. ia
marg. ♦UJL*>- S.Cyril. in Cat. Niceph. p. 129: οί&αμ*ν
Λ» ότι τω* αντιγράφων τινά πίριίχα σαφώς' Ibovrts i( οι ayyt-
λ<Μ τον θ*ον τάί θνγατίρας των ανθρώπων, Procop. ΐη Gen.
J). 249 : γράφίται και Syythoi θίοΰ' και φασί τιν€ς ras αποστα-
τικας αντον \<γ*ιν ουνάμ€ΐς. 3 Montef. β SchedlS Conibe-
fisii et Catenis MSS. Sic Cod. 130, et S. Cyril. ibid.
Cod. 127 affert: Ά. οι υίο» των Λών. Syro-hex. \- « ^ ./.
♦ )oi!Vt. * Montef. ex iisdem (cum υΐοϊ pro ol vlo\, et
var. lect ονναστων). S. Cyril. ibid. : 2ύμ. b* ai άντι τον,
νιοι των βίων, tKO*b\»Ktv t οί νιοι των οχινασπνόντων. Protop.
in Gen. ρ. 251: 6 δί Συμ., οί νίοι των δυναστ€υόντων, (ξίδωων'
άντ\ του, των αγίων των νπ6 θίον προς τους άνθ(στηκότας Οννα-
μονμίνων. Etiam Cod. 1 2 7 : 2. ol vlo\ των 8υναστ(νόντων.
Denique Syrus noster : ♦ h^»N»? U^> •»»• Hieron. :
" Verbum Hebraicum eloim communis est numeri ; et
D&U8 quippe et dii similiter appellantur: propter quod
Aq. plurali numero filios deorum ausus est dicere, deoe
intelligens sanctoe sive angelos. Deus enim etetit in eyna-
goga deorum; in medio autem deos discernit (Peal. lxxxi. 1 ).
Unde et Sym. istiusmodi sensum sequens, ait: Videntes
filii potentium filiae hominum, et reliqua." 5 Montef.
Syro-hex. affert: θ. και (Ι&όντΐς) vlo\ τον θ*οΐ> (Jc&v? M»o).
Obelue est in Syro-hex. 7 Nobil. et Catenae MSS.
apud Montef. Sic Codd. X (cum μη κρίνη), 130, 135 (cum
fts αιωνίονς pro αιωνίως). 8 Codd. X, 127, 130 (cum οί
(π. ήσαν eVt της γης), 135• SjTO-hex. ♦ ^ * λη> ? .QJO» .(.
•:• 1 ί « ^, η -> ^-.^λ»» .ω» .»». Hieron. : " In Hebraeo
ita habet : Cadentes erant in terra in diebue illis, id est,
annaphilim . . . Pro codentibw sive gigantibue, violentos
interpretatus est Sym." Idem in Comment. ad Jesai.
lxvi. 7 : " Geneeeos quoque narrat liber, quod postquam
coeperunt homines multi fieri, qui numcrus semper in
vitio eat, et filiae eis natae suut, acceperunt eas, non
angeli, sed filii Dei, de quibus orti sunt gigantee, sive ut
in Hebraeo scriptum est, imnarrovrtt, id est, irruenies."
-Cap. VI. 17 (16).]
GENESIS.
Μ
5(4). σηΙΰΠ, 7/<>roe*. CK. ο/ γίγαντες. Ά. (ο/)
δυνατοί. Σ. (ol) βίαιοι. 9
6 (5). SH Ρ1• Omnino malus. Ο', επιμελώς επι
τα. πονηρά. Ό £ί 'Κβραιος άντι τον, επι-
μελώς, φνσικον τον άνθρωπον επι τα πονηρά
εκ νεότητος αντον. 10
Ο^ΓΓ/ί. Τοίο die. Ο', πάσας τάς ήμερα?.
ΌΈβραΐος- καθ' ήμεραν. 11
7 (6). \ρκη οινπ-™ rtonns rnm bhfi
\ / 1 ν at τ τττ ν ττ• τ: ν τ —
^ff^i ^f&JZ• Et penituit Jovam quod
fecisset hominem in terra, et doluit in corde
SUO. Ο', και ενεθνμήθη (Ά. μετεμελήθη. Σ.
άπεστρεψεν 12 ) 6 θεός, δτι (ποίησε τον άνθρω-
πον επι της γης, και διενοήθη >g kv τ^καρδία
αντον <4} ζ Ά. και μετεμελήθη κύριος, δτι
εποίησε τον άνθρωπον επι της γης, και διε-
πονήθη προς καρδίαν αντον. 1 *
8 (7). ^?Π: *f, Ο'. 8 φι ^νεθνμήθην (alia exempl.
εθνμώθην 16 ). Ά. δτι μετεμελήθην. 16
10 (9). y?™?n Β^ΗΙΤΤΙΝ. Ο', τω θεώ ενηρε-
στησε. Ά. aw τω 0*ω περιεπάτει. Σ. τ£
0eo> επηκολούθησεν. 17
14 (13). V£. Ftnw. Ο'. καφόΓ. Ά. τέλος. Σ.
15 (η). *ΐρ!ΠΒ}. Arbores piceas. Ο'. €< ξύλων
τετραγώνων ("Αλλος• άσηπτων 19 ). "Αλλος- εκ
ξύλων κέδρινων?
ntoitt) Df»Jp, Nidulos facies. Ο', νοσσιάς
ποιήσεις. Σ. καλίά? ποι^σί*?.* 1
CnWj• -#' oblines. Ο', και άσφαλτώσεις.
Ά. (και) άλοίφ^σΈίί. 2 *
Ί03η. P, ce . Ο', ττ/ άσφάλτω. Ά. αλοιφή.™
16 (15). ΠηηΠ . . . ΠΓ)Μ . Eam . . . arcae. (Υ. τήν
κιβωτόν . . . της κιβωτόν. Σ. (το) ίλαστήριον . . .
(τον) ίλαστηρίου. 2 *
17 (ι 6). ΓΟΓ)7 TTEVn ΊΠ&. Z W roen (fenestras)
facies arcae. Ο', επισννάγων ποιήσεις τήν
9 Cod. 135• Syro-hex. ■ ^ ^f .«β »U>h• Ν . Γ» ./•
» U -»fr. fl . a . Minus emendate Cod. 127: Ά. δυσίατοι. Σ.
βίαιοι. Cod. 130 autcm ad yiyawts in priore loco post lec-
tionem Aquilae continuat : "Αλλο»• δυσίατοι, βίαιοι. £tiam
Nobil. ad priorem locum mendose affert : Ά. oi (πιπίπτοντίς,
oi βίαιοι. Σ. ο'ι δυσίατοι βίαιοι. Pro δυσίατοι Scharfenb. in
Animadv. ρ. 5 δυνατοί emendabat, sed minus probabiliter
Symmacbo vindicabat. Cf. Hex. ad Gen. x. 8. Amos ii. 16.
10 Procop. in Gen. p. 253. Cf. ad Cap. viii. 21. ° Idem
p. 252 : €τιμ(λώς eVt τα. πονηρά καθ' ημίραν. τό, πάσας τάς
ημίρας, τό Έβραϊκον ουκ (χ(ΐ. u Nobil., Codd. 127, 1 36•
Cod. 130 : Ά. και μ*τ(μ(λήθη κύριος. Σ. και άπίστρίψίν. SyrO-
hex. affert: •> «oiUo .(. Procop. ibid. : κα\ τό ίνΐθυμηθη
δ* τό Έβραϊκον (\ti δκνοηθη ή προσίσχιν, ΐνταΰθα μόνον" άλλα-
χοϋ θ€, €Ϊ που ΐχίΐ, μίτ(μ(λήθη δηλο'ι, η παρ*κληθη. IS Sic
Codd. 127, 130 (in marg.), et sine aster. Cod. 78, Arab. 1, 2.
Syro-hex. pingit : •Χ• και δκνοήθη iv ijj κ. αυτοί, eine cuneolo.
M Sic Catenae MSS. Regiae ( = Cat. Nicepb. p. 134) ex
Diodoro Tharsensi, quae omnes 6 6W pro κύριος venditant.
Correximus e Cod. 130. " Sic Codd. I, III, 33, 55,
alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. (U ^n ..lj). 1β Codd. X, 135.
Syro-bex. ♦ ^olll? ./. " Sic in Ed. Rom. et codd.
nostrb."— Montef. Immo Nobil. notat : " L[iber] V[etus-
tus]: oVt μ(Τ(μ*\ήθην" et sic in t.xtu Ald., Codd. 31, 68,
alii. » Codd. Pveg. 1871, teste Moutef. (=Cod. 64
Holmeeii, qui ex eo mutile exscripsit : Ά. συ» τψ 6ta\ ....
τω θ*$ ΐ'πη . . .), 130. Paulo aliti-r Cod. Χ: *A. Σ. σν» τω
0€ω π€ρΐ€πάτ(ΐ. Nobil. afiFert: Scbol. συν τψ θ. iript«raV<».
τω $tf ίπηκολούθησίν. 18 Nobil., Codd. 64, 13O• Cod. Χ
affert: Ά. t«Xos. Syro-hex. ♦ )—o .u» ♦ j *\ \c\.*. ./.
Cod. 135 in marg. afiert: Ό 'Εβραίος καϊ 6 Σύρος, πίρας ή
τίλος η πλήρωμα. 1β Cod. Χ in marg. άσίντων, Β. άσίπτων,
teete Holmesio. (Griesbacb. ex eodem exscripsit : 'Α. άσίν-
των, s. άσίπτων.) Duplicem lectionem, eV ξ . rrrp. άσηπτων,
habent Codd. 20, 56, alii. *° Sic Cod. 56 in marg. cum
Onkelos et Graeco-Venet. Procop. in Gen. p. 256 : ποίησον
δ( σίαντω, φησ\, κιβωτόν « ξύλων άσηπτων rj κ(δρίνων' 6 Εβραίος
τό, Τΐτραγωνων, φησ\ν Μ πλακών πνξίνων. Unde Montef.
eruit : *Αλλο* • Μ πλακών πνξίνων. Denique Hieron. : " Pro
quadratis ligois, bituminata legimue in Hebraeo." n No-
bil. Procop. in Gen. p. 257 : νοίίσθω δ* καθ' ίκάστην όροφην
όπόλαμβανόμ*να χωρία νπίρ του χωρίζ*σθαι τα άνομοιβγίνη ζϋα,
antp καλ£~ι νοσσιάς, 6 Μ Σύμ. καλιάς. Μ Nobil., Cod(L 64,
127, 130• "Ιη Cod. Regio 1871 optimae notae legitur
άλοιφώσης . . . quae lectio non spernenda." — Afontef. Sic
Cod. 64, teste Holmea. B Nobil., Codd. X, 64, 127,
13©. Syro-hex. ♦).. «v>-> ./• * Montef. ad "IB33
(v. 15) affert : Σ. ίλαστηρίω, cum notula : " Lectiouem Sym-
macbi exscripaimus ex eodem Cod. Regio 187 1 [=Holme8.
64]. Habuerat autem ille, ίλάσ<ΐί Ίλαστηρίω . . sed primam
u
GENESIS.
[Cap. VI. 17 (16)-
κιβωτόν. Ά. μεσημβρινά (ποιήσεις) rfi κι-
βωτφ. Σ. διάφανες ποιήσεις . . Μ
17 (ι6). nnQI. Et ostium. Ο', τ^ δε βιίρα»'.
Ά. dWy/xa. Σ. θ. θύραν»
ntol»n D^Stm D*]E DTinn. Infima, se-
τ * • ~ * Π /
cwnrfa <?/ /er/ta (cubicula) facies eam. V .
κατάγαια διώροφα καϊ τριώροφα ποιήσεις αυ-
τήν. Σ. κατά δίστεγα και τρίστεγα ποιήσεις
αυτήν} 7
19 (ΐ8). ΤΡ^ 1 **. Ο'. τήν διαθήκην (Ά. Σ.
σννθήκην 29 ) μου.
20 (19)• T'C r ^?^• Ε* ab omni ™ vente • 0• και
άπο πάντων των κτηνών, και άπο πάντων των
ερπετών, και άπο πάντων τών θηρίων. Alia
exempl. και άπο πάντων τών θηρίων, -τ και
άπύ πάντων τών κτηνών ^, 29 Ά. Σ. (και άπο
πάντων τών) ζώων. 30
Cap. VI. 18. και δσα εάν — |Η επι της γ?}?. 31
Cap. VII.
4. WJpV TON OV•'?" 1 ''?"*" 11 ?• Omnem substan-
tiam quam feci. Ο', παν τδ ανάστημα δ
εποίησα. Alia exempl. πασαν την εξανά-
στασιν ήν εποίησα. 1
8. Ο'• +και άπ6 τών πετεινών τών καθαρών, και
άπύ τών πετεινών τών μή καθαρών (4). 2 Alia
exempl. (— ) και άπο τών πετεινών (4). 3
F|fyrr]Efi . Ο'. Vacat. £(• και άπο τών πετει-
νών 4.*
11. "tojrnynttn. Ο', εβδόμη και είκάδι. Οι
λοιποί- ζ και ΐ. δ
Π1Ί DVMI. Oceani magni. (Υ. της αβύσσου
££. της πολλής 4*
Ϊ^Π$$1. Et cataractae (Anglice, flood-gates).
Ο', και οι καταρράκται (potior scriptura κατα-
ράκται). Ά. Σ. (και) αϊ θυρίδες. 7
12. Οψ*Π. Ο'.δύετός.'Ά.ίμβρος. Έ.χειμών*
vocem omisit scriba Regii codicis." Ad 777 άσφάλτω Holmes.
e Cod. 1 30 exscripsit : Σ. ΐλαστηρίου (integra lectio est : *A.
ά\ο*φησ(ΐς αλοιφή. Σ. ΪΚαστηρίου), notans : " Hoc referen-
dum, ut videtur, ad της κιβωτού, infra; et ex adverso lineae,
in qua sunt istae voces, Cod. 64 habet Σ. ιλαστηρ . . . [non,
ut Montef., ίλαστηρίω]." De Cod. 127 idem testatur Mat-
thaeius : " άσφάλτω] Άκ. αλοιφή. Montef. ad h. 1. ex Sym-
macho laudat ΐλαστηρίω. In nostro cod. autem legitur
paulo inferius, casu, ut videtur, quarto, ex adverso vocab.
κιβωτό», 2ύ. ίλαστηριο»." Postremo SyTO-hex. ad την κιβω-
τό» (ν. 1 6) lectionem refert: Σ. ίλαστηριον (\*jdql~ kw*»).
Hie non obetantibus, si quis, suadente Hebraeo, Monte-
falconio calculum adjecerit, a nobis quidem non culpabitur.
** Nobil. afiert: *A. μεσημβμ ινόν. Σ. διάφανες ποίησες. Cod.
Χ: Σ. διάφανες. Ά. μεσημβρινό» tji κιβωτω. Cod. 130: Ά.
μεσημβρινό» ποιών κιβωτω. Σ. διάφανες. Cod. 1 35 : ^. διά-
φανη (eic). *Α. μεσημβρινό». Tandem Syro-hex. : Ά. μεσημ-
βρινόν (\»ιγ\ .i). Σ. διάφανες ();_ο»->). Hieron. : " Pro βΟ
quod eet, coUigene /acies arcam, m Hebraeo habet, meri-
dianum facies arcae, quod manifestius interpretatus est
Sym., dicens διάφανες, hoc eet, dilucidum facies arcae,
\o\enafenestram intelligi." * Procop. in Gen. p. 259 :
Mcra δε τοκ κατακλυσμό» παρετηρησαμεν στι ούκετι ώς εν τοίί
ανωτέρω θνραν άνεωξεν 6 Νώ», άλλα θυρίδα (Cap. viii. 5), «"»
άποστείλη tof κόρακα. Βίαιον δε Ttf την παρατηρησιν νπελάμ-
βανεν, u μη και αϊ λοιιται «*δόσ*« favrtpov μίν θυρίδα περιΰχον
άνοιγομίνην υπό τοΰ Νώί, πρότερο» δί θύρα» η Άνοιγμα (λεγον
προστεταχεναι τον θεόν τω HSet ποιησαι εκ πλαγίων της κιβωτοϋ.
θύραν μεν γαρ 6 θεοδ. και Σι/μ., άνοιγμα δε 6 Ακ. εποιησε.
27 Idem ibid. ρ. 257 '• τούτο δε κα\ ό 2νμ. σαφώς εξίθετο
ειπών' κατά τα δ. και τρ. ποιήσεις αντην, (Eadem habet Cod.
135 in Commentario, sed om. τά.) Codd. X, 64, 127, 130
(sine nora.), 135 : Σ. δίστεγα κα\ τρίστεγα. 28 Syro-bex.
* \sn, . «S. .^flo t (, Cod. X affert: Ά. σννθηκην μου μετά.
σου. w Sic Syro-bex., et sine obelo Cod. 55, Arab. 1.
Praeterea clausula, κα\ από π. τ. ίρπετών, desideratur in
Comp., Codd. 15, 18, aliis. " Nobil., Codd. X, 130:
Ά. Σ. ζώων. Cod. 135 : Σ. ζώων. Syro-bex. ex vestigiis in
loco male babito: ♦ JLaJL*.? .40. 81 Syro-hex., ubi
pro ^fcs^f-^ .{» fortasse pingendum Vfcw »( — ?.
Cap. VII. x Sic Comp., Codd. 14, 15, 16, alii. Codd.
127, 130 in textu: πασαν την εξ. ην ε'π. ; m marg. autem :
παν τό άνάστεμα δ ε'π. Montef. edidit: *Αλλοί - πασαν την
άνάστασιν ψ επ., quae lectio est in Codd. I, 55, 71.
2 Cod. X, absente metobelo. s Sic sine obelo Syro-hex.,
et super raeuram Cod. III. * Sic Syro-hex., Arab. 1,
et sine aster. Comp., Codd. I, III, 71. 6 Cod. 130.
Syro-hex. ♦ JL» jtduk? ^Xo». β Sic Syro-bex., Cod.
127, et sine aster. Arub. 1. 7 Nobil. Codd. 127,
130: ΟΙ λοιπό) και Σ. αϊ θυρίδες. Syro-hex. ♦ )θΛΟ .*£θ.
8 Codd. 64 (cum mutila scriptura), 127, 135.
-Cap. VIII. L]
GENESIS.
14. ΓΤ3Π. Ο'. Vacat. % αυτοί*. 9
^3?ΓΓ73\ Ο', και πάν Spvcov π(Τ€ΐν6ν (alia
exempl. πτ^ρωτόν 10 ). Alia exempl. και πάν
πίΤ€ΐνόν. η
Ρ)]3'73 "TiQS 73. Omnes aves omnium ala-
rum. Ο'. Vacat. Alia exempl. πάν Spvtov
% πάν πτίρωτδν «4. 13
15.ϊη-Ί^Ν. O'. h$k<rri. t.biUru"
20. ^?5• Invaluerunt. Ο', ύψώθη. Ά. ivtSv-
ναμώθη. Σ. ίπΐκράτησεν. 1 *
Ε^ΠΓΤ. Ο', πάντα τα. Ορη τα. υψηλά. Alia
exempl. — πάντα «ί τα ορ»7. 1δ
22. VBM3. In naribus suis. Ο'. Vacat. Alia
exempl. kv ρώθωσιν αύτοϋ} 9
"ϊΐΡΝ 73Ό. _Ε# o?nwi quod erat. Ο', καί πάι/
ο (alia exempl. πά? δ? 17 ) ην.
24. *■*?£$. Ο', και ύψώθη. Ά. {και) έδυναμώ-
θησαν. Σ. (και) έπβκράτησεν. 19
Cap. VII. 3• -τ των καθαρών 4. —και άπο των
(sic) π€Τ(ΐνων — 0ι;λί/ (^). 1β 4• τ «V•* ^ (πάγω. 90
14. κατά ylyor ^ αυτών 4. κατά γένος >>£ αύ-
τώί/ «4. κατά γένος •%- αύτοΰ 4. κατά γένος £& αυ-
τού 4. n iy. — καϊ Τΐσσαράκοντα νύκτας 4.**
Cap. VIII.
1. "^?3£ϋ• Et transire fecit. Ο', και έπήγαγιν.
Ά. Σ. και παρήγαγαν}
0«|ΕΓ| iiSttJj. £f desederunt aquae. Ο', καί
έκόπασ* τδ ίίωρ. Ά. (καί) εστάλησαν (τά
ύδατα). Σ. (*at) ίλώφησαν {τά ύδατα). 2 θ.
και (κόπασα . .
2. VtDD^. Ε/ clausi sunt. Ο'. καΣ έπίκαλύφθη-
σαν (alia exempl. άπ€καλύφθησαν 4 ). Ά. και
Ινεφράγησαν. Σ. <αί έκλίίσθησαν. 6
3. afch "Τ>7Π ΥΊΚΓΤ 7^Ώ. De superficie terrae,
magis magisque recedentes. Ο', πορςυόμ^νον
άπο της γης (alia exempl. add. έν(δίδου β ).
4. οϊ• n^nrqneia. σ. 4£tyg ™i tfaefc. o/
λθ17ΓΟΓ ίτττακαι&ίκάτΐ] . .
9 Syro-hex., et sine aster. Cod. 135. 10 Sic Codd. 15,
37, alii, et Reg. 1871 in marg. ll Sic Ald., Codd. I,
III, X, 16, 18, 31, alii, et Syro-hex. 12 Sic Syro-hex.,
et sine aster. Codd. 18 (cum nertuAv pro πτ^ρωτον), 25, 38,
alii. Emendatius pingendum erat: %παν Spvtov πάν nrt-
ρωτόνΊ; sed cum Syro consentit Arab. 1. 13 S. Au-
gustin. in Locut. 20, a Flaminio Nobilio citatus : " Non
refertur in quo, nisi genus subaudias, id est, in quo genere.
Nam si in carne subaudiremus, in qua fuerat dicendum,
quod solus interpres Sym. dixit." M Nobil. Ιδ Sic
Syro-hex., et sine obelo Cod. 58. Praeterea τά ίψηλα otn.
Comp., Codd. VI, 15, 16, alii, et Arab. 3. w Sic Cod.
J 35• Syro-bex. ci» \ .♦ )•,• - - » -* Cod. 64 in marg. :
•X tvp<o . . , ut videtur, exciso reliquo. 17 Sic Comp., Ald.,
Codd. III, VI, X, 1 4, 1 5, 1 6, alii, et Syro-hex. 18 Codd.
127, 130. Cf. Hex. ad Job. xxxvi. 9. Psal. lxiv. 4. Au-
gustin. Quaest. in Gen. Lib. I, Qu. II : " Exaltata est aqua
euper terram CL diee. Aquila, obtinuit; Symraachus,
praevaluerunt, id est, aquae; n ubi nomina interpretum
inter se permutata esse videntur. Idem probabiliter acci-
dit Syro nostro, qui affert: Ά. κα\ ίπΐκράτησαν (o»d*Jo).
Σ. κα\ ίδνναμώθησαν (ci\ . .»1(θ). 1β SyTO-hex. Ιη ροβ-
teriore lectione deest metobelus ; obelus autem non prae-
mittitur duabus lineis quae continent των wtrtivwv — θη\ΰ.
20 Idem, et cum ^r Arab. 1. Sl Idem. In quarto
tom. I.
loco αυτού est in Ed. Rom., eed abest a Comp., Ald.,
Codd. I, III, X, aliis. 22 Idem.
Cap. VIII. x Syro-hex. ♦ i-A-i.!o .»» .}. Cod. 64
affert: Ά. Σ. Ttaprry. . . Codd. 127, 130: *A. naprryayrv.
3 Nobil., Codd. 64 (mutilus), 130 (cum ίλώφωσαν). Cod.
127 affert: Ά. ('στάλισαν. Σ. (fort. θ.) ίκ6πασ(. Schleus-
ner. in Nov. Thes. s. v. : " Vocab. στίλλίσ^αι, de aquis
usurpatum, notat discedere, deserere terram, defluere. Mon-
tef. ('στάλησαν male transtulit, coercitae sunt." Immo recte
babet coercitae suiti, neque aliter cepit Syrus noster, ver-
tens: ♦ oja-oii|o .^. 3 Syro-hex., qui in textu pro
(κόπασ(, ϊκοψί (λ λ m9>) interpretatus est (cf. noe in Hex.
ad Thren. iii. 45), in marg. affert: ♦ awo .1. Cf. Hex.
ad Job. iii. 17. 4 Sic AkL, Codd. III, 32, 75, alii,
invitis Hieron. et Syro-hex. 6 Codd. X, 64 (mutilus),
127 habent: Ά. ίκφράγησαν. Syro-hex. ♦ o^a|S~flD(o .(.
Minus emendate Nobil., Cod. 130: *A. άτίφράγησαν. Sym-
machi lectionem non memorato auctore posuit Montef.
Hieron. : " Pro revelatis fontibus, clausos et obturato»
omnes interpretes transtulerunt." β Sic Ald., Codd. I,
III (cum (vtdibov το ΰδωρ), X, i6, 18, alii, et (cum ατό της
γ. πορ.) Cod. 85, Syro-bex. T Syro-hex. j-Di-»? ^^ot
♦ yai.Uo. Cod. 64 (mutilus) : Οί λ. . ." Cf. ad Cap.
Μ
GENESIS.
[Cap. VIII. 4-
4. ΒΊΊΝ. Armeniae. Ο', τα 'Αραράτ. ΟΙ λοι-
ποί• 'Αρμενίας. 9
5. "ΛΟΓΓ) "TpTH Vn. Erant magis magisque de-
crescente». Ο', ήλαττονοΰτο. Alia exempl.
πορευόμενον ήλαττονοντο. 9
6. Ϊ>?Π. Fenestram. Ο', τήν θυρίδα. Alia exempl.
r^v 0ιίραι/. 10 Ο/ λοιποί' την Θυρίδα. 11
7. 1"$*ΓΓΤ1Ν. Ο', ror κόρακα, -τ του ιδεΐν ει /ce/co-
7ra/C€j/ το ί/όωρ «4. 13
2*1*17) Ν*ΙΣΓ ΝΕ|Η. Ε/ «riif exeundo et redeundo.
Ο', και εζελθών, — οόκ «* άνεστρεψεν (alia ex-
empl. ούχ ύπεστρεψεν 13 ). Ό Σύρο? και ό
1 Εβραίος• ύπεστρεψεν. 14
8. ΠΌΙ^Π t» ^JTO. Ο', άπδ ττ;? yijy. Alia ex-
empl. άπο προσώπου της γης. 15
11. PyTO ΙιΗ ιι /ij. Folium olivae recens. O'.
0ιίλλθί/ (Σ. 0αλλδί/ 1β ) ελαίας κάρφος.
13. Πρ3Ό"ΠΝ. Operimentum. Ο', τήν στεγην.
Ά. Σ. τδ κάλυμμα. 17
17. Y"W1 ^nttTj. ^ abunde fetum edite in terra.
O'. Vacat. £5(• καί έρπετε erri HJs y^s^. 18
19. toQ^rrvS. O'. καί rravra τά κτήνη. "Αλ-
λος- και πάντα τά ερπετά. 19
20. Π7#. Eolocausta. C. df ολοκάρπωσιν. Alia
exempl. ολοκάρπωσιν ; alia, όλοκαρττώσεΐί. 20
Σ. αναφοράς. 21
21. "β 1 ?"^ 1 ? Π^Τ"! "^Ν"}. Ο', και €?π€ Kiiptoy ό"
^eoy διανοηθείς. Ά. (και) enre «r^ptor πρδ?
καρδίαν αύτοΰ. Σ. (καί) ίίτ* /ctJpios- πρδ?
εαυτόν, θ. (καί) core κύριος προς τήν καρ-
δίαν αύτοΰ. 22
f«m (cogitatio) cordis hominis malum est α
pueritia ejus. Ο', οτι έγκειται ή διάνοια του
ανθρώπου επιμελώς επι τά πονηρά εκ νεότητος
αύτοΰ. Ό 'Έβραΐος- το πλάσμα της καρδίας
ανθρώπου . . , 23
22. ΥΙ^Ο ^ΦΊ '3 "^• Inposterum quamdiu terra
durat. Ο', (alia exempl. ετι. πάσας 241 ) πάσας
τάς ημέρας Της γης. Σ. δ*ά πόρτων των χρόνων
της γης.
ΓΠ^ΤΠ Q'V V 1. Ο', ήμεραν και νύκτα,
και ήμερα και νύ£ 2β
Ά. Σ.
8 Cod. Reg. 1871. Cf. Hex. ad 4 Reg. xix. 37. 9 Sic
Ald., Codd. I, III, X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2. Syro-hex.
^ila »-d 00« ^-^»7. 10 Sic Codd. 15, 18, alii, et
Hieron., qui ait : " Pro ostio, /enestra scripta est in He-
braeo." u Procop. in Gen. p. 259. Cf. ad Cap. vi. 17.
18 Sic Syro-hex., Cod. X (obelis lineis quinque ab άπίστίΐλ*
ad <wr€(rr«tXc (v. 8) praemissis), et sine obelo Comp. (sine
τον), Ald., Codd. I, III, 14, 15 (sine τον), i8, alii, Arab. 1, 3.
13 Sic Ald., Codd. I, III, X, 14, 16, alii. Obelua est in
Syro-hex. " Didymus in Cateuis MSS. et schedis
Combefis. : Ό Σύρος ούχ ομοίως τη Ελληνική' Xryei γαρ νπί-
στρΐψβ' κάί ό Εβραίος. Procop. in Gen. ρ. 268 : τοιγαροΰν
και 6 κόραξ ύπίστρ(ψ*ν, ως €χ« το ΈβραΊκόν. u Sic Comp.,
Codd. Ι, Χ, 15, 1 6, 1 8, alii, et Syro-hex. 1β Cod. 130.
»Sic, sed ad κόρφος, Codd. X, 135 (sine nom.). Cf. Hex.
ad Prov. xi. 28. " Cod. X. Syro-hex. .u» ./•
♦ JN. . ft «ifc. \ . Nobil. affert : *A. τό κάλυμμα. 18 Syro-
hex. in textu: * l±ij *%j*. o^to-X. Arm. 1 pingit:
et reptenl super lerram. 5fc crescite ei multiplicamini super
terram. Oraeca noetra dat Cod. 130 in marg. (cum tpntTt).
19 Sic in textu Syro-hex. Post κτήνη Cod. 135 infert: κα\
ir. τα κινονμΛνα ipnrra ini της γης. *° Prior lectio est in
Comp. (cum όλοκαντωσιν), Codd. III, VI, 14, 15, 19 (ut
Comp.), aliis; posterior in Codd. X, 16, 18, aliis, et Syro-
hex. 21 Nobil., Codd. X (curn άναφοραν), 64 (ubi ultima
litera abscissa est), 130. Cod. 127 in marg. τας αναφοράς,
exscribente Matthaeio. Μ Sic Cat. Niceph. p. 154, prae-
misso eingulis lectionibus "Αλλορ. Symmachi et Theodo-
tionis versiones testatur Nobil. ^ Euseb. Emis. in
Catenis Regiis et schedis Combefis. ( = Procop. in Gen.
p. 253): Ό δ« ΈβραΊος αντί τον ΐπιμίλώς, φνσικον τον ανθρώ-
πον ΐπι τα π. (κ ν. αυτόν. Noilrat δ« παρ' αντοίς κα\ όντως' το
πλάσμα της κ. άνθρωπου «rt τα π. eVc ν. αύτοΰ. Ubi ρΓΟ παρ'
αύτοΊς nescio an legendum παρ' άλλοις. Ιη textu LXXvirali
(πψ(λως reprobant Ald., Cod. 83, Syro-hex., et Arab. 3.
24 Sic Syro-hex., et, incerta distinctione, Codd. 15, 55, 64,
alii. 25 Syro-hex. ♦ )l^»|? ka-i») ^οο> \o *-^s .*o.
" Margo forte, nam fere sunt exesa, πάντα τον χρόνον της γης
Cod. 64." — Holme8. Iste codex est Reg. 187 1, ex quo
Montef. edidit : *AXXoy• πάντα τον χρόνον της γης. 2β Cod. Χ
(sine και priore). Sic in textu Codd. 16, 18, 25, alii, et
Cod. 127 in marg. Cod. 64 affert: Ά. ημίρα κα\ νύξ.
Holmes. e Cotld. 127, 130 exscripsit: Ά. κάί ημίρα κα\ νύζ;
sed in priore cod. abesse nomen auctoris diserte affirmat
-Cap. IX. 23.]
GENESIS.
87
Cap. VIII. ι. — και πάντων των πετεινών, και
πάντων των ερπετών 4 f οσα ην. 27 17. 8σα — εστί 4.
21 (bis). — ό θεός 4. — σάρκα «ί. 28
Cap. IX.
2. Η*?? ^-ϋ" 1 ^ ^• Ο', επι πασι τοις θηρίοις
της γής (alia exempl. add. — και επι πασι τοις
κτήν€σι της γήΐ4 ι ). Σ. κατά πάντων των
θηρίων (της γης). 2
4. ιΏ*1 wD33L Cum anitna ejus, id est, sanguine
ejus. O'. εν αΐματι ψυχής. Ά. kv ψυχή
αύτοϋ αΐμα αύτοϋ? Σ. ου συν ψυχή αίμα
αύτοϋ}
5. ΦΤ"!*? (in priore loco). Repetam. Cf. Vacat.
Alia exempl. εκζητήσω. 5
πζΓΓνδί Ο', πάντων των θηρίων (Ά. Σ. ζώων 6 ).
ΒΤ•Ν TO. Ο'. Vacat. % εκ χειρός ανδρός < 7
ΤΠΗ. Ο', άδελφοϋ >£ αύτοϋ 4*
6. ^?^ to^ 0^Μ3. Per hominem snnynis eju*
effundetur. Ο', αντί του αΐματος αύτοϋ εκχυ-
θήσεται. 9 Aliter : CK. ^ 4ρ άνθρώπω 4 άντι
του αΐματος αύτοϋ εκχυθήσεται. 10
7. ΡΠ^ΤΪΪ. Et multiplicaminor in ea. Ο', και
κατακυριεύσατε αυτής. Alia exempl. και πλη-
θύνεσθε επ' αυτής. 11
10. D3flN. (Χ. οσα εστί μεθ' ύμων. Alia exempl.
>% ^σα /ί€0' ύμων 4.™
γΊΝΓΤ ]ΤΠ ^bS. Ο'. Vacat. *% πασι τοϊς
ζώοις τής γής 4.™
14. rSST^ Β? W?• Cmw obduxero nubes
super terram. Ο', εν τω συννεφεΐν με νεφελας
επι την γήν. "Αλλος- εν τω συνάγειν με
νεφελας υπεράνω τής γής. 1 *
22. ftpg ΓΙΝ. Nuditatem. Ο', τήν γύμνωσιν.
Ά. Σ. τήν άσχημοσύνην. 15
23. Γ^ΧΦ ΓΊΝ (in priore loco). Of. τήν γύμνωσιν.
Ά. Σ. θ. τήν άσχημοσύνην.™
Matthaei. 27 Cod. Χ, teste Holmesio : -τ- και πάντων τών
π. -τ- και -πάντων των ίρππων — οσα η* ν (sic, sine metobelo).
Verba των ερπόντων desunt in Ald., Codd. III, X, 14, 15, 16,
aliis, et Syro-hex. M Syro-hex.
Cap. IX. x Sic Syro-hex., et sine obelo Codd. I, X, 14,
16, alii. 2 Eeg. 187 1 (=CocL 64, qui mutile habet:
Σ. κατά πάντων . . .). Mox post υπό xfipas υμών (sic) Syro-
hex. in marg. add. πάντα (^ot.\o), concinente Cod. 20.
s Nobil., Cod. 130. Syro-hex. •:• c*^-.? J^? ch«<?i 1 ■» ./.
Cod. X affert : Ά. iv ψ. αΰτοΰ αΐματι αυτοΰ. 4 Nobil., Codd.
χ 3°» r 35 (cum ^χΰ αντοΰ pro ψυχτ}). Syro-hex. «x^» .u».
♦ 0Λ-? (epatium capax vocis Jjo» ,> U&j. Gat. Nicepb.
p. 155' Σύμμαχος φησι' τό αίμα των αλόγων ζώων η ψυχή
αυτού ίστιν. Cf. Hex. ad Levit. xvii. 14. δ Sic Codd.
I, III, 15, 25, alii, et Syro-bex. β Codd. X, 130. Syro-
hex. ♦ JloJL* .u3s .(. 7 Syro-hex. %et ex manu viri
Arab. 1, et sine aster. Arab. 2. 8 Sic Syro-hex., et sine
aster. Comp., Codd. X (in marg.), 15, 16, alii. 9 Sic
Ed. Rom., a qua ne hilum quidem discedunt libri scripti.
Correctorem aperte sapit scriptura Complutensis : άντ\ τοΰ
αίματος ανθρώπου τό αύτον (κχυθησ(ται; nec mimis S. Chry-
SOSt. Opp. T. IV, p. 262 D: άντ\ τοΰ αίματος αΰτοΰ τό αυτοΰ
(κχυθησ(ται. Alias SS. Patrum et versionum lectiones, vel
potius recensiones, retulit Ceriani ad loc. Hebraeum pre-
iiicns, ut Solet, GraeCO-Ven. : iv τω άνθρώπω τό αίμα αΰτοΰ
χ(θησ(ται. 10 Syro-hex. οώ-* U>? »ft\» VUjiAs -χ•
.«-λ,Ι^ο. Εχ interpunctione ad J00?, αΐματος, collata etiam
veraione Arabica, e Syro-hexaplari confecta, Ceriani proba-
biliter colligit, post )joj (sic, cum interpunctione minima)
excidisse alterum iaoj,quod cum pronomine oC^*? compone-
retur, ut Graeca sonarent : άντ\ toC αΐματος ΑΙΜΑ αύτοϋ ίκχ.
Quod vero ad versionem Harethi attinet, Holmes. ex
Arab. 1, et sine aster. Arab. 2, Latine vertit: 3K pro
homine sanguis illius loco sanguinis (effundetur); pro
quibus Pat. Junius in Bibl. Pol. Waltoni T. VI, ex utroque
exemplari Arab. cum asterisco in altero, Graece dedit:
(ό ίκχίων αίμα ανθρώπου) κάϊ (ζ ανθρώπου αΐμα αΰτοΰ αντί τον
αίματος (κχυθησπαι, quae ab Holmesianis ηοη discrepant
nisi in versione supplementi Origeniani V luutso •Χ•. Pro
boc autem nos in contextu Arabico reperimus ^jL-JVLj-X•,
h. e. ?R tv άνθρώπω, copula in apodosi regulariter redun-
dante. u Sic Ald. (cum Μ της γης), Codd. Ι, III (ut
Ald.), X, 31 (ut Ald.), alii, et Syro-hex. " Syro-hex.
V ^ a a Μ ^ | « -N^ S. Asteriscus est in Cod. X et Arm. 1.
Praeterea etrri deest in Ald., Codd. I, III, VI, 14, 15, aliis;
integra autem clausula in Cod. 71, et Bodleiano a Tischen-
dorfio edito. 13 Sic Syro-hex., Arm. 1 (cum -Χκαι πάσι),
et sine aater. (cum κα\ πάσι ζ.) Cod. 135. Cod. 130 ante
από πάντων infert : πάσι τοις ζ. της γης. Η Cod. Χ sim•
nom., teste Montef. 1δ Nobil., Codd. X (cum Ά. pro
Ά. Σ.), 127, 130, 135. Syro-hex. ♦ )w>-jD»r> ■ \ .j» J.
16 Syro-hex.
28
GENESIS.
[Cap. IX. 23-
23. *MTJ nh arrnN j-itw rPfthfcj) BnPjpt• Et
facies eorum erat retrorsum, et nuditatem patris
eorum non viderunt. Ο', και το πρόσωπον
αυτών οπισθοφανώς (alia exempl. όπισθοφα-
νες ν ), και την γύμνωσιν του πατρόν αυτών ουκ
εΐδον. ΟΙ Γ". κα\ τα εμπρόσθια δ« αυτών άπίστρα- ι
πται, και τήν άσχημοσύνην τον πατρός αυτών ουκ
*?δον. 19
24. Yi^. Et expergefactus est. Ο', εζενηψε δε.
"Αλλο?• και εξυπνίσθη} 9
25. Ο ν 7^2? "^??• Servus servorum. Ο', παις οικε-
της. Ά. δοϋλος δούλων. 20
27. \?ΠΜ21. Intentoriis. 0\ εν τοις οΐκοις. "Αλ-
λος• εν τοις σκηνώμασι. 21
Cap. IX. ι. — και κατακυριεύσατε αυτής 4. 22 22.
— εξελθών ^, 23 24• άπδ roO ο«όι/ >*(• αι)τοΟ ^, 24
CAP. Χ.
4. DVO. Ο'. KiiriOi (s. Κίτιοι). Σ. XcVrai/. 1
8. *Ί&. Potens. Ο', γίγας. Ά. Σ. /Siatoy. 2
10. Sna. Ο'. Βα/3ι/λώ»/. *ΟΈ/3ραΓοί• Βαββλ. 3
14. D^? *•»; TON. Ο', 8θεν εξήλθε (alia ex-
empl. add. εκείθεν*).
21. ^Jl* I"*? T^• J^flin JflpAe/ naiw roq/ori.
Ο', άδελφω Ίαφεθ του μείζονος (Ά. τω μεγάλω.
Σ. τοΟ πρεσβυτέρου, s. πρεσβύτου 5 ).
25. Α§• Ο'. ΦαλΙγ (alia exempl. Φαλ«κ β ).
Cap. XI.
2. O^DDl. Owm migrarent. Ο', ej/ τω κινήσαι
(Ά. 5ραί. Σ. άπάραι 1 ) αυτούς.
3. ^ΏΠΓΤ. Bitumen. Ο', άσφαλτος. Ό Εβραίος
και δ Εύρος' άσβεστος. 2
6. 'ΙΏΓ "^tp^ 75. Quicquid consilium ceperint.
Ο', πάντα δσα άν επιθώνται. Ά. (πάν) δ
εννοηθήσονται. Σ. (πά*/) δ εάν λογίσωνται?
7. Π713. Confundamus. Ο'.συγχεωμεν. Ά.άνα-
μίξωμεν. 4 '
9. *?ηΐ. Ο', συγχυσις. Ά. Βαβέλ. 5
ν72. Ο', συνεχεε. Ά. συνέμιξε*
17 Sic Codd. Ι (ante corr.), III, Χ, 15, 19, »1». 1 Hieron. : Festina
tree mensuras farinae eimilae, commwce. 6 Sic Codd.
15, 72, 82, Arab. 1, 2. • Codd. X, 127, 130. Minus
probabiliter Nobil. : *A. rytkaat κατ αυτής. Cf. Hex. ad
Exod. iii. 20. PsaL liv. 5. lxiii. 7. 7 Nobil., Codd. X,
127 (cum καταβήναΐ), 130, Cat. Niceph. p. 236 (cum κατα-
κμνβήρα*). 8 Nobil., Codd. 127, 130 (cum παλαιοθ.), Cat.
Niceph. ibid. Hieron. : u Sym. hunc locum ita trans-
tulit : Postquam vetustate conaenui, /acta eet mifii adole-
•cwKta." • Nobil., Codd. X, 1 27, 1 30. 10 Codd. 127,
130 (cum 2. βίβάρνταί). Ad Sym. cf. Hex. ad Jeeai. i. 4.
Minus probabiliter Nobil. : Ά. Σ. ίβαρννθησαν; Cod. X:
Ά. (βαρννθησαν; Cod. 135: Ά. (βαρύνθησαν. Σ. βφάρηνται.
11 Nobil. (cum intTtktaev), Codd. X, 127, 130 (sine nom.),
i35(idem). 12 Sic in marg. Codd. 127, 130. 13 No-
bil., Cod. 130 (cum ονχισόν). Locutionem Hebraeam aliter
vertit Sym. in Hex. ad 1 Reg. xx. 2. Job. xxxiv. 10.
14 Cod. X. " Quae sane lectio deflectere videtur ab He-
braico. Verum Sym. non infrequenter παραφραστικως in-
terpretatur." — Monte/. Cf. ad Cap. i. 27. " Sic Ald.,
Codd. I, III, X, 15, 31, alii, invitis Arab. 1, 2 (h.e. Syro-
bex.). " Hanc versionem, tacito interpretis nomine, affe-
nint quidam MSS. [in textu, non in marg.]. Suspicor esse
Symmacbi [vel trium interpretum]." — Montef. " Sic
Codd. I, III, X, 1 5 (cura altera lectione in marg. rec. m.),
56, alii, Arab. 1,2. " Nobil. (cum " Scbol." pro Ά.),
Codd. X (om. &ή), 127, 130 (sine nom. cum μή δι όργ.).
Cf. ad Cap. iv. 6. (Ad μή τι (ν. 30) Cod. X in marg.
notat: \*ίπ*ι τό, οργην ί'ίτάγω κατ* ίμαντόν; et ad τ6ν κνριον
(ν. 3ΐ), fortasee per errorem pro μή τι (ν. 32) : λ«'πί» τό,
-Cap. XIX. 28.]
GENESIS.
35
30. 0"•ΐΑψ Otp Ny2«-DW. Ο'. tvtKtv των τριά-
κοντα. Alia exempl. kav (ύρίθώσιν (β. *νρω)
ί /cef τριάκοντα} 9
31. Dntoyn ΎΟΪΟ. Ιη gratiam viginti. ΟΆαν
ίΰρω (Κ€Ϊ είκοσι. Alia exempl. eW/cc»' τω»'
«κοσί. 19
Cap. XIX.
8. '«El. /w umbra. Ο', ύπδ τί)»> σκίπην (alia ex-
empl. στίγτ;»' 1 ).
9. 'ΠΌΝ'Η (in posteriore loco). O'. Vacat. Alia
exempl. και (ΐπαν. 2
10. W?95J• Et traxerunt intro. Ο'.*ίσ*σπάσαντο.
"Αλλοί* έπιασαν. 3
16. ΠΟΠηη^. Et cunctatus est. <Ύ. και Ιτα-
ράχθησαν. Ά. (και) εμίλλησζν* Σ. 6 8\
ίστραγγϊύζτο (s. ίστραγγ(ύσατο) . 6
Ύ$? ν^ΠΏ VHJgl Vtgfo. Ε/ eduxerunt
eum, et comtiiuerunt eum extra urbem. C.
Vacat. Alia exempl. (££•) καί (ζηγάγοσαν
αύτον, και ίβηκαν αύτον άπίζω της πόλεως*
% Σ. και εξήγαγε κύριος αύτον, και εθηκεν
αύτον t£o> της πόλεως. 7
19. nVnnS. Ο', τον ζήν. * λλλος- τον ζωωσαι.*
21. Τ3ξ ^™!?? η .3!7. Ecce ! gratificabor tibi.
(Υ. ιδού εθανμασά σον τδ πρόσωπον. Ά. ιδού
ηρα πρόσωπον σον. Σ. ορα u εδνσωπήθην
το πρόσωπον σοι/. 10
23. PTJIp. Ο'.ί /y Σί?γώρ. Ό ΣιίροΓ Ζααρί'. 11
24. ΠΐίΤ ΠΙ^Ο. Ο', παρά κι/ρωι/. Schol. σ?7 Μ .
κατά 'IouiaiW. 12
25. Ί33Π. Tractum circumjacentem. CY. την περί-
χωρον. Alia exempl. τήν περίοικον. 13
28. "Ί33Π T"JM. Ο', της περιχώρον. Alia ex-
empl. της γής της περιχώρον. 1 *
'ierp (bis). Fumus. Ο'. 0λό£ . . άτμ'ις. Ό
Εβραίος- άναθνμίασις.™
tmrptniit μοι λάΚησαι. Arab. ι, 2 utrobique supplent:
succensebie mihi.) 18 Sic Codd. III, X, 15, alii, Arab.
1,2; et (cura ίΰρω) Codd. 55, 56, alii. 19 Sic Codd. I,
X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2.
Cap. XIX. • Sic Ald., Codd. I, III, X (cum σκίπην in
marg.), 14, 15, alii. * Sic Codd. 15, 106 (cum tfoov),
x 3°> ϊ35> Arab. 1, 2. 3 Sic Justin. M. in Dial. p. 255,
qui mox πρυσίκλίΐσαν pro απί'κλίΐσαν legit. 4 Nobil.,
Codd. X, 127. δ Nobil. affert: Schol. ίστρατήσατο.
Cod. X : Σ. δ ie iarpartifTO. Cod. 1 2 7 : Σ. ό fic (στρατίύσατο.
De confusione verborum στρατή(σθαι et στραγγ*ύ(σθαι, qua
nulla inveteratior, legendi sunt Kuster. ad Suid. s. v. *H
δίί χίλώι/»7ί κ. τ. «. ; Valckenaer. ad Ammon. ρ. 132 ; Wesse-
ling. ProbabU. p. 290. Ceterum babet quo se tueatur
ecriptura στραγ^σθαι cum simplici y, quae a στρατ(ί(σθαι
minutissimo apice discernitur. Cf. Hex. ad Prov. xxiv. 10.
6 Sic Codd. 15, 135, et, teste Holmesio, Arab. 1, 2, quos
tamen ϊξήγαγον et (ξω in apographo suo legere potuisse
quivis videt. Cod. 82 : κα\ (ξηγαγον αύτον και ΐθηκαν (ξω
τ. π. Ami. Ι , vertente Altero : και (ξηγαγον, και Ιστησαν
(ξω τ. π., cum •χ in marg. 7 Sic Cod. X, si Griesbachium
recte capio. Montef. ex eodem affert: Σ. κάι «£17707* κ.τ.ί.•,
Holmes. autem : •)Κ• κα\ (ξήγαγί κ. τ. I Sic siue aster. Codd.
73, 127 (cum ΐξω (ξω τ. π.). 8 Sic sine nom. Cod. 130
in marg. Nobil. quasi scholium afilrt. 9 Cod. 135,
Cat. Niceph. p. 250. Nobil. affert: *A. ηρα τό πρ. σ.
10 Nobil., Cod. 135: δράσα «δ. τό (τό om. Cod. 135) *Ρ• σ •
Hieron. : Μ Ιη Hebraeo babet : Ecce ! mscepifaciem tuam,
id est, acquiesco precibus tuis; quod Sym. secandum sen-
SUm interpretans ait : δράσα ΐδυσωπηθηρ τό πρόσωπον σον."
Pro όράσ(ΐ, pro quo Vallars. e vetustiore Reginae cod. infe-
liciter tentat δρα ηντ( (sive tvrt), vide quemadinodum (/),
Drueii conjecturam δρα σοι calculo suo approbavit Scharfenb.
in Animadv. p. 18. Sed in tribus codd. a Lagardio col-
latis, ductus literarum scripturam δρα «i manifeste desig-
nant. Ad reliquam lectionem cf. Hex. ad Mal. i. 8. ii. 9.
11 Diodorus in Catenis Reg. MSS. : την Σηγωρ . . . άλλαχοΰ
η γραφή Ζώγορα [cf. Hex. ad Jerem. xlviii. 34] καλή' δ b*
"Σ,υρος Zaapl [Ζαρη Cod. 25 in Coniment. apud Lagarde] και
Βαλα, τουτί'στί, καταπιοΰσα. 1S Cod. X in marg. " Hoc
est, innui liic personarum pluralitatem, idque notandum
esse [σημαώσαι] contra Jwdaeos? — Grksb. 13 Sic Ald.,
Codd. I, III (sine artic), X, 20, 31, alii, et Justin. M.
ibid. pp. 152, 154. Mox V. 29 π(ριχώρου pro π*ριοίκον
babent Codd. X, 14, 16, alii. " Sic Codd. III, X
(praem. πάσηή, τζ, 31, alii, Arm. 1. Plenior lectio, πάσηι
τ. y. (Κίίνη! της π., est in Codd. 14, 16, aliis. u Hieron.:
" Pro quo legimus in Hebraeo : Ecce I ascendebat citor,
quasi άναπνΐΰμασις fornacis ; quod nos vaporem, ve\/umum,
sive favMam possumus dicere." Ubi pro non QiMOO
F 2
36
GENESIS.
[Caf. XIX. 31-
3i. Y^jrrSj ΤΠ?• $ icut e8t m08 totiu8 terrae -
(Y. ως καθήκ(ΐ πάσχ) rfj yfj. Ά. καθ' όδον
πάσης της y»??. ie
33, 35. nnptrn. Cum cubaret illa. Cf. εν τω
κοιμηθήναι αυτόν (alia exempl. αυτήν 17 ).
Cap. XX.
2. Hffi "όπν tatiM TTforhH &VCJM "^l-
Dixit autem Abrahamus de Sara uxore sua :
Soror mea est illa. O'. είπε δε Αβραάμ περί
Έάρρας τη? γυναικός αύτοΰ, οτι αδελφή μου
εστίν. Ά. και εΐπεν 'Αβραάμ προς Σ,άρραν
γυναίκα αύτοΰ' αδελφή μου εστίν. 1
4. ίΤ^ΠΓΜ "^ΓΤ. Gentem etiam justam. Ο', έθνος
— αγνοούν 4 και δίκαιον. 2
5. ^227"DJ1II. In integritate cordis mei. Ο', kv
Καθαρά, καρδία. Α. iv άγαθότητι (s. άγαθοσΰνη) . .
Σ. εν άπλότητι . . 3
10. ™π -QTi-rw rrtoy •»3 ιτ»ηί πώ. Q u id
vidisti, ut faceres hoc facinus f Ο', τί ενιδων
εποίησας %το ρήμα 4 τούτο; 4 Ά. τί είδες
οτι εποίησας συν το ρήμα τοϋτο ; Σ. τί ιδων
εποίησας το πράγμα τοϋτο; θ. τί έώρακας
οτι εποίησας τον λόγον τούτον; 5
11. Ρ^• Certe. Ο', άρα. Alia exempl. μήποτε*
13. KV? Τ1Ν ^-ΠΟΗ. Ο', εΐπον ίμε, 8τι αδελ-
φός μου εστίν. Σ. ερεΐς περί εμοΰ, οτι αδελφός
μου εστίν. 7
16. *1D3 t)ht*. mile (siclos) argenti. Ο', χίλια
δίδραγμα. Ά. χιλιάδα αργυρίου. 9
Cap. XX. 2. τ εφοβήθη γάρ — δι αυτήν 4. 9 3•
/cat εΐπεν •% αύτω Ί. 10
Cap. XXI.
2. ΓΝΖ? I7WI. Ο', ετεκε. Alia exempl. erc/ce
Σάρρα. 1
4. u!l. Ο". Vacat. Alia exerapl. uAr αυτοί/. 2
8. /iQ ΠΓΐφΏ. Convivium magnum. Ο', δοχήν
μεγάλην. * Αλλοι• πότον μεγαν?
αραπντύμασις, quod secure propagavit Montef., Lagarde e
Hbris correxit αναθυμίαση; sed ante eum Vallars. Hesych. :
'Αναθυμίασα!- ατμοί, καπνοί. 1β Procop. in Cat. Niceph.
p. 255. » Sic A1<L, Codd. I, III, X, 14, alii, Arab.
I, 2.
CAP. XX. ' Cod. X affert: *A. προς Ίάρραν γ. αύτοΰ.
Procop. ρ. 141: " Congruit illi quod supra dedimus, sci-
licet expositioni Aquilae: Et dixit Abraliam ad Saram
uxorem suam: Soror mea etc." Graeca autem Procopii
habentur in marg. Cod. X ad v. 13 : τοϋτο συμβάλλίται προς
το «πάνω λ(χθίν tv τη Άκύλου ίρμηνύα' κα\ (Ιπ(ν Αβραάμ κ,τ.ί.
1 Procop. in Cat. Niceph. ρ. 259 : ουκ άγνοητίον δ«, δτι ωβί-
λισται τό αγνοούν, ως παρ' Έβραίοις μή κΰμ(νον. Eadem (cum
ωβίλιστο) ex Origene affert Montef. Syro-hex. male pin-
git : !θ. -τ- αγνοούν κα\ * δ. Scripturam (θ. δίκαιον κα\ αγνοούν
eine obelo ex Arab. ι, 2 excitat Holmes. 8 Syro-hex.
♦ )l ofr .« ft-> .^0 ψ Jloa^» ./. In libris Graecis summa
eet lectionum confusio. Scilicet Cod. X affert : Ά. iv άθωω-
τητι (sic). Σ. iv άπλότητι. Cod. 127 : Ά. Σ. iv άπλότητι και
«ν άθωότητι. Cod. 73 B ^ ne nom. : iv άπλότητι και άθωότητι.
Cat Niceph. ρ. 26ο: Άκ. τό, h καθ. καρδία, iv άπλότητι.
Denique Cod. 135, teete Lagardio: άκυ. συνάπλοτητ. συ.
συναγαθο (sic). Syuimachi vereio satis certa eet, coll. Hex.
ad Job. ii. 9. xxvii. 5. Psal. vii. 9. In alterius interpretis
lectione ponenda Syrum nostrum auctorem habuimus, cui
)1" a j sonat άγαθότης (Sap. Salom. vii. 26. xii. 22) vel
άγαθοσίνη (Eccles. v. io. vi. 3), e quibue posterior vox
Aquilam magis sapit, prior vero e scriptura Cod. 135 ali-
quantulum subsidii habet. Reliquam lectionem tv άθωό-
τητι non ad 0Π, sed ad } s i?3 pertinere, probabiliter conjicit
Scharfenb. in Animadv. p. 20. * Sic Syro-bex., et sine
aster. Codd. 15, 72, 82, 135. Cod. 130 in marg. : Ο', τί
(νώων fV. ρήμα τούτο ; 6 Nobil. (qui ad V. 9, τί τούτο
ιποίησας, male refert), Cod. 130 (cum πράγμα τούτο sine
artic), quorum uterque ad Aquilam συ pro συν habet.
Correxit Scharfenb. in Aniniadv. p. 21. β Sic Ald.,
Codd. 15, 20, alii, et Syro-bex. r Cod. 130. Lectio
π(ρ\ ίμού est in Codd. 14, 16, aliis. 8 Cod. X. 9 Syro-
hex. Haec desunt in Codd. 15 (ante corr.), 82, aliis, et
Arm. 1. 10 Idem. Sic sine aster. Ald., Codd. III, 31,
55, alii. Praeterea ad v. 7 Syro-hex. pingit : —ότι 4
(f ^^^-ao «*■ ) προφήτης ίστίν; et ad V. 1 1 : θίοσίβΐΐα % θ(ού 4,
invito Hebraeo.
Cap. XXI. 1 Sic Ald., Codd. III, X, 15, 31, alii.
2 Sic Codd. I, X, 14 (cum τον υ'ιον), 1 6 (ut 14), alii, Arab.
1, 2. 8 Cod. X in marg. Cf. Hex. ad Cap. xxix. 22.
-Cap. XXII. 13.]
GENESIS.
37
9. ΡΓ^?. Irridentem. Ο', παίζοντα (-J-) μπα
Ισαάκ τον νιου αντής (^). 4
14. ΤΤΤΓΤ*(\, Ο', το παιδίον. Alia exempl. καϊ
τό παιδίον. 6
yntf Ίκη WDJ, Ο', [κατά] φ ίρημον
κατά τό φρίαρ τον δρκον (Σ. Βηρσαβ^ί 9 ).
18. "Q Τ!Γ η ^ ^Ρ^ΤΠ•^? • Et firmiter adjunge
manum tuam ei. Ο', και κράτησον Tfj χειρί
σον αυτό. Alia exempl. και κράτησον της
χειρός αντον. 7
31. }Πψ "^ΞΙ. Ο', φρίαρ όρκισμον. Σ. Βηρσα-
0€€. 8
32. Π^ψ??. Ο', των Φνλιστπίμ. "Αλλος- αλλο-
φύλων. 9
33. 'ψΜ. Tamariscum (s. arboretum). Ο', άρον-
ραν. Ά. δίνδρωνα. Σ. φντ€ΐαν. 10
Cap. XXII. 22. -f-Acai Όχοζάθ 6 ννμφαγωγος
αντον Ί. η g 2 • -τ Όχο^ά^ ό ννμφαγωγος αντον «4. 12
Cap. XXII.
1. HD3. Trobavit. CY. Ιπύρασ* (potior scriptura
ίπΐίραζί 1 ). Σ. ίδόξασίν. 2
2. τΠΤΡ"•*" 1 ^. Unicum tuwn. Ο', τό^ άγαπητόν.
Ά. το^ μονογενή (β. μοναχόν) . . Σ. τύρ μόνον
σον?
ΠζΠΒΗ, Moriae. (Υ. την νψηλήν. Ά. τήν
καταφανή. Σ. τ^ί οπτασίας*
7. ^9^1• Ο 7 • Vacat. Alia exempl. ««ray. 5
12. vqrj πην ^. ο; r*> γάρ f yi w. ό
Εβραίος• οτι έγω οΓόα. β
Τί^Π^ΠΝ. Ο', τον άγαπητόν (Σ. μονογ*νονς 7 ).
13 (alia exempl. 1ΠΝ) ΊΠΝ ^ΤΤ^• ^ ecce/
aries α teroO. Ο', /ccu /ίου /fptoy «Γ?. Σ. και
ΐφάνη κριός μ(τα τοΰτο.
ΐζ7Κ3• Deientus. Ο'. κατ*χόμ€νος. Σ. κρα-
τονμ€νος. 9 Ό Σύρος και ό 'Κβραΐος- κρςμά-
μςνος. 10
Jesai. χχν. 6. 4 Hieron. : " Ludentem. Quod sequitur,
cwni ΙβααοβΙίο 8uo, non habetur in Hebraeo." 6 Sic
Ald., Codtl. I, III, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Hieron., qui
enarrat : " Posuit ergo Abraham panes et utrem super
humerum Agar; et hoc facto, dedit puerum matri, boc
est, in manus ejus tradidit." β Codd. X, 130 (sine
nom.). In textu κατά prius ora. Ald., Codd. I, III, 14, 15,
16, alii. r Sic Comp., Codd. 19, 20, 78, 108. Hieron. :
" Et tene mcmum ejue. Ex quo manifestum est, eum qui
tenetur, non oneri roatri fuisse, sed comitem." 8 Codd.
X, 130 (sine nom.). 9 Cod. 135 in marg. sine nom.
10 Cod. X. Nobil. affert : Aq. et Sym. δίνδρων φυτύαν.
Cod. 127: Ά. Μνδρωμα (sic). Σ. φυτίαν. Cod. 130: Ά.
htvapapja (sic Alterus). Σ. φντύαν. Cf. Hex. ad 1 Reg.
xxii. 6. xxxi. 13. Vocem Hebraeam Hieron. nemus inter-
pretatus est; Graeco-Ven. άλσος. u Cod. X. Hieron.:
" Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic
legitur, in Hebraeo volumine non habetur." 12 Cod. X
obelis notat omnia ab οτι ««(ν. 31) ad «cal(sic) 'Οχ. 6 ν.
αύτοΰ.
Cap. XXII. " Sic Comp., Codd. I, III, 14, 15, 16, alii.
* Nobil., Codd. X, 127. Scilicet interpres noster vulgarem
significationem τον HD3 , tentavit, Deo indignam esse ratue,
ad verbum similis soni Ntt'3, extulit, decucurrit. Cf. Psal.
iv. 7 in Hebraeo et Hexaplis. Frustra igitur L. Bos in
Prolegom. ad LXX, Cap. III pro «δό£ασί legendum censet
iboKipaat. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 21. * Nobil.,
Codd. X, 1 30, qui omnes μονογ( νη habent. Cod. 1 35 : *A.
τ6ν μοναχόν. Σ. τον μόνον σου. Cf. Hex. ad Psal. XXI. 2 I .
xxiv. 16. Prov. iv. 3. * Hieron.: " Ubi nunc dicitur,
vade in terram exceham, in Hebraeo habet moria, quod
Aq. transtulit την καταφανή, hoc est, lucidam; Sym. Trjt
οπτασία?, hoc est, visionis. Aiunt ergo Hebraei hunc
montem esse, in quo postea templum conditum est in area
Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenis [2 Paral. iii. 1]
scriptum est . . . qui idcirco illwminans interpretatur et
lucens, quia ibi est dabir, hoc est, oraculum Dei, et lex,
et Spiritus sanctus, qui docet homines veritatem, et in-
spirat prophetas." 6 Siμε.
Ά. συνοικήσει μοι. 7
24. V ΓΤΊΓΡ ηρ\ Ο', προσθέτω ό θεός μοι. Alia
exempl. προσέθετα μοι ό θεός. 8 Ά. Σ. Ο'.
προσθέτω ό θεός (μοι). 9
14 Arm. ι. Sic sine aster. Codd. III, 15, 56, alii,
Arab. 1, 2. " Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 55, alii,
Arab. 1, 2. Augustin. Locut. Lib. I: " Exit in Mesopo-
tamiam Syriae, quasi Mesopotamia dicatur nisi Syriae.
Quamvis hoc LXX habere non perhibentur Syriae, sed
cum asterisco scriptum est." 1T Arm. 1 (qui pingit:
%. 8u%8 sibi uxorem). Sic sine aster. Codd. 58, 72, alii.
Cap. XXIX. » Cod. X. a Nobil., Cod. 130. Cf. ad
Cap. xxi. 8. 8 Cod. X. Cod. 1 30 affert : Σ. «^δ/κνσάρ
μ*; Nobil. vero : Schol. ίνηδρησάς pt. Cf. ad Cap. xxvii. 35.
4 Cod. 1 30 affert : *A. πρόσκίΐτ* (sic) προς /*/. Hieron. :
u Ubi nos legimus, ajmd me erit vir meus, Aq. interpre-
tatus est, applicabitur mihi vir meus, quod Hebraice dici-
tur illave, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur,
ut dicant, proseqnetur me vir meue." Montef. ex Hieron.
soloece dedit: Ά. συνάγεται (Graeco-Ven. συναφθησ(ται) μοι
ό άνηρ μον. 6 Arm. ι. Sic sine aster. Codd. 15, 72, 82,
*35• β Clausulae, αύτη γαρ (βοσκΐ κ. τ. L, praemittuntur
quatuor puncta (♦) in textu cum 5fc in marg. in Arm. 1,
per errorem, ut videtur, pro obelo. r Sic Arm. 1, et
sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. I, 2.
Cap. XXX. l Hieron. : " Aq. ait : συνανίστρ^ίν μ* 6
6t6s σνναναστροφην, pro quo in Hebraeo scriptum est, neph-
thule eloim nephthalethi. Unde a conversione, sive
a comparatione, qu\a utrumque sonat . . . Nephthalim nomen
filio imposuit." Ubi pro σνναναστροφην ante Lagardium
edebatur και σνναν*στράφην, repugnantibus libris, etiam,
quoad copulam, Vallarsianis. Hebraea, ut hodie legun-
tur, transtulit Graeco-Ven. : αντίστροφα* 6tou αντίστραμμαι.
2 Sic Comp., Codd. 14, 15, 16, alii. Theodoret. : Τό τοίνυν,
(ύτύχηκα, ου του Ιακώβ eVrt ρήμα, άλλα της Atlas, γυναικός, ώς
(φην, €Ρ δνσσεβύα τραφΐίσης, και κατά βραχύ τά ΘΛα παιΒευο-
μίνης. Ούτω και ό ταύτης πατήρ (φη το, οϊωνισάμην (ν. 27).
8 Cod. Χ aftert: Ά. η\θ(ν (ύζωια. Σ. ηλθίν Γάδ πίΐρατηριον.
Pro ίύζωία, (ύζωνΊα correximus e Cod. 130, qui in marg.
sine nominibus interpretum habet : ηλθΐν (ύζωνία. ηλθ*ν
yap (sic). Ad Aquilam cf. Hex. ad Gen. xlix. 19. Hieron.:
u Ubi nos posuimus, in/ortuna, et Graece dicitur, «V τύχτ],
quae potest eventue dici, in Hebraeo babet bagad, quod
Aq. interpretatur, venit accinetio; nos autem dicere pos-
sumus, in procinctu. Ba enim potest praepositionem
eonare in, et venit." Montef. de suo, ut videtur, edidit :
Ά. ηλθιν η ζώσις. * Sic Codd. 56, 58, 106 (sine δ «στ»),
io7 (idem), etiam Bodl. a Tiscbendorfio editus (idem).
Hieron. : " Aser, divitiae. Male additae sunt divitiae, id
est, ίτλοϋτοί, cum etymologia nominis Aser Scripturae
auctoritate pandatur, dicentis : Beata sum ego, et beati-
ficant me mulieres." 6 Cod. X. 6 Verba, δ «στι μ.,
desunt in Codd. 15, 82, 135. Hieron. : " Etymologiam
hujus nominis LXX interpretes ediderunt, est merces.
Non utique, ut plerique, addito pronomine, male legunt,
aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces; sed
totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur
est, et sachak, merces." T Cod. X. Hieron.: " Ubi
nos posuimus, habitabit mecum, et LXX interpretati eunt,
diliget me, in Hebraeo habet jezbuleni." 8 Sic Comp.,
Codd. 19, 20, alii. β Cod. 130, qui in textu babet:
προσθίτω μοι ό 6t6s.
-Cai». XXXI. 7.]
GENESIS.
Μ
28. Π2|?5• Praecise designa. Ο'.διάσπιλον. Ά.
(πονόμασον. Σ. δρισον. 10
32. CWr rnty h%\ \$hlS\ ipD nto-Sj. Omne
pecus punctis notatum et maculosum, et omne
pecus/uscum. Ο', πάν πρόβατον (££•) ποικίλον
και περκνον (s. πίρκον), και πάν βόσκημα (^) 11
φαιόν.
35. Ε^ί^•?• Virgulatos. Ο', τού? ραντού?. Σ.
(τους) λ^υκόποδα?. 12
36. ΏψΊΊ- Etposuit. Ο', και άπίστησεν. Άλ-
λο?' (και) διώρισεν. 13
37. μ7). 2£/ amygdali. C. και καρυΐνην. Σ.
(καί) άμυγδαλίνην. 1 *
rfOprzn-by ΊψΝ. Q MO rf erat *wper w>0rw.
Ο', (in loco confuso) έπι ταΐ? ράβδοι?. "Αλ-
λο?• τό «πι τώι/ σκνταλώι>. 1δ
38. HJBSS |k%atn roifp Γήηφ 1 ? {wsnjtan ntfM
ΓΠΠψ7 |Ν2Ξ1. C/ii veniebant pecudes ad bi-
bendum, e regione pecudum, ut incalescerent
cum venirent ad bibendum. Ο', ινα ω? άν
ΐλθωσι τα. πρόβατα πιέίν, ενώπιον των ράβδων
ίλθόντων αύτων ei? τδ πΐίΐν, έγκισσήσωσι τα
πρόβατα ei? τα? ράβδου?, Σ. &πω? kp -χρμίνων
των βοσκημάτων πκΐν, αντικρύ? ωσιν των βο-
σκημάτων, καϊ ίγκισσήσ]] *λθόντα πκΐν.™
41. ζρνί ϋφ) Ttnftqn jpton orp-^s? rrm
JTi?ipQn"]lM . Et quotiescunque incalescebant
oves robustiores, ponebat Jacobus virgas. O'.
tytvtTO δ\ kv τω καιρώ ω Ινεκίσσων τα. πρό-
βατα iv γαστρι λαμβάνοντα, ίθηκίν Ίακωβ
τα? βάβδου?. Σ. . πάντοτί όταν έν(κίσσων τα
βοσκήματα (τά) πρωϊμα (Ά. καταδϊδίμίνοι? 11 ),
ίτίθίΐ Ίακωβ τά? ράβδου?. 18
42. Οψ Ύ Λ ΙΠβΠ φ&Πρ, Cum vero debiles
(fetus) genuerint oves, non ponebat. Ο', ηνίκα
δ* άν (Τ€Κ€ τά πρόβατα, ουκ έτίθίΐ. Ά. και
kv δςυτ^ρογόνοι? . . , 19 Σ. 6ποτ€ δ( ην Οψιμα
τά βοσκήματα, ουκ ίτίθπ. 20
tyWfjn. Debiles. Ο', τά μ\ν άσημα. Ά.
τά δευτίρόγονα. Σ. (τά) Οψιμα. 21
Cap. XXXI.
7. ^S ^Jiri. Decepit me. Ο', παρΐκρούσατό με.
Ά. Σ. παρ^λογίσατό pe. 1
10 Nobil. Cod. X affert : Σ. ορισον. ll Sic in textu
sine aster. Codd. 15 (cum πίρκον), 58, 72 (ut 15), 82 (idem),
135. Ex U8u vocis βόσκημα versio videtur esse Aquilae
aut Symmacbi, coll. Hex. ad Gen. xxx. 38, 41, 42. Exod.
xiii. 13. Lev. xxvii. 26. Psal. cxviii. 170. Ad φαών Nobil.
affert: Schol. ποικίλον, πίρκον; et sic in marg. sine nom.
Cod. 130. Cod. X glossam habet: Ο', φαών, ου πάνυ μίλαν.
12 Nobil., Cod. 130. " Unus ex codd. nostris habet λαίο-
ποδας sine interpretis noiuine . . . Suspicor mendum esee."
— MorUef. l3 Sic Cod. X in marg. sine nom. M Cod.
X. Nobil. : Scbol. άμνγδαλίνην. Ad στυρακίνην Cod. 56 in
marg. mutile affert: λίπτοκαρ . ., quod ad καρνίνην potius
referendum videtur. Graeco - Ven. : \t πτοκαρύας re. 1S In
textu LXXvirali post πίρισνρων τό χλωρών inferunt τό eVt
των σκυταλών Codd. 1 5, 58 (sine τό), 59> & m> Arab. Ι, 2.
Cod. Χ ad baec, *φαίν(το eVi ταΐς ράβοοις, in marg. habet :
τότ€ eVi των σκυταλών (eic). Cf. Hex. ad Zacb. xi. 7.
18 Cod. X. u Cod. X juxta collationem Bodl. vetustam :
Ά. άντ\ τοΰ πρόϊμα (eic), καταδ*δίμίνυις (nou, ut Montef. ex
eodera cod. dedit, συνδίδ(μίνοι:) ; Cod. 1 30 vero : Σ. άντ\ τοΰ
πρωϊμα καταδ^δψίνοις. 18 Cod. Χ. Minus emendate
Cod. 1 30 in marg. sine nom. : πάντοτί όταν ΐκίσσων τά πρό-
βατα, ίτίθ(ΐ Ί. τάς ρ. 19 Cod. 130 in marg., incertum quo
referatur. Sed cf. Hex. ad Psal. Ixiv. 14. ■ Codd. X,
130. Montef. e Cod. X oscitanter exscripsit ούκ ΐθηκίν.
Ά NobiL aflfert : 'Α. όψιμα. Σ. itirrtpoyova. Cod. Χ : Ά.
όψιμα. Σ. τα δ. Denique Cod. 130: Ά. 8ψιμα. δ€ντίρό-
γονα (eic). Sed Syfnpa ad Sjinmachum, alterum vero ad
Aquilam pertinere, vix dubium esse potest. Hieron. : " Et
fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in LXX
interpretibus uon babetur; sed pro serotinis et tempora-
neis, aliud nescio quid [άσημα et ατίσημα], quod ad sensum
non pertinet, tranetulerunt"
Cap. XXXI. x Nobil., Cod. 130. Cod. X cum scbolio :
Ά. Σ. παρ(\υγίσατό μ«• ηπάτησί μ*, και πάρα τάί νποσχίσίΐς
[ηοη, Ut Moiltef., συνθηκας] ηδίκησ*ν. Idem ad και ηλλαξ*ν
in marg. habet : αντ\ τοΰ, τά ανταλλάγματα imip τον μισθοί
μου δΐΐΚΰσατό μοι νπίρ των άμνάδων' τοντίστι, νπίρ ων αντψ
(δούλ(νσα ως μίσθιος τοσούτον χρόνον, δίκα μάνας άμνάδας δίδωκί
μοι *1ς μισθόν.
ι.;
GENESIS.
[Cap. XXXI. 17-
mercedem meam decem vicibus. Ο', και ήλλαζΐ
τον μισθόν μου τών δίκα αμνών. 2 Ά. και
ήλλαζί τήν μίσθωσίν μου δίκα αριθμούς. Σ.
και ή\λαξ( τον μισθόν μου δεκάκις αριθμώ. 3
Ό Σύρος' και ή\λαξ€ τον μισθόν μου δεκά-
κις.*
17. ,, 7'?2Π "?5Ν Ο', έπϊ τας καμήλους. Alia ex-
empl. και άνφίβασίν αύτα. έπι τα? καμή-
λους*
18. ΰ?3Ί ΊψΝ ΪΓ2|? npjpp. Greges acquisitionis
suae, guas sibi comparaverat. O'. Vacat, sed
paulo post και πάντα τά αύτοΰ, quae ηοη sunt
in Hebraeo, infert. Alia exempl. κτήσιν κτή-
σεως αύτοϋ fjv π^ριουσιάσατο. 6
19. T?n. C. ωχ€το. "Αλλος- ίπορ^ύθη. 7
Π^ΟΊΡΓΓ,ηΝ. Teraphim (deos domesticos).
Ο', τά (ΐδωλα. Ά. (τά) μορφώματα. Σ. (τά)
20. ^ίνπ φ Λ -nw sps£ aisn. ^ /<?/«?//«
Jdcobus cor Labani Syri. Ο'. Ζκρυψ* (alia
exempl. l/cXe^e 9 ) 5e Ιακώβ Αάβαν τον Σύρον
(alia exempl. ττ)ι> καρδίαν Αάβαν του Σ,ύρου 10 ).
21. DgJ• Ο'. Vacat. •& και ά^'σττ; 4«
24. ΧΠ. Ο', πονηρά. Alia exempl. σκληρά. 12
26. ^ϊΑτϊΝ aiam. Ο', frefi /cpt;0fl άπίδρας,
και ΐκλοποφόρησάς (alia exempl. (.κλοποφρό-
νησάς 13 ) με;
27. Τ** SSOW! Π^ 1 ? ™?™ Ν>^. Quareclam
aufugisti, et fefellisti me ? Ο'. Vacat. (Ά.)
€i'y rf ϊκρύβης του άποδραναι, και ίκλ^ψάς
μ*
.11
Ο'ΗΰΠ*!. Et cum canticis. Ο', καϊ μετά. μου-
σικών. (* Αλλος•) και μΐτά τραγωδών. 15
30. ζΡ?7 Τ"7• Abeundo abiisti. Ο', πεπόρ^υ-
σαι. "Αλλος- πορευθείς πορεύθητι. 16
31. "ΤΙΚΤ •»9. Ο'. ^. 5τι ϊφοβήθην < 17
33. π«^ bijka a ^^jk a. ο', cfr τέ* οίκον
Α(ίας . . . (και ήρξύνησε) τον οίκον 'Ιακώβ.
"Αλλος' €ΐς την σκηνήν του 'Ιακώβ, και ξίς
τήν σκηνην (Aetay). 18
34. Nro tih\ bnxrrbs-nH \ib titim. Et
***• χ τ : ν τ τ ν 1τ τ •• - :- "
palpavit (manibus exploravit) Laban totum ten-
torium, sed non invenit. O". Vacat. (Ά.) και
δΐϊψηλάφησ€ Αάβαν σύμπασαν την σκίπην,
* Hieron. : " Pro eo quod nos posuimus, mutavit mer-
cedem meam deceni vicibus, LXX interpretes posuerunt,
decem agnis, nescio qua opinione ducti, cum verbum He-
braicum moni numerum magis quam agnos sonet." Spe-
ciosa quidem est emendatio Grabii in Prolegom. ad Octa-
teuchum Cap. IV, δί'κα μνών pro δί'κα Αμνών; 8ed V. 41 δί'κα
μναϊς pro δ«α άμνάσιν ηοη ita. 3 Cod. 25 in Commen-
tario, exscribente Lagardio, unde veram Aquilae manum,
την μίσθωσίν μου (ηοη, ut Montef. edidit, το* μισθόν μου)
cruimus. Cod. X juxta collationem Bodl. : Άντ\ τον, δ«α
αμνών, 'Ajc. οΊκα αριθμούς *ίρηκ(, Συ/ι. θΊ, δίκάκις αριθμώ. *E\tytv
b* ό Εβραίος, οτι &ίκάκις ηθίτησ€ τάς σννθηκας προς Ιακώβ δ
Αάβαν, δια τό τα γννώμτνα iit ονόματος του Ιακώβ πλίΐστα δσα
νπάρχίΐν, κάκύνον (ποφθαλμιάν αντφ [in cod. αυτών. Montef.
ex Origene perperam edidit άτοφθαλμάν (sic) avrbv], bntp
ϋηΚωσαν al δυο «δόσ«ί. * Euseb. Emis. in Cat. Niceph.
p. 380. s Sic Codd. 20 (cum ovrar), 55 (idem), 56, alii,
Arm. ι. β Sic Codd. X (in marg.), 15, 58, 72, 130 (in
marg. cum πίριατοιήσατο), 135 (cum π(ρκποιησατο). Est
aliue interpretis, fortasse Aquilae. Cf. ad Cap. xiv. 21.
Ad άποσΜυην Nobil. affert: Schol. κτησιν, et eic Cod. 82 in
IMVf.
T Cod. X in marg. sine nom.
Nobil.,
Codd. X, 130 (cum μορφώματα sine nom.). Ad «ϊδωλα
Cod. VII in marg. sine nom. : θ(ρα<ρύμ. Hieron. : " Ubi
nunc idola legimus, in Hebraeo theraphim scriptum est,
quae Aq. μορφώματα, id est figuras vel imagines inter-
pretatur." Cf. Hex. ad Jud. xvii. 5. Hos. iii. 4. 9 Sic
Codd. I, 55, Arm. 1. 10 Sic Codd. VII (ex corr.), 15,
72 (cum tt) καρ8ία), 82, 135 (cum τον Σΰρον). u Sic
sine aster. Codd. I, 72, 75, 135, Arab. 1, 2. Arm. 1 pin-
git: •Χ•καΙ διίβη — Γαλαάδ:, unde asteriscum assumpsimus.
12 Sic Codd. I, X (in marg.), 14, 16, 18, alii, qui omnee,
excepto Cottoniano, σκληρά ante λάλή<η]ς ponunt. 13 Sic
Codd. VI, 82, 130. Posterior ad κρυφή in marg. pingit:
φοράδην. u Sic in textu Codd. 15, 58, 72, 82, 135 (cum
αττοδραι»), et, ut videtur, Arab. 1, 2. Aquilae versionem
esse tantum non certum est. Eadem e marg. Cod. X ad
verba Ινατί κρνφΰ κ. τ. i. (ν. 2 6) perperam aptavit Montef.
16 Sic Cod. VII ex corr. Num forte ex alia versione t
Mox v. 29 ad ίχθίς (sic) idem in marg. manu 2^: όψί.
16 Sic Cod. VII ex corr. 1T Sic cum aster. Arm. 1 .
Haec deeunt in Comp., Ald., Codd. I, III, VII (cum ΐφοβη-
6ty/ in marg.), 19, 31, aliis. 18 Cod.VII in marg. manu 2^.
Eadem manus pro τοΰ οΐκου . . τώ οίκω . . τόν οίκον posuit της
-Cap. XXXII. 7 (8).]
GENESIS.
47
και ούχ εύρε. 19 "Αλλος• και ήρεύνησεν Αάβαν
πάσαν τήν σκηνών, και ούχ εύρεν. 20
39. ΠΕΠίρ. Dilaniatum. Ο', θηριάλωτον. Alia
exempl. Θηριόβρωτον, s. θηρόβρωτον. 21
41. Ο^Ώ nitoy. Ο', &'κα άμνάσιν. Ά. &κά/«?
αριθμόν} 2 ' 4
42. 0?"£Ν *frg. Ο'. >£ ό θεός * 'Αβραάμ. 23
47. Λ fcog ηρ^ΐ «πιιπψ -gj ]nS iVnryS
"^r?-• &* καί *κάλεσεν αύτον Αάβαν βου-
νό? της μαρτυρίας' Ίακωβ δε εκάλεσεν αυτόν
βουνος μάρτυς. "Αλλος' και εκάλεσεν αύτον
Αάβαν σώρευμα μαρτυρίας• και Ίακωβ εκά-
λεσεν αυτόν σωρός μάρτυς. 24
50. ""^Γ). Opprimes. Ο', ταπεινώσεις. "Αλλος•
αδικήσεις 25
51, 52. vw ^?%5 πζχκπ nam nm bsn πζη
τ •• - - τ•• ; ν- — " \ψ " • •'
En acervum hunc, et en cippum, quem posui
inter me et te ! Testis sit acervus hic, et lestis
sit cippus. Ο', ιδού ό βουνος ούτος, και μάρτυς
ή στήλη αύτη. (Cf.v.48 in LXX.) "Αλλος-
ιδού ό σωρός ούτος, και ιδού ή στήλη fjv έστησα
(Ά. ερροίζησα) μεταξύ εμού και μεταξύ σού'
μάρτυς ό σωρός ούτος, και μάρτυς ή στήλη. 16
52. Hjn 72Π-ΠΝ (i n priore loco). Ο'. Vacat.
Ά. ^ σύν Tbv σωρ6ν τούτον 4 27
53. DiTQN Τ^Ν. (Χ. Vacat. >?<• θεός πατρίς
αύτων Ι. 29
54. ΟγΑ»" 1 ^ 1 ?. Ο'. Vacat. %- του ψαγεΐν άρ-
τ*οΙ<™'
ϋφ ^DN"\ Ο', και εφαγον ^άρτον*, 30
και επιον.
Cap. XXXI. 44• +«βτβ» δε αύτω — άναμεσον
εμού και σου < 31 48• -τ-^ιπεν δε Αάβαν — και
μαρτυρεί ή στήλη αύτη «4. 32
Cap. XXXII.
7 (Hebr. 8). Λ "W. Et angor erat ei. Ο', καΐ
ήπορεΐτο. (Ά.) και θλιβώδες αύτω. 1
σκηνής . . ταϊς σκηνοίς . . rtjv σκηνή». Ιβ Sic in textu Codd.
58, 72 (cum την σνμπ. σκίπην), et (cum σκηνην pro σκίττην)
Codd. 15, 82, 135. Holmes. ex Arab. 1, 2 affert: Tunc
perquisivit Laban omnem supellectilem, et non invm.it.
Ad σκίπην cf. Hex. ad Job. viii. 22. Psal. xxvi. 5, 6. lx. 5.
Jesai. xxxviii. 12. xl. 22. 20 Sic Cod. VII in marg.
manu 2^. a Sic Comp., Codd. 14, 16, 18, alii.
22 Cod. X. M Sic Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 72,
82 > x 35 («ηβ 6), Arab. 1, 2. M Hanc lectionem, Aquilae
fortasse, post «rl τοΰ βοννοϋ (ν. 46) in textum infert Cod. 82.
Montef. e Cod. X cum asteriscis affert : κα\ tKakwtv αυτόν
Αάβαν• σώρΐυμα βουνος μαρτυρίας' Ίακωβ δ« «άλίσίν αυτόν
βουν6ς μάρτυς, CUIU scholio anonymo : 'Εβραίου καλή παρατη-
ρησις, οτι δ μίν Αάβαν Συριστι €κάλ(σ(ν αύτον, ό δ( Ίακωβ
Εβραϊστί• διό κα\ δισσώς ίρμηνήπαι κατά τίνα βραχήαν ΐναλλα-
γην. Ο Εβρα'ιος tXtytv, οτι ό μίν Ίακωβ Έβραϊστι βουνον
μάρτυρα ίκάλ(σ( τ6ν βουνον, ό δί Αάβαν Ί,υριστι, οπ*ρ μη ηδύνατο
'Ελληνιστί δίχως ίΐρήσθαι• βιασάμίνοι oi θ' τπποιηκασιν, iv βρα-
χαα ΐναλλαγί} τό αυτό σημαινόμ(νον σημαίνοντ(ς' ούοΐν γαρ δια-
<ρίρα βουνος μαρτυρίας η βουνος μάρτυς. ΗίβΓΟΙΙ. : " AcervU8
Hebraea lingua oal dicitur; AADvero teetimonium. Rur-
eum lingua S)Ta acervus igab appellatur; testimonium
sedutha. Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, ga-
laad, lingua appellavit Hebraea; Laban vero idipsum, id
est, acervum testimonii, ioab sedutha [JLo?o»^o t,^,]
gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et anti-
quam linguam parentum provinciae, in qua habitabat, eer-
mone mutaverat" Μ Cod. X in marg. sine nom. For-
tasse est scholium. M Sic in textu Codd. 15, 58 (cum
ίρΰζησα (sic) pro ίστησα, et in fine Ota. κα\ μάρτυς η στ.), 72
(cum κα\ (om. 18ου) η στ. ην ίρΰζησα, et in fine η στ. αυτή),
82, 135 (cum Ζστησας); et sic fere Arab. ι, 2. (In vitioea
scriptura ίρΰζησα [" leg. (ρρίζωσα." — Holmee.] 6* in ϋ male
traneiit, errore satis frequenti. Cf. Scbaefer. ad Greg. Cor.
p. 18. Ad ίρροίζησα vero, quod Aquilae indubitanter vin-
dicavimus, cf. Hex. ad Exod. xix. 13. 4 Reg. xiii. 17. Peal
lxiii. 8.) v Cod. X. Haec in textum poet προς σί
sine aster. inferunt Codd. 15 (sine σν»-), 82, 135 (ut 15)
28 Cod. IV (qui hic incipit): Χαντω*•.. Sic sine aster
Codd. 15 (cum 6 6(ος), 58, 72 (cum πατίρων), 82, 135;
Arab. 1, 2 (cutn πατίρων), Arm. 1 (idem). ** Sic sine
aster. Codd. I (sine roC), IV, X (in raarg. sine ni), 15, 56
(ut I), 58, alii, Syro-bex., Arab. 1, 2, Arm. 1 (cum aster.).
30 Sic Cod. IV, et sine aster. Codd. 15, 72, 82, 130.
81 Cod. X, teste Montef. " Idem.
Cap. XXXII. l Cod. X in marg. eine nom. Syro-hex.
vero: ♦ otJ^. )oot } Λ - - .f, quod ad literam soiiut : και
θΚΙψις (s. συντριμμα) tytvrro αυτω, sed cum Graeca lectione
Μ
GENESIS.
[Cap. XXXII. 9 (io)"
9 (ίο). ^« y&*J ΓήΤΤ. Ο', κύριε [σύ] ό ειπών
μοι. Ά. Σ. κύριε ό είπων προ^ς με. 2
ίο ίιΛ noMn-SsQ'! οήοππ feo *?#£•
aw \* »/• ν ν. τ τ • • τ -: - • • : 'τ
Parvus sum prae (indignus sum) omnibus bene-
ficiis et prae omni fide. Ο'. Ίκανούσθω μοι
(alia exempl. Ικανοΰσαί μοι; alia, ίκανοΰταί
μοι 9 ) άπύ πάσης δικαιοσύνης, και άπύ πάσης
αληθείας. Ά. μεμίκρυμμαι πάρα πάντας τον
ελέους [και άπο πάσης αληθείας]}
13 (14)• ^9 Η^Π']Ρ• Εχ eo quod erat in manu
ejus. Ο', ων εφερεν ^• εν χειρι αύτοΰ 4. 5
20 (2ΐ). ^S NfeP *hw. Fortasse excipiet faciem
meam. Ο', ίσως γαρ προσδένεται το πρόσω-
πον μου. (Σ.) εάν πως εντραπ^ . . . β
23(24). 0ΤΘΪ5• Ο'• κα1 Μβν• Alia exempl.
καί διεβίβασεν αυτούς. 7
24 (25). toy ^N plfcjjn. Et luctatus est homo
cum eo. CY. και επάλαιεν άνθρωπος μετ αυ-
τού. Ά. Σ. (και) εκυλίετο (Ά. εκονίετό) άνηρ
μετ' αύτοΰ. Β
28 (2 9 ). ΒΤί^Η-Ορ jyHP?. iVar» contendisti
(s. principem ie gessisti) cum Deo. Ο', θ. 8τι
ενίσχυσας μετά θεοΰ. Ά. δτι ηρζας μετά
θεοΰ. Σ. οτι ήρξω προς θεόν. 9
29 (30). Π$ ΠΏ7. Ο', ινατί τοΰτο. "Αλλος- διά
ποίαν αιτίαν. 10
*ϋψ?, Ο', το δνομά μου. Alia exempl. add.
και τοϋτδ εστί (s. και αυτό εστί, β. ο €στί)
θαυμαστόν} 1 Το, /cat τοΟτό €στι θαυμαστόν,
παρ' ούδενι κείται εν τω Έξαπλω. 12
30 (31). *WHB• Ο', είδος θεοΰ. Ά. πρόσωπον
ισχυρού. Σ. Φανουήλ. 13
conspirare videtur. 2 Cod. 127. 3 Prior lectio est
in Codd. III, IV, 38, lai, 129, 134 ; posterior in Codd. I,
58, et Bodl. Syro-hex. *J^, Ν α ^ y, quod utramque
pariter reddit. 4 Procop. in Gen. p. 179 : " Pro ea quod
scribit : Sufficit mihi ab omni justitia etc. Aquilas vertit :
Elongatus eum supra omnes misericordia, et omni veri-
tate;" unde Qraecam Aquilae lectionem sic constituit
Montef. : ίσμικρύνθην (non, ut male legerat Procop., ipa-
κρύνθην) xmip πάντας ίλ«ω, και πάση άληθύα. Hodie vero
Procopii Graeca legi possunt in Cat. Niceph. p. 393, a
cujus textu vix hilum distat Cod. Ambros. Q. 96 Sup. :
Αντί τον, Ίκανοΰταί μοι άπο πάσης δικαιοσύνης, Ακύλας ϊξίσωκί'
μ*μάκρνμμαι (μίμάκρνμαι Niceph.) πάρα πάντας τοϋ ίλίους, κα\
άπο πάσης άληθίίας ; ubi posteriora ηοη Aquilae, sed των θ'
esse recte monet Scharfenb. in Animadv. p. 32; priora
autem sic legenda esse autumat: μψίκρυμμαι παρά πάντας
τους i\tovt. 6 Sic Cod. IV, Απη. ι, et sine aster. Ald.,
Codd. 15, 31, alii. β Nobil. affert: Schol. tav πως cv-
τραπ%. Est, ni fallor, Symmachi, qui Hebraea eodera
modo vertit 1 Reg. xxv. 35. 7 Sic Codd. IV, 15, 82,
135, Απη. 1. 8 " Lectionem Aquilae et Symmacbi sic
babent omnes MSS. et Ed. Rom." — Montef. Si sana est
lectio, certe solius Symmachi est ; nam Aquilam etymo-
Iogice vertisse «omro diserte testatur Cod. 127. Etiam
Cod. X in marg. sine nom. : eWirro άνηρ. 9 Hieron. :
" Quia irwaluisti cum Deo, et cum hominibus valebie.
Joeephus in primo Antiquitatum libro [20, 2] Israel ideo
appellutum putat, quod adversum angelum steterit [σημαίνε
Ο* τονΤο κατά την Εβραίων γλωτταν, τδν άντιστάντα άγγίλω
θύω]; quod ego dillgeater excutiens, in Hebraeo penitue
invenire non potui. Et quid me necesse est opiniones
quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat
ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum
Jacob, sed Ierael erit nomen tuum. Quare? Interpre-
tatur Aq., δη ήρξας μχτά θιοΰ ; Sym. vero, δτι ή"ρξω προς
6fov; LXX et Theod., δτι ίνίσχυσας μΐτά θ(ον. SARITH
enim, quod ab Istael vocabulo derivatur, principem sonat.
Sensu8 itaque est : non vocabitur nomen tuum mpplan-
tator, hoc est, Jacob; sed vocabitur nomen tuum princeps
cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps ego
sum, sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps voca-
beris. Si autem mecum, qui Deus sum, sive angelus . . .
pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus, hoc est,
cum Esau, quem formidare non debes !" Symmachi lectio,
δτι ή*ρξω προς θ(δν, quia incepisti (ηοη, ut male vertunt,
princepe fuisti) ad Deum, nescio quem eensum fundere
possit. Praeterea ante Vallarsium edebatur, ort ήρξω ΙσχύΊ
προς θών, et in duobus codd. apud Lagardium (tertius enim
cum Vallarsio consentit) inter ώ et προς intercedunt literae
ic. In loco parallelo Hos. xii. 4 (5) pro ?JiOO~PK IB^I
Syrus uoster Symmacho vindicat JlsJJL» ^bw ^jO^I/,
quod nos vertimus, κατίδυνάσηυσί τδν ayytkov. 10 Cod. X
in marg. sine nom. n Prior lectio est in Codd. 32, 55
(in marg.), 58, 72; altera in Codd. VI, 106, 107; tertia in
Ald., Codd. 31, 83. Cf. Jud. xiii. 18 in LXX. " No-
bil., Anon. in Cat. Niceph. p. 399. 13 " Sic MSS.
nostri [et Cod. 25 in Comment. apud Lagarde] et Ed.
Rom." — Montef. Pro ti8o S θ ( ού CocL 38 in textu habet
πρόσωπον ισχυρού ; in marg. autem : ΦανονηΚ.
-Cap. XXXIII. 18.]
G Ε Ν Ε S I S.
Η
31 (32)• ^- Claudicans erat. Ο'. επ'εσκαζε.
Schol. επεχώλευεν, επεκλινε τι τω ποδί. 14
Cap. XXXII. ι. — και άναβλεψας — παρεμβε-
βληκυΐαν^. 5• τΉσαΟ«4. 1δ η. και τά πρόβατα,
και τους βόας, ^ και τάς καμήλους < 1β ιι. ~r καϊ
μητέρα (sine metob.). 13. -^ και εξαπεστειλεν 4.
19. -τ τω πρώτω και 4. τοις — προΊπορευομενοις.
20. —παραγίνεται 4. 28. — Ισταί σοι; τδ Ονομα «4. 17
Cap. XXXIII.
1. Ν| itoy nsrr) &ηρ vry npjn Nte*\ ε/
levavit Jacobus oculos suos, et vidit, et ecce!
Esavus venit. Ο', άναβλεψας δε ' Ιακώβ ^
τοις όφθαλμοΐς αύτοϋ•Ι ι εΐδε, και ιδού Ή σα Ο
-j-o 1 άΒ*Κφ&9 αύτοϋ Ί 2 ερχόμενος. Ά. και
ηρεν Ίακωβ τους όφϋαλμούς αύτοϋ ... Σ.
επάρας δε Ίακωβ τους οφθαλμούς αύτον είδε
φανεντα ΉσαΟ εργόμενον?
ν?ϋ1• Λ divisit. Ο'. καΣ 3kc?Xcy (alia exempl.
€7rt&eiXei> 4 ). Ά. <αί ήμίσευσεν. 5
4. V%W3 . JEfif osculatus est eum. O'. /cat κατ€-
φίλησεν αυτόν. Έβρ. ούεσσάκη*
5. ΤΠν-ΓΐΝ BfrftlJ pPr^?H. Q M0 , gratificatu*
est Deue servo tuo. (Y. oh ήλεησεν 6 θεός
Tbv παΐδά σου. Ά. ά εχαρίσατο ό θεός τψ
παιδί σου. Σ. ά εδωρήσατο . . . 7
10. "TMSO «5' D ^ «Γ^^• ΛΓβ ?«««'<> « »«>^
inveni. Ο'. ^ μ») ii) 4 8 ct cCpoi/.
12. ψφ PlAw n^j Π?03. Castra move-
amu8, et eamns, et ibo ante te. Ο', άπάραν-
τες πορευσώμεθα (alia exempl. πορευθωμεν 9 )
•% και πορεύσομαι 4 10 επ' ευθείαν. Σ. άπά-
ρωμεν και πορευθωμεν, Ινα συνοδεύσω σοι. 11
(Ά.) . . . πορεύσομαι εις κατεναντίον σου.**
13. ΤτΠ^. Lactantes. Ο'. Χογεύονται. Ά. τί-
κτουσιν. Σ. κύουσιν. 13
17. ΠΓ)30. ^rf Succoth. Ο', εις Σκηνάς. Σ.
εις Σ,οκχωθ. 1 *
18. Ε3ψ. Ο'. ~Ση κιμων (potior scriptura Σί /ct'-
;uw 16 ). Ά. Συχεμ.™
Cap. XXXIII. ι. καϊ επιδιεΐ\εν(ύο) -τ Ία*ώ/3 < 17
3• καί περιλαβων αύτον «** εφίλησεν και 4 προσε-
πεσεν. 19 iy. του τόπου ^ εκείνου 4} 9
14 Sic Cod. Χ in marg., juxta collationem Bodl. Mon-
tef. exscripsit «r«cAti/c, absente enclitica. Ad ίπίσκαζ* Cod.
57 in marg. pingit: fWXiWo; Cod. 73 in marg. : iemkl
prro. Denique Montef. ex Regio uno vix sanam lectionem
affert : Άλλο?• (νΐκυλίίτο. 15 Syro-hex., et sub -*~ Cod. IV.
16 Sic Cod. IV (cum καϊ τους καμ.), et sine aster. Codd. 15,
72, 135, Syro-hex., Arab. 1, 2. Ed. Rom. : κάϊ τους β. κα\
τάς κ. και τά πρ. ; 8ed και τάς καμ. om. Comp., Ald., Codd. Ι,
III, VI, 19, 3i, alii. 17 Cod. IV, qui pro cuneolo (*)
duo puncta (•.) adhibet.
Cap. XXXIII. ■ Sic Cod. IV, et sine aster. Comp.,
Ald., Codd. III, 19, 30, 31, alii. 2 Obelus est in
Cod. IV. 8 Nobil., et " quidam MSS." apud Montef.,
quorum unus ad Aquilam babet οφθαλμάν αύτον. * Sic
Ald., Codd. III, IV, 14, 15, 16, alii. 6 Hieron.:
■ Denique, ubi nos babemus, divisit, Aq. poeuit ημίσησ™,
id est, dimidiamt" β " Hic duo MSS. Codd. Regii
notam afferunt sine auctoris nomine ; sed videtur Origenis
eeee. Sic autem babet : τό, κατ(φίλησ(ν αυτόν, Sntp ίστίν
Έβραιστ\ ΟΜσσάκη, eV παντι Έβραίκψ βιβλίψ πίριίστικται, ουχ
ΐνα μη άναγινώσκηται, αλλ' ύπαινιττομίνης ωσπιρ δια τούτου της
βίβλου την πονηρίαν του Ήσαΰ' κατά δόλοι/ γαρ κατιφίλησ^ τον
ΤΟΜ. Ι.
'Ιακώβ. Hactenus etiam in Masoreticis Bibliis vox VljJB^l
punctis notatur." — Montef. T Procop. in Cat Niceph.
p. 402. Minue plene Cod. 127 et Reg. 1825 apud Mon-
tef. : 'Α. ά ίχαρίσατο. Σ. ά έ&ωρησατο. Sic Cod. IV, et
sine aster. Cod. 15. 9 Sic Comp., Codd. I, III, 19, 108,
129. 10 Sic Cod. IV, et sine aster. Cod. 15. ° Cod.
X, qui parutu probabiliter Aquilae nomen praemittit.
Nobil. et Cod. 1825: Σ. κα\ πορινθώμιν, Ίνα σννο&(υσω σοι.
12 Nobil. affert : Schol. πορ*ύσομαι tls κατ. σον. Aquilae
eeee crediderim. 13 Cod. X. Codd. 57, 127 : Σ. κνονσι».
14 Cod. X. Cod. 127 affert: Σ. σοκχθύ (aic). Mox ad
Σκηναι Montet e Cod. Reg. 1888 edidit: Σ. Σοχχώθ (sic) ;
Anon. in Cat. Nicepb. p. 404: Σύμμαχος• Σοκχόβ (eic).
15 Sic Ald., Codd. I, III, IV, 15, 16, alii. 1β Cat. Ni-
ceph. p. 404, qui ad πατρός Σνχίμ (ν. 19) lectionem refert
Montef. vero ad Σνχίμ (Cap. xxxiv. 2) e duobus Regiie
edidit : Ά. Σνχίμ. w Cod. IV. " Idem, qui meto-
beluni ante καϊ pingit. Verba ίφίλησ** κάί eine obelo
leguntur in Comp., AltL, Codd. III, 14, 15, 16, aliis, qui
mox, excepto Ald., om. καϊ κατ*φίΚησ(ν αυτόν. 1β Idem,
obelo, ut videtur, a correctore appicto.
Μ
GENESIS.
[Cap. XXXIV. 2
Cap. XXXIV.
2. ^ΓΠ. Hivitae. O'. <J Ει5αΓο9. Alia exempl.
6 Χορραΐος. 1 Ά. Σ. ό Ει/αΓο?. 2
ΠΠΝ l?tt^\ 2ΐ7 stvpravit eam. Ο', ίκοιμήθη
μ(τ αυτής. Schol. Το Έβραΐκόν eor»', οι)
ίσχαύ, και κατά. τούτους e\ei τίνα. ψφασιν ή
λίξις δυσ(ρμήν€υτον, δηλοΰσα το μετά βίας
κατακεκοιμήσθαι αυτήν. Τό γαρ αισχρον του
πάθους ή θεία γραφή θέίναι κατά τό βητ}>ν
φανίρως ϊφυλάζατο. 3
3. Α"*?£ OTJJ, Et blande allocutus est. Ο'.
και ίλάλησε κατά τήν διάνοιαν (Ά. €7r2 καρ-
δίαν. Σ. καταθύμια*).
7. ttSJHTQ. 2?/ gravisnme dolebant. (Υ. κατίνύ-
γησαν. Ά. (και) διεπονήθησαν. 5 (Σ.) ώδυ-
νήθησαν. 6
ΊΙΤΠ. £/ exarsit (ira). Ο', και λυπηρον ήν.
Ά. Σ. (καί) όργίλον. 7
ΠΟΤ tih J31. Ζ/ t/a nonfien debebat. Ο'. καΣ
ούχ otfroos eorai. Σ. δ οι/κ e£ei γενέσθαι*
12. VJQI ^ΠΌ ΊΝΌ. Fafcfc dotem ef rfo/wm. O'.
(πληθύνατε) τήν φερνήν (Σ. τδ ϊδνον 9 ) σφόδρα.
Alia exempl. σφόδρα τήν φζρνήν >£ καϊ
δόμα*. 10
12. ^VSHTIM. Ο', τήν παΐδα ταύτην. Σ. τήν
παιδίσκην. 11
15. ΓήΝ3. Morem geremus. Ο', όμοιωθησόμεθα.
Ε'. €νΐΌ77σο/χ€ΐ'. 12
17. ^ΏφΠ. Ο'. €ΐσακούσητΐ. "Αλλος• ύπακού-
σητΟ*
19. Γ\22 γεΠ ^3. Nam deperibat filiam. ΟΆνί-
Κ€ΐτο γάρ τχί θυγατρί. Σ. ίπεθύμα γάρ τήν
παιδίσκην. 1 *
21. ΕΡΏτφ. Pam studiosi. Ο', ειρηνικοί. Ά.
άπηρτισμίνοι. 15
DytJVQrn. Lata utrinque. Ο'. πλατίΓα
££ eV χερσίν < 1β
22. ^ΓΙΝ^. Morem gerent. Ο', όμοιωθήσονται. Σ.
πασθήαφνταΐ.* 3
24. VV? "W ^^"^?. Ο'. Vacat. •*• ττά»/τ€ί
εξερχόμενοι πύλην πόλεως αύτοΰ 4. 18
25. ΠΕΙ. Mdenter. Ο', ασφαλώς. "Αλλος- πε-
ποίβότωί. 19
30. 1EDQ. Ο'. 6ΐ/ αριθμώ. Alia exempl. add.
Cap. XXXIV. ι Sic Ald., Codd. I, III, IV, X, 14, 15,
16, alii. * Cod. 127, qui in textu ό ΧορραΙος habet.
Cod. Χ: Ο'. Χορρα'ιος. 'Α. Evaiios. 3 Cod. 127, unde
Alatthaeius exscripsit καηκοιμησθαι. * Idem. Ad Syra-
macbum cf. Jcsai. xliv. 9 in LXX, necnon Hex. ad Job.
xxx. 15. 6 Idem. Cf. ad Cap. vi. 6. 6 Cod. 108 in
marg. sine nom. : ώοινηθησαν (sic), quod Symmacbi esse
potest Cf. Hex. ad 1 Reg. xx. 34. 7 Cod. 127. Cf.
Hex. ad Gen. iv. 6. 2 Reg. vi. 8. 8 Idem. Cod. 108
in marg. sine nom. : ουκ «δ« ytwVAu. 9 Cod. Reg. 187 1
( = Holmes. 64). Matthaeiue e Cod. 127 exscripeit: Σ. τό
tvbov (sic). Cf. Hex. ad 1 Reg. xviii. 25, ubi τά «δι/α in
plurali, ut eemper, ni fallor, apud bonos scriptores. Schol.
ad Hom. II. A, 146: "Εδνα άσι τά προ των -γάμων imo τοΰ
νυμφίον οώόμινα δώρα τη νύμφη. OttTUtn dignus cst qui
cum nostro conferatur locus Antonini Lib. p. 260 : Ovror
(Αρκ(οφων) Ι&ων την θνγατίρα του 'Νικοκρίοντοί τον Σαλαμινίων
βασιλίως, ηράσθη' ytvos δ* η"ν του Νικοκρίοντο! άπ6 Ύίύκρου τοΰ
ζνν*\ύντο{ "Ιλιον Άγαμίμνονι, παρ' ο και μάλλον δ Άρκ*οφών
«φί«το τοΰ γάμου της naiios' κα\ ΰπίσχντο πλύστα πάρα τους
άλλους μνηστήρας άποίσίΐν ίδνα. 10 Sic Cod. IV, et Sllie
aster. Codd. 15, 72 (cum δομ«ν), 82, 135, Arab. 1, 2.
11 Cod. Reg. 1871, teste Montef. Holmesius vero: " Cod.
64 in marg. : την παιδίσκην." Sic in textu Codd. 75, 129.
12 Idem. 13 Idem in marg. : υπακοίσητΐ . Mox ν. 1 9
pro (xpoviatv . . τοΰ ποιήσαι Cod. 2 Ο in textu habet ημίλλη-
σ» . . του πληρωσαι ; eed tales lectiones alius interpretis
esse non ausim affirmare. 14 Cod. Reg. 187 1.
15 Hieron. : " Ubi nunc LXX interpretes pacifico8 trans-
tulerunt, Aq. interpretatus est άπηρτισμίνους, id est, con-
£ummato8 atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur
salamim. Cf. Hex. ad Hos. x. 14. Amos L 6. w Sic
Cod. IV, et sine aster. Codd. 15, 72, 82. Cf. Hex. ad
Psal. ciii. 25. 17 Cod. Reg. 187 1. w Sic Cod. IV,
Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 64, 72 (cum π. ol ΐξ. π. π.
αυτών), 82. 19 MSS. Regii apud Montef. Sic in marg.
sine nom. Codd. 38, 57. Cf. Hex. ad Deut. xii. 10. Hie-
ron. : " Pro eo quod in Graecis legitur ασφαλώς, id est,
diligenter, in Hebraeo scriptum est bkte, id est, audacter
et confidenter." *° Sic Cod. 7 1, qui idem esse videtur
-Cap. XXXV. 22.]
GENESIS.
51
Cap. XXXIV. 5. ^6 vibs Έμμώρ <» 8. ττ}
Ψ ν ΧΤΪ % αύτοϋ 4. n 14. -r Έυμ(ων και A(V€i ol
αδελφοί Α(ίνας, νιοι δϊ Α((ας «ί. 23 15. -*- και κατοι-
κήσομ*ν Ιν ύμΐν 4. u ^καΙύμΰςΊ.™ ΐ6. -^ γυναί-
κας 4. χ 23. -Τ «^ τοιίτω «έ μόνον. 24• ~Γ τ ^ ,/ σ ^Ρ κα
της άκροβυστίας αύτων 4. ιη. -r Attvav 4. 27 3 •
-τ πάσι ^, 28 >-p πάσαν 4 την γήν. 2 *
Cap. XXXV.
4. ΓΠΝΠ ΠΠΓΙ. £Μ terebintho. Ο', imh την
τίρίβινθον (Ά. Σ. θ. την δρΰν 1 ).
7. ^«-η^ ^Ν. Ο'. >& ισχυρός 4 Βαιθήλ. 2
8. mjTT. Ο'.Αϊβόρρα. ["Αλλ. μέλισσα. "Αλλ.
λαλίά. "Αλλ. λαλοι/μό^;.] 3
11. '''ΊΦ 'Ν. D«« omnipotens. Ο', ό 0eo"y σοι/
:£tWo*y< 4
12. W)j. Ο', ίδωκα. Schol. <*5/*οσα. 5
16. ππίειν N-irA pNrrrnzp i\jrfn ( ^
restabat adhuc certa mensura (Graeco-Ven.
κατά σημ^ΐον, circiter milliarium) terrae (viae)
ut veniret Ephratam. O'. kykvtTo δ\, ήνίκα
ήγγισ^ν [tty] Χαβραθα τον Ιλθίΐν e/y τήν
Έφραθά. Ά. και *y«Wo (JVi) κα0' o$bv της
γης, iv τψ ίΚθΐ'ιν (β. ύσι\θ(ϊν) «tr Έφραθά. 9
18. Vn«"j. Ο', <* & πατήρ >% αύτοϋ 47
PPJ^. Ο'. Βενιαμίν. Σ. viof fc£iai. e
19. ΠΓηεΝ TJT?• Ο', €y τ# όό? [του ιπποδρό-
μου] Έφραθά. 9
DJlS Π^ Ν•!:! ΠΓηΕ)Ν. Ο'. Έφραθά- αύτη
(ΟΤΙ ϋηθλ€ίμ. JEj . Έφραθά' αντη t<rrt οίκος
άρτου. 10
16, 21, 22. ^ τ ^. W5-. -W ^ Γ^Ό WP*1
Ο', άπάρας Se Ίακωβ cac Βαιθήλ, €πηξ( την
σκηνην αύτοϋ Ιπίκζινα τον πύργου Ταδίρ' kyi-
νετο δ£ . . . . kyivtTO δί. Alia exempl. άπήρ(ν
δί ΐκ Βαιθήλ' και kykvero .... και άπήρ(ν
Ίσραηλ, και ίπη&ν τήν σκηνην αύτοϋ ίπί-
Keiva τοΰ πύργου Ταδ(ΐρ. η (Ά.) .... και
cum Colbertino Montefalconii. Hic autem edidit : "Αλλο* •
fV βραχύ, notans : " Sic duo MSS., qui non iudicant cujus
sit haec interpretatio." n Cod. IV. ** Sic Cod. 127,
et sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii. M Codd. IV, 127.
Haec, vlol bi Λ., desunt in Ed. Rom., sed leguntur in Ald.
(cum οί ν. Λ.), Codd. I (sine δ«), III, 14 (ut Ald.), 15 (ut I),
aliis. » Cod. IV. M Codd. IV, 127. 20 Cod. IV.
Vox deest in Conip., Codd. 19, 108. w Cod. IV.
28 Sic Cod. IV, sed corrector punctis superimpositis repro-
bavit. Vox abest ab Ald., Codd. I, III, 14, 16, aliis,
Arab. 1,2. ω Sic Cod. IV (sed corrector expunxit
πάσαν), et sine obelo Codd. 14, 15, 16, alii.
Gap. XXXV. J Sic Drusius, non memorato auctore.
Cf. Hex. ad Jud. vi. 11, 19. 1 Reg. xvii. 2. xxi. 9. Jesai.
vi. 13. Ezech. vi. 13. 2 Sic Cod. IV, et eiue aster.
Codd. 15, 64, 72. 3 " Sic scbedae Combefisianae. In-
certum autem an haec sint echolion, an interpretum variae
lectiones." — Montef. Imnio meras esse notationes etymo-
logicas certo certiue est. * Sic Cod. IV, Arm. 1, et sine
aster. Codd. 15, 64, 72, 82 (cum ίκανονσθω), 135 (cum
ίκανώί). Cf. Hex. ad Exod. vi. 3. Ezecb. x. 5. δ Nobil.
Sic in textu Codd. 38, 57 (in marg.), 72 (cum ωμοσα te-
&ωκα). β Hieron. : " Aquila autem hoc ita transtulit :
Et /actum est καθ' ό&6ν τής γης, id est, Μ itinere terrae,
introien8 in Ephrata. Sed melius est si transferatur, μ
electo [a "I?, electus] terrae tempore, cum introiret Ephratlia.
Porro vernum tempus significat, cum in florera cuncta
rumpuntur, et anni tempus electum est." Ad ήνίκα ήγγισ™
Cod. 64 in marg. pingit: iv τψ ΐΚθ€~ιν, ex correctore, ut
videtur. 7 Sic Cod. IV, et sine aster. Codd. VI, 15, 37,
alii. 8 Procop. in Gen. p. 184. β Verba inclusa
reprobant Comp., Ald., Codd. I, III, IV, VI, 15, 19, alii,
Arab. I, 2. Hieron.: " Verbum Hebraicum chabratha
in consequentibus [Cap. xlviii. 7] . . . nescio quid volentee,
hippodromum LXX interpretes transtulerunt ; et statim
ibi, ubi in Hebraeo dicitur : Et sepelterunt eam in via
Ephrata, haec est BetMeem, rursum LXX pro Ephrata
posuerunt hippodromum; cuni utique ei chabratha bip-
podromus est, Epbrata hippodromus esse non possit."
Idem in Commentario ad Mich. iv. 9 : " Quae (Rachel)
quia in via erat, et in hippodromo, id est, equorum cursu,
qui in Aegypto venundantu^^twm peperit doloris, quem
postea vocavit pater^/Wiwm dextrae." 10 S. Ambros. in
Epiet. LXX ad Horontianum, p. 1065: " Quinta autem
traditio: EphratJia, ipsa est domtis panis. Hoc prae-
teritum est in aliorum traditionibus." " Sic Cod. IV,
Arab. I, 2 (uterque cum άπ. 8i Ίακωβ «<c B.), Arm. 1.
52
GENESIS.
[Cap. XXXV. 27-
άττηρίν Ισραήλ, και ί£ίκλιν€ σκίπην αύτοΰ
ίπίκ^ινα τον πύργου 'ASep. li
27. ^ΊΝΠ Π^ρ. Ο'. €ΐς πάλιν του πεδίου (alia
exempl. του Έύαίου 19 ).
Cap. XXXV. 3. ~ ™ϊ διίσωζί (sic) /xe 4. 4 .
-urKai άπώλίσίν αυτά ϊως της σήμερον ήμίρας4}*
5• και k£fjpev -τ 'Ισραήλ e* ΣίΚί>ω»/< 15 6. η
9• -τ*? Αουζα4. ^ο 0foy< 18 ίο. >& και ζκά-
λ«σ€ το όνομα αύτοΰ Ισραήλ 4.™ 1 2. -ρ σοί ίίσται 4. 20
20. <ωρ ττ;9 σήμερον -ρ ήμερα? 4. 21 22. -τ καί πο-
ι/ί/ρόί' (φάνη ενώπιον (sic) αύτοΰ 4 22 2J. -f *ν yfj
Χαναάν< 2 8.^αςίζησεν4. 2 * 2 9 • Χ'ΐσαάκ*. 24
Cap. XXXVI.
4. "fojA TTTtf. Ο', αότω Ά&£. Alia exempl. Αδά
τω Ήσαΰ. 1
6. "irPS rtttJE33"73"PiJ"). Ε/ omne* animas (servos)
domus suae. O'. καί πάντα τα. σώματα του
ΟΙΚΟυ αύτοΰ. Schol. σώματα τους δούλου? ΐσως
λ«γ«. 2
19. DilM NVT. Ο', ούτοι ίίσιν υίοι Έδώμ. Hie-
ron.: Ipse est Edom?
24."α"η33, UtflTilN N2£ IttJM rTO tflrt
υον fl y as^ uf> liJWJ i *} tn&na. #i C eet
^4wa, ^t^i invenit aquas calidas in deserto, quum
pasceret asinos Zibeonis patris sui. Ο', ούτος
εστίν 'Ανά (alia exempl. Ώνάν 4 "), δ? «Spe το»/
Ιαμύν (Ά. ow rouy 17 Α 4 " 7 • 2. του? ήμιν 5 ) kv
TJ} έρήμω, δτ€ Ζν(μ€ τά υποζύγια Ίίφϊγων του
πατρός αύτοΰ. Ά. αύτος Αίνάς, $>ς εύρΐ σύν
τους ίμέίμ kv τβ *ρήμω kv τψ βόσκΐΐν αύτον
τους Ονους τοΰ Έ(β(γών . . . β θ. ούτος ίστιν
6 Αίνάν, δ? (ύρ€ τον ίαμέίν kv tj} (ρήμω, #τ€
u Haec in textu verbis iyivtro bk (v. 22) praemittit
Cod. 72, qui in v. 16 cum textu Romano, omisso tantum
Ίακωβ, consentit. Aquilae esse versionem vix dubium esse
potest. Cf. Hex. ad Gen. xxxi. 34. Psal. xvi. IX. 13 Sic
Codd. 16, 1 8, alii. Cod. 64 in marg. manu rec. : ivalov (sic).
Praeterea Cod. 71 in textu habet tls πάλιν άραβα (ί1ΖΠ$?Π),
quae lectio nescio an alius interpretis sit. 14 Cod. IV.
16 Idem ex corr. 1β Idem. lt Idem. Deest in
Codd. III, VI, 68, aliU. 18 Idem. " Cod. IV,
Arm. 1. Haec non leguntur in Comp., Codd. I, III, 16,
18, aliis. » Cod. IV. Deest in Codd. III, 14, 16, aliis,
Arab. 1, 2. n Sic (pro «»s tJJs ήμ. ταύτης) Cod. IV, et
sine obelo Ald., Codd. I, 14, 16, alii. ia Cod. IV.
" Post verba «'K^ ^P*l Masoretbae in marg. addunt
orbiculum, et verba, piDS WDtO NpDD, lacuna in medio
vergu, h. e. deesse aliquid h. 1." — Boeenm. Immo nota
marginalis ")&) KpDD non deesse aliquid lectorem monet,
sed tantummodo praeter exspectationem in medio versu
enuntiationem majorem iinitam esse. Vid. Num. xxv. 19
in Hebraeo. ■ Cod. IV. M Idem. Deeat in Ald.,
Codd. I, III, 68, aliis.
Cap. XXXVI. J Sic Codd. I, III, IV, 14, 15, 16, alii,
Hieron., Syro-hex. 2 Syro-hex. in marg. j f ^v\ js^
♦ i-ab/ u^. Cf. Gen. xii. 5. Ezech. xxvii. 13. 1 Macc.
x. 33. s " AA. LL. [h. e. Alii libri] ovrot «Μ Ήσαΰ.
ovros «στικ Έδώι» (sic). και ούτοι υιοί Έψίρ." — Nobil. HujU8
lectionis, quae manifeste mutila est, in libris Graecis et
Syro-hex. nullum est veetigium. 4 Sic Ald., Codd. I
(in priore loco), III (cum 6 *Oi»as, sed in priore loco Ώναν),
14, 15 (ut III), alii, et Syro-bex. (^io/). 6 Hieron. :
" Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo dispu-
tantur : apud Graecos quippe et nostros super hoc silen-
tium est. Alii putant iamim maria appellata [0*9551 j
iisdem enim literis scribuntur maria, quibus et nunc hic
sermo descriptus est. Et volunt illum, dum pascit asinos
patris sui in deserto, aquarum congregationes reperisse,
quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur ;
quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo
difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas [sic ipse
Hieron. in Vulgata] juxta Punicae linguae viciuiam, quae
Hebraeae contermina est, hoc vocabulo signari. Sunt qui
arbitrentur onagros ab boc admissos esse ad asinas; et
ipsnm istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex
his asini nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique [Kim-
cbi, Vers. Arab., Graeco-Ven.] putant, quod equarum
greges ab asinis in deserto ipse fecerit prinius ascendi, ut
mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur.
Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Ana, qui in-
venit σύν τοϋϊ ήμίν [Martianaeus e codd. edidit ίμ\μ, non-
nulloe 7} pro 7, et ν pro μ legere affirmans. Vallarsius
autem testatur, quosdam MSS. ϊαμάμ vel Ιαμψ praeferre;
uuum Keginae ηαμιν, alterum ημψ, et ad Sym. ήμίν vel
ημύν. Denique Lagardii tres in ημϊν consentlunt] ; et Sym.
similiter tovs ημ\ν, quae interpretatio pluralem numerum
significat. LXX vero et Theod. aequaliter transtulerunt,
dicentes τον Ιαμ\ν, quod indicat numerum singularem."
8 Cod. 25 in marg., exscribente Lagardio, et Cat. Nicepb.
p. 418 (uterque cum σύν τουσιμ«/* et Τ,^βαιγών. Praeterea
-Cap. XXXVII. 2.]
GENESIS.
Η
«>€/i€ τά βονκόλια Σ(β^γών τον πατρός αύτοΰ, 7
Ό Σύρος- δί wpe πηγήν kv rf} *ρήμα>*
27. 15^• Ο', και Ίουκάμ. Alia exempl. add.
καϊ Ούκάμ (β. Ούκάν).
33. 3?ΐ•. Ο'. Ίωβάβ. Schol. ουτός kcrnv Ίώβ. 10
35. riSftr}. Qui percussit (fugavit). Ο', ό έκκό-
ψας. Ά. ό πατάξας. 11
36. Π^ΊΐρΏη. Ο'. *κ Μασσίκκάς. θ. («) Μασ-
σηφάς} 2
40. Dnbtpi Dr)bp^7. Secundum sedes eorum
per nomina eorum. Ο', κατά τόπον αυτών,
kv ταΐς χώραις αυτών, και kv τοις Ζθν^σιν (Ά.
(ν τοις όνόμασιν™) αυτών. Alia exempl. κατά
τόπον αυτών, kv όνόμασιν αυτών, kv ταΐς χα>-
ραις αυτών, και εν τοις etfveaiv — αυτών
4}*
Cap. XXXVI. 15. [+νίοϊ Έλιφάζ πρωτοτόκου
' Ησα0<] 15 1 8. •% βυγατρος'Κνά γυναικός' Ησαν< Ιβ
39- -τνβςΒαράδ*. 17
Cap. XXXVII.
2. ^tt??. Ο', τών γυναικών. "Αλλος' τών παλλα-
κών}
urvivrhto rvn οπξπ-πν tpv nggi. ει
ψ . -. ... τ τ τ τ • ν Ι" "Τ-
detulit Josephus in/amiam de illis malam ad
patrem eorum. Ο', κατήνεγκαν (alia exempl.
κατήνεγκίν 2 ) 8e Ιωσήφ ψόγον πονηρον προς
'Ισραήλ τύν πατέρα αυτών. Ά. και ήνιγκ^ν
'Ιωσήφ ψόγον αυτών πονηρον προς πατέρα
αύτοΰ. 3 Σ. και (φίρεν 'Ιωσήφ διαβολήν κατ'
αυτών πονηράν προς πατέρα αυτών.* θ. κατή-
ν€γκαν Sk ψόγον πονηρον 'Ιωσήφ προς τον
πατέρα αυτών. 5 Ό Σύρος και ό Έβραΐος-
κατήν€γκ€ν. β
in Cat. est Αίνόν pro Αϊνάς). Montef. partim e codd. suis (?)
partim ex Hieron. edidit συν rois Ίαμύμ, et ras όνους.
(Ad τά υποζύγια Syro-bex. in marg. affert : Jul/, τάς όνους ;
sed membrana male habita non sinit definire, utrum nota
interpretis praecesserit, an lectio anonyma sit.) 7 Iidem
(cum Σφαιγών). Montef. SCribit τόν Ίαμάμ et Σφαιγών.
8 Diodorus in Catenis Regiis apud Montef., et Cat. Niceph.
p. 4 1 8 : Ό Σύρος και ό Εβραίος τον lapiiv ύδωρ [Peinvito Syro-bex.). Idem ad τους μαρσίπ-
πους habet θυ\ α (sic) h. e. θυΧάκια, S. θυλάκους. Cf. ad Cap.
xliii. 21. 2 " Haec lectio, quae babetur in textu LXX
interpretum [sic Codd. 14, 16, 18, alii, et Cat. Niceph.], in
aliquot exemplaribus quasi lectio alterius interpretis affer-
tur." — Montef. 3 Nobil., Cod. X (qui Symmacho tri-
buit φιάλην ποτήριον). Montef. edidit : Ά. σκυφον (sic). Σ..
φιάλην, notans : " Sic MSS. nostri et Ed. Rom. [cum σκύ-
φος]." Syro-bex. ♦ mXj ,>a> ♦ >oo ax> ./, appicto, sed
praepostero loco, ΟΚΥΦΟΟ. (Ad Aquilam cf. Hex. ad
Exod. xxv. 31. Jerem. xxxv. 5.) Hieron. : " Pro condy,
id est, poculo, quod etiam in Isaia [li. 17] legimua, Aq.
scyphum, Sym. phialam transtulerunt." (Ad κόνδυ Cod.
VII in inarg. manu 2* 1 * glossas babet : ζίστην, καυκίον άργυ-
ροΰν.) * Cod. VII in marg. manu 2<Κ 6 Nobil. et
Montef. ad v. 1 5. Lectionem huc revocandam esse monuit
Scbarfenb. in Animadv. p. 43. β Cod. X in marg. sine
nom. 7 Syro-bex. >oAa.o5K. Sic sine aster. Codd.
X (cum σνιτίλ«σαϊ in marg.), 15, 58, 72, 135. Aliter Ald.,
-Cap.xlv.3.] GENESIS.
15. 'flbj TttJnj «ΓΜ tinv trnr»? dwt mAe|.
Nonne novistis, quod augurando auguratur vir
qualis ego ? Ο', ούκ οΐδατε οτι οιωνισμω οίω-
νιεΐται 6 άνθρωπος οίος εγώ; 2. και γαρ
εγνωτε οτι πειρασμω πειράζεται (fort. πειράζει)
8μοιος εμοί?
18. Φ* ^Wn. Ο', εναντίον σου. "Αλλος- εν
ώσι κυρίου μου. 9
Πίη03 ^i^D ^. Nam tu es sicut Pharao.
Ο', δτι σύ ει μετά Φαραώ. Ά. 5™ όρκο? σύ
ώ{ Φαραώ.
20. *!£«?. Ο', rfj μητρι (alia exempl. τω πατρι 11 )
αύτοΰ.
21. vSj? ^ PluM&W. ^ prospiciam ei. Ο'.
και επιμελούμαι αύτοΰ. "Αλλος' και Θήσω
όφθαλμόν (μου) επ' αυτόν. 12
23. f)Cpn Ν7. (Χ οι) προσθήσεσθε. Alia ex-
empl. add. ετι. 13
25. ^nSgb. Ο', /ίίκρά (Άλλο*• ολίγα 1 ') βρώ-
ματα.
28. "1>?W. Et dixi. Ο', και είπατε. "Αλλος-
και εΐπα. 16
ι IJIJ i^. Hucusque. Ο'. <^χρί pfo Alia ex-
empl. fcjj alia, ετι άχρι νυν. 16
63
29. JiDN. i\T 0<ra . Ο', μαλακία. "Αλλος- σύμ-
πτωσις. 17
30. ΓΤΎΙΒ?,?. Alligata est. Ο', εκκρεμαται. Ά.
συνδεδεμένη. 2. €»/5c6*€Tai. 18
'ittJDil. Ο', εκ της τούτου ψυχής ("Αλλος-
Οψεως 19 ).
31. fto^l. Ο'. /ί«τά λύπης. Alia exempl. /xer'
Oow/Tjy. 20 Ά. μετά λύπης. 21
32. 3"W. Spospondit. Ο', εκδεδεκται. Σ. crc-
γι>77°" α ?' • 22
Cap.XLIV.5- -τίνατί — τδ άργυροΰν Ί. 23 ίο.
εύρεθτ} -j- τό /coVoV «4. 24 23. τον πάτερα >% αύτοΰ Ί. 26
24• τοβ κυρίου ^ μου ^, 26 27. η Τ>νή ££• μου < 27
30. ή δε ψνχη ^ αύτοΰ Ί. 2 * $2. τ και στήσω αυ-
τόν ενώπιον σου Ι. 29 $$. τοΰ κυρίου >% μου «ί. 30
Cap. XLV.
1. ρεΝΓ^Ϊΐ7• Continere se. Ο', άνεχεσθαι. \^.
2. ί"/κρατίύ(σθαι.
t)D^ ^ΠΓΠ ίΠΝ. Ο', τω Ίωσηφ, ήνίκα
άνεγνωρίζετο. Alia exempl. ετι αύτω, ήνίκα
άνεγνωρίζετο Ιωσήφ?
3. V3E1Q. Ο'. Vacat. >£ άπ6 προσώπου αύτοΰ 4 3
Cod. 3 1 : ταϊ σνντίΧίσας tvpe. 8 Nobil., Cat. Niceph.
ρ. 480. Ad οΓογ C 1 od. VII in marg. manu 2^: αΚΧος
όμοιος ίμον (sic, sed ('μ dubium). β Cod. VII in marg.
manu 2^. 10 Syro-hex. γ +j k_>? U*M ^»4-» -h
♦ y CL ^.^». Cod. VII manu 2^ et longe seriori: οτι συ ct
ώί Φαραώ. Eadeitl manus pro Kvpie substituit ό κύριας μου.
11 Sic Codd. III, 19, 59, et Syro-hex. in marg. l2 Cod.
VII in marg. manu 2*». 13 Sic Ald., Codd. I, III, VII,
X, 15, 16, alii, et Syro-hex. in marg. w Cod. VII in
marg. manu 2«*» w Cod. VII: tmart; sed manus 2&*
punctis reprobavit rt. w Prior lectio est in Codd. III,
VII, X, 14, 16, aliis; posterior in Ald. (cum και νυν pro
νϋν), Codd. 15, 31 (ut Ald.), 58, aliis, et Syro-hex.
17 Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap. xlii. 4.
18 Nobil., Cod. 127. Syro-hex. ♦ Ji -^-Λ .uo ♦ Ji-^W ./.
19 Sic in marg. sine nom. Codd. X, 127. w Sic Ald.,
Codd. I, III, VII, X (juxta collationem vet. Bodl.), 18,
25, alii. n Cod. Χ. Μ Idem. Cod. VII in marg.
manu 2*^: (γγυήσατο. Cod. 71 in textu: ίν*γγυησατο (τό
παιοίον πάρα τοΰ -πατρός Xry.). Scripturae ίνργυησατο patroci-
nantur Codd. Vat., Alex., Sin., ad Prov. vi. 3. ** Syro-hex.
24 Idem, qui male pingit: -ί-(νρ(θη4 τό κ. ** Idem.
Sic sine aster. Codd. 15, 82, 135, Arm. 1. *" Idem, et
sine aster. Codd. 15, 29, 58, 135. In Ed. Rom. habetur
τοΰ κ. ημών, sed ημών reprobant Ald., Codd. I, IH, VI, X,
14, 16, alii. 2T Idem, et eine aster. Codd. 1, 15, 29, 82,
135, Arab. 1, 2. ω Idem. Pronomen eet in libris
omnibus. M Idem. Haec desunt in Comp., Cod. 108.
30 Idetn, et sine aster. Comp., Codd. VII (ex corr.), 15, 56,
alii.
Cap. XLV. " Syro-hex. ♦ nimv^^S .^β./. 2 Sic
Codd. 15, 29 (teste Lagardio), 58 (teste Maio), 82 (cum
*V αύτφ), Arab. 1, 2, Syro-hex. (qui ad αντψ in marg.
habet : . A-»a- la^). s Syro-hex., qui pingit : <mb
•χ•ττρ. αύτοΰ «*. Sic sine aster. Cotld. 15, 29, 58 (teete
Maio), alii, Arm. 1.
Μ
GENESIS.
[Cap. ΧΙΛ. B-
5. ΓΡΠΏ7. Ad vitae conservationem. O'. fft ζωήν
(Ά. ζώωσιν. Σ. σωτηρίαν 4 ).
6. "V2g. 3fe*«w. Ο', άμητός. Ά. ορισμός. 6
7 nVin rro^D 1 ? α Α nrtTtrn*. j& ad vivos
• • τ : τ •• : • ν τ -:- :
servandos vos, ut fiatis residuum magnum. O'.
καί ίκθρίψαι υμών κατάλίίψιν μνγάλην. Ά.
κα« του ζοοώσαι ύμΐν ίΐς άνασωσμον μίγαν.
9. ΓΠΊ. Ο', κατάβηθι ούν. Alia exempl. add. το
τάχος. 7
11. tthjJl. ^4rf egestatem redigaris. Ο', ίκτριβής.
Ά. άί/αλα)^9. 8
16. 2ΰφ?. Ο', διφοήθη. "Αλλο?• ήκούσθη*
ΤΠ3ζ WJ*• Ο', και ή θεραπεία αύτοΰ. Ά.
(και kv όφθαλμοΐς) δούλων αύτοΰ. 10
17. DyV^QTlM. Jumenta vestra. Ο', τα φορΐΐα
(alia exempl. πορΰα, s. πάρια 11 ) υμών (alia ex-
empl. add. σίτου 12 ). Α. Σ. τά kt^wj νμών. θ.
τα πορύα υμών. 13 Άλλο?• υποζύγια. 1 *
18. iVrrjTN. Pinguedinem. Ο', τον μυέλον. Ά.
τδ στέαρ 15 Ό Σιίρο?• τά άγα0ά (τ>7? γ^?). 1β
21. ΓΤΤί. Commeatum. ΤΙάντΐΓ ίπισιτισμόν. 17
22. ΰΤ 1 ^. Ο'. Vacat. ν Αλλο 5 • «y aVO>a. 18
rfcnto nbSn t»om ηο3 ΓήΝΏ ιΛβί. Tre-
τ : • -: •• τ : • ν ν •• :
centos (siclos) argenti, et quinque mutationes
vestium. Ο', τριακόσιους χρυσούς, και πίντ€
ί£αλλασσούσας στολάς. Ό 'Σύρος- πίντί ζυ-
γας στολών, και διακόσιους χρυσίνους. 19
23. rtihW. Asinas. Ο', ήμιόνους. "Αλλος- ονά-
δας 20
^ft^ ΏΠΤΙ Ί2. Frumentum et panem et
cibum. Ο', άρτους ^ και τροφήνί. 21 "Αλ-
λος- σΐτον και άρτους και τροφήν. 22
24. ΤΗ^ ^"7?" -• Nolite irasci (s. trepidare)
in via. Ο', μη όργίζεσθξ kv τη όδώ. Ά. μή
κλον€Ϊσ$€ (ν rrj 6δώ. Σ. (μη) μάχίσθΐ . , 23
"Αλλος- (μη) θορυβπσθ* . , 24
26. 3DJ\ Et frigebat (ηοη commovebatur). Ο 7 .
και εξέστη. Ά. και ίξίνηψεν. 25 Σ. και eXci-
πο^τ/χ^σε (s. (λειποθύμησε). 26
4 Nobil., Cod. 127.
inanu 2<&; θίρισμός.
positione: ♦ Jk-a» JlcLSf
eet ipsa versio Syri vulgaris
6 Cod. X.δ«Γ
σου ό» γη Γ(σίμ, σννάπτίται τό, ei7re δί Φ. τω Ίωσηφ' κατοικύ-
τωσαν iv γη Υ*σίμ' (Ι δ« (πίστη οτι (Ισϊν iv αύτοΐί* καϊ τα ίξης.
7 Obelus est in Syro-hex. 8 Nobil., et « omnes MSS.,"
teete Montef. Cf. Hex. ad Jerem. xx. 3. β " Hanc
lectionem excerpeimus ex MSS. Igitur Aq. pro more suo
literae serviens H^l 1 *?? verterat κατά [potius tls, coll. Hex.
ad Exod. XVl. 16. Jerem. XXIX. ίο] στόμα (των) νηπίων." —
Montef. 10 Montef. e Cod. X exscripsit : Ά. τροφην
Korakoyov (f. κατάλληλοι») τοΰ δχλου. Holmcs. vero cx eodem
sine nom. affert: τροφην κατάλογον τοΰ όχλου. Scharfenb.
in Animadv. ρ. 46 Symmacho lectionem vindicat, ad ^P,
όχλο*, appellans Hex. ad Exod. x. 10. xii. 37. Etiara
τροφή pro B$ Symmachum, non Aquilain, refert. Cf.
Hex. ad Psal. ciii. 14. Eccles. ix. 11. Idem pergit: " In
eo autem, quod Montef. pro κατάλογοι', quod sane ad h. 1.
non quadrat, reponendum esse conjicit κατάλληλοι», con-
gruentem, non opus esse videtur emendatione tam longe
repetita, si modo, quae culpa librarii coaluerunt, ita dis-
jungae : κατά Χόγον τοΰ όχλου." Sed revera κατάλληλοι» non
eet emendatio Montefalconii, sed ipea codicis scriptura,
saltem secundum collationem vetustam BodleiaDam, in qua
diserte lego : Ά. τροφην καταλληλον. Ο', σίτοι» κατά σώμα.
Novus autem hic testis qua ratione cum modo memoratis
conciliandu8 sit, non habeo dicere. Unum video: neque
Symmachum, neque quemlibet interpretem constmctionem
κατάλληλοι» τοΰ δχλου, pro unice legitima κατ. τψ ο^λω,
admittere potuisse. " Cod. VII in marg. manu 2<Κ
" Duae vocee postremae alia nianu videntnr scriptae." —
Ceriani. 12 Sic Codd. 15, 29, 58 (sine γ*), 72, 135,
Arm. 1. " Cod. ΥΠ. in marg. manu 2^. " Cod. X.
Nobil. afiert : Ά. άκρφασμος γάρ τόϊς \χρ(ϋσιν. Σ. ut supra.
Procop. in Cat Niceph. p. 497 : Έν δάσ« γάρ ίδωκ* δόματα
τοΐί Ήρ(ΰσι, τουτίστι διάρια. Καϊ γάρ 6 2ίιμ. σννταζιν ϊξίδωκι.
Cf. Hex. ad Psal. xli. 4. Prov. xxx. 8. 1S Nobil., et
Anon. in Cat. Nicepb. ibid. 1β Sic Codd. X (in marg.),
14, 15, 16, alii, Arm. ed. Arab. 1, 2 supplent: liberis vee-
trie parvulie, auctore Holmesio. B Cod. VII in marg.
manu 2***. Fortasse est glossatoris; ita enim per totum
caput interpretatua est Graeco-Ven. " Sic Comp.,
Ald., Codd. 14, 15, 16, alii. " Nobil., Cod. 25 (teste
Lagardio), et Cat. Niceph. p. 498. *° Codd. 25 (eine
καϊ priore, et cum cVi την «φ.), 127 (qui praeterea notat:
Κ 2
t ;8
Ίουδαϊκόν έπι προσκεφάλαιον της κλίνης αυ-
τόν* 1
Cap. XLVII. ιι. τον πατέρα ^αύτοϋ*? 14.
τ και έσιτομετρει αύτοΐς ^, 23
Cap. XLVIII.
I. Π7Π. Aegrotat. Ο', ενοχλείται. Ά. αρρω-
στά. Σ. νοσεί}
toy V31 ^.φ-ΠΜ ng*l. Ο', καϊ άναλαβών
(alia exempl. παραλαβών 2 ) τους δύο νιους αυ-
τόν ^ μεθ' εαυτού 4. 3
3. "'"ϋΦ '$• Ο', <5 θεός μον. "Αλλος• ισχυρός
ικανός.*
7. ν? ΐ^ζ) 1 ?• Mortua est juxta me. Ο', απίθανα
(alia exempl. add. €7r' epe 6 ).
10. VT33. Hebetes erant. Ο'.εβαρυώπησαν. Alia
exempl. έβαρύνθησαν*
II. ^?!?? **7 TJ? ΠΝΊ. Aspicere faciem tuam
non existimabam. Ο', ιδού του προσώπου σου
ουκ έστερήθην. Alia exempl. Ego non puta-
veram me visurum essefaciem tuam. 7
G Ε Ν Ε S Ι S. [Cap. xlviii. i-
14. VJT* 1 ^ ^»^' Intelligentes fecit (Graeco-
Ven. εφρένωσε) manus suas (sciens volens ita
posuit eas). Aliter : Transversim posttit manus
mas. Ο', εναλλάξ (alia exempl. έναλλάξας Β )
τας χείρας. (Ά.) έπιστημόνως . . . (Σ.) άντι-
στρεψας . . . 9
Ί^ηΠ Πψ 3Ώ Ι?. Ο'. Vacat. Alia exempl.
οη Μαι>ασσ?7 6 πρωτότοκος}
15. Tfafl?• •## quo sum. Ο', «κ νεότητος. Σ.
> j • Τ > 11
αφ ου ειμί.
16. ^Ν;ΙΠ. Qai redimit. (Υ. δ ρνόμενος. Ά. 6
άγχιστεύων. 12
17. TOga SnQ. £* displicuit ei. Ο'. /?αρ£ αότω
κατεφάνη. Ά. (καί) εκακώθη . . Σ. άτ^έί
αντω . , 13
21. ϊ'ΐρπν Ο', καί αποστρέψει. Alia exempl.
/cat άνάξει}*
22. *^ΠΝ D3t2?. Dorsum (tractum terrae) unum.
Ο". Έίκιμα έξαίρετον. A. ώ/ίοι> eva. 15
Cap. XLVIII. 7. e/c Μεσοποτα/ζ/αί >t^j Συ-
ρία? «4. 1β 19. καΣ ούκ ηθέλησεν •% ό πατήρ αυ-
τού 4 } 7 21. αποστρέψει υμάς ^r δ θεός εκ της γης
ταύτης 4. 18
θ*. ως oi Ο'), et Cat. Niceph. ibid. (cum im κΐφάλψ).
Nobil. affert : Ά. προσαάνησ^ν Ίσ. iiti κίφοϊΚψ της κλ. Σ. «πι
το 5. της κλ. Hieron. : " Et in hoc loco quidam frustra
eimulant adorasee Jacob summitatem sceptri Joseph, quod
videlicet honorans filium, potestatem ejus adoraverit, cum
in Hebraeo multo aliter legatur: Et adoravit, inquit,
Israel ad caput hctidi; quod scilicet, postquam ei jura-
verat filius, securus de petitione quam rogaverat, adoraverit
Deum contra caput lectuli sui." 21 Cod.VII in marg.
manu 2**. ** Syro-hex. Pronomen abest a Codd. II,
ΙΠ, X, 14, 16, 18, aliis. a Idem.
Cap. XLVIII. ^odd. X, 127. Cod. VII in marg.
manu 2<*» : άρραστΛ. 2 Sic Codd. X (in marg.), 71.
3 Sic Arm. 1, et sine aster. Comp., Codd. I, III (cum μχτ
αυτοί), X (in marg., ut ΙΠ), 15, 29, alii, Arab. I, 2.
* Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap. xliii. 14.
6 Sic Cod. 85 in marg. β Sic Comp., Codd. 18, 74, 84,
alii. T Sic Arab. 1, 2, teete Holmesio. Cum Graecis
libris conspirat vereio Vulg.: Non aumfraudatue aspectu
tuo, invito Hebraeo. 8 Sic Comp., Codd. I, X, 15, 18,
alii. 9 Cod. X in marg. sine nom. : άντιστρίψας ή in-
στημόνως. Posteriorem lectionem, quae etiam in marg.
Cod. 85 reperitur, Aquilae tribuimus, qui ad Psal. xlvi. 8
pro Ρ^ψΟ (πιστημόνως posuit : prior fortasse Symmachum
auctorem habet, coll. Hex. ad Psal. xxxiv. 12, ubi pro
7\2ψ interpres iste ?ϊ2ψ legisse videtur, άντιστραμμίνα ver-
tens. 10 Sic Codd. 15, 29, 72 (cum Μανασης), io7 (cum
μ(ν «t συ), Arra. 1. a Cod. X. 12 Codd. X, 127.
Praeterea Nobil. affert : Schol. ό άγχιστής. 13 " Sic
MSS. nostri [et Cod. X], et Ed. Rom."— Montef. Ad
Sym. supplendum videtur ίφάνη. 14 Sic Codd. 59, 75,
et in marg. Codd. X, 57, 85, 127. 1δ Codd. X, 127.
Hieron. : " Quia igitur Sychem lingua Hebraea transfertur
in humerum, pulcre allusit ad nomen, dicens : Et ego dabo
tibi humerum unum. Pro praecipuo enim, id est, ίξαφίτω,
aad, id est, unum, scribitur in Hebraeo." 1β Cod. 85.
Codd. 1, 1 30 om. της Συρίας. 1T Idem. Sic sine aster.
Codd. 15, 29, 30, 72, 135, Arab. 1, 2, Arm. 1. 18 Idem.
Sic sine obelo Ald., Codd. I (sine 6 &os), III (idem), X, 14,
16, 18, alii.
-Cap. XLIX.6.]
GENESIS.
Cap. XLIX.
2. Ί2Π|?ΓΤ. Congregamini. Ο', συνάχθητε. "Αλ-
λος' άθροίσθητε}
3. nnto ίγτ• ■tfn π^νί^ ττί πηκ nbi pwi
... νν α• ..... τ - . . | .. .
^V ^?**]• Reuben, primogenitus meus es tu,
fortitudo mea, et primitiae virium mearum ; ex-
cellentia dignitatis, et excellentia roboris. O'.
'Ρουβήν πρωτότοκος μου, συ ισχύς μου, και
αρχή τέκνων μου, σκληρός φερεσθαι, καϊ σκλη-
ρός αυθάδης. Ά. 'Ρουβήν πρωτότοκος μου,
σύ Ισχύς μου, και κεφάλαιον λύπης μου, περισ-
σός άρσει, και περισσός κρατεί. Σ. 'Ρουβήν
πρωτότοκος μου . . . και αρχή οδύνης, περισσά
λαβείν, και εκ περισσού (κρατήσαι). θ. ' Ρου-
βήν πρωτότοκος μου, συ ισχύς μου, και άρχη
τέκνων μου, σκληρός φερεσθαι, σκληρός και
αυθάδης. 2 Ό Σύρος έχει• 'Ρουβήν πρωτότο-
κος μου, ή δύναμίς μου, και ή άρχη της
ισχύος .
Άλλο?" . . . άνδρίας μου, περισ-
σότερα τιμή, και περισσότερον κράτος.*
4. ΊηΊη-'ΓΝ D^3 ΤΠΘ. Exundatio (exundans)
sicut aquae, ne excellas. Ο', θ. εζύβρισας ως
ύδωρ, μή εκζεσης (Έβρ. ελθωθάρ 6 ). Ά. εθάμ-
βευσας ως ύδωρ, μή περισσεύσης. Σ. ύπερέ-
ζεσας ως ύδωρ, ουκ εσχι περισσότερος. 9 Ό
"Σύρος- επλανήθης ως ύδωρ, μή παραμείνης•
άντϊ του, μή ζήσ^ς. 7
| 5. Π^ΠΜ. Ο', αδελφοί. Schol. όμόγνωμοι. 9
ΟΓΓΓΙ^Ό ΟΏΠ *Γ>5. Instrumenta violentiae
sunt gladii eorum (s. machinationes eorum).
Ο', συνετέλεσαν άδικίαν εξαιρέσεως (potior
scriptura έ£ αίρεσεως 9 ) αυτών. Ά. σκεύη
αδικίας άνασκαφαι (αυτών). 10
6. 'HtlS "Ν[Μ? '*?. Ne conjuncta sit glona (anima)
mea. Ο', μή ερίσαι (alia exempl. ερεισαι η )
Cap. XLIX. x Sic in marg. Codd. X, 64; in textu
autem Comp., Codd. III, VI, VII, 14, 15, 16, alii. Cf.
Hex. ad Jesai. xiii. 14. xxxiv. 15. liv. 7. Ezech. xx. 34.
* Cat. Niceph. p. 508 (cum Ύαυβψ ter pro 'Ρονβήν). Nobil.
affert: Ά. συ Ισχύς μον, κ.τ.{. Σ. 'Ρουβην (eic) πρ. μου, κ.τ.ί.
Ad Aquilam Cod. Χ, teste Griesb., tantummodo habet:
Ά. κΐφάλαιον λύπης μου. Cf. Hex. ad Psal. lxxvii. 51. Ad
Symmachum Niceph. et Nobil. cum defectu scribunt:
περισσά \αβ(1ν, κάί eVc πίρισσού υπ(ρζίσας ως νδωρ κ.τ.ΐ., quae
ex Procopio (qui perperam Aquilae adscribit) in Cat. Ni-
ceph. pp. 507, 508 (in marg. iuferiori) sic supplenda sunt:
π. λαβΰν, και « π. κρατήσαι' ύπ(ρίζ(σας (sic) κ. τ. i. Hieron.
in Vulgata Aquilam imitatus est, vertens : Rubm primo-
genitue meus, tufortitudo mea, et principium doloris mei;
prior in donis, major in imperio. Posteriora idem in
Quaest. in Gen. p. 374 sic transtulit: et capitulum in
liberie meis; major ad portandum, et major robore.
8 Diodorus in Cat. Niceph. ibid. (cum 'Ρουβϊμ), et Nobil.
(cum άρχη sine artic). * Cod. VII in marg. manu 2 da .
Fortasee Theodotionis est, cujus versio modo memorata
a LXXvirali (ei excipias σκλ. και αύθ. pro κα\ σκλ. αύθ.,
quam lectionem etiam in LXX reperisse videntur Origenes
et Ambrosius) ne latum unguem discedit. 6 Epiphan.
in Ancorat. 99 : iv ii τω Έβραϊκψ (λθωβάρ (sic), δπ(ρ «rriv
ίρμηνίυόμ*νον μη ανάκαμψης, η μη προστίθΰης, η πάλιν, μη
πίρισσΐύσης. β Nobil., Cat. Nicepb. (cuiu μη π(ρισσ(ύ-
σα { ), uterque in contiuuatione. Pro ΰπΐρζίσας vero imtp*•
ζ(σας (flJCB, quam lectionem commendant veteree inter-
pretes fere omnes) ex Procopio arripuimus. Ad ίθάμβησας
cf. Hex. ad Jud. ix. 4. Zeph. iv. 3. Ad ΐξύβρισας Cod. VII
manu 2^ adscripsit ΐθαμβήθης, necnon ad ΐκζίσης, πίρισσ*ύ-
θης (sic). (In LXX Origenes, Hieron., et Aiubrosius inter-
pungere jubent : ίξνβρισας (affecisti me contumdia), as νδωρ
μη ΐ'κζίσ-ρ!. Ε contrario S. Cyril. in Genes. p. 2 1 1 : ίζυβρΊ-
ζων ως ύδωρ, τουτίστιν, άφόρητον ϊχων την καθ' ων αν ίλοιτο
καταδρομην.) τ Diodorus in continuatione, testibus
iisdem. Concinit Syrus vulgaris: U .)Joo ^— l ^*^
α,οαΙ. 8 Cod. VII in marg. manu 2^: όμόγνω (sic).
(Ad formam cf. Lobeck. ad Pbryn. p. 385.) 9 Sic Ald,
Codd. I (" spatio quodam interjecto." — Grabe), VII (" Ipsa
ima manus videtur legere ίξαίρσίως, licet non satis certum
ex usu codicis inde esset, quod legerit «'£ αίρίσΐως; hoc
certe legit manus 2^." — Ceriani), alii, Arab. 1, 2, Syrus
apud Bar Hebraeum, et Patres. I0 Cod. X affert : Ά.
σκ(ύη αδικίας άνάσκαφι (sic). " Sic Coislin. Vox postrema
prorsus vitiata videtur. Licet enim άνασκάπτ*ι? quadret
ad vocem Hebraicam "TJ3, illud άράσκαφ€ corruptum uullo
modo potest convenire cum ΓήΰΟ." — Mordef. Pro άκί-
σκαφ* nos levissima mutatione άνασκαφαι reetituimus, h. e.
Π13Ρ, fodinae. n Sic Ald., Codd. 18, 25, 31, alii.
" Hieron. secutus LXX vertit, non aemuletur jecur meum;
et Ambrosius, non contendant viscera mea. Alii libri μη
ίρύσαι, quam scripturam expressit Tertullianus adv. Ju-
daeos, non incubuerint vitcera mea, et Origenk interpres,
70
GENESIS.
[Cap. XLIX. 6-
τά ήπατα μου (''"Π?)• Ά. μη μονωθήτω δόξα
(μου).»
6. ■tftf^jjpy . Nbrvos succiderunt bobus. Ο', ενευ-
ροκόπησαν ταϋρον. Ά. Σ. εξερρίζωσαν τεί-
χος.' 3
5, 6. Ό Εβραίος ου συμφωνεί τώΈλληνικφ, λίγων
ούτω• Συμεών και Αευι αδελφοί σκεύη ύβρεως
. . . εν rjj βουλβ αυτών μη είσέλθτ} ή ψυχή
μου, και εν τω λαώ αυτών μη χρονίσχι OD^l)
ή δόξα μου. οτι εν τω θυμώ αυτών άνειλον
άνδρας, και kv Tjj βουλ^ αυτών καθεΐλον
τύχη}*
7. W. Vehemetis. <Ύ. αυθάδης. "Αλλος- δυνα-
τός. 16
8. τ?!** *pya τ»ΐ τπ« ΐρτΥ" nm rmi\
Juda tu, celebrabunt tefratres tui; manus tua
erit in cervice hostium tuorum. Ο'. Ιούδα, σε
αίνέσαισαν (Ά. σοι έξομολογησάσθωσαν 16 ) οι
αδελφοί σου- αϊ χείρες σου έπι νώτου τών
εχθρών σου. Ό Εβραίος' 'Ιούδα, σοι έξομο-
λογήσονται οι αδελφοί σου' αϊ χείρες σου επι
τά μετάφρενα τών εχθρών σου. 17
9. w jro rrhy m tvftso rmrp γγπν 1«.
Catulus leonis est Judas ; α praeda, fili mi,
ascendisti : incurvavit se, cubavit. (Χ. σκύμνος
λέοντος 'Ιούδα' εκ βλαστού ( ν Αλλθ5* άπο άρ-
πάγματος 16 ), υιέ μου, άνέβης' άναπεσών ("Αλ-
λο?• έγονάτισας 19 ) έκοιμήθης. Ά. σκύλαξ
λέοντος 'Ιούδα, άπο αλώσεως, υιέ μου, άνέ-
βης- κάμψας κατεκλίθης. Σ. σκύμνος λέοντος
'Ιούδα, εκ θηριαλώσεως, υιέ μου, άνέβης' όκλά-
σας ήδράσθης. 20
9. Utf^ Ί}, Ο', τίς εγερεΐ (Ά. αναστήσω)
αυτόν;
10. ΠΤΗΤϋ tontt? ΊΙΟ^-Ν?. Non recedet sceptrum
α Juda. Ο', θ. ουκ εκλείψει άρχων εξ 'Ιούδα.
Ά. ουκ άναστήσεται (fort. άποστήσεταί) σκή-
πτρον άπο 'Ιούδα. 22 Σ. ου περιαιρεθήσεται
εξουσία άπb 'Ιούδα. 23
■Αη pSQ Ρρΐΐψ. Et hgislator (dux) α
medio pedum ejus. Ο', θ. και ηγούμενος εκ
τών μηρών αύτοΰ. Ά. και άκριβαζόμενος άπδ
μεταξύ ποδών αύτοΰ. 24
11710 tap? IV. Usque dum venerit Shiloh.
Ο", θ. εως εάν (potior scriptura άν) ελθη τά
άποκείμενα αύτώ (alia exempl. ώ απόκειται 25 ).
Ά. εως άν ίλθ ν . . . 2β
Ώ^ν ΓΒΤΙ[\ "ΪΤΪ. Et ei praestabitur obedientia
populorum. Ο', θ. και αύτος προσδοκία εθνών.
Ά. και αύτώ σύστημα λαών 27
11. Π,7Ί&7Π. Et viti generosiori. Ο', και τ$ ελικι.
"Αλλος' ' και εις καλλίκαρπον. 28
non innitcmtur viscera mea." — NobU. n Cod. X. In
Cod. VII manus 2<*» superscripsit : μη μονωθη ή δόξα μου.
13 Codd. Χ (teste Griesb.), 85 (cum εξερίζωσαν), 127. No-
bil. affert : Schol. εξερρίζωσαν τείχος. u Procop. in Cat.
Niceph. p. 512. 1S Cod. VII in marg. manu 2^. Mox
ad μήνις Cod. X in marg. scholium habet: οργή {πίμονος,
quod Holmesio turbas dedit. w Cod. X. ir Cod.
unus Reg. apud Montef., Cod. 25 (teete Lagardio), et
Anon. in Cat. Niceph. p. 514. 18 Cod. VII in marg.
manu 2^. Cod. 56 in marg. : Ό 'Εβραίος, άπο αρπάγης' ό
ii \ar\vot, προς άρπαγη» (Vulg. : ad praedam). 1β Cod.
VII in marg. manu 2«*». " Euseb. in Dem. Evang.
p. 378, et Procop. in Cat. Niceph. p. 518. il Cod. X
(cum *ξ*γ*ρύ in textu). w Eueeb. ibid. p. 370. (Ad
άποστησίται, quae P. Junii conjectura est, cf. Hex. ad Jesai.
lix. 15. Jerem. xxxii. 31.) Nobil. affert: Schol. Άκ. σκή-
πτρο*• σκήπτρο* ii η φνΚη ονομάζεται. ffl Euseb. ibid.
ρ. 372. Idem ρ. 370 ad veraionem LXXviralem, owc
tKktiyfrti — ίθνων, notat : ταύτα δ« ομοίως το'ις θ' και ό 6eo5o-
τίων ήρμήν(υσ(ΐ>. 24 Idem in continuatione. Cf. Hex. ad
Psal. lix. 9. M Sic Codd. X (in marg.), 14 (cum t), 16
(idem), 25 (idem), 29 (in marg.), 30, 31, 32 (cum & απ.
αντ<ρ), alii, et Patres, quos recensuit Grabius in Eichhornii
Bepertorio etc. T. IV, pp. 20-23. 2β Euseb. in con-
titiuatione: cwf av t\fyj και αυτω σύστημα λαών, ubi post
eX^i; Montef., tacito auctore, supplevit $ άπόκαται. Ideiu
Symmacho quoque vindicat: eas αν Ζλθη $ απόκειται, sed
unde prodeat se nescire fatetur. Prodit, ni fallor, ex
Euseb. ibid. p. 372 : Ταύτης γονν oxkt τ6 σκηπτρορ, ως δ Άκύ-
\ας φησί' βασιλικής δ« τοντο σύμβοΧον ην αρχής' ourt την ΐξου-
σίαν, κατά τον Σύμμαχον, π(ριαιρ(θησεσθαι θεσπίζει, εως αν ελθτ),
φησ\ν, ψ απόκειται, και αυτόν εσεσθαι των εθνών προσδοκία*.
Sed posteriora verba ηοη Syramachi, sed Eusebii esse,
probabiliter censuit Grabe ibid. p. 19. w Eueeb., ut
supra, et Cod. X, teste Griesb. ffl Cod. VII in marg.
manu 2<k (cum καλικ.). Hieron. in Comment ad Jesai.
-Cap.XLIX. 21.]
GENESIS.
71
12. Υ Υ?Π. Caligans (β. rubicundus). Ο', χαρο-
ποιοί. Alia exempl. χαροποί. 29 Ά. κατά-
κοροι 30
13. DTCK ηΐΓΠ. Λ</ /ita* roarw. Ο', παράλιος.
"Αλλος• παράλιος θαλασσών. 31
lfljTVJ• 2£/ /α/Μ* ς /ws. Ο', και παραταναΐ.
Ά. (και) μηρός αύτοΰ. 32
14. 0"$ "^^Π. Asinus ossis (robustus). C. το
/caXo»' επιθύμησαν. Ά. oVoy όστώδης. 93
D^nsUtpH f*Sl. Jnter caw/a*. Ο', άναμίσον
των κλήρων ("Αλλος' των λφάδων 3 *). [Ά.
άναμίσον των κλήρων. 2. άναμάσον (των
γςιτονιων)."] 35
15. Τ& D7D7 VTJJ. Ε/ /actas <>sf μ tributum
(angariam) serviens. Ο', και ίγανήθη άνήρ
γεωργός. Ά. . . €ΐς φόρον δουλ*ύων. 3β Τό
'Σαμαραιτικόν και ίστι γαωργος ύπηραταΐν. 37
17. ]^5ψ. Cerastes. Ο', ly καθήμενος. "Αλλος-
συρόμενος."
18. ΓΙ^ΓΡ ΤΥ ,ϊ !ί? ^Wmrb. Salutemtuamexspecto,
Jova. Ο', τ^ σωτηρίαν παριμίνων κυρίου.
"Αλλο?• (την σωτηρίαν σου) ύπψ(ΐνα, κύρια. 39
19. ViJiJiJ ΤΓΟ. Turma praedatoria invadet eum.
Ο', παιρατήριον παιραταύσαι αυτόν. Ά. €#£α>-
roy ΐύζωνκΐ (αυτόν). Σ. λόχο? . . , 40 "Αλλο?•
φοσσάτον φοσσαταύ(σ€ΐ) . ,* 1
^PV "^\τ• Invadet extremum agmen eorum.
Ο', παιρατίύσαι αύτον (alia exempl. αι/τώ»/)
κατά πόδας. (Ά.) ίύζωνισθήσαται πτάρναν. 42
"Αλλος' φοσσαταύσαι ΰσταρον. 43
20. 'Ή^• Cupedias. Ο', τρυφήν (alia exempl.
τροφήν**). Ά. τρυφάς.**
21. ΠΓΠψ- H7JW. Cm>a dimissa (libere vagans).
Ο', στβλεχοί άναιμίνον. Ά. ίλαφος άπα-
σταλμάνος. 46
ν. a : " Denique sorec a quibusdam καλλίκαρπο* interpre-
tatur, quod nos in pulcJierrimos fructus convertere pos-
sumus." 29 Sic Codd. 18, 29, 57, 64 (ex corr.), alii,
Justin. M. in Dial. p. 242, et Patres. Ad vocem illue-
trandam facit locus Aristot. de Gener. Anim. V. 1, 17: Τά
δε τών ανθρώπων όμματα πολύχροα συμβίβηκεν είναι' και γάρ
γλαυκοί, κα\ χαροποΧ (caesii), καϊ μελανόφθαλμοί τίνες (Ισιν, ol
δ' αίγωποί. Μ Codd. Χ, 85 (sine nom.), 127. Cat.
Niceph. ρ. 526 : ΆΔΗΛΟΥ, κατάκοροι, θ(ρμο\, διάπνροι, φοβεροί.
Cod. 57 ^ η Diarg. : *Αλλοί φησί' κατάκαροι (sic), θερμοί, κ.τ.ε.
" Κατάκαρος potest referri ad κόρος, Stupor . . . et κατάκορος
ad κόρος, satietas, eadem analogiae lege, qua κατάκοπος ad
κόπος" — Jlolmes. Immo κατάκαρος est vox nulla; et κατά-
κοροι est niger, πάρα τό κορόν, τό μίλαν (Schol. ad Oppian.
Hal. I, 133), quo sensu voceni adhibet interpres Graeco-
Ven. ad Cant. Cant. i. 6 : μηδαμώς οράτε μ*, ότι f ιμ\ κατά-
κορος. Cf. Hex. ad Prov. xxiii. 29. 31 Sic in textu
Codd. 1 5, 29, 38 (cum θαλασσών in marg.), alii. 32 Cod. X.
33 Idem. Cod. VII in marg. nianu 2 da : oW όγκαρίζων.
34 Idem; h.e. inter stillicidia, s. latices. Lectio anonyma
nescio an iia interpretibus faveat, qui voci Hebraeae mul-
tum vexatae significationem canalium ad quos oves ada-
quantur (Psal. lxvii. 14), vel quibua stillicidia excipiantur
(Ezech. xl. 43), inesse affirmant. x " Sic Drusius [qui
descripsit e fragmentis quae olim ipse undecunque colle-
gerat]. Viciniarum, h. e. γε ιτονιών, ut posuimus inter duos
uncinos." — Montef. Lectio pertinet ad Jud. v. 16, et
auctorem habet Eusebium in Onomastico 3. ν. ΜοσφίθαΙμ,
ubi pro Graeco μεταιχμίων Hieron. interpretatus eet vici-
niarum. Cf. Hex. ad Jud. 1. c, ubi LXX άναμίσον της
διγυμίας verterunt, ut in noetro loco interpres Graeco-Ven.
ανά τά ημιφόρτια. M Cod. X. *" Cod. 25, teete
Lagardio. Minus probabiliter Nobil. : " Scbol. Ανθρωπος
ίΐς φόρον δονλίΰων. Aq. et Sym. : κα\ ίστι γεωργός νπηρε-
τ(ϊν." Μ Cod. VII in niarg. manu 2<Κ Interpres
anonymus Syriacum <&JL», reptavit, respexisse videtur;
Seniores autem Hebraeum β|ίΒ* cum sensu insidiandi, quem
ei tribuerunt Gen. iii. 15. w Cod. VII in marg. manu
2 d ». Idem ad σωτηρίαν ex corr. add. σου. Cf. Hex. ad
Psal. xxiv. 3. Jesai. lix. II. *° Cod. X (cum ηζωνηει).
Nobil. affert: Ά. (ϋζωνος. 2. λόχος. Hippolytus in Cat.
Niceph. p. 535 : ΐϋζωνος (ύζωνησει (sic) αυτόν άντι τοϋ, ένοπλος
άνηρ κα\ πολεμικός ε'νοπλίσει αυτόν. ** Cod. VTI, SUJjer-
script. a manu 2^. Ad φοσσάτον cf. noe ad S. Chrysoet.
in Epist Paul. T. IV, p. 418. Quoad sensum non multum
distat a στρατόπεδον, quod cum 1^3 commutatur in Hex.
ad Job. xxix. 25. ** Cod. X in marg. sine nom. (In
textu lectio αυτών est in Oodd. I, II, III, X.) ** Cod.
VH, ut ante. ** Sic Codd. Ι, ΙΠ, VH, X, 14, 15, 16,
alii, Arab. 1, 2. ** Cod. X. " Idem. Hieron. :
" Porro ubi nos agrum irriguum, et LXX στίλ^χοί άνειμε-
vov, id est, virgultutn [immo truncum] resolutum, posue-
runt, in Uebraeo legitur aj.vla sklua, quod potest et
cervue emissus transferri."
72
GENESIS.
[Cap. XLIX. 21-
21. ^ΒΰΓ^ΏΝ ]Π3Π. Edens verba pulcra. (Y.
ίπιδιδούς kv τω γςννήματι κάλλος. Ά. ό διδούς
καλλονήν. 47
23. 24. in^ yqrn : cran *hyz ΪΤΤΏνψ*!
"iiltpj?. Et odio persecuti sunt eum domini
sagittarum. Sed manet in firmitate arctis ejus.
(Υ. και έν(ΐχον αύτώ κύριοι τοζ^υμάτων, και
συνίτρίβη μετά κράτους τα τόξα αυτών. Τδ
ϋαμαρίΐτικόν και (μίσησαν αύτον κάτοχοι μερί-
δων, και διέμεινζν (ν βάθει τόζςυμα αύτοΰ. 48
24. ΎΏΜ *ΤΡρ, Per manus potentis. Ο', δια
χΐΐρα δυνάστου. "Αλλος' παρά ισχυρού. 49
25. ν $? ΓΜ"]. Ο', ό θ(ος δ ίμός. "Αλλος- ό
Τκανός. 60 '
ΠΠΪΛ ^^ Ο'ΪΓΗΙ. Abyssi cubantis infra.
Ο', γης Ιχούσης πάντα, tiveKtv (ϊύλογίας).
"Αλλος' αβύσσου . . ύποκάτω. 51
26. uTty ΓΙ^ΙΪΙ ri^NJrl. Oesiderium collium aeter-
norum. Ο', και kn (ύλογίαις (alia exempl.
επιθυμίας 62 ) θινών (Ά. βουνών 53 ) αέναων.
27. ^ψ ρί?ΓΡ ywh) Ί9 b^ igSa. Mane
comedet praedam, et vespere dividet spolium.
Ο', το πρωϊνον ίδζται en, και (ίς το εσπέρας
δίδωσι (potior scriptura διαδώσει) τροφήν (Ά.
μ(ρίσ€ΐ λάφυρα. Σ. μ^ρΐίΐ σκΰλα 64 ). Ό Σιί-
ρος' εσπέρας άρπάσ^ται, και το πρωϊνον μςριέί
σκΰλα. 66
28. *®ψ&. Ο', υιοί. "Αλλος- φυλαί.™
29. ΟΓήΝ W. Ο'. Vacat. 'AXXoy και kvtTti-
λατο αύτοίρ. 67
ΓΤΤ(ρβΓΓΤ?^Ι, Ο', kv τω σπηλαίω — τω διπλώΊ.™
30. «ΤΡ?Π ^ΦΝ. Ο'. Vacat. "Αλλος' δ ϊστιν kv
άγρω. 59
*Τ}.ψΌ~^Ι$' Cum agro. C. τδ σπήλαιον.
ν Αλλοί* Thv άγρόν. 00
33. Φ$?1• Et contraxit. Ο', και ίξάρας. Ά.
(και) συνέλεξαν. Σ. (και) συναγαγών. 61
Cap. L.
1. ^ΕΤν^. Ο'. έπι πρόσωπον. Alia exempl. «τι
τδι> τράχηλον}
2. O^NQhn ϊ|133ΡΡΊ YWnN vtich D^BhrrnM.
— • : τ : Λ • τ ν -:- • : τ •/
Mediris, ut aromatibus condirent patrem suum ;
et condiverunt medici. Ο', τοις ϊνταφιασταΐς,
ΐνταφιάσαι τον πατέρα αύτοΰ" και ενταφίασαν
οι ένταφιασταί. (Ά.) τοις ιατροΐς του άρωμα-
τίσαι τον πατέρα αύτοΰ' και αρωμάτισαν οι
» '2
ιατροί.
3. Π^^ΠΠ. Conditurae. Ο', της ταφής. Ά.τών
άρω ματ ι ζομ ένων. 3
5. ΠΏ "ObM Π|ΓΤ ΊΏ*Α. Dicew$.• Ecce! ego
morior. Ο'. Xeycoj/. Alia exempl. πpb του
τ^λ^υτήσαι αύτον, λέγων. Alia: λέγων ιδού
έγώ ΐίμι αποθνήσκω. 4
47 Cod. Χ in continuatione. Post δώΟΥΣ fortasse exci-
dit λογΟΥΣ (KaKXopfjs). « NobiL 4e Cod. VH in
marg. manu 2&*. M Idem. 61 Idem. 62 Sic
Codd. 32,56 (cum ίπιθνμιαν 8. (πιθνμίαα), 7 1 (cum *π\ θυ-
σίαις), *]ζ, 85 (cum tvXayiait in marg.), 127, S. Chrysost.
Opp. T. IV, p. 640 Α (cum ίπιθυμίακ), Theodoret. T. I,
pp. 118, 119. Huc pertinet scholium in marg. Cod. X:
ΐπιθνμίαις χτ^ηΚων και ίττηρμίνωρ. ω Theodoret. ibid. Sic
in textu Codd. Vll (ex corr.), 15, 38 (in marg.), 135. Cf.
Hex. ad Deut. xii. 2. M Codd. X, 85 (cum /i*ptV<t bis),
127 (idem). Nobil. affert: Ά. ita/ifpi« λ. Σ. μ«ρι« σκ.
Cod. VII (qui τφ frt SUperecribit πρα'Λαν) ad δια&ίδωσιρ (sic)
in marg. manu 2^ : μιρίσίί λάφνρον (ut videtur). u No-
bil. Paulo aliter Cod. 25 (teste Lagardio), et Anon. in
Cat. Niceph. p. 542 : Ό Σνρος τό fdrrai, tairtpas άρπάσίΐ,
φησ\, και (κα\ om. Cat.) τό πρωϊνον pepui σκύλα. Μ Sic
Cod. 72, Arm. ed. Duplex lectio, νιοι Ίακωβ φυ\α\, est in
Codd. VI, 14, 16, aliis, Arm. 1. 67 Sic Codd. X (in
marg.), 15 (om. και tmtv avrois), 29, 72, 135, Arab. 1, 2.
68 Sic (cum ?K pro -τ) Cod. 85, et sine obelo Codd. VI, 30,
64 (in marg.), alii. 69 Sic Cod. VII, superscript. vocibus
τώ δίπλώ manu 2^*. M Idem, superscript. manu 2°*.
61 Codd. X, 127.
Cap. L. l Sic Codd. III, 14 (sine τον), i6, 25, alii.
2 Cod. VII in marg. manu 2•^ sine nom. (cum αρωμάτισαν
pro ηρωμάτισαν). 3 Codd. Χ, 1 2 7. * Prior lectio eet in
Comp. (eine αυτόν), Ald., Codd. III(ut Comp.), 19 (idem),
31, aliie; posterior in Codd. X (cum Ιδού — άποθνί)σκω in
marg. ad λ<γων (ν. 4)), 15 (idem), 58 (cum αποθνήσκων),
72(sinfr«/u), 82 (ut X),i35(ut 72),Arab.i, 2,Arm.i.
-Cap. L. 26.]
GENESIS.
73
10. OttniBD^. Et planxerunt ibi. Ο', και εκό-
ψαντο αύτύν (alia exempl. add. εκεί 6 ).
10, 11. "Π?ΝΠ (bis). Ο'. Άτάδ. "Αλλος- (τής)
ράμνου. 9
12. DJ? "*ψΝ3. Ο'. Vacat. Alia exempl. καθώς
ενετειλατο αύτοΐς. 7 Alia : καθώς ενετειλατο
αύτοΐς, και έθαψαν αύτον εκεί?
13. ΪΓΙΝ ΊΝύΤη. Ο', καϊ άνελαβον αυτόν. "Αλ-
λος- %• και ήραν αυτόν «4. 9
Πρε^ΏΠ Πΐΐρ. Ο', το διπλούν. "Αλλος- τον
άγρον του διπλού. 10
ΓΠΪ2ΓΠΓΙΝ. Cum agro. Ο', το σπήλαιον.
"Αλλος- τ6ν άγρόν. 11
14. 'ΊίΠΝ. Ο'. Vacat. Alia exempl. μετ αύτοΰ. 12
YQIt-JTH ΐΊΙβ ****. Ο'. Vacat. •)& /ζ^τά
το θάψαι τον πάτερα αύτοϋ 4} ζ
16. "^N? (i n posteriore loco). Ο', λίγων. Σ.
παρακαλών™
17. ΤΠΜ Ρ$Β «2 Νψ. Condona, quaeso, delictum
fratrum tuorum. Ο'. άφες αύτοΐς (alia exempl.
roiy άδελφοΐς σου 15 ) τήν άδικίαν. Ά. άρον
δη άθεσίαν αδελφών σου. 16
'ΤΡΟΌΧ njn -,, 3. Quia malwn intulerunt tibi.
Ο'. 8τι πονηρά σοι ενεδείξαντο. Ά. . κακία
ήμειψαντό σε. 17
17. NJ Nto. Ο', όϊ£α<. Ά. άρον 6η."
18. VtpHWj TgDS ABQ νΠΜ-22 C^2. Ο'. και
€X0oVt€9 προ? «1)70»/ €Γπαι/. Alia exempl. και
ελθόντες — προ? αύτδΐ' «< £Κ κα /ye αδελφοί αύ-
τοϋ, και έπεσαν εις πρόσωπον αύτοΰ 4, είπαν} 9
19. "W Ο^Ν ηπηΠ ^. JV tt m enim loco Dei
sum eyo ? Ο', του γάρ 0eot) ειμί εγώ. Ά.
οτι μη αντί θεοΰ εγώ\ Σ. μη γαρ άντι θεού
είμι εγώ • * Το Έαμαρειτικόν μη φοβεΐσθε-
και γαρ φοβούμενος θεόν είμι. 21
21. 7373Ν. Sustentabo. Ο'.διαθρέψω. Ά. διοι-
κήσω. 22
25. D^7?lT). Ο', και σννανοίσετε. "Αλλος• και
συναναβιβάσετε. 23
26. ^Π^. Et condiverunt. Ο', και έθαψαν.
Ά. (και) ήρωμάτισαν. 24
JVWS• In arca. Ο', εν τβ σορω. Ά. (εν)
γλωσσοκόμω. 25
Cap. L. 22. — και οι αδελφοί αύτοΰ ^, 28 24•
— τοίί πατράσιν ημών «4. 27
5 Sic Comp., Codd. 56, 78, 85 (in marg.), 127 (idem),
Arab. 1, 2, Arm. 1. ° Sic Cod.VII in marg. nianu 2^.
Ad Άτάδ in priore loco Cod. X in marg. : ή ράμνος. 7 Sic
Comp., Ald.,Codd. I, III, VII (cum auroir manu 2 da ), X, 14,
16, alii, Arab. 1,2. 8 Sic Codd. II (sine clausula, καθώς iv.
αντοΐϊ), 15 (add. post αύτο'ις, και ήραν αυτόν), 30, 72 (ut 1 5),
74, alii. 9 Sic Cod. 127 in marg. Cf. ad v. 12. Ad
άν*λαβον, ήραν in marg. habent Codd. 57, 85. 10 Cod. VII
in marg. manu 2<k u Idem. 12 Sic Codd. 15, 58,
72, alii. » Sic Cod. 85, et sine aeter. Codd. X (in
raar g-)> *5 (cum αυτών), 56, 58, 82 (ut 15), 135, Arab. 1, 2
(uterque ut 15). l * Cod. X. " Sic Arab. 1, 2, et
Syro-hex. in marg. 1β Cod. Χ. ,T Idem (cum ημί-
ψαντο). " Syro-hex. *Vi« p*rf ./. 1B Syro-
hex. intextu: : oO*-? J^ ,β/•* W«to_^^- ol/ y-oo
.OiJso/ * o^-» Uojj_S ^_iw nNftio. Cod. X in
marg., testibus Montef. et Ceriani: Kratyr άδίλφοϊ αύτον,
κα\ fntaav (ϊς πρόσωπον (sine αύτοΰ). Codd. 15» 58> 7 2 > χ 35 •
κα\ ίλθ. προς αύτον (προς αύτον om. Cod. 1 35) κα ^ (*<»V* om.
Codd. 58, 72) οί αδ. αύτον %π(σον (ίπΐσαν Cod. 58) (πι (fls
Codd. 15, 58)> πρόσωπον αύτον, κα\ ίίπαν (*ιπον Cod. "]2).
20 Nobil., Codd. Χ (cum ίγώ άμι pro *1μι f -γώ), 127. Syro-
hex. : Ά. μη άντι θίον e -γώ (Uti ]ot^ .91 Ν .. 'Ίχϊ\?) ; 2. μη
γαρ άντι θΐον i -γώ άμι (**%*+( \j( )ο»^ Α\>« ί^^ \ ν> Ν *
Praeterea Nobil. affert : " Aliud schol. Ακύλας- ότι μη Θι6ς
«γώ ; Σύμμαχος' μη yap άντι θΐον (γώ;" et 81C (om. ryo> Iti
lectione Symmachi) Cod. 25, et Cat. Niceph. p. 549;
minus probabiliter. " Nobil. (cum (Ιμι ry«), CckI. 25
(cum Θ. pro τό Σαμ.), Cat. Niceph. p. 550. a Cod. X.
Cf. Hex. ad Prov. xviii. 14. a " Sic ccxld. nostri, non
allato interpretis nomine." — Montef. Sic Cod. 64 in marg.
rec. manu (non, ut Holmes., συναναβιβάσαη). M Cod. X.
26 Idem. M Syro-hex. Deeet in Comp., Codd. 19, 108.
27 Idem. Deest in Cod. III solo.
7»
GENESIS.
ADDENDA.
Cap. iv. 4, not. 4. In loco Procopii Codex Ambrosianus
Q. 96 Sup. emendatissime scribit επεκλίθη pro άπεκλήθη, et
τιμών pro τίνων. Idem liber in verbis, της ε'π\ του Άδά/χ οργής
παρακληθεις, a nobis non SUSpectis, ε'π\ τω Αδάμ et παρακλιθείς
(con•. ex παρακληθείς a i ma manu) emaculatius, ut videtur,
exbibet.
Cap. iv. 7. Hebracam locutionem, ΠΝΒ> 3*tp*n"Dit, quae
Criticos valde exercuit, nos, praeeunte L. de Dieu in Crit.
Sacr. p. 6, secundum notissimas formulas, Π3? l^T), pulcre
incedere (Prov. xxx. 29), JM y&n, fidibus bene canere
(Psal. xxxiii. 3. Jesai. xxiii. 16. Ezech. xxxiii. 33) expli-
cuimus, quam constructionem Seniores quoque calculo suo
probaverunt, vertentes: ε'άν ορθώς προσενίγκης, qui tamen
in sequentibus, ορθώς δε μη διελης κ. τ. Ι., nihil viderunt.
Etiam de Dieu a scopo aberravit, vertens: Annon, sive
bene offeras, sive non bene, ad ostium peccatum cubat?
Constructio est, ni fallimur, άνανταπόδοτος, ut post ΠΧΒ'
tacite supplendum sit, bene eat; qui usus in enuntiationi-
bus per εάν μεν . . . εάν (s. εϊ) δε μη prolatis, tum in Hebraeo
sermone (e. g. Exod. xxxii. 2. Dan. iii. 15) tum in Graeco
(vid. Interpp. ad Luc. xiii. 9) satis exploratus est.
Cap. vi. 3 (2), not. 4. Adde S. Cyril. adv. Anthropomor-
pbitas, p. 385 : και γοϋν ol μετά τους θ' γεγονότες ερμηνευταΧ
τέσσαρες, τα περ\ τούτον τον τόπον εκδίδοντες, ού γεγράφασιν οτι
οί υιοί του θ(θϋ ίδόντες τάς θυγατέρας τών ανθρώπων, άλλ' οί
[MSS. ό] μεν, υ'ιο\ τών δυναστευόντων, oi [MS. ό] δε, υιοί τών
, δυναστών. Cum vero Auctor quatuor interpretes memoret,
, fieri potest lectionem τών δυναστών ad Quintam ed. per-
1 tinere.
Cap. vi. 17 (16). Vox Hebraea ΊΠ'ϊ Α. Schultensio in
1 Clavi Dialect. p. 287 tectum sonat, coll. Arab. Δ^>, dorsum,
ι probantibus Dathio, Rosenmuellero, aliis. Equidem cum
I tali sensu tectum, non planum, sed cameratwm, sive fasti-
giatum, intelligere malim, quae notio nescio an Senioribus
obversata ftierit, vertentibus : επισυνάγων ποιήσεις την κιβω-
τόν, h. e. ηοη, ut J. F. Scbleusner. in Nov. Tkes. s. v.
επισυνάγω ridicule vertit, congregcms inter aedificandv/m
animalia et alia ad vitam sustentandam necessaria, sed
/abricam arcae mperne contrahens, ita ut in unius cubiti
mensuram finiatur. Sic Diod. Sic. XVII, 82 : Αΰται δε (αί
κώμαι) κα\ τών οικιών στεγας εχουσιν, εκ πλίνθων εις όξύ συνηγμενων
έχουσας καμάραν. Vim vocabuli perspexit Origen. Opp. Τ. II,
ρ. 6θ : Ζητητεον ποταπον δει νοήσαι τό σχήμα της κιβωτού' όπερ
νομίζω οτι πυραμοειδες εστίν, άρχόμενον μίν από μήκους τριακο-
σίων πηχών, άπο δε πλάτους πεντήκοντα, και επί τους τριάκοντα
του ύψους πήχεις επισυναγόμενον, ώστε την κορυφήν γενέσθαι
μήκους και πλάτους πηχυν. Ad "ΙΠ* autem participium cum
hac notione appellari potest Arab.Z^, conjunxit, in II
rem alteri propinqvam effecit.
Ε Χ D U S.
IN LIBRITM EXODI
MONITUM.
-, J-N Exodum bene multas veterum interpretum lectiones variis ex MSS. collegimus, quarum
maxima pars nondum observata fuerat. Ceterae autem a Drusio allatae, si cum aliis nunc
primum editis conferantur, numero paucissimae sunt, ac plerisque in locis ope MSS. vel
emendantur, vel pleniores afferuntur. Hi porro codices tum manuscripti, tum editi, nobis
ad haec adornanda subsidio fuerunt.
" Codex Regius 1825, XI vel XII saeculi, membranaceus.
" Codex Regius 1871, egregiae notae, X saeculi, membranaceus [Hobnesii 64, cujus in
gratiam collationem factam nobis manibus terere contigit].
" Codex Regius 1888, bombycinus, XII saeculi.
" Codex Regius 1889, recens. Continet ab initio Exodi ad Cap. xii.
" Codex Regius 1872, recens. Est secunda pars praecedentis, et continet a Cap. xii
usque ad finem.
" Codex Basiliensis, X saeculi, membranaceus, eximiae notae, quem supra descripsimus.
Is, ut jam dictum est, tota paene Genesi truncatus, reliquos Heptateuchi libros integros
exhibet, demptis tantum duobus postremis libri Judicum capitibus [a Cap. xix. 5 ad
finem].
" Codex Colbertinus 3084, IV vel V saeculi, ubi aliquot capita Exodi, Levitici et
Numerorum, cum obelis et asteriscis; estque unciali charactere descriptus sine accentibus
et spiritibus [Holmesii V].
" Codex Colbertinus 1599, recens.
" Schedae Combefisianae in Exodum, ubi V. D. Franciscus Combefisius ex variis Catenis
MSS. ad singiila Exodi loca variorum Patrum interpretationes collegerat. Earum vero mihi
copiam fecit Vir amicissimus P. Michael Lequien.
78 IN LIBRUM EXODI MONITUM.
" Theodoretus editus anno 1642 [Opp. T. I, pp. 120-175 juxta edit. J. L. Schulzii].
" Chronicon Alexandrinum.
" Procopius in Heptateuchum [Latine editus apud Gesneros fratres, sub titulo : Procopii
Gazaei Sophistae in Octateuchum, sive priores octo V. T. libros antiquae lectionis Commen-
tarii; sed liber octavus, qui Ruth est, prorsus negligitur, additis, mantissae loco, ejusdem
Commentariis in libros Regum et Paralipomena>n].
" Editionis Romanae et Drusii lectiones.
" Ex his, qiii majorem lectionum copiam suppeditaverunt, sunt Basiliensis, cujus formam
descripsimus in Monito ad Genesim, et Regius 1871, paris circiter aetatis. Praeter illas
autem veterum interpretum lectiones, haec notatu digna variis in locis exbibemus : nimirum
ad Cap. xxviii, ubi magna editionum varietas, ex Basiliensi Codice sex versus afferimus
asteriscis notatos, quia in editione των Ο' desiderabantur antiquitus; cujus autem interpretis
sint hi versus a Basiliensi cum asteriscis allati, nondum satis compertum habemus. Ad
Cap. xxxvi. 8 ex eodem Codice Basiliensi prolixa annotatio exhibetur, circa praeposterum
ordinem, qui kv rfj koivj} LXX interpretum editione observatur in postremis Exodi capitibus,
qui praeposterus ordo jam Origenis tempore invectus deprebendebatur. Α Capite autem
xxxvi usque ad finem ex vetustissimo Codice CoJbertino num. 3084 editionis LXX interpretum
omnia, quae in eodem codice habentur, obelis et asteriscis notata afferimus, Latine versa e
regione. Haec monenda duximus: cetera quivis observabit." — Montef.
Ε codicibus quibus in hoc libro recensendo usus est Holmesius, ii qui lecν ίαυταϊς (leg. ανταΐί) οίκους, ου
τούί χηροτάκτους κ.τ.ί. Aliae, sed ηοη una de causa sus-
pcctas, Aquilae et Symmachi lectiones Montef. e Catenis
MSS. euis [et Cat. Niceph. ibid.] edidit: Ά. Μ ουν *φο•
βούντο ai μα'ιαι τον θ(ύν, (ποίησαν έαυτάϊς οίκους [Cod. 85 : Ά.
κα\ (ποίησαν. Cod. 1 2 7 : Ά. και (ποίησαν (αυτα'ις οίκου;]. Σ.
(π(ΐδη [sic in textu LXXvirali pro «ret δ( Comp., Ald.,
Codd. ΙΠ, VII, X, 15, l8, alii] (φοβοϋντο ai μα'ιαι τον θ(6ν,
ίποίησαν (αυταϊς οϊκίας. Praeterea Montef. ex iisdem affert:
θ. (ποίησίν αυταϊς οίκους; quam lectionem ηοη agnoscit
Niceph. ω Cod. VII in marg. manu 2 ώ , hic et w. 4, 5.
Cf. Hex. ad Exod. vii. 24. Job. xxviii. 10. ω Syro-hex.
44 Arab. 1,2, teste Pat. Junio in Bibl. Pol. Waltoni T. VI.
Holmesius vero ex iisdem -^ cum nobis allegat. In Syro-
hex. clausula casu excidisse videtur. 4δ Syro-hex.,
Arab. 1, 2.
Cap. II. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15,
16, alii, Arab. 1, 2, Syro-bex. 2 Sic Codd. 29, 53, alii,
Syro-hex. 3 Codd. 85, 127. Nobil. affert : Ά. αγαθόν.
Σ. καλόν. Cod. VII in marg. manu 2 ώ : d-yatfoV. Prae-
terea ad Ιδόντίς δ( Montef. e Reg. 187 1 exscripsit: Σ. ίδών
δί, repugnante Holmesii amanuensi, qui lectionee mar-
ginalee hic excisas fuisse affirmat. 4 Reg. 187 1, teste
Montef. 6 Cod. VII in marg. manu 2<Κ Syro-hex. in
niarg. : (κρυψαν αυτόν (»#«CL*jkJ). β Sic Syro-hex., et
sine aeter. Ald., Cod. 15 (cum θίβην). Ad θίβη(3\ο) Cod.
VII in marg. scholium habet : κιβώτιον « βύβλον π\(κτ6ν,
ώς αχ>ινικώδ(ς (corr. ex Suida s. ν. θίβης, κοφινώδ(ς). 7 Codd.
64 (teste Montef.), 85, 127. Cf. Hex. ad Jesai. xviii. 2.
8 Sic Cod.VII ex corr. manu 2^.
-Cap. II. 22.]
Ε Χ D U S.
Μ
3. FflDS. Injunceto. Ο'. ttt τδ cXoy. Ά. kv τψ
παπνρίώνι. 9
5. ζΓζ) 1 ^.?)• Et puellae ejus. Ο', καϊ ai άβραι
(Ά. ai παιδίσκαι. Σ. τα κοράσια 10 ) αυτής.
ΊΝ")Π "T^~7V. Ad oramfluminis. Ο'.παρατο^ν
ποταμόν. "Αλλο?• χείλο? τοΟ ρείθρου. 11
FpDPf "^ΡΓΟ. Ο', cp τφ €λ*ί. Ά. kv μέσω τον
παπνρεωνος. 12
ΠηΏΝ',ηΝ. Ancillam ejus. Ο', τ^ν άβραν.
"Αλλο?• (ττ)ι/) οίκίτιδα 13
6. Π3!ΐ ^V3-n2rn "fcyrrtj, Ο', {όρο) παιδίον
κλαΐον kv Tfj θίβει. Alia exempl. (όρα) £& τδ «<
παίδων ^ και ην παιδίον ^ κλαΐον — €ί> τ^
6ίβ€ΐ4}* '
13. D^?. /rater se rixantes. Ο', διαπληκτιζομί-
νονς. Ά. Σ. διαμαχομένονς. 15
τΤ}Π. Ο', τδι> πλησίον. "Αλλος• 4ταΐρον σον. 19
14. "^ «Η&. Ο'. ^ c/f dVO>a «< άρχοντα. 17
iVwm interficere me tu cogitas, quemadmodum
interfecisti Aegyptium? CK. μ») άι/ίλεα» /z«
στ) 0€λ«ί9, δ> τρόπον avciXes X^ts τδι/ Αίγν-
πτων; Ά. μι^τ* άποκτύναί με σύ λεγεί?,
κα0ά άπίκτίΐνας σύν Thv Αίγνπτιον ; Σ.
/x»7Tt άποκτ€Ϊναί μ€ σύ λέγεις, δ> τρόπον άπί-
κτ*ινας Tbv Αιγνπτιον ; θ. ι) άϊ/ίλεΓν /xc σύ
Xeyeis, hv τρόπον avtiXts τον Αιγνπτιον ; ,β
15. Ο', ίλθων δ* c/y y^i' Μα&ά/ζ. Alia exempl.
vacant. 19
16. Γή22 3Πψ. Ο'. V*" ίττά βνγατίρπ. Alia
exempl. cVra θνγατίρ^ % Σ. ^σαι/ «4. 20
Ο^ΓηΠ'ΓίΝ. Canales. Ο', τάί δ(ζαμ€νάς.
"Αλλο?• (τάί) ποτίστρας. 21
19. ΠΤΊ ΓίΤΤΌ^. #f etiam hauriendo hausit.
(Υ. και ^ άντλων 4 ήντλησεν. 22
20. HJ ΠΏ7. Ο', καί tVari (alia exempl. add.
όντως 23 ).
21. H2tih TWO hin*\ Et consensit Moses habi-
tare. Ο', κατωκίσθη δ\ Μωνσής. Σ. ωρκισ*
δϊ Μωνσην ωσΤ€ 01Κ(Ίν. θ. Καϊ ήρζαΤΟ ΊΑωνσης
καΤΟΙΚίΐρ.-*
ΓΠ522. Ο'. Σεπφώραν. Schol. ορνίθων, ή καλ-
λονή. 25
22. "^Χ Ο', πάροικος. Ά. προσήλντος. 2 *
JT-OJ γΊΝ3. Ο', kv γη άλλοτρία (Ά. &νη 27 ).
Alia exempl. add. το £e Βνομα τον δεντίρον
9 Codd. 64 (cum . . . απνρ(ωνι), 85, 127 (cum παπνρώνι).
10 Codd. 85, 127 (uterque siae articulis). Cod. VII in
marg. manu 2^ : Ά. ai παιδίσκαι. τα κοράσια (eic). u Cod.
VII, superscript. manu 2 da . Vid. Dan. x. 4 in Hebr. et
LXX. 12 Sic Montef., tacito auctore, notans : " Lec-
tionem Aquilae sequitur Vulgatus interpres, qui vertit:
in papyrimie." Cod.VII in marg. manu 2 da : tv τψ παπυ-
ptS>vi. u Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap.
xxi. 8. M Sic Syro-hex. Cod. 15: (όρά) και ην π. κλάϊον
iv τχι θ. Arab. ι, 2, teste Holmesio: 3£ -^- infantem, et
infanaflem ^r «" τρ θ. Cod. 64 male pingit : X• iv rrj θηβη.
Post παώίον Cod. VII in marg. manu 2 da apponit : κα\ Ιδού
waidiop. u Cod. 64. le Cod. VII in marg. raanu 2<Κ
17 Syro-hex. Cod. 64 in marg. : •Χ• tlt avbp . . 18 Cod. 127.
Ad 6i\tit Cod. 64 in marg. affert: \iytis, et sic in textu
Syro-hex. " Sic Codd. X, 72, Syro-hex. (qui habet in
marg.), Arab. 1, 2. Iidem, excepto X, copulam ante «ά-
θισίν inferunt. Ad Μαδια/ι Montef. affert: Άλλο Γ • (κκρί-
σί«Γ, tacito auctore. Sic (vel potius eV κρίσΐωή Cod. 64
in marg., quae glossa est Hebraeae vocis t)"!D. * Sic
Syro-hex., et sine nota hexaplari Codd. 58, 72. " Cod.
64 in marg. sine nom. Sic Cod. VII in marg. manu 2 d *,
eubscripto γούρνας (sic). Ά Sic Syro-hex. (qui male
pingit: •Χ• κα\ άντλων*), et sine aster. Cod. 58. Minus
bene Montef. e Cod. 64 (qui post ποιμίνων in marg. habet:
•)K ώτλώι>) : Ο', απο των ιτοιμίνων •Χ• άντλων * κα\ ήντλησίν.
23 Sic Comp., Ald., Codd. II (ex corr.), III, VII, 14, 16,
alii, Syro-hex. 24 Cod. 64, truncato margine: Σ. ώρκισί
δ« μ . . . . ωστ€ οίκ . . . . θ. καϊ ήρξατο μ roocei . . Sym-
machum, ut solet, imitatus est Hieron., Hebraea vertens:
Juravit ergo Moyses, quod hahitwret cum eo. Sed verbum
transitivum ώρκισί omnino postulat ut Μωνσην, non Μωυσηί,
legamus, concinentibus Judaeorum magistris, qui Jethro-
nem generum suum juramento obstrinxisse, ut filium pri-
mogenitum idoloruin cultui devoveret, fabulantur. Cf.
D. Abr. Geiger in Symmaclius etc. p. 50. " Cod. X in
marg. Cf. ad Cap. i. 15. Mox v. 22 ad Τηρσαμ idem in
marg. notat : πάροικος «*ί. w Cod. 64. Sic sine noai.
CM. VII in marg. manu 2*•. * Cod. 64.
β*
EXODUS.
[Cap. II. 24-
UaXtaev Έλκζίρ• ό γαρ θ(ύς τον πατρός μου
βοηθός μου, και ίρρύσατό μ* εκ χ^ιρο? Φαραώ. 28
24. ΠΠ£Ν5"ΠΝ. Qemitum eorum. Ο', τον στ(να-
γμόν αυτών. Ά. Σ. της οιμωγής αυτών. 29
25. ΜΠρ. Ο', καΐ ίπ«8βν. Ά. θ. καΐ tfav. 30
Cap. Π. 3• « rt κρύπτίΐν >>£ αυτό <έ. η 6. — ή
θυγάτηρ Φαραώ Ί. 1 1. — ταΐς πολλαΐς «*. 33 τ τους
υ ιούς Ισραήλ Ι. 33 — τών υίών' Ισραήλ 4. 34 14. τδ>
Αιγνπτιον — χθίς Ι. 35 το ρήμα — τοΰτοί 38 1 6.
— ποιμαίνουσαι τα, πρόβατα του πατρύς αυτών «4. 37
22. — ι) yw?) «< ^ (T€kcv υ ιόν ^, 38
Cap. III.
1. i2Ph. Soceri sui. Ο', του γαμβρού (alia ex-
empl. πΐνθ^ροϋ 1 ) αύτοϋ. Ά. νυμφςυτοΰ .
Σ. πζνθΐροΰ 2 . .
1. 3iW. ifr «gnV. Ο', και ήγαγΐ (s. ^γ*^. Ά.
ήλασ*ν. 3
&??'$$ "!?'?. C. «ί το δρος (alia exempl.
add. του tfcoO 4 ).
2. njDH "^nQ. Ε medio rubi. O'. e/c ^ /zeVot;*
τον βάτου. 5
"^$3-• Ardens. Ο', καίεται. Ά. άναπτόμενος*
Σ. εφλίγετο. 7
3. ΠΝΊΏΓΓ.ΠΝ. Ο', τό όραμα. Σ. τδ β€α/χ«• 8
4. Π20Π ^yinQ. Ο', e/c τοΟ /Sarot/. Alia exempl.
€< μέσου του βάτου. 9
*Ί3Π. Ο', τί «στ»/; Ά. θ. t^oi> €γώ. 10
5. 'Φ• jEJ^we. Ο', λύσαί. Ά. ίκσπασον. Σ.
ύπόλυσαι. 11
T7V? • CSatfceo* ίκο*. Ο', το υπόδημα >£ σου < 12
yh$. Ο'. Vacat. ^. Ά. €τγ' ούτοδ < 13
28 Sic Comp., Codd. VII, Χ (sub Κ, fortasse pro ^), 14
(ora. (κάλισαι), i6 (idem), 18, alii, Arab. 1, 2, et Syro-hex.
in marg. Alia interpolatio, eVt δ« συλλπβοΟσα «-««ν νίό»
Stivtpov, και ('κά\(σ€ το όνομα αυτόν Έλκζίρ' 6 γαρ 6(bs κ. τ. (.,
est in Ald. (qui infert λίγων post 'EXtffep), Codd. 76 (om.
htvTtpov, cum ('πωνόμασί pro ticakfae, et ίξίίλατο pro «ρρύ-
σατο), 82 (cum (πωνόμασ€ et (ξ(ίλατο), 83 (ut Ald.), 85, Ιθ8,
129. Cf. Cap. xviii. 4. w Codd. X, 127 (cum Άκ. pro
Ά. Σ.). Cod. 64 in marg. : . . . ϊμωγης. *° Syro-hex. .^.
.JJLmO .L. Mox ad κα\ ίγνώσθη αυτο'ις Cod. VII in marg.
manu 2^: κα\ ήλίησΐν αυτούς, quod echolium esse videtur.
31 Syro-hex. Sic (pro αύτ6 m κρ.) sine aeter. Comp.,
Codd. III, VII, X, 14, 16, alii. Pronomen deest in Codd.
53» 75• M Idem. Ώ Idem, qui male pingit : τους
υιούς -r- Ισραήλ 4, M Idem. * Idem (pro χθίς τον
Αίγ.), et sic sine obelo Codd. III, 14, 15 (cum ίχθίί), i6,
alii. M Idem. *" Idem, om. Ίοθ6ρ in fine, quae vox
abeet a Co<ld. 29, 37, aliis, Arab. 1, 2. M Idem. " He-
braeue pro toto loco, iv γαστρί 8e λαβοϋσα ή γ. fTtKtv υ'ών,
habet et peperit filium. Male igitur notae Origenianae in
Nostro, vixque ex contextu puto olim defuisse trtKtv vlov
in LXX, cum Cod. 78 [qui solus reprobat] , junior codex,
potuerit ex oscitantia amanuensis omittere." — Ceriani.
Cap. III. ' Sic Comp., Ald., Codd. VII (in marg. manu
2* 1 *), 14, 71, 72, alii. Duplex lectio, γαμβρού π*νθ*ρον, est
in Codd. 19, 108, 118. Cod. 64: γαμβροί, superscripto
ntvutpov. Syro-hex. in textu: ■-"•"^ --, eoceri eui; in
iuarg. autem : " Ταμβρον (jL»fc^-».) τον ncvuepov (yeiflW M \)
vocat Scriptura, utens more humano, et praesertim linguae
Graecorum; saepe autem hoc apud eos dicitur." 2 " Haec
ex Regio 187 1 mutuamur, ubi lectio Aquilae [quam non
memorat Holmesii amanuensis], ut et multae aliae, excisa
fuit, ita ut postrema tantum syllaba ...του remaneat. Sed
ibi legendum esse ννμφΐντοϋ non dubium; quia infra Cap.
xvii. 1, ubi de Jethro Moysis socero agitur, Aq. tflh vertit
ννμφευτης, id est, ad literam pronubus, tametsi puto Aqui-
lam intellexisse socerum." — Monte/. 3 Codd. X (qui ad
rfkOev male refert), 127. Cf. Hex. ad 1 Reg. xxx. 2, 22.
Psal. lxxvii. 52. * Sic Comp., Ald., Codd. VII (manu
2^), X, 18, 19, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex., Euseb. in Dem.
Evang. p. 239 (juxta Cod. Paris. a Gaisfordio adhibitum).
6 Sic Syro-hex., et sine aster. Cod. 58, Arm. I. Cod. 64
in textu : « του βάτου, cum •3Κ super eV, hic et v. 4. Cod.
VII in marg. manu 2^ : μίσον της βάτου. β Nobil.,
Cod. 127. 7 Codd. X (teste Griesb.), 85, 127. Minue
probabiliter Nobil.: Σ. φλ€γόμ(νος. 8 Codd. X, 127.
Montef. β marg. Cod. 1871 edidit : . . . θαύμα, tacente Hol-
mesii amanuensi. 9 Sic Codd. 58, 128, Syro-hex.,
Kuseb. ibid. pp. 239, 246. 10 Cod. 64. Sic sine nom.
Cod. VII in marg. manu 2^. u Nobil. (curu ΰπόλυσον),
Codd. 85 (teste Montef.), 127 (sine siglo Ά.). u Sic
Syro-hex., et sine aster. Cod. 132. 13 Syro-hex. Sic
sine aster. Cod. 58, Euseb. ibid. p. 246. Cod. VII in
marg. manu 2^ : «V αυτόν.
-Cap. III. 22.]
EXODUS.
6. "V?P.?3• Ο', άπεστρεψε δε. Ά. (και) άπεκρυ-
ψεν}*
7. 'ΟΘΟ. Ο'. από. "Αλλος- άπο προσώπου} 6
Τ1Νρ?5~ϊ"Μ• Dolores eorum. Ο'. ττ)ν όδύνην
αυτών. (Σ.) τάς καταπονήσεις . . 1β
9. csrfo onso ίϊτν vrfa-rnN wfcrrorn
w ._. •-:• ν-: ι ν • • τ -:
DPN. Ο', κάγώ 4ώρακα τον βλιμμον, tv oi
Αιγύπτιοι βλίβονσιν αυτούς. Ά. καίγε εώ-
ρακα συν rbv άποθλιμμον tv οι Αιγύπτιοι άπο-
θλίβουσιν αυτούς. Σ. και έώρακα τήν θλΐψιν
αυτών, ην ol Αιγύπτιοι θλίβουσιν αυτούς, θ.
ομοίως τοις Ο'. 17
11. ^ty *$• Ο', τίς είμι εγώ (-&Ά.Θ. εγώ 4
είμι 18 ).
12. Τ»#Π. Ο'. είπε δε ό θεός Μωυστ}, λέγων.
Alia exempl. είπε δε} 9
TT^SirQ. Ο', εν τω εξαγαγεΐν σε. Σ. όταν
έξαγάγης. 20
14. ΓΡΠΝ *Λ$Μ TVTJsA. Sum qui sum. Ο', εγώ
ειμί α ων. Ά. θ. εσομαι (8y) εσομαι. 21
15. "Π?!• Monumentum meum. (Ύ. μνημόσννον.
Σ. άνάμνησίς μου. 22
16. *Jf» i^4« Seniores. Qf. την γερουσίαν. Ά.
τους πρεσβυτέρους. 23
"Όΐί?? "^Ρ?• Ο', επισκοπή επεσκεμμαι. Schol.
επιβλέψει επέβλεψα. 24
18. »Τ}ί??• Obviam factus est. Ο', προσκεκληται.
"Αλλος- επικεκληται. 26
20. ^Π.ί?3. Ο'. «V αύτοΐς. Ά. εν εγκάτω αύτοΰ. 29
21. ttyO^• Ο', ούκ άπελεύσεσθε ("Αλλος- εζε-
λεύσεσθε 27 ).
22. Πη"•! ΠΊ^ΏΊ. .Ε/ fl i inquilina domus ejus.
(Υ. και συσκήνου (Σ. στα^χοόχοι; 28 ) αύτ^ί.
DVfS?J• ^ spoliabitis. Ο', και σκυλεύσατε
(alia exempl. συσκευάσατε, s. στ/σκίΐ/άσίτί 29 ).
Ά. Σ. (καί) σκυλεάϊΈΤ*. 30 Aliter : Ά. συλή-
σατε. 31 Ό Σι /poy, εκτινάξατε, κενώσατε, φη-
σίν. 32
Cap. III. 6. καί e?7rej/ — ai/raM. 33 — /cat^ 0eoy
Ισαάκ 4. η. — πρόί Μωυσήν 4. 3 * εργοδιωκτών
14 Codd. Χ, 127 (sine nom.). Cod. 85 in marg. sine
nom. : επε'κρυψεν. Hic notatur in marg. Cod. X : κατά
Σαμαρειτών; necnon ilifni ad V. Ι5ί στ?• κατά Σαμαρειτών.
16 Cod. VII in marg. manu 2<Κ 1β Cod. 64, exciso
margine, in quo nomen interpretis erat. Cf. Hex. ad
Psal. xxxi. 10. Lxviii. 27. Mox v. 8 verba, καί εϊσαγαγεΊν
αυτούς, quae desunt in Codd. III, VII, X, 14, 16, 18, aliis,
in marg. tantum habet Syro-hex. 17 " Sic lectiones
trium interpretuin affert Cod. Basiliensis (=Holmes. 85).
Ed. Romana solam Aquilae babet, legiturque ibi βλίβονσιν."
— Montef. Holmesii amanuensis e Cod. 85 non nisi Sym-
macbi et Theodotionis lectiones exscripsit. 18 Syro-hex.
In textu LXXvirali εγώ abest a Codd. VII (ante corr.), X,
.14, 16, 1 8, aliis. 1β Sic Codd. III, VII (teste Ceriani),
29, 59, alii, Arm. 1, Syro-hex. Hic autem in marg. affert:
ό θεός προς Μωυσήν, λίγων. 20 Cod. 64. Procop. in Octat.
p. 225: "Sym. legit: Cum eduxeris." Mox ad h τά) δρει
τούτω Cod. 64 in marg. : εν Χωρήβ. 21 Cod. 64 : Ά. Θ.
εσομαι Ζσομαι; ubi pronomen excidisse videtur. Graeco-
Ven.: 1<r. t s U. Ά Idem. » Codd. X, 64, 127.
Nobil. affert : Ά. τους πρεσβύτας. M Anon. in Cat
Niceph. p. 588 : επισκοπή ίπεσκεμμαι' επιβλέψει ε'πέβλεψα, και
ως άνωθεν εφ' χιμάς βάλλων την όψιν, ούτω μεγαλοπρεπώς υμών
φροντίζω. Eadem babet in marg. Cod. 57. u Quid si
επιβλέψει επέβλεψα fuerit ab alio interprete?" — Holmes.
Vix crediderim. ** Cod. 64 in marg. sine nom. Cf.
ad Cap. v. 3. M Cod. 64, teste Montef.; nam Holmesii
amanuensis silet. Cf. Hex. ad Gen. xviii. 14. Psal. liv. 5.
27 Sic in marg. Codd. 57, 64, 85; in textu autem Codd.
30, 71. M Cod. 64. Hesych. : Σταθμοϋχος• 6 της οικίας
κύριος κα\ ξενοδόχος. M Prior lectio eet in Codd. VII
(cum συνσκ.), X, 14, i6, i8, aliis; posterior in Ald., Codd.
III, 15, 29, 64, et Syro-hex., qui recte vertit ^ \ 1 Λ.
/raudabitis. (Cum hoc sensu usitatior apud bonos scrip-
tores media forma; e. g. Plut. Opp. T. I, p. 1031 Ε de
Arato : πο\ίμω και άγώνι χρησασθαι φανιρώς άθαρσης και δύσ-
(Χπις' κλίψαι de πράγματα, καί συσκ(υάσασθαι κρύφα πόλεις
καϊ τυράννους ('πηβολωτατος. Ubi Coraes : Ίσον tvuad* δύναται
(τό συσκτυάσασθαι) τά\ δια τίχνης η επιβουλής άπατήσαι' όθ*ν
και, Συσκευή' επίβουλη, παρ 1 Ήσυχίω.) ** Cod. Χ. Μοη-
tef. poet Drusium ex falsa lectione Theodoreti affert: Σ.
και συλεύσετε (sic) τους Αιγυπτίους. Cf. ad Cap. XlL 36.
31 Procop. in Cat. Niceph. p. 590. ω Idem ibid.
Syrus vulgaris vertit o^aJ (—εκτινάξατε Exod. xiv. 27.
Jud. vii. 19 in Syro-hex.). w Syro-bex. Sic sine obelo
Comp., Ald., CodcL III, VII, X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2.
34 Idem.
EXODUS.
[Cap. IV. 4-
>£ αύτων <** 8. καΐ Έ,ύα'ιων — και Τεργεσαίων < 3β
ίο, 1 1 (bis). — βασιλέα Αιγύπτου 4. 15• τ εστίν 4
6νομα. 1 6. — των υΙων 4. 37 \η. τ καϊ Υεργε-
σαίων 4. 9S
Cap. IV.
4. *l^5p• CK. της κίρκου. "Αλλος• ουράς. 1
5. Ρ? 7 ? ?. Ο'. fVa. Alia exempl. καί εΐπε κύριος
ϊνα}
6. ΠΝ^Ί. Ο', και έξήνεγκε την χείρα αύτοΰ (alia
exempl. εξήνεγκεν αύτην 3 ) —■ εκ του κόλπου
αύτοΰ 4* Alia exerapl. praemitt. και εΐπεν
εξένεγκε την χεΐρά ότου εκ του κόλπου σου. 6
Α$3 ΓΙΪΠ^Ώ VT Π2Γη. (y. και ^yei/^r/ ή
χειρ αύτοΰ % λεπρώσα 4 ώσει χιών. 6 Ά.
και ιδού χειρ αι'ιτοΰ λεπρώσα ώσει χιών. 2.
και έφάνη ή χειρ αύτοΰ λελεπρωμενη ώσει
χιών. θ. και ιδού ή χειρ αύτοΰ λεπρώσα ώσει
χιών. 7
7. 1ΦΠ. Refer. Ο', πάλιν είσενεγκον. Alia ex-
empl. πάλιν είσενεγκον. 6
7. *Π\ (Ύ. την χεΐρα >%Έβρ. αύτοΰ 4»
ΓΟψ. Eestituta est. Ο', άπεκατεστη (β. άπε~
κατεστάθη). Ά. άπεστράφη. 10
8. l^D^"7• Po8terioris. Ο', τοΰ δευτέρου. Ά.
τοΰ εσχάτου. 2. τοΰ επομένου} 1
9. "ϊφίΐ (bie). Ο', τοΰ πόταμου. "Αλλος• τοΰ
βείθρουΡ
D V? *9Ϊ• °'• ^ Σ • θ • * α * |σταί * αΓ ^ α • 13
10. D^iyj ϋΡΝ fcA. Non vir facundm. Ο'.ούχ
ικανός (alia exempl. euXoyoy; alia, εύλαλος 1 *)
είμι. Ά. ούκ άνηρ ρημάτων. Σ. ούκ εΰλα-
λος. 16
- : ν - : • Άν : - • ':•.•- τ ••
"ODN 1^7• Etiam ex quo logueris ad servum
tuum; nam gravis (impeditus) ore et gravis
lingua sum ego. Ο', ούδε άφ' ου ήρ£ω λαλεΐν
τω θεράποντί σου• ίσχνόφωνος %ίγαρ4 1β <οΊ
βραδύγλωσσος εγώ είμι. Ά. καίγε άπο τότε
λαλήσαντός σου προς δοΰλόν σου• οτι βαρύς
στόματι και βαρύς γλώσση έγώ είμι. 17
84 Syro-hex. Sic eine aster. Codd. 58, 72. M Idem.
Sic sine obelo Comp., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii.
Verba obelo notata desunt in Cod. 130/ Arab. 1, 2.
17 Idem. M Idem, et sub ^r Arab. 1, 2.
Cap. IV. * Cod. X in marg. sine nom. Glossam sapit.
1 Sic Codd. 16, 18, 19, alii, Arab. 1, 2. Syro-hex. in
marg. : και um κύριος. 3 Sic Comp., Ald., Codd. VII,
X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2, Origen. Opp. T. IV, p. 439.
* Obelus eet in Syro-hex. 6 Sic Codd. 14, 16, 18, alii,
Arab. 1, 2, et Syro-hex. in marg. (cum και uwt' κα\ (ξ.).
• Sic Syro-hex. (cum V j^;^» &), et sine aster. Ald.,
Codd. 53, 56, 71, alii, Arm. 1, Origen. ibid. 7 Cod. 127.
Cod. 85 '• Ά. θ. καΙ Ιοού η \t\p κ. τ. i. Σ. και *φάνη η χ. αύτοΰ
\νπρ»μ*νη (sic) ί. χ. Ιη Cod. VII ad ΐγΐνήθη superscript.
manu 2•** 16ού; et ad αΰτοϋ in marg. add. λητρός (ut in
textu Comp., Cod. 83). 8 Sic Codd. VII, 18, 59, 74,
fortasse alii. Vox πάλιν abeet a Cod. 135, Origen. ibid.,
Arm. 1, et Syro-hex., qui in marg. habet. " Syro-hex.,
et eine aeter. Ald., Codd. III, 32, 52, alii, Arab. 1, 2,
Arm. 1. 10 Syro-hex. Λ -JiAo» ./. Lectio anonyma
««στράφι, est in marg. Cod. 108. " Nobil., Cod. 127.
Aquilae lectionem in textu babent Codd. II, III, 15, 53,
aliL 12 Sic Cod. VII in marg. manu 2^. Cf. ad Cap.
i. 22. 13 Syro-hex. 14 Prior lectio est in Codd. VII
(cum kavbs in rnarg. manu 2^), X, 14, 16, aliis (inter quos
Codd. 85 (cum Ικανός in marg.), 127 (cum «νλαλοί in marg.),
131 (cum \a\os superscript. manu rec.)); posterior in
Comp., Codd. 19, 72, 76, Cat. Niceph. p. 598. Cod. 58
duplicem habet lectionem, tukakos ούδ« ικανός. Syro-bex.
in textu: IL^m» | JUi (h.e. tvKaXos; cf. ad v. 11); in
marg. autem: Ικανός (*-ft_i?). M Nobil., Cod. 127.
Cod. X perplexe affert : Σ. ουκ «ίίλαλοί, ουχ ικανός. Ά. ουκ
άνηρ ρημάτων, θ', ουκ eCXoyof. Cat. NicepL ibid. ! Ά. μογι-
λάλος. ουκ άνηρ ρημάτων. Σ. ουκ (ΰλαλος. Denique Montef.
ex omnibus, ut ait, Catenis suis: Ά. ούκ άνηρ ρ. Σ. θ.
μογγιλάΧος. Ο', ουχ ικανός. Άλλοί - ουκ fvXoyor. Ό Σύρος'
ούκ (ΰλαλος. Ubi lectio μογγιλάλος ad DJK ν. 1 1 pertinet.
Alias lectiones, ούκ ΐύγλωσσος, quae est in Codd. 18, 29,
ούκ άνηρ λόγιος «μι, quam praebet Cod. VII in marg. manu
2•^, nihil morainur. 1β Sic Syro-hex., et siue aster.
Codd. 58, 128. 17 Cod. Baail., testante Montef. Hol-
mesii amanuensis e Cod. 85 nil notat. Eandem lectionem,
om. σου post λάλησαντος, loco praepostero aifert Cod. 127.
Cf. ad v. 26. Syro-hex. ad και βραδύ(γλωσσος) in marg.
-Cap. IV. 25.]
EXODUS.
H7
11. dW. Mutum. Ο', δύσκωφον. Ά. Σ. θ.
μογιλάλον.™ Schol. βωβόν. 19
12. Τ0 ν ^ ΓΤ )• j& rf oce i te . Ο', και συμβιβάσω
σ€. Ά. (και) φωτίσω σ*. Σ. (και) ύποδαξω
σοι. 20
13. "'JTM *Ώ. Obsecro, Domine. Ο', δέομαι, κύρΐί.
Ά. θ. CV €/LXO£, Κνρΐ€. 2Χ
17. njo ntsEn-nt<n. ο', καΐ την ράβδο* ταύτην
ττ)ι> στραφίΐσαν ςίς 6φιν. 22
18. ι3Γ1Π. Ο', τον γαμβροί/ (alia exempl. πζνθί-
pbv 23 ) αύτοΰ.
tfhp? ^b. Ο', βάδιζί ύγιαίνων. Οί λοιποί
(πορςύου) ίίς (ίρήνην 2 *
19. ΠΤΏ?• 0'.«>Μα&α>. Ο/ F. «/ Ma&oV 5
CWft^r^ . Ο'. TroVrey >£ ο/ <fofye j < 26
20. ΤφΤηφ) • Ο', καϊ τα παιδία !£ Σ. αότοΟ < 27
21. p?0^• Obfirmabo. (Χ. σκληρύνω. Ά. θ. ενι-
σχύσω. Σ. θρασννώ. 29
22. *»• Ο', irffe ^ Έ£ρ. /χοι/ <»
23. "^"ΠΝ. (Χ. τό»/ λαοί/ μοι/. Ο/ λοιποί τον
νίόν
μου.
23. 1**ΏΓη. Quod si renueris. Ο', e/ μίν ουν μη
βούλίΐ. Alia exempl. σύ δ( ουκ ίβούλου. 31
Ά. και άνίν^υσας. Σ. καϊ ήπύθησας 32
^bN. ΟΧ. €γώ >£ Ά. θ. «>ι 4 *
Tp2 . (Χ. τό»/ πρωτότοκων ^ ' Ε/9ρ. σοι; 4. Μ
24. Γ" ΠϊΤ. Ο', άγγελος κυρίου. Alia exempl.
άγγίλοϊ. 35 Ά. fooy. Σ. θ. κύριος. 36
25. *&. Lapidem acutum. Ο'. ψήφον. 37 Ά. π«-
rpoj/. Σ. ψήφον π^τρίνην. θ. άκρότομον. 39
*h ππν ετότιππ ό ίώνπι ΛλΆ yam.
τ - • τ Ι — : • ν - α» : " :
2?/ tangere fecit (praeputium) pedes ejus (s. Et
tetigit pedes ejus), et dixit : Sponsus sanguinum
tu es mihi. Ο', και προσίπίσ* (Άλλο?• ήγ-
γισ€ 39 ) προ? του? πόδας αύτοΰ, και ehrcr ίστη
τδ αίμα της π^ριτομης του παιδιού μου. Σ.
και άψαμίνη των ποδών αύτοΰ, ίίπ^ν Οτι νυμ-
φίος αιμάτων σύ μοι. θ. και ηψατο των ποδών
αύτοΰ, και ehrev ότι νυμφίος αιμάτων σύ μοι. 40
ΤοΈβραϊκόν νυμφίος αίματος σύ μοι. 41 ΑΠ-
ter : Ά. θ. και ήψατο των ποδών αύτοΰ, και
€ΐπ(ν' 8τι νυμφίον αίματος ϊχω. 43
pingit: nd βαρύς (j.*f>«o). 18 Nobil., Cod. 127. Syro-
hex. ♦ )1\.υιλρ ^\\ .L .««ο ,(. (Locutio Syriaca nescio
an μογγιλάλον sonet; nam μογιλάλος in loco Marc. vii. 32
versionis Philox. \^\js sonat. Cf. Hex. ad Exod. iv. 10.
Psal. lv. 1. Jesai. lvi. 10 (ubi in Cod. 86, quod serius vidi-
mus, μσγγι\ά\οι scriptum).) 1β Cod. VII 111 marg. manu
2 da , quae versio est interpretis Graeco-Ven. Hesych. :
Βωβοί' πηρός. Βωβούς' χωλούς. Μ Nobil. (sine ρΐΌΠΟ-
minibue), Cod. 127, et Cat. Niceph. p. 599 (ut Nobil.).
Cod. VII in marg. manu 2^: φωτίσω ae. Cf. ad Cap.
xxiv. 12. Eaedem lectiones tum hic, tum ad v. 15 e
Chronico Alex. p. 67 profert Montef. 21 Cod. 85.
22 Haec, τψ στρ. (Ις δφιν, desunt in Codd. VII (sed add.
antiqua nianus), X (idem), 29, 59, aliis, et Syro-hex. (qui
margini allevit: .^ο^Λ ^fio»L|?). M Sic Comp.,
Ald., Codd. VII (ex corr.), 14, 19, alii. Cf. ad Cap. iii. I.
84 Cod. X : Οί λοιττοί- «(s (Ιρηνην. Paulo aliter Co<l. 85 :
Ot λοιττοί• (ν (Ιρηνη (non, ut Montef., βάδιζα iv €tp.). Tan-
dera Cod. VII in marg. manu 2^: πορ(ύον (Ις dp. Duplex
lectio, ΰγιαίνων th ΐίρηνην, est in Codd. 14, 16, 77, 131.
25 Syro-bex. ^.«xo .^. 2e Sic Syro-hex., et sine
aster. Cod. 58. n Sic Syro-bex., et sine aster. Codd. 14,
16, 25, alii, Arab. 1, 2. 28 NobiL (sine eiglo Θ.),
Cod. 127. M Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. 18, 58,
qui tamen post πρωτότοκον om. μου. x Codd. X, 85
(teste Montef.), 127. 31 Sic Ald., Codd. VII, X, 14,16,
18, alii, et Syro-hex. in marg. 32 Nobil., Cod. 127
(cum ηπίθησας). M Sic Syro-hex., et sine aster. Cod. 58.
34 Iidem. Μ Sic Codd. VII (cum κύριος ex corr.), X, 14,
16, alii, Arab. 1, Syro-hex. Μ Nobil., Cod. 127, Syro-
bex. Cod. X : Ά. 6 θίός (sic Montef. et collatio vetusta
Bodl. ; sed Holmesius ex eodem codice aflFert: Ά. οί 6W).
Σ. θ. κύριος. Ο', άγγλος ; cum scbolio in imo paginae:
θίλων ό άγγίλος (ζητΗ avtXtiv Μωνσην. <t τις κατά piv τον Ά.
θ(6ς ην, κατά be Σ. και θ. iec κω (sic). ^ Syro-hex. J^oSoe,
cumscbolio: .(-w 7 -.'•) Ι^Ναπ ^; ου ο» .UaSoe. Cod.VH
in marg. mauu 2^ glossae habet : μάχαιραν (erasum) ; ξίφος
ibavi(Uc). M Codd. 85, 127 (cum τρίνην pro κπρίνην).
Nobil. affert tantum : Ά. νά-ραν (sic). " Cod. VII ex
corr. manu 2^. *° Nobil. (cum*AXXos (bis) pro Σ. et Θ.),
Codd. 85 (teste Montef.), 127. (Holmesii amanuensis e
Cod. 85 tantum notat: Ad «<m> in marg. : ότι ννμφίος
αιμάτων σύ μοι. Οί λοιποί ως πρόκ(ΐται. Etiam Cod. Χ, a
Montef. mutile exscriptus, in marg. babet : Aotn-ot'• ότι ννμ-
φίος αιμάτων σύ μοι. Οί λοιποί .ως προ' (eic).) U CocLVII
in marg. manu 2* 1 ». α Syro-hex. fc> j m ^p .1 .^.
β 8
EXODUS.
[Cap. IV. 26-
26. rhiftb dw jnn rnpw w m Jfigi. £*
destitit (Jova) αό eo. Dixerat autem sponsum
sanffuinum cum respectu circumcisionis. O'.
και απήλθαν απ αύτοΰ, διότι ειπεν €στ»; το
αίμα της περιτομής τον παιδίον μου. Α. . .
και εΐπεν νυμφίον αιμάτων εχω εις περιτο-
μάς. 43 Σ. άφήκε δε αύτον, δτι ειπεν νυμφίος
αιμάτων της περιτομής. θ. και άφήκεν αυ-
τόν, δτι ειπεν νυμφίος αιμάτων εις περιτομάς. 44
Ό Έβραΐος• εσφράγισε (ΠΓΠ) το α Ψ α T *7 y
περιτομής. 46
27. «?"Ρ?^1• Ο', /cat κατεφίλησαν αλλήλους. Alia
exempl. καί κατεφίλησεν αυτόν. 46
28. Πΐ^ΝΓΤ. Ο', τα. ρήματα. Alia exempl. τά
σημέΐα. 4 *
Cap. IV. ι. — τί (ρω προς αυτούς 4 -, 48 ίο. τ ήμί-
ρας4. ΐ4• αυτός — σοι 4. 1 8. —μπα, δε τάς
ημέρας — Αιγύπτου 4. 40 2θ. την ράβδον — τήρ
πάρα. 4 του θεοϋ. 50 25• το ^ υί0 ^ £& αντί7? ^. δι 3°•
τα ρήματα — ταΟτα «4. 52 3 1 • κύ^α? #€ — <5
λαό> 4.»
Cap. V.
2. Π}ΓΤ) •»0. Ο', τί'? εστί^. Alia exempl. add.
κύριος; alia, fleoy. 1
3. ηΊΓΠ ΪΝ ΊΙ'τη W^jp. Percutiat nos peste
aut gladio. Ο', συνάντηση ήμΐν θάνατος ή
φόνος (Ά. Σ. λοιμός ή μάχαιρα 2 ). Aliter:
Α. άπαντηο~η ημ'ιν ίν θανάτω η iv μαχαίρα. Σ. em-
irttrg θάνατος ημ'ιν ή μάχαιρα. θ. απάντηση ημ'ιν
θάνατος ή ρομφαία?
4. }3ΓΗΒΛ. Liberum facitis. Ο', διαστρέφετε.
Ά. άποπετάζετε. Σ. αποτρέπετε, θ. διασκε-
δάζετε*
6. ΜΤΤΠ ΟΫΏ. Ο'. Vacat. % Έβρ. εν τη ήμερα
εκείνη (4). 6
7. Dtobtp ΤΙΏΓ13. Sicut heri et nudius tertius.
Ο', καθάπερ χθες και τρίτην — ήμεραν 4. 6
Ά. καθά εχθές [και] τρίτης (s. τρίτην). Σ.
καθάπερ και πρότερον. θ. καθάπερ εχθές και
της τρίτης. 7
JSJJ Wrh Wti?\ Vh* m ΟΓΤ. Tpsi abeant et
colligant nbi paleam. Ο', [αλλ'] αύτοι πο-
.w^. k— 1 )jdj? L>!^-? ^-$jo Λί -ao/o o»X-? iUsi-».
Λ lioi 1 . in Cat. Niceph. p. 6 1 3 : Ό Ακύλας άντ\ του, ίστη το
αίμα της πίριτομης, tlirt' ννμφίον αίματος ?χα>" 6 δ*€ Εβραίος'
*σφράγισ€ το αίμα της πιριτομης. Unde Satis COnstat, Syrum
nostrum revera scripsieee w>\ fc*-./, non Hebraeo conve-
niontius, w^ &-»(• Aquilam vero, interpretem literae
tenacissimum, αίματος pro αιμάτων, et «χω pro σν μοι dedisse,
prorsus incredibile est. Cf. Ceriani ad loc. w Sic
Montef. (cum αΐμάτον), ex Baeiliano, ut videtur, tacente
Holmesii amanuensi. Aquilae stylus postulat : τόΥί tfatv
ννμφίος αιμάτων th π. Cod. 127 ad v. 25 confusc affert:
*A. itaiyt άτό τότ« λαλησαντος προς δονλόν σου, ότι βαρνς στό-
/ιατί κα\ βαρύς γλώσσ-η tjfk €ΐμι. κα\ tintv αιμάτων (ϊς TTtpi-
τομβί (eic). Cf. ad ν. 10. ** Nobil., Codd. 85 (teate
Montef.), 127, omnes in continuationc. Cod.VII in marg.
manu 2^*: ννμφίος αιμάτων της ιηριτομης. ** Nobil., et
Anon. in Cat Nicepb., ut supra. ** Sic Ald., Codd.
VII, X (cum σαν in marg.), 14, 16, 18, alii, Arab. 1, 2,
Syro-hex. ■ Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14,
15, 16, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. M Syro-hex.,
Arab. 1, 2. «• Syro-bex. M Idem, qui pingit:
.)©kV ^ ^ot -r- 0« J^q--^.. " Idem, fortasse per
errorem pro -προς τους πόδας 3K αυτοΰ •<, ubi pronomen deest
in Codd. II, III, 56. 62 Idem. Pronomen abest a
Comp., Codd. X, 18, 19, 118, Arm. 1. M Idem.
Cap. V. 1 Prior lectio est in Codd.VII (ex corr.), 15,
85, et Theodoret. Opp. T. I, p. 125; posterior in Cod. ΙΠ,
Arab. 1, 2, invito Syro-hex. 2 Codd. X, 127. Cod.VII
in m.Vao)." Locum inte-
grum in marg. habet Arab. ι ; Arab. 2 autem in textu tan-
tum : a Etfecit (vitiose pro ingressus est) M. et A. ad Pha-
Syro-hex.
In Cod. VII VOCl διώρυγας
superscribit manus 2°*: ρείθρα; altera autem nianus ad
διώρυγας in marg. appingit : διανοίξεις γης ; necnon ad ελη :
υί σύνδενδροι και δίϋγροι τόποι [ή λίμναι serius addituni].
6 Sic Syro-hex., et sine aster. Ald., Codd. VII (in marg. manu
ada char. unciali), 15, i8, alii. β Syro-hex. in marg., cum
scholio : " Et ista in editione Samaritanorum tantum posita
sunt." 7 Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 58, 72,
Arab. I, 2, Arm. 1. (Syrus pingit: .L .*» *» o»\ »» .«^•Χ•
1 per errorem, ut videtur, pro V o»\.? .1 .*a> .•*> X
,) 8 Verba τών Αίγνπτίων desunt in Codd. X (sed
babentur in marg. manu i ma ),i8, 59, 76, Syro-hex. Mon-
tef. e Reg. 1871 (=Holmes. 64) edidit: Ο', οί AnwM -ϊ-τών
Α/γ. εν τα'ις επαοιδίαις (sic) : καϊ iv τοις φ. αυτών. Sed Hol-
mesii amanuensis ex eodem exscripsit: καϊ οί ίπαοιδόί ταΊς
φ. αυτών; in marg. autem post ίπαοιδοί, fortasse cum in-
dice «^• : τών Αιγυπτίων ίν τα'ις ΐπαοιδίαις (leg. ίπαοιδαΊς) καϊ iv.
Deiude ad φαρμακίαις (a. φαρμακ(ίαις) Cod. Χ in marg. pin-
git : ΐπαοιδαις, et 81C in textu Ald. (cum iv τα'ις ί'π.), Codd.
III (idem), 71, 83. 9 Cod. 85, teste Montef. Cf. ad
Cap. vii. 11. 10 Cod. X in marg. sine nom., et sic in
textu Cod. 30. " Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X,
14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-bex. M Obelus
est in Syro-hex., qui male pingit : τ• κάί άπο — οίκ«ών υμών ^.
Idem in marg. notat: 'OuatW καϊ 17 τών "Σαμαρειτών, •Χ•κα1
από τών θεραπόντων σου, κα\ άπο τοΰ \αοΰ σου (»), άκοΧοΰθως
(V-)aaj) κείται. 13 Sic Syro-bex., et eine aster. Cod. 15,
Arab. 1, 2, Arm. 1. 14 Syro-hex. ».ft .ft ^*/ .1 .^0 .(.
.^>? Jo3^. (In Syro-bex. vv. 10, 1 1 inter duos aateriscos
concluduntur, cum nota marginali: "A cruce ()-^»\ ..
non, ut alias, ^oo, λ ιυι^^ορ/ β. Joq-soojji ad crucem in
Hebraeie (exemplaribus 1) obeli superponuntur eie, quia
desunt in editione Samaritanorum." De qua notatione
satis obscura fuse egit Ceriani ad loc.) " Cod. 85, t^ste
Montef. Holmesii amanuensis sine nom. exscripsit. Cod.
64 in marg. : . . έχωσαν (sic). Cf. Hex. ad Psal. xxxviii. 8.
16 "Cod. Basil. [necnon Cod. 108] lectionem κόρους κόρους
uni Aquilae tribuit; Chronicon autem Alex. p. 71 Aquilae
et Symmacho." — Montef. Holmesii amanuensis e Cod. 85
exscripsit : " θιμωνίας θιμωνίας. In marg. vero : κόρους κό-
ρους;" e Cod. 64 autem : . . ους κόρους. Praeterea ad συνή-
γαγαν Cod. 57 in marg. babet: συνεχωσαν κόρους, κόρους
άνάπνευσις, άνεσις (sic). Cf. ΗβΧ. ad Ezech. xlv. 1 3. Ηθ8.
iii. 2. u Cod. X. Ad θειμωνίας (sic) in priore loco
Cod. VII in marg. manu 2 ώ : σωρούς. u Syro-hex. .}.
.^aaa ^-/ X «J^o-o i-^CL-a .^0. Vocis L^Cl-O
significatio ignoratur.
91
EXODUS.
[Cap. VIII. 15(n)-
15(n). ΠΤηΊΠ. Respiratio. Ο'.άνάψυξις. Ά.
άνάπνευσις. Σ. άνεσις. 19
^"ΓΙΝ "03ΓΓ). Ο', εβαρύνθη ή καρδία αυ-
τού. "Αλλο?• (βάρυνε την καρδίαν αύτοΰ. 30
16 (ι 2). Ο???• In pediculos (s. culices). Ο', σκνΐ-
φες (s. σκνΐπ^). "Αλλο?' φθείρες 21
17 (13)• 1?"^5Ώ• Ο'• Vacat. ^ καΣ εποίησεν
ούτως 4."
0*33 ΓΡΓΤ γ"ϊΝΓΤ ^SiJ"73. Omnis pulvis terrae
facttis est pediculi (s. culices). O'. και €i/ παι/τί
γωματι τή? γης εγενοντο οι σκνΐφες. "Αλλος'
πάς 6 χους τη? γης εγενετο εις σκνΐφας. 23
21 (17). ^V*7"^^• Muscam caninam (s. omni-
genam). Ο'. •% t^ «4 κυνόμυιαν. 2 * Ά. την
mixtionem. Σ. a>y οι Ο', θ. mixturam. 25 \
Τδ Σ,αμαρειτικόν κόρακα.™
22 (ι8). ΠνΠ vfcgk. Ο'. 40' ^y ούκ εσται. θ.
ώστε /χτ) γενέσθαι. 27
ΥΊΝΠ 1-Jga Π$Τ. Ο', κύριος ό 0eoy πα'σι^
r^y γης. Άλλος' κύριος kv μέσω της γης. 28
23 (19). ""^ ΓΙΝΓΤ. Ο'. τοΟτο επί rijy yijy. Alia
exempl. το σημεΐον τοΰτο. 29 £& κα\ (ΙσηΧθί
Μωυσης και 'Ααρών προς Φαραώ, κα\ (ΐπον αύτω' τάδ(
Χίγ(ΐ ΠΙΠΙ" ίξαπύστιιλον τον Χαόν μου, Ίνα Χατρΐύσωσί
μοί. Έάν δ« μη βούΧη ΐζαποστίΐΧαι τόν Χαόν μου, ιδού
ί'γώ ί^αποστίλλω ί'πΐ σ«, κα\ ϊπϊ τους θεράποντος σον,
και eVi τοι/ λαόι* σου, κα\ ίπ\ τούί οίκου? σου, την κυνό-
μυιαν' και πΧησθησονται α'ι οικίαι των Αιγυπτίων της
κννομνίας, κα\ tls την γην (φ* ής (ίσιν ίπ αύτης. και
παραδοξάσω tv 77/ , ημίρα ίκ(ίντ) την -γην Γ(σίμ, i<\> ης
6 Χαός μου ίπεστιν tir αυτής, ίφ' ης ουκ εσται εκεί η
κυνόμυια' ινα είδης οτι εγώ ΠΙΠΙ εν μίσω της γης.
κα\ δώσω διαστοΧην άναμέσον του Χαοϋ μου, κα\ αναμε-
σον του Χαοΰ σου' εν δε tjj αΰριον ίσται το ση μείον
τοΰτο «4. 30
24 (2θ). ΓΙΠ^Λ. Vastata est. Ο', και εξωλοθρεύθη.
Σ. εφθάρη. 31
26 (22). ojAn n i n ^ ^ip D ^^? η ^ η "*!
^7)pp\ Ο', τα γάρ βδελύγματα των Αιγυ-
πτίων θύσομεν κυρίω τω θεώ ημών εαν γαρ
θύσωμεν τα. βδελύγματα των Αιγυπτίων εναν-
τίον αυτών, λιθοβοληθησόμεθα. Ά. οτι τό /3δ/-
λυγ/χα Αϊγΰτττου θΰσομ^ν (β. θυσιάσομ(ν) κυρίω τω θ(ω
ημών' iav θύσωμ(ν τό βδέλυγμα Αιγύπτου fif οφθαλ-
μούς αυτών, κα\ ου ΧιθοβοΧησουσιν ημάς; Σ. τα γαρ
βδίλΰγματα τών Αιγυπτίων θΰσομεν κυρίω τω 6e<p ημών'
(άν δέ θυσωμΐν τα βδΐΧύγματα τών Αϊγνπτίων ενώπιον
αυτών, ου ΧιθοβοΧησουσιν ημάς; θ. οτι τα βδΐΧύγματα
Αιγύπτου θυσομεν κυρίω τω θ(ώ ημών' κα\ θύσομΐν τα
βδ(Χύγματα Αιγύπτου προ οφθαλμών αυτών, και ού Χιθο-
βοΧησουσιν ημάς;
19 Codd. Χ (cum άνάπαυσις pro άνάπν(υσις), 8ζ. Cod. 64
in marg. mutile affert : . . *σις, άνάπνευσις. 20 Sic in
textu Codd. VII (ex corr. char. unciali), 74, 75, 84, 106.
21 " Σκνίφ(ς] Ita VV. LL. et S. Augustinus [ciniphes] . AA.
LL. [Comp., Ald., Codd. 14, 15, 16, alii] σκνίπ(ς, quae
ecriptura reperitur apud Origenem, et Philonem Lib. I
Ώ(ρ\ βίου Μωυσίως [Opp. Τ. II, ρ. 97] : σκνιπών φορά (\ύθη.
Schol. *Αλλο5' φθί~ψ(ς." — Nobil. Cod. 57 m roarg. : "Αλλοι•
φθάρος (sic). Ιη Cod. VII ad σκνϊφΐς (sic ex corr. pro
κν'κρες) mauus 2< a subscripeit : φθ!ρ(ς (sic). 22 Syro-hex.
in textu, qui pingit: και *'π. % ούτως 4. Sic sine aater.
Codd. 15 (cum ποίησαν), 58, 72, 128 (ut 15), Arab. 1, 2.
23 Cod. 64 in marg. lectionem tmncatam habet : . . . χοΰ*
της γης eyt . . . ιίς σκνιφας ; unde Montef. edidit : *Αλλθ£' κα\
6 χους κ.τ.ί., notane: " Sic Reg. 187 1, exciso interpretis
uomine, uti eaepe diximus." Ad σκν'ιφ*ς ()»ο,ϊ.) in priore
loco Syro-hex. scholium habet: "2κν\ψ parvum reptih . ->t.
habena quatuor alas, et est viride." Hesych. : " Σκνίψ- ζώον
χΧωρόν rt κάι τ(τράπτ(ρον. Μ Sic Syro-hex., et sine aeter.
Cod. 58. * Syro-hex. .^* ^ +m ,|^aiA J,
.^J^. ,L. (Vocum Syriacarum |^λ\ μ et I^J^* notio
generalis satis explorata est, sed quomodo Graece efferri
debeant incertum est. In locie parallelis Psal. lxxvii. 45.
civ. 31 Hexapla Graeca Aquilae vindicant πάμμικτος, quod
Syro nostro sonat |^π\„ ^s, et )^ci\.» in*.\a-3.)
Montef., praeeunte Drusio, fictas lectiones edidit : Ά. παμ-
μνίαν (sic). *Αλλοί• κοινόμυιαν ; de quibus vid. ηοβ in Hex.
ad Psal. lxxvii. 45. M Nobil. 27 Cod. 64. M Sic
in textu Cod. 58. 2e Sic Codd. X, 14, 16, 18, alii, Arab.
1, 2, Syro-hex. Sic, sed add. Μ της γης, Comp., Ald.,
Codd. III, 15, aln. *° Syro-hex. in marg., cum scholio:
"Etiam ista in editioneSamaritanorumtantumposita erant."
Eadem fere in marg. habet Arab. 1, sed loco alieno, nempe
post τω θ(ώ ημών (ν. 26). 31 Cod. X. 32 Syro-liex. ./.
.^-? )oC^ Ui V>^ > ^«>a^iO ^'r^°? Jlcia^»^^»
■Cap. IX. 16.]
EXODUS.
95
29 (25). "Oto Π2ΓΤ. (y. 6δε εγώ. Alia exerapl.
ιδού εγώ. 33
Γήηβρ, O'. Vacat. Alia exempl. anb Φα-
ραώ; alia, άπύ σον. 94
νΠΓΤ. Fallere. Ο'. ε£απατήσαι. Ά. Σ. πα-
ραλογ/σ-ασ^αί. 35
Cap. VIII. 5• τ- 7"ω άδελφω σον 4. 6. — καί ανή-
γαγα τους βατράχονς 4. 1 6. — τη χειρί σον (sic) ^.
— e ι/ τ€ τοΓιρ άνθρωποι? και εν τοις τετράποσι και 4.
1 8. — και ^ οι επαοιδοί. 19. — τοΟτο «4. 20. τ οώ-
τόςΊ. 28. -τ προς /cvpioj/ «4. 3β
Cap. IX.
2. ΓΝΊΝ ]ΝΟ. Becusaveris. Ο', μη βούλει. Σ.
PTCJS* Retinueris. Ο', εγκρατείς. Ά. e7n-
λαμβάνη. 2J. κατεχβί?. 2
3. "Π| "^^• Pestis gravis. Ο', θάνατος μέγας.
Ά. Σ. λοιμός βαρύ?. 3
4. "^J• Ο', ρητόν. Schol. οι)5€ΐ> ότιονν*
5. V^.^^• Ο'. €πί της γης. ^ καί ίΐσ7)λ& Μωυσής
καΐ Ααρών προς Φαραώ, κα\ (ΐπ(ν αυτω' τάΒί λίγ(ΐ
ΠΙΠΙ δ θ(6ς των Εβραίων' (ξαπόστ€ΐλον τον λαόν
μου, Ίνα λατρ^ύσωσί μοι. d Β( μη βούλΐΐ ΐζαποστάλαι,
και (τι (γκρατΐϊί αυτών, Ιδού χ(ΐρ ΠΙΠΙ torai iv τοις
κτήν*σί σου το'ις iv το'ις π*οΊοις, tv το'ις ιπποις, και rv
τοις ΰποζυγίοις, κα\ iv τοις καμήλοις, κα\ iv τοις βονσι,
και iv τοις προβάτοις, θάνατος μίγας σφαίρα, και παρα-
δοζάσίΐ ΠΙΠΙ άναμίσον των κτηνών των υιών Ισραήλ,
και άναμίσον τών κτηνών τών Αίγυπτίων, και ου τ«λίν-
τησ*ι άπ6 πάντων τών υιών Ισραήλ αριθμός, iv rjj
αϋριον ποιήσ(ΐ ΠΙΠΙ τό ρήμα τοϋτο ίπ\ της γης **.
8. οΛ ^np. Ο', λάβετε ύμεΐς. Ά. Σ. θ. λάβετε
νμΐν*
D^IJSn ΙΟΏ. Quantum volae vestrae capiunt.
Ο', πλήρεις τάς χείρας. Ά. πλήρωσιν δρακών
υμών. Σ. πλήρωσιν χ(ΐρών υμών. ν/, πλήρωμα χ*ι-
- . - 7
ρων υμών.
9• lyyB» Prorumpens. Ο' . άναζεονσαι. Ά.πετα-
ζόμεναι. Σ. εξανθονσαι (s. εξανθονντα).*
1 0. VTCSrn . Ο'. Vacat. •& Έβρ. και έστησαν < 9
14. ^b'h^ *nb2Q-bs-ntA rhti ^N. Egoimmit-
tam omnes plagas meas in cor tuum. Ο', εγώ
εξαποστελλω πάντα τά σνναντήματά μον εις
την καρδίαν σον. Ά. εγώ άποστελλων σνν
πάσας τάς θραύσεις μον προς καρδίαν σον.
Σ. άποστελώ πάσας τάς πληγάς μον επι καρ-
δίαν σον. 10
15. *^^5• Peste. Ο', θανατώσω. Alia exempl.
θανάτω. 11 Ά. Σ. εν λοιμω. 12
16. SplTJOjjn, Servavi te incolumem. Ο', διετη-
ρήθης. Alia exempl. διετήρησά σε} 9
U»j-»? ίΐ ά 9 > ι ^ . ^ ι . » "> ? ^-*? γ/ •ςΧ»| Jo^
^γ*>? ]iciai^?^oo .1 .^ ^ . ν>^ > ΐ) : ν οο»-^ο»ο
.^ ^ . v> ^» Uo : v oo»X-? [ il.\, ffj». M Sic Codd.
χ 6, 25, 32, alii (inter quos Cod. 64 in marg.), Syro-hex.
Sed cf. nos in Prolegom. ad V. T. juxta LXX Interpp.
p. xxv. M Prior lectio est in Ald., Codd. X, 14, 15, 16,
aliis, Arab. 1,2, Arm. 1, et Syro-hex. ; posterior in Comp.,
Codd. III, 1 9, 56, aliis. *> Nobil., Cod. 85, et Reg. 1888.
38 Syro-hex. In v. 16 haec, %v rt — τ(τράποσι κάι, desunt in
Comp.
Cap. IX. ' Cod. 64. Cf. ad Cap. iv. 23. 2 Codd. 64
(cum . . . αμβάνη et . . . ατίχΐΐς), 85. 3 Cod. 85. 4 Sic
Cod. X in marg. Lectionem anonj-mam alii interpreti
miuus probabiliter tribuit Montef. Svro-hex. pro ρ'ητον
insolenter posuit \ « - » ^, appicto scholio, quod Graece
SOnat: Αριθμός, τουτίστι, καν ίν («^* »^l)• 6 SjTO-hex.
in marg., subjuncto scbolio: " Etiam ista in editione Sama-
ritanorum tantum posita sunt." β Syro-hex. .1 .*co .(.
♦ »0 τ\ ι um Sic in textu Comp., Codd. III, X, 14,
7 Idem: .jx> ♦ UMb>a*f )»o>? U ^ . o*> 7-
[6, alii.
8 Nobil., Cod. X (cum (ξανθουντα), et Cat. Niceph. p. 648.
Easdem lectiones in Basil., Reg. 1888, et Colbertino suo
exstare testatur Montef. 9 Syro-hex. in textu: .*.•}*
Vo^oo. Sic sinc aster. Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2.
10 Cod. 85, teste Montef. Holmesii amanuensis ex eodem
exscripsit tantum: Ά. θραΰσ(ΐς. Σ. πληγάς; neque aliter
Cod. X. n Sic Ald., Codd. III (ante corr.), X, 14, 15,
16, alii, Arm. 1, Syro-hex. " Cod. 85. 1S Sic
Codd. 85 (in marg.), 135.
EXODUS.
[Cap. IX. 16-
16. ΤΠΓΓΙΝ. Ο', rfjv ίσχύν μου. Alia exempl.
Hjv δύναμίν μου. 1 *
17. vSinDO. Aggeris instar opponis te. Ο', εμ-
ποιτ}. Alia exempl. άντιποιη. 15 Ά. άντιποιη.
Σ. κατέχεις. 19
18. "Π3 "ΠΞΙ. Grandinem vehementem. Ο'.χάλα-
ζαν πολλήν (Ά. Σ. βαρεΐαν 17 ).
rnpVT. Fundationis ejus. Ο', εκτισται. Ά.
Σ. €06/Ζ6λίώ07/. 18
19. ^Q^• Ο'. Τ6λ€1/Τ77£Γ€ί. ^ και (Ιση\θ( Μωυσήί
και 'Ααρών προς Φαραώ, και (ΐπον προς αυτόν' τάδ( λ«γ« ι
ΠΙΠΙ ό #for των Εβραίων' ϊξαπόστίΐλον τον \αόν μου,
ίνα λατρίύσωσί μοι. iv τω γαρ νυν καιρώ ίγώ (ξαπο-
στίλλω πάντα τα συναντήματά μου (Ις την καρδίαν σου,
και των θ(ραπόντων σου, κα\ του Χαοΰ σου, Ίνα (Ιδης οτι
ουκ (στιν ως (γώ (ν πάση τη γη. νυν γαρ άποστ(ίλας
την χΰρά μου, πατάξω σ( καϊ τον Χαόν σου θανάτω, κα\
(κτριβήση από της γης. π\ήν cvtKtv τούτου δκτηρηθης,
ΐνα (ΐ'δίίξωμαι (ν σοι την ισχύν μου, κα\ όπως διαγγιλη
τό όνομα μου (ν πάοη] τη γη. ?τι ουν συ (μποιη (s.
άντιποιη) τον Χαοΰ μου, του μη (ξαποστ^'ϊλαι αυτούς ;
ιδού ύω ταύτη τη ώρα αΰριον χάΧαζαν ποΧΧήν σφόδρα,
ήτις τοιαύτη ου γίγον^ν ίν Αιγύπτω αφ* ης ημέρας (κτι-
στοί ίως της ημέρας ταύτης, νυν ουν κατάσπ(υσον συνα-
γαγύν τα κτήνη σου, καϊ οσα σοι etmv ίν τω π(δίω'
πάντες γαρ ο'ι άνθρωποι, κα\ τα κτήνη, οσα (αν (ΰρ(θη (ν
τω πίδιω, και μη (Ισίλθη (ϊς οικ'ιαν, πίση δι ίπ' αυτά
ή χάλαζα, Τ(\(υτήσ(ΐ «*.
20. D^H. Con/ugere fecit. Ο', συνήγαγα. Σ.
διέσωσαν. 20
20. ϊ ΐΠ3,'7Ό-ηΝ'1 V-DjrnN. Ο'. {*%) τους παϊδας
αύτοΰ και «4 τά κτήνη αύτοΰ. 21 Ά. Σ. θ. τους
δούλους αύτοΰ.
21. VT^p-nlJfl YnajrniJ. Ο'. >%τούς παΐδας
αυτού και^ 23 τα. κτήνη ^ αύτοΰ 4. 2 *
22. D^fO f)H3 n 7.?f 3?3Γ^5 ^8?« Ο', και
επί πάσαν βοτάνην την ££ του πεδίου 4 επι
της γης •)£• Αιγύπτου «4. 25 Ά. Σ. της χώρας.
Θ. j .26
. του αγρού.
23. f&p. Tonitrua. Ο', φωνάς. "Αλλος- avk-
μων ήχους. "Αλλος- βροντάς? 7
Π!ΠΝ. In terram. Ο', «π της γης. Alia
exempl. εν τη χαλάζη. 28
24. ΓΙΠ(?7ΠΌ. Continens se. Ο', φλογίζον. Ά.
συναναλαμβανόμενον. Σ. ενειλούμενον. 29
D-HSp Xyrh?*. Ο', h Αιγύπτω. Alia ex-
empl. kv £(• Ά. πάση τη γη 4 Αιγύπτου. 30
25. rnfcQ ^"^3 Π». Ο'. Vacat. % πάντα
'όσα ην kv τω πεδίω «ί. 31 Ά. πάντας τους iv τη
χώρα. Σ. πάντας τους ίν τω χώρω. Θ. πάντας τους
(ν τω άγρω.
ΠΏΠ2Π3Γ!. Ο', εως κτήνους. "Αλλος- &μ
τετραπόδων.
27. D^SH. Ο', το νυν. "Αλλος• εν καιρώ εως τοΰ
νυν?*
30. ^sp pHrroi D19 *? **φΐ. ~Ρ732?- η ^1
14 Sic Codd. III, Χ (cum Ισχύν in marg.), 14, 16, 18,
alii, et Cod. 85 in marg., unde Montef. oscitanter ex-
Scripsit : Ο', όνομα μου. *Αλλθί • δύναμ'ιν μου. 15 SlC Codd.
18, 19 (cum άντιποΊίΐ), 58, 72, alii, et, ni fallor, Syro-hex.,
<|ui V->( ιιβιΛκΧι vertit. " ; Codd. X (cutn (γκρατύς
in textu; in marg. autem : Ά. άντιποιη. Σ. κατίχ(ΐς. Ο'.ΐμ-
ποι ϋ), 85. Sytnmachum imitatus est Hieron., Hebraea
vertens : Adhiic retine.8 ]>opulum meum ? 17 Cod. 85.
18 Idem. 19 Syro-hex. in marg., cum scholio: " Etiam
iHta in editione Samaritanorum tantum posita sunt." Sic
Arab. 1 in marg. *° Cod. X. 2I Sic Syro-hex. (cum
cuneolo tantum), et sine aeter. Codd. 14, 15, 16, alii, Arab.
1, 2, Arm. 1. B Syro-hex. ♦ ο»^-? )Λ\Ν .1 .*« .?.
23 Sic Syro-hex., Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 58, 72,
Arab. 1,2. ** Syro-hex. Pronomen est in libris onini-
bus. » Syro-hex. V J^^l»? | \^m\ «la Vko
V ^-i_ao? X• Jui.»^ ^Λ.. Sic sine asteriscis (cum h τώ
π(δίω pro του π(δίου) Codd. 1 5, 58, 72 (sine Αιγύπτου),
Arab. ι, 2. 2β Syro-hex. .JJLa—? .1 .)»t|? .j» .1
27 Nobil., Cod. Colbert., et Cat. Niceph. p. 652. " Sic
Codd. 30, 75, 85 (cum «Vt τής γης in marg.). Ad τό πυρ
fVi τής γης Cod. X in marg. : χαλάζης. 29 " Has lectionee
Aquilae et Symmachi habent Basil. [silente amanuensi
Holmesiano] et Colbert. supra memoratus." — Montef.
30 Sic Syro-hex. (qui pingit : •Χ• Ά. «V πάση), et sine notis
Codd. 15 (om. τη), 72, 130, Arab. 1, 2. 31 Sic Syro-
bex., et sine aster. Comp., Codd. II (in marg. a manu
saec. XV), X (in marg.), 19, 55, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1.
32 Syro-hex. yOotV^ .o» ..jiljo? ^*^o» ^ο» \τ\ ./.
. .U- f> -«».. -> ? yo-io» ^oo» \ η \, .L . .J»o,n ->? yaj'01. Ad
Sym. cf. Hex. ad Jerem. xxxi. 40. 33 Idem in marg.
.lU^» fc^>>JJ. M Nobil., Reg. 1825, et
sme nom.
-Cap. Χ. 7.]
EXODUS.
97
D V^ ΓΓ 5 ! Τ• Tu autem et servi tui, novi
quod necdum timeatis Jovam Deum. Ο', και
συ και οι θεράποντες σον, επίσταμαι οτι ούδεπω
πεφόβησθε τον κύριον (s. κύριον %>τον θεόνί 36 ).
Σ. συ ii και οί θ*ράποντίς σου, ΐπίσταμαι (s. οιδα) οτι
οΰ φοβ('ισθ( από προσώπου κυρίου του θ(οϋ.
32. Πη03Γη. Et spelta. Ο', καϊ ή όλύρα (Ά.
Σ. ζία. θ. ολυρα 37 ).
33. rrw-hx V53 bheg, ο'. κα ι χ**** τάς
χείρας προς κύριον. Ά. κα\ εξεπετασε τάς
χεΐρας αύτοΰ προς κύριον. 38
86. ^"ΠΗ, Ο', τους υιούς. "Αλλος- τον λαόν. 39
ΠψΌ-Τη. Per Moysen. Ο', τω Μωυσή. Ά.
Σ. εν χειρι Μωυσή. 40
Cap. IX. 2. — τον λαόν μου «4. 41 8. — λίγων «ί. 42
πασάτω % αυτήν Ί. 43 — καί εναντίον των θεραπόν-
των αύτου4." g. (— ) εν τε τοις άνθρώποις, και εν
τοις τετράποσιν ^, 46 23. τήν χ^φα ^ αύτοΰ "έ. 46
επι — πάσαν 4 γήν. 47 24. σφόδρα — σφόδρα d. 48
28. — /cat πνρ «4. 29• τ *"" ό ύετός Ι. 49
Cap. Χ.
1. νΠΜΓΤ. Ο', εσκλήρυνα. "Αλλος• εβάρυνα. 1
tngjj Λ -TWf}• Ο'. και ^ τ> καρδίανΊ των
θεραπό
ντων αυτού."
Φαραώ* τάδ* λ«'γ« ΠΙΠΙ ό θ*ός των 'Εβραίων ίων τίνος
οΰ βούλα ίντραπηναί μι ; ΐζαπόστβιΧον τον \αόν μου,
ίνα \ατρ*ΰσωσί μοι. ίάν bi μη θίλης ίξαποστίΐλαι τον
\αόν μου, tdov tya» ίπάγω αΰριον ακρίδα ϊπ\ τα όρια σου'
και καλύψ*ι την &ψιν της γης, και ου 6ννηση κατι&ύν
την γήν" και κατϋΐται το π*ρισσόν ()ΐ -V -^) τό «rra-
λίίφθίν, ο κατίΚιπΐν νμ'ιν η χάλαζα, και κατί dtrai πάσας
τάς βοτάνας () ϊ Λ V ^•ί\) της γης, και πάντα τον
καρπον του ζΰ\ου του φυομίνου ϋμ'ιν από της χώρας,
και πλησθήσονται αϊ οίκίαι σον, και α'ι οίκίαι των θ*ρα-
πόντων σου, και πάσα οικία τών Αιγυπτίων' ο ον&ίποτ*
ίωράκασιν οί πατίρΐς σον, ουο* ο'ι προπάπποι σον, άφ'
ης ημίρας γίγόνασιν «τι της γής ΐως της ήμίρας
ταύτης
•i. 3
3. >» Πί)5Η. Submittere te mihi. C. εντρα-
πήναί με. "ΑλλοΓ . . ήξαί μοι*
5. «Πζ"ΠΝ, Ο', πάν το περισσον της γής. "Αλ-
λος• το λοιπόν τής γής. 5
•Τ? 7?^• Residuum. Ο', το καταλειφθεν. Ά.
(το) λεΐπον*
6. N?U! Ι5?1• Et vertit se, et exiit. Ο', και εκ-
κλινας Μωυσής εξήλθεν. Alia exempl. και
εκλινεν Μωυσής εξελθεΐν. 7
7. Φ(7ϊΏγ. In laqueum. Ο', σκάλοι/. Σ. πρόσ-
πταισμα? Ύο Σαμαρειτικόν εις άτας?
α ? V 7 ** ΓΛΤ ΠΗ. Ο', τω θεω αυτών. Alia
exempl. κνρίω τω θεω αυτών. 10
Αηοη. in Cat. Niceph. ρ. 653• Nescio an sit scbolium,
indicans opportunius dici potuisse ίως τοΰ νϋν quam τό νϋν.
36 Syro-hex. Vjo^* (ΠΙΠΙ) Ui-». Sic sine aster. Cod.
58, Arab. 1, 2, Arm. 1. ** Syro-hex. ^-.? h>—>i .>».
^X> yOkwl^ ^ » \ ..? Hf 1-»^ ^.^- .-^— ? 1 1 » > 1 v> o
♦ )o»S^ U - -»? o^So.iA. 3T Idem(qui in textu quoque
IfeoGLO habet) : .]]^J<Lo .1 .)^ω .α» ./. (Vox Syriaca
conunutatur cum ζία Jesai. χχΛ -iii. 25; cum 6\ύρα autem
3 Reg. xix. 6. Ezecb. iv. 9.) Cf. Hex. ad Ezecb. 1. c.
58 Cod. 85, teste Montef. Sic in textu Comp. (sine αυτοί),
Ald., Codd. III, X, 14, 15, 16, alii (inter quos est 85),
Syro-hex. 3B Sic in marg. sine nom. Codd. X, 64, 85.
40 Syro-hex. in textu: .Uax>? )*-U •>» .}. Sic in textu
sine nom. Codd. 15, 58, 72. 41 Syro-bex. Haec desunt
in Codd. 72, 75. ** Idem. Deest in Codd. 14, 16, 25,
aliiit. 43 Idem. Sic sine astcr. Oodd. 14, 15, 16, alii,
Arm. 1. ** Idem. ** Idem. Clausulam roprobant
Codd. 72, 106. ** Idem. Sic eine aster. Co<ld. 14, 15,
τομ. 1.
16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 47 Idera. 48 Idem. Sic
eine obelo Ald., Codd. III, X, 1 5, 30, 55, alii. ** Idem.
Cap. X. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, X (cum ίσκλή-
ρυνα in marg.), 14, 15, 16, alii, Arni. 1. " Videtur es.se
Aquilae et Symmachi, qui *!?3 semper vertunt βαρύς." —
Afontef. s Sic Syro-hex., et sine aster. Comp., Codd. 15,
19, 58, alii, Arm. 1. 3 Syro-bex. in marg., cum scholio:
" Etiam ista in editione Samaritanomm tantum poeita
sunt." * Cod. 64, teste Holmesii amanuenei, qui tentat !
υπύξαί μοι. δ Cod. X in marg. sine nom. Sic in textu
Cod. 75. β Cod. 85. 7 Sic Codd. 75, 85 (cum «V
κ\ιν*ν, et in marg., ut in Ed. Rom.). Montef. vero e
Cod. 85 exscripsit : Ά. Ο'. κα\ ϊκκλίνας *ξη\θ*ν, repugnante
Holmesii amanuensi. Nomen Μωυσης reprobant Ald.,
Cotld. III, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex.
8 Codd. X, 85 (teste Montef.). Cod. 64 in marg. : . . αισμα.
■ In Cod. Colbert. et in Ed. Rom. Aquilae adscribitur." —
Monte/. • Schol. apud Nobil. 10 Sic Comp., Ald.,
EXODUS.
[Cap. X. 7-
7. inrt D^l!• An nondum novisti. Ο', ή είδεναι
βούλει. Ά. Σ. άρα οΰπω οΐδας. 11 Τδ Έαμα-
ρειτικόν πρϊν γνώς &rt άπόλλυται Αίγυπτος. 12
8. ninS-7M. Ο', πρίς Φαραώ. " Αλλος- εις πρόσ-
ωπον Φαραώ. 13
9. &££*. Ο'. καΣ πρεσβυτεροις %'Α.Θ. ήμών< Η
KtOf&. Ο', σύν τοις υίοΐς $£ Ά. θ. ij /ίώ^ < 15
ΌΠΊΕΠΙ . Ο', και θυγατράσιν 2£. Ο/ Γ. 4/MW < 1β
«3 to . σ. και προβάτου ^ Ο/ Γ. ι^ώ»> < 17
Τ?3. Ο' -Vacat. >£• πορευσόμεθα < 1Θ
^37 ΓΠΓΡ"^Π "Ο. Ο', εστί γαρ εορτή κυρίου.
Alia exempl. add. — του θεοΰ «ί ημών. 19
10. D35BVINT. Ο', και τήν αποσκευών υμών. Ά.
τά νήπια υμών. Σ. τον 6χλον υμών. 20
ιι. πνη-ηΝ τη$η tynaan nj *Α. (y.Tropev-
εσθωσαν δε οι άνδρες, και λατρευσάτωσαν τω
θεώ. "Αλλος- πορεύεσθε δή, οι άνδρες, και
λατρεύσατε τώ κυρίω 21
D^jpflu. Ο', εκζητεΐτε. Σ. θ. άξιούτ*. 22
12. W") ΠηΊΝΙ. Propter locustam ; et ascendat.
Ο', και άναβήτω άκρίς. Ά. Σ. θ. «V άκρίδι.
Α. \J. και άναβήτω (s. άναβήσ(ται).
12. ΒΠ£? yy^? * Ο'. Μ φ γην % Αιγύ-
πτου Ί. 2 *
13. 13^. Ο', /cat 67r?7pe. Alia exempl. εξετεινε δε. 26
D^ljpn . . . ΠΉΙ?. Ο', νότον . . . ο νότος. Ά.
Σ. καύσωνα . ,.ό καύσων. 26
14. nyWn bl*\ Ο', και άνήγαγεν αυτήν. "Αλ-
λος- και επηλθεν ή άκρίς. 27
nyi« 1£/ consedtt. Ο', καί κατεπαυσεν (Ά.
άνεπαυσεν 28 ).
^nbj Π^ΊΝ )3. Sic Jocws /α sici/f Μα. Ο'.
τοιαύτη άκρίς. Alia exempl. aVpty τοιαύτη. 29
Α. θ. . . όμοια αυτή.
ΉφΠζ•!• 2?/ obscurata est. Ο', καί εφθάρη.
Ά. Σ. καί εσκοτάσθη 32
16. ^ηΜβΡ!, Ο', ήμάρτηκα. Σ. ίσφάλην. 33
22. Π7εΝ"ΤΤψΠ. Tenebrae caliginis. Ο', σκότος
γνόφος (Σ. ζόφος 34 ) - 0&λλα < 35
Codd. III, Χ, ΐ4, ι6, ι8, alii, Arab. ι, 2, Arm. ι, Syro-hex.
Montef. e " quibusdam MSS." affert : "Αλλος• δπως θύσωσι
κ. τω θ. αυτών ; sed θύσωσι pro λατρίύσωσι est lectio singu-
laris Ed. Ald. " Nobil., Colbert. : Ά. Spa οΰπω oibas.
Cod. X vero : Σ. apa οΰπω otbas. Videtur utriusque lectio
esse, quam in textu habet Cod. 75. u Nobil., Colbert.
13 Sic in marg. Cod. 64, Syro-hex.; in textu autem Codd.
19, 30, alii. M Syro-hex. Sic sine notis Codd. 32, 58,
64, 72, Arab. 1, 2, Arm. ι. 1δ Idem. Sic sine notis
Codd. 15, 58,72, Arab. 1, 2, Arm. ι. 1β Idem. Sic
sine notis Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 1T Idem. Sic sine
notis Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 18 Sic Cod. 64 (in
marg.), Syro-hex., et sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii,
Arab. 1, 2, Ann. 1. 19 Sic Syro-hex., et sine obelo
Comp., Ald., Codd. II (in marg.), III, X, 15, 16 (cum
κνρίω τψ θ. ή.), 1 8, alii, Arab. ι, 2. Μ Cod. 85, teste
Montef. Cf. Hex. ad Gen. xlvii. 12. 21 « Ita MSS.
quidam, cum Hebraico consonantes." — Montef. Pro nopfv-
«σ& etant Comp., Codd. 53, 56; pro δη (H om. Ald., Codd.
^H» 75) so\\ib Syro-hex.; pro λατρ(υσατ€ Comp., Ald.,
Codd. II (ex corr. manu 2<k), III, X, 14, 15, 16, alii, et
Syro-hex.; denique pro τώ κνρίω Codd. III, 15, 55, 59, 135.
Sed nullus horum cum lectione Montefalcouiana omni ex
parte consentit. M Syro-hex. ..ofco/ ^>m.9iv> .1 .^0.
23 Idem (cum και άκρκ άναβήτω) ad άκρί:: .).^η•> .L ,40 .i;
ad άναβήτω autem: „n m >o .1 .?. 24 Sic Syro-hex., et
sine aster. Comp., Codd. 15, 19, 30, alii, Arab. 1, 2.
26 Sic Codd. 15, 58, 72, 118, et Syro-hex. (cum twrjpt in
marg.). 2e Codd. 64 (in marg. sine nom.), 85. 27 Sic
in textu Codd. 75, 85 (cum έξήλθ™), u8; in marg. autem
Cod. 64 (cum και (πηΚθΐν ή . . .), Syro-hex. ().*t\ ο J|.|o).
28 Cod. 64, teste Montef. Holmesii vero amanuensis ex
eodem in marg. sine nom. affert : άνατανσατο. ** Sic
Codd. 15, 58, 72, qui Syro-bexaplari affines sunt. Hic
habet: o»Lo-a/ )-va.t>
5K τοιαύτη «ί άκρ\ς τοιλχπ
♦ okX )ob»» .1 ./. 31 Sic Syro-hex., et sine notis
Cod. 15. 32 Codd. 64 (cum Ά. Σ. ΐσκό . . .), 85 (teste
Holmesio). Montef. e posteriore male edidit: 0\ κάϊ ίκά-
\νψ(. Ά. Σ. κα\ ίσκοτάσθη. Vid. Scharfenb. in Animadv.
ρ. 59• Minus probabiliter Cod. X : Ά. Σ. ίσκότασ^ν. Ο'.
ίφθάρη. ω Cod. 64. 34 Idem in marg. truncato:
<$0oj, h. e. ut recte vidit Holmesii amanuensis : Σ. ζόφος.
Cf. Hex. ad Job. xxviii. 3. Psal. x. 2. Jesai. lix. 9. Mon-
tef. male exscripsit: Σ. γνόφος, de mutila codicis scrij»tura
tacens. * Obelus est in Syro-bex., qui interpungit :
autem in textu habet: ο»1<χο/ |jao ο *• )jo• ^-.|?•Χ•. quod
Graece eonat : 5R τοιαύτη •< άκρ)ς τοιαύτη. Μ Syro-hex.
-Cap. XI. 7.]
EXODUS.
23. GrOttrtan. In habitationibiui suis. O'. &
πάσιν οΐς κατεγίνοντο. "Αλλος' (kv) ταΐς κα-
τοικίαις (αυτών)* 6
24. bjngp D;?^ 2 • °' ™ v πρ°β*™ι> % Ο/ Γ.
υμών 4 και τών βοών >fc Οι Γ", υμών 4. 37
28. *)9^ '**. Ο', hi προσθεΐναι. Alia exempl.
€Τί μη προσθύναι. 39
29.^^13. Becte dixisti. Ο'. % % Α. θ. ούτως 4
(ΐρηκας. 39 Σ. ορθώς . .*°
Cap. Χ. ι. — λεγών 4. — 4ξής 4* 1 4. -~ταύ-
την τήν ωραν4.* Λ ακρίδα — πολλών 4 επί — πάντα 4
τα. οριά σοι». 43 ^. — πάν 4 το περισσόν.** 6. και
— πάσαι 4 αι οίκίαι.* 5 1 2. — και πάντα τύν καρ-
πον τών ξύλων 4* 13. τήν ράβδον -%'Έ,βρ. αυ-
τού 4 * 7 24• τ ψ $ € $ τ υμών 4,^ 26 (in loco pos-
teriore). — τω θεώ ημών 4™
Cap. XI.
1. *£?« Ο', πληγήν. Ά. Σ. άφήν. 1
Π -JQ (in posteriore loco). Ο'. Vacat. 2&Ά.Θ.
€|/Τ€θ0€Ι' 4. 2
2. W ΓΙΝΩ β^Μ. Ο'. Ικαστο? παρά τοΟ πλ,,-
σίον ^ αότοΟ »4. 3
2. nniin ΓΙΝΟ ΠψΜ•). 0'.Vacat. Aliaexempl.
και γυνή πάρα, της πλησίον •>£ αυτής 4.*
3. Dyn lySy rtT)TT3?y W-f-i Ο', καϊ kvav-
τίον Φαραώ, και εναντίον (πάντων) τών θ(ρα-
πδντων αύτοΰ. Alia exempl. — και εναντίον
Φαραώ 4, και εναντίον πάντων τών θεραπόντων
Φαραώ, •)£•'Α. θ. και kv όφθαλμοις του λαοϋ 4*
5. ^NDS-Sy. Ο', επί του θρόνου ^ Ο/ Γ. αύ-
τοΰ 4. 9
ΠΠρϋΠ. Ancillae. (Ύ. της θεραπαίνης. "Αλ-
λος• αί)(βαλωτίδος. 7
7. i3fc?7 η7|"γΊΓΡ *** Non acu€i canis linguam
suam. Ο', ού γρύξει κατώκησαν, tum post Χαναάν ; ergo bis habet), Ald., Codd.
III, VII, X, 14, 15 (post κατώκησαν), i6, alii, Arab. 1, 2,
Arm. 1, Syro-hex. 3fl Syro-hex. in textu. 40 Cod.VII
in marg. manu 2da. Cf. Hex. ad Psal. cxxxviii. 15.
41 Cod. 108. Sic in textu Comp., et superscript. sine nom.
Cod. 56. ** Syro-hex. ad πάσα: .yOo»\o .1 ,^r> .(; et
ad ή δίναμις: JlaNL .1 Jlo ^Xtt .4D ./. 43 Sic
Comp. (cum νυξ προφ.), Codd. 15, 19, 30, 108. M Syro-
hex. .*a> ♦ » ■ , 1 ^. )oot wo»o^-./ JL^jsc» j.W, .f.
♦ ^ . \ 1 m. y.1 X ♦ .. 1 ι ft\ -«o^/ );—&-> i ΛΝ.
NobiL, et Cat. Niceph. p. 694 : Ά. παρατηρήσεως. Σ. παρα-
τετηρημενη; Montef. vero e Cod. 85 : Ά. παρατηρήσεων.
46 Nobil., Cat. Niceph. ibid. (cum φυλ. εστί τω κ.). Ad
προφυλακή (bis) Cod. VII in marg. manu 2°* : φυλαγμάτων.
46 Syro-bex. ♦ Uj-^j»? ..ft.ft\ |jo» .j.NN U .o» ./.
♦ JUo^j? ...ft.ftN l.NNN 001 R^jo? .1. "Hebraeum
meliue reddunt LXX, ealtem prouti reliqui interpretes
prostant in Noetro, in quo tum Aq. et Sym., tura maxirae
Theod. corrupti apparent." — Ceriani. * 7 Cod. VII in
marg. manu 2**. Cf. Hex. ad Gen. xlvii. 25. Idem ad
αλλογενής marg. sinietro et dextro pingit : υ'ώς ξένου (quod
Aquilae e&se poteet, coll. Hex. ad PsaL xvii. 45), et άκρο-
βυστος; necnon (ν. 44)ad άργυρώνψον, χρυσώνητον. 48 SlC
Codd. VII (in marg. char. unciali, cum άπο αυτού εις τό πρ.),
55> 5^, 75 (cum καταλείψεταΐ), 85 (in textu; in marg.
ailtem : άπο των κρεων εως το (sic) πρωί). * 9 Sic Ald.,
Codd. ΠΙ, Χ (in marg. cum ουκ άπολείψεται), 14 (praem.
και), 1 6 (idem), 18, aliL Neutrum additamentum agnoscit
Syro-hex. 60 Syro-hex., qui pingit: V U ; v>\ .1 ./•Χ,
pro U»t20>^, .1 ./.J5. Articultis est io Codd. 15, 58.
Cf. ad V. 14. Mox ad αυτόχθων et άπερίτμψος Cod. VII in
marg. manu 2 (ia : εντόπιος et άκρό&υστος. 61 Syro-hex.
Sic sine notis Codd. 15, 58 (cum εαυτού), 72. S2 Idem,
et sine notis Codd. 15 (ter), 58 (in primo loco), 72 (in tertio
loco). ω Idem, et sub ^r Arab. 1, 2. M Idem.
53 Idem, et sine notis Codd. 15, 58, 128, Arab. 1, 2.
68 Idem, qui pingit : -τ- εν πάση] yfj 4. w Idem.
68 Idem, et sine notis Codd. 58, 74, alii, Arm. 1.
69 Idem, et sine notis Codd. 15, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1.
60 Sic sine aster. Codd. 15, 58, Syro-hex. β1 Syro-hex.
Cap. XIII. * Cod. VII in marg. manu 2^. Fortasse
est Theodotionie, cui HKhf) sonat κεχωρισμίνη ad Hos. iv. 14.
* Sic in marg. Codd. X, 85; in textu autem Codd. 29, 74,
82, alii, Arm. 1.
-Cap. XIII. 17.]
EXODUS,
103
4. Ι^ΙΝΠ. Abib (spicarum). Ο'.των νίων. *Άλ-
Xoy των νίαρων?
5. *2. Ο', ήνίκα kdv. "Αλλο?* ώρ &ν}
n"Qjn. Ο', και ποιήσας ("AXXor δουΧ(ύσ€ΐς 6 ).
6. ri^f. Ο'. ?£• "Αλλο Γ • 4πτά.«
9. p^Srri. Ο', μνημόσυνον. Alia exempl. άσά-
Xwrov. 7
ίο. nton njftjrrm• ο\ τον νόμον (Ά. α* ρί -
βασμόν (s. άκριβάσματα). Σ. πρόσταγμα*}
τούτον.
TXOVy^ OW3 ΓΠΧήΏ7• /» tempore constituto
ejus ex anno in annum. Ο', κατά καιρού?
ωρών, αφ' ήμερων f/t ημέρας. "Αλλο?• c/y
καιρόν αύτοΰ, και άπο χρόνου c/y χρόνον. 9
11. Ί ψ^?• Ο', δ»/ τρόττοί/. "Αλλο?• καώ»?. 10
^yiHrJ^ ?ϊ γ . Ο'. ££• σοι και 4 τοις πατράσι
σου} 1
12. ξΠ33£Π. J?/ /ran*/re/a«>*(offere8). Ο'. κα<
a^cAeis• (alia exempl. ά0ορί€Γί 12 ).
75"). Ο'. £(. καΜ ττάι/ (ΑαΜΗγο*)»
13. \w nap rncn *Α-ο*η πψη rnpn. /? e -
dimes pecore; quod Η nolueris redimere, cer-
vices eifranges. O'. aAXd^cty προβάτω' kav
δ\ μή akk£fyft t λυτρώσυ αυτό. Ά. λύτρωση
αυτό tv υ'ι<ρ ποιμνίου' ίάν μη Χυτρώση, TfVOVTQMTtlS
αυτό. Σ. λύτρωση βοσκηματι' iav δ« μη λύτρωση αυτά,
aTTOKTtVtlS αυτό. fc/. λύτρωση «κ ποιμνίου' και tav
μη λύτρωση αυτό, νωτοκοπήσ^ις αυτό. 1 * Τό Σα-
μαρίΐτικόν παραδώσίΐς. 15
16. nbttWp\ £/ infrontalia (φυΧακτήρια). Ο'.
καί άσάλίυτον (alia exerapl. σαλ€ΐ/τόι> ,β ). Ά.
και €i'y νακτά. 17 Aliter : Ά. Σ. θ. κάί σαλίυό-
μ(νον.
17. tffl^f Π*?• Ο', γ»;? ΦυΧιστι«μ. "AXXor
γης άΧΧοφύΧων. 19
8 Sic Cod. 85 in mare:. * Sic in marg. Codd. X (teste
Holmes.), 85. δ Cod.VII in raarg. manu 2 ώ . β Sic
in textu Syro-hex. (cura nota marginali : Oi 0\ <£), Arab.
1,2; necnon Cod. VII in raarg. mami 2<Κ 7 Sic Codd.
X (in marg.), 29, 30, 85 (cum μνημόσυνον in marg.). Vid.
v. 16. 8 Nobil. affert: Schol. *AAXor άκριβασμόν. *Αλ-
λος' πρόσταγμα. Cod. Χ vero: *Α. άκριβάσματα. Σ. πρόσ-
ταγμα. Cf. ad Cap. xii. 14. β Cod. VII in marg. manu
2 da Videtur esse interpretis Aquila et ceteris serioris.
10 Idem. M Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. VII
(manu 2°* superscript.), 15, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1.
12 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X (cum 3 in marg.),
14, 15, 16, alii, Syro-hex. Cod. VII in marg. manu 2°*:
χωρίσεις, et 8ub hoc altera manu : η δώσ* is. 13 Syro-hex.
(qui male pingit : Χ κα\ παν διανοΊγον 4). Sic sine aeter.
Comp., Codd. VII (manu 2^), 15, 19, 30, 52, 58, Arab.
1, 2, Arm. 1. Mox ad γΐνηται Syro-hex. in marg. sine nom. :
γιννηθη (^..j^.fcoo), invitis libris Graecis. " Syro-
hex. ^o^jaL jsojaL 11 v / ,|Wa»j• tmm »»ω)^1 ./.
*r *°:
L. Nobil., Cod. X, et Cat. Nicepb. p. 699:
Ά. τ(νοντώσ(ΐς. Σ. άποκτίνΰς. θ. νωτοκοπήσας (Nobil. add.
αυτό). Cod. 85 : Ά. Ttvavriuatis (sic). Σ. άποκηνΰί. Cf.
Hex. ad Exod. xxxiv. 20. Deut. xxi. 4. Jesai. lxvi. 3.
16 Colbert. et Regii duo, teste Montef. 1β Syro-bex.
U^llfcs^so. Arab. 1, 2: et mobile. Cf. Hex. ad DeuL
vi. 8. xi. 18. u Cod. X affert: 'A. «« νακτά. θ', tis άσά-
\(υτον. Idem ad Deut. vi. 8 : Ά. HAKTA (sic). Ο'. άσάλ€ντα
" Lectio Aquilae varie fertur in libris MSS. Ed. Rom.
habet : Ά. κα\ ds fWin-a, quod sane nibil significat [Scbleus-
ner. in Opusc. Crit. p. 10 1: ' Puto esse gestamina, ab
(veyKflv, ferre, gestare']. Basil. hic : mi «ίσινακτά, unde
non majorem notitiam expisceris. Idem Basil. infra Deut.
vi. 8 ad vocem ΠδΟΌ babet : *A. ανακτά, quod perinde niliil
significat. Has omnes lectiones vitiatas puto [etiam Cois-
Hnianam, ds νακτά, quae serius ei innotuit] ; legendumque
opinor, και tls άτίνακτα, in immota, ut quadret cum aliis
interpretibus, και άσάλίυτον" — MorUef. Sincerum puto tls
νακτά, a νάσσω, etipo, dense impleo. Glossae dant : N«xnj,
farsa. Ήακτον, το πίπιλωμίνον, densum, preemim. Scilicet
hoc nomine appellat interpres thecas, in quas schedulae
membranaceae, variis legis eectiunculie inscriptae, in/ercie-
bantur. Etymon autem Hebraeae vocis, de quo ad hunc
diem inter Lexicographos ambigitur, Noeter e Talmudico
SJBD, aequare, complanare, proprie de mensuris accurate
plenis, πιπκσμίνοις και σ^σαλίυμίνοις (Luc. vi. 38), arcessere
videtur, quod cum Graeco νάσσην (Hesychio όμαλίζ*ιν, θλί-
β*ι») egregie consonat. " Syro-hex. .^«|lV^o?o .1. j» .(.
Aquilae nomen vereor ut recte cum ceteris conjunctum eit
Nec magis probabiliter Moutef. e Cod. 85 exscripeit : Σ. 0\
θ. άσάΧΐυτον. 19 Cod. VII in marg. nianu 2°» (cum r^f *.
in textu). Ad Φυλαττ»*»/* Montef. e Cod. 85 affert : 'Αλλοί*
τττώσίωί δισσης, quae mera est glossa etymologica vocis
n^n-J^S P39f ^t)• S» c Hieron. in Libro de Nom. Hebr.
(Opp. T. III, p. 20) : " Felistim, ceciderunt duo."
104
EXODUS
[Cap. XIII. 18-
18. 3D^. Sed circuire jussit. Ο', και Ικυκλωσίν.
"Αλλος- (και) kyvpiatv.™
CttJnn. Agmine instructo. Ο', πίμπτχι ytvea.
Ά. ίνωπλισμίνοι. Σ. όπλΐται. θ. π^μπταΐ-
ζοντ€ς. η
20. D3DO. (Ύ.ίκΣοκχώθ. ("Αλλοι') σνσκιασμοι
τ) σκηναί.**
Ί2"[φπ Π2,72 ΠΠΝη. / Λ J£/Aam in extremi-
tate deserti. Ο'. €»> Ό0ωμ παρά rf/i> ίρημον.
Ά. Σ. θ. C& Ή0ά»> τήν (ρημοτάτην. 23 "Αλ-
λο?- kv σημύω . . , 24
21. 2ΓΡ2?7 Τ?•" 1 • Ο'. τ)γ€Γτο ("AXXoy προεπο-
pctJcro 25 ) αντώ»'.
nS-• 1 ^ doY• rvhh οη 1 ? -vNn 1 ?. 0'.v aC at.
τ . -Τ τ V * Τ Λ» τ ' Τ •
.)£ Σ. θ. του φαίν€ΐν αύτοΐς, oSweiv ημέρας
και νυκτός 4.™
Cap. XIII. 2. — πρωτογενές «4. $. —ό βίος σου 4.
— και Τίργ^σαίων και Φερΐζαίων 4. 27 8. κύριος — 6
θεός*. 28 eK >% (fort. — ) γης* Αιγύπτου. 29 1 1.
(— ) ό βΐός σου Ί. 30 1 2. — τα αρσενικά 4 3Χ Siavot-
γον — μήτραν ίκ των βουκολίων η 4 (fort. pro : Sia-
νοΐγον τ μήτραν 4 ίκ των βουκολίων — ή 4). 32 13.
-τ μήτραν*. 33 ig. ωρκισ^ν —'Ιωσήφ Ί. 34 22. τ
παν^ς «4 του λαοΰ. 3&
Cap. XIV.
2. ΠΎΐΤΠ ^S. Ο', της έπαύλςως. Ά. Σ. Φ«ρώ0.
θ. Φα^ρωβ} "Αλλος- ακρότατου της Χ(ρόθ. 2
ΌΠΠ ΪΓΰ3 |BS *?JD. Ο'. Β€€λσ€πφων ενώ-
πιον αυτών στρατοπ^ύσεις. Ά. Σ. Β«λσ6-
φών. Α. κατ (ύθύ αυτού στρατοττίδίυσ«5. Σ. «ζ
(ναντίας αύτοΰ στρατοπ fbeiatTf. \3. BefXcetpo»^') (νω-
ιτιον αυτοΰ στρατοπ«δ«υσίτ«.
"Cod.VII in marg. manu 2**. n Cod. X. Cat.
Niceph. p. 701: 6 8« Άκ. €νωπ\ισμίνοι, φησί' Συα. όπΧΊται.
Paulo aliter Nobil. et Cod. 85, teste Montef. : Ά. 2. καθω-
πλισμίνοι. θ. πΐμπταίζοντα. Denique Hieron. in Epist.
XXXVI ad Damasum (Opp. T. I, p. 167) : " Aquila nam-
que, qui non contentiosius, ut quidam putant, sed stu-
diosius verbum interpretatur ad verbum, in eo loco ubi
LXX posuerunt: Quinta avtem generatione ascenderunt
filii Israel de terra Aegypti, ita transtulit: κα\ ίνοπλισά-
μτνοι [Cod. Vat., teste Vallarsio, ίνωπλισμίνοι] άνίβησαν οί
υ'ιο\ Ισραήλ από της γης Αίγύπτου; id e8t, Et armati OSCen-
derunt filii Israd de terra Aegypti. Licet pro eo quod
1108 armati diximus, secundum Graeci sermonis ambigui-
tatem, instructi, sive muniti, propter supellectilem qua
Aegyptioe spoliaverunt, possit intelligi." Quod vero ad
Tlieodotionie versionem attinet, π*μπταίζοντ(ς non significat
quintati, in quinque partes distributi, ut somniaverunt
Montef., Schleusner.; aut numero quinario, a π*μπτας,
qui Drusii est error; sed quinto die (vel καταχρηστικώς,
quinta generatione; cf. Hex. ad Gen. iv. 24) aliquid fa-
cientes, a πίμπτάϊος, ut apud medicos scriptores τριταίζω, et
τπ-αρταιζω, a τριταίο? et τπαρταϊος. 22 Cod. VII in marg.
manu 2^. Prior lectio Aquilae eese videtur, coll. Hex.
ad Psal. xxvi. 5. lix. 8. Amos v. 26. w Cod. X juxta
collationem Bodl. : Ά. Σ. θ. 6ΝΝΘΑΝ τ^ν ip. Montef. vero
ex eodem exscripsit : Ά. Σ. Θ. «t Ήθάν την ip. 24 Cod.
VII in marg. manu 2<Κ M Idem. M Syro-hex. in
textu: l v>v> .U >ol r ^N .^covX otoi>v»N X ,«1;
^ ,U \ , N ~ >o. Sic eine notis Cod. 15, Arab. 1, 2, Ann. 1,
et (om. 68f6fiv) Codd. 58 (cum φανύν), 131 (superscript.
manu rec). Brevius additamentum, του φαίικιν δ« αυτοις,
habent Ald., Codd. 72, 83. Denique Cod. VII in marg.
manu 2^* : του φωτίσαι αυτούς, του ττίρνπατΰν ήμίρας και νύκτωρ.
27 Syro-hex., qui ad ν. 5 pingit : — ό 6Vor •< σου. ** Idem.
Deest ό θώς in Codd. 30, 85. 29 Idem. Sic sine nota
Codd. 15, 75, 85 (cnm e$ Αίγ. in marg.), Arab. 1, 2.
30 Idem. Haec desunt in Cod. 29. 31 Idem. 32 Idem.
Vocula η deest in Comp., Codd. 15, 16, 129. M Idem.
34 Idem. Sic sine obelo Comp., Ald., Codd. II (ex corr.),
III, VH, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. » Idem. Sic
sine obelo (pro τοΰ λ. παντός) Comp., Ald., Codd. III, VII,
X, 14, 15, 16, alii.
Cap. XIV. J Syro-hex. ♦ Ui-U X .loi-Ua .^» .1
Cod. X minus emendate scribit : Ά. Σ. θ. φκθρώ-, et ad v. 9 :
Ά. Θ. «Vi φκθρων. Ad Μαγδώλου Cod. 85 in marg. notat :
*E>» tois 'Aptfytols (Num. xxxiii. 7) κύται, από Βουΰάν em στόμα
Έίρωθ, δ (στιν άιτίναντι Βίίλσ«π<ρώι» ίχόμ^να τοΰ βορρά, παρ(μβ(-
βληκίναι τους υιούς Ισραήλ. Verba sunt Origenie, e quo
exscripsit ea Niceph. in Cat. ad Cap. xiii. 20. 2 Cod.
VII in marg. manu 2^: άκρο τ (sic) της χ(ρόθ. Idem ad
Μαγδώλου in marg. manu 2^ : τοΰ πύργου. 3 Syro-hex.
.jo .)^Λ o,N«>n η Ν i— Ιτ-»1• l .yQ-ft. Nv» .λ> .1
.yOiJ^L -aaxai .afl.\v> Λ .yO»*.L o^ann\, " In
Aquila, recte ex adverso ejus, fortasse duae ejusdem ver-
eiones coaluerunt." — Ceriani. Equidem potius crediderim,
Syriaca merara circumscriptionem continere locutionis κατ
(ύθύ, quam ipsam pro eodem Hebraeo posuerunt LXX
Ezech. xlvi. 9, ubi pro Graecis κατ" <ύθύ αυτής Syrus noster
-Cap. XIV. 20.]
EXODUS.
105
* *%J£ *φ Tirm TBHI. Ο', καϊ Ιρεΐ Φαραώ
τω λαω αυτοί?• ο/ t//o£ 'Ισραήλ. Alia exempl.
και έρεΐ Φαραώ περί τών υιών Ισραήλ.*
6. "^bWJI. Et alligavit. Ο', ^c^ev οΰν. "Αλ-
λος- ίστρωσεν. "Αλλος• εδησεν. 6
7. 0ψ7ψ1. Et duces (s. bellatores essedarios). Ο'.
και τριστάτας. Ά. κα\ τρισσούς. Σ. και ανά
τρεις, θ. ομοίως τοις Ο'. 8
8. ΡϋΓΓ^• Ο', και εσκλήρυνε ("Αλλος- έδυνά-
μωσε 7 ).
9. iVvnn ^δ"7}\ Ο', απέναντι της έπαύλεως.
Ά. θ. «rt Φιεθρών (fort. Φΐ6ρώ0). Σ. €7Π
του στόματος της Ίαρώθ. 8
10. ^^ί?•?• Ο', προσηγε. Ά. Σ. ήγγισεν. 9
Ώ^ψ2 ΓΤ|ΓΤ*1 . Ο', και (alia exempl. add. /&>tf;
alia, οΐδε I0 ) ο/ Αιγύπτιοι.
15. Ί}^"). 2?/ castra moveant. Ο', κα* άναζευξά-
τωσαν. Ά. Σ. θ. καί άράτωσαΐ'. 11 Το ΊΖαμα-
ρειτικόν ΐνα άπάρωσιν} 2
16. OVT. Ο', επαρον. "Αλλος- ΰψωσον}*
*Π$Χρ. Ο', και ρηξον ("Αλλος- σχίσον")
αυτήν.
TVU2V1. CY. κατά το £ηρ6ν. [Ά. </* χέρσον.
Σ. ώ ^paV.] 15
17. Ρ?.ΠΡ• Ο', σκληρύνω. "Αλλος- στερεώ. 16
20. n-v-fcAi \h f m-t m ίνή "^n™ psn τη
*d\j. jr T . τ :ΑΤ _ ν ν χ- 'ν - : Ιττ ν • :-
•"^ 'Ί? Π$• -^/ /wiV wM&e* e/ tenebrae (illis),
e/ lucidam reddidit noctem (his) ; β/ non appro-
pinquavit alter ad alterum. Ο', καί έγένετο
σκότος και γνόφος (alia exempl. γνόφος και
σκότος 17 )- και διήλθαν ή νύξ- και ου συνέμιζαν
άλλήλοις. Ά. και έγένετο ή νεφέλη και το
σκότος, και έφωτισε συν την νύκτα, και ούκ
ήγγισεν ούτος προ^ς τούτον. Σ. και ήν ή νε-
φέλη σκότος μεν εκείθεν, φαίνουσα δε εντεύ-
θεν . . . Τό *Σαμαρειτικόν και ην το νέφος
και το σκότος, και έφαινε τη νυκτί . . , 18
interpretatus est k_ !_-*!. »^aa\ . * Sic Comp.,
Ald. (cum τω λ. αύτοϋ ntpi τ. ν. Ίσρ.), Codd. III (ut Ald. ϊ),
VII, Χ, 14, 15, 1 6, alii, Syro-hex. 6 Cod. VII in marg.
tnanu 2 da : ΐστρωσΐν, et alia manu : ΐδησ^ν (corr. ex ίδησαν).
Posterior lectio Aquilae esse potest, coll. Hex. ad Jerem.
xlvi. 4. Statim ad τα άρματα idem in marg. manu seriori
τάς καρονχας habet; necnon in v. 7 ad Άρματα (33'}), καρούχια,
et ad πάσαν την ΐππον (33T P3) των Αιγυπτίων, πάν καρούχιον
Αιγύπτου. β Syro-hex. .JfcJ^L JkXio ,>£θ .)*U*^J.O .}.
♦ »«\->», »ο-Όΐ» JLaio,_a .1. Cod. Xaffert: Σ.άνάτρύί,
et sic sine nora. Codd. 57, 85. Praeterea Syrus noster ad
^..Vur»? |ufcs »NJ, τριστάτας, scholium affert: " }rN "Nl
appellat eos qui stant super curribus. Tres enim stant
super uno: duo pugnant, et unus regit currum." Cf. ad
Cap. xv. 4. Varias Graecae vocis explanationes recensuit
Origen. in Catenis MSS. apud Montef., et in Cat. Niceph.
p. 7°5 '• Τους πράς Tptis δυναμένους μάχίσθαϊ η τους iv τη
παρατάζΐΐ μ(τά τον πρωτοστάτην και δ(υτ(ροστάτην Ίσταμίνους (ν
τη τρίτη τόξα. * Αλλοι δ« φασιν, ως th τας χρύας των πολίμων
[hinc corrige Origen. Ορρ. Τ. Π, ρ. 124 : <« τας χΛρας τών
πο\(μίων] άρματα (ττοίουν μιγάλα, ωστ€ κα\ τρ(1ς χωρύν, ίνα 6
μίν «ιγ ήνιοχη, ο'ι δί ίύο πολίμωσιν. *Η Tour fVt τριών Ιππων
βΐβηκότας' οι γάρ πα\αιο\ tv το7ς πολί'μοις ίπ\ δυο η τριών Ίππων
ίπωχοίντο (ξιόντις άρματηΚάται. *Η τριστάτην Xtyti τον iv τω
καθίζ(σθαι τ6ν βικτιλύι τρίτον Ίστάμ(νον } ήτοι τρ'ιτην ίχοντα καθί-
δραν' οίος (Montef. οΐον) ην Δαυίδ πάρα Σαούλ (Nicepll. ό Δαβίδ
παρά τω Σ.), ως iv τη πρώτη των Βασι\(ΐών ίΰρησίΐς. 7 Cod.
ΤΟΜ. 1.
VII superscript. manu 2^. 8 Cod. Χ, juxta colla-
tionem Bodl. Montef. ex eodem exscripsit : Σ. ίπ\ του στ.
τοΰ ΊφΑΑ Syro-hex. affert: .ioi-UI^ "^a-iaQ^. .1 •}.
Xo-^h k»aA ^-^ .λ. Cf. ad v. 2. • Cod. 57.
10 Prior lectio est in Comp., Ald., Codd. VII (in marg.
manu 2<k), 15, 37, alii, Syro-hex.; posterior in Codd. ΠΙ,
VII (sine oi seq.), 29. Cf. ad Cap. viii. 29. " Syro-
licx. i.ft^fff .1 .«» .(. Versio άράτωσαν est, ni fallor,
solius Aquilae ; pro qua Sym. et Theod. άπαράτωσαν posuisse
credibile est. Cf. Hex. ad Jerem. iv. 7. xxxi. 24. Cod.
VII in niarg. manu 2«**, " in breviato maxime ac male
habito loco," dedit anonyme σνν^παράτωσαν. li Nobil.
13 Cod. VII superscript. manu 2^. u Idem in marg.
manu 2<Κ 1δ Cod. 85, teste Montef. Nobil. affert :
Schol. (Ις χίρσον. *U ξηρόν (sic), fortasse e Cod. 57 (Vat. 747),
qui ad κατά το ξηρον in tnarg. habet : Schol. όλην την ημίραν
eh χίρσον (sic) tls ξηρον. Sed tum hoc scholium, tum
Aquilae et Symmachi lectiones, ad v. 21, ubi eas iterum
edidit Montef., unice spectare nullus dubito. w Sic
Cod. X in marg.; in textu autem Codd. 37 (bis), 75, 85
(cum σκληρύνω in marg.), 118. 1T Sic Comp., Codd. VI I .
X, 15, 16, 18, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. w Nobil.,
Codd. X, 85 (teste Montef.), et Cat. Niceph. p. 710. Ad
Aquilam Nobil. scribit: κα\ tyivtro κφίλη σκότος, quod e
Cod. X emaculavimue ; Niceph. autem : κα\ ry. ν*φ*λη και
σκότος. Deinde σνν assumpsit Montef. e Basil. solo, ut
videtur. Ad Samaritanum in Cat. Niceph. et Colbert.
ρ
106
EXODUS.
[Cap. XIV. 21-
21. HJV BTHg. Ο', vfcco ("Αλλος- άπηλιώτΐ) 19 )
βιαίω ("Αλλος' δυνατψ 20 ).
ΠΤΤΠ. Ο', ξηράν. Ά. efr χερσον. Σ. eii
24. Π2ΠΟ"7Μ. Ο'. εις τ»)ι> παρεμβολήν. Schol.
ety το στρατόπεδον, εις t^j/ παράταξιν, εις το
φοσσάτον. 2 *
25. ^Ρ*\ 2ft removit. Ο'. *α2 σννεδησε. Σ.
(/tat) μετεστησε. 23
JDN ΓΗ*. Βοία*. Ο'. τοί>? άξονας. Ά. τον
τροχόν.
rVQ3n. Cum difficultate. Ο', μετά βίας. "Αλ-
λος• μετά βαρύτητος 26
26. ^t$J?• Ο', καί άποκαταστήτω. Ά. (και) επι-
στραφήτω. 2 *
uyXjfosy, Ο', και επικαλυψάτω τους Αιγυ-
πτίους. Aliter : Ο'. — και επικαλυψάτω 4
•)£ επι «4 τους Αιγυπτίους. 27
27. DJ7. Ο', τό 0&»ρ. ν Αλλο?• τ) 0αλα'σσα. 28
^ΓΡΝτ. Ad perennitatem suam. Ο', επι χώ-
ρας. Ά. εις το άρχαΐον αύτοϋ. 29 Σ. εις το
αρχαίοι/ αυτής. 30 "Αλλος' επι στερέωμα αυ-
τής. 31
27. "WJ!• Et excusut. Ο'• *°" φτίναξε. Ά.
(και) άνεβρασεν. 32
30. Wi"l. Ο', και ερρύσατο. "Αλλος• και εσωσεν. 33
Cap. XIV. 4• -τ πάντες < 34 6. και — πάντα < 3δ
9• ο/ ιππείς >£αύτοΰ4 3β ίο. τοΓγ όφθαλμοΐς >%
αύτων 4. 37 ΕΙ. €ΐ/ -τ γή 4 Αιγύπτω. 39 εξαγαγών
^ Ο/ Γ', ήμα? ^, 39 12. €j/ τ# ερήμω — ταιίτ# «4. 40
13. €tV τδι/ αιώνα — χρόνονί. 41 \η. —Φαραώ καΣ«4
raV Αιγυπτίων — πάντων Ί. 43, άρμασιν ^ Ά. θ.
αύτοΟ ^, 43 1 8. —""άιτεί^ ο/ Αιγύπτιοι. 4 * — εΙμιΊ. 45
άρμασιν ^ Ο/ Γ'. aoroO ^, 46 /cai ^ lr το?? «< Γπ-
ποις αύτοϋ. 4,7 19. τ τώι/ ι/ίών «ί. 48 Οπισθεν >£(• αυ-
τών Ό 8 21. τ?)ι> χ^ίρα ££ αύτοϋ 4. m 22. €< δεξιών
>£ Ά. Σ. αι)τώι/ «4. 61 e£ ευωνύμων >>£ Οι Γ", αυ-
τών Ό 2 23• άρματα ^ αύτοϋ Ι. 53 27• τήν Χ € Φ α
^ αύτοϋ «^, 54 29• ΤίΓχο? e< δεξιών ^ αυτών «4, καί
— τ^ίχο? «4 e£ ευωνύμων ^ Ά. θ. αυτών «4. δδ
Cap. XV.
1. ^ΏΝ7• Ο'. Xeyofrcy. (Ά.) τω λέγειν. 1
apud Montef. pro τ^ νυκτΐ legitur την νύκτα-, in uno autem
Regio tyaivfv (ν tq ν. (Ad λφλ&ν Cod. VII manu 2^
superscripsit ίβρίχ . . (semierasura) ; et alia manus in marg.
appinxit: και ΐβρ . . . 5Κην την νύκτα. Scilicet voci liN plu-
viae vim tribuunt interpretes Hebraei ad Job. xxxvi. 32.
xxxvii. 11. Jesai. xviii. 4.) 1β Cod. VII in marg. manu
2•^: ά7Π7λιο τ (sic). Cf. Hex. ad Ezech. xvii. 10. 20 Idem.
11 Cod. 85, teste Holmesii amanuensi ; et sic, tacito auctore,
Montef. Cf. ad ν. 1 6. 22 Cod. VII in marg. manu 2^.
Cf. Hex. ad Psal. xxvi. 3. Ad φοσσάτον cf. Hex. ad Gen.
xlix. 19. ω Nobil. Cod. VII in marg. manu 2* 1 *: e|«-
στρίψΐ (quantum e compendio conjicere licet). 2 * Syro-
hex. Jl ^» ^ .}. Cod. VII in marg. manu 2•^: tqvs
τροχούς. ** Cod. VII in niarg. manu 2 da . ** Cod. 57.
27 Syro-bex. ffl Cod.VII in marg. manu 2<*a. 2 » No-
bil. Lectio suspecta, tum propter pronomen masculinum
avrov, tum quia ΙΓΡΚ Aquilae orfptos, Symmacho autem
αρχαίος constanter eonat. M Codd. VII (in marg. manu
seriori), X, 85 (teste Montef.), et Reg. unus. S1 Cod.
VII in marg. manu 2°*. » Nobil., Cod. 85. Ad καϊ
ίζπίναξί Syro-bex. scbolium philologicum habet : .AjslLo,
et ad terram allisit. w Cod. VII in marg. manu 2 da .
11 Syro-hex. " Idem, qui male pingit : -ι- κα\ πάντα 4.
38 Idem, et sine aster. Comp., Codd. 14, 15, 16, alii, Arab.
1, 2. 37 Idem, et sine aster. Codd. 15, 74, alii, Arab. 1, 2.
38 Idem, qui pingit : — eV yjj < Vocem 777 reprobant
Comp., Ald., Codd. III, VII (ex corr.), X, 16, 18, alii.
39 Idem. Sic sine notis Ald., Codd. III, VII, X, 14, 1 5, 16,
alii. 40 Idem. Pronomen deest in Cod. 58. 41 Idem.
Vox abest a Codd. 32, 58,75. 42 Idem. * 3 Idem,
et sine notis Codd. 72, 108, Arab. 1, 2. M Idem, qui
pingit : — πάντες oi Aty. < 45 Idem. Vox desideratur
in Comp., Cod. 58. 46 Idem. 47 Idem, qui male
pingit : •)£ και 4 iv ταϊς ΐπποις. Sic sine aster. (pro κα\ ϊτπτοις)
Comp., Ald., Codd. VII (ex corr.), X (in marg.), 15, 16, 19,
alii. w Idem. 49 Idem, et sine aster. Codd. 1 5,
37, 72. 60 Idem, et sine aster. Codd. 15, £8, 72,
Arab. 1,2. 61 Idem, et sine notis Codd. VII (ex corr.),
15, Arab. 1, 2. 62 Idem (pro κα\ τάχος «£ d.). Sic sine
notis (cum τΰχος) Codd. VII (ex corr.), 15. M Idem,
et sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. ^ldem, et sine
aster. Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2. M Idem, qui prae-
postere pingit : -τ- τάχος « δ. αυτών, κα\ τάχος «'£ -τ- ανωνύ-
μων 4 •)ϋ'Α. θ. αντών 4. Sic sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2.
Cap. XV. x Sic in textu eine nom. Ald., Codd. III, 37,
64 (sine τώ), 74 (idem), 133, 134 (ut 64), Syro-hex. Cod.
-( λι• XV. 14.]
|b ufnf). pj er/uitem ejus. Ο', και άναβάτην
Χ'Εβρ.αύτοΰ*. 2 "Αλλο*• άρμα?
2. ΓΡ ΓΠΌη. Et carmen est Jah. Ο', και σκε-
παστής •)£ μου κύριος 4}
3. ΓΤ2Π7Ό ttPN. Ο', συντριβών πολέμους. "Αλ-
λος• άνηρ πολέμου}
4. Φψ3 νψ?¥ ΊΤΌ^*. Et lectissimi duces (β.
essedarit) ejus submersi sunt. Ο', επίλεκτους
— άναβάτας «4 β τριστάτας' κατεπόθησαν (alia
exempl. τριστάτας κατεπόντισεν 7 ).
5. ΠΏΠΓΊ. Abyssi. Ο', πόντω. Alia exempl. πόν-
το?. 8 Ά. Σ. θ. άβυσσοι. 9
6. ^Τ^Ώ"] (ί η posteriore loco). Ο', ή δεξιά σου
(χειρ). Oi Γ. ομοίως. 10
7. Τ^£. Ο', τους ύπεναντίους. "Αλλος- εχθρούς
σου. 11
8. WJVJ. Coacervatae sunt. Ο'. &€<γτι/. Ά. Σ.
θ. «σωρεία?;. 12 ν Αλλοί• εθημωνιάσθη. 13
9. y?125. Ο'. σκΟλα. "Αλλο?• λάφυρα. 1 *
EXODUS.
9. ΙΟΗ^Α. Explebitur
i,< 16
107
ti*. Ο', εμπλήσω ^ «£
11. UJipi "ΠΝ2 Π3Ώ3 •»Ώ ΓΤΙΓΡ Ο^Νη TOfea-O.
•«« v r _ τ : ν τ τ • τ • •• τ τ τ
Qww *«i similis est tnter rfeo*, Jwa ? quis iui
similis est X magnificatus in sanctitate. O'.
τις δμοιός σοι εν θεοΐς ("Αλλος• ισχυροΐς 16 ),
κύριε; τις δμοιός σοι; δεδοξασμενος εν άγίοις.
Σ. ούτε εν δυναστείαις, ούτε εν άγιασμω εζισω-
θήναί τις δυνήσεται, ή κατά τι γοΰν όμοιω-
θήναι. 17
13. ?ΠΡΠΓΙ. Ο', τι} δικαιοσύνη σου. Ά. εν τω
ελεεί (s. ελεημοσύνη) σου. 19
ζγ — * Duxisti. Ο', παρεκάλεσας. Σ. διε-
βάστασας. 19
Η. ΕΠφ. Ο'. Μη,. "ΑλλοΓ λαοί. 20
Ρ^Ί\ Contremiscent. Ο', και ώργίσθησαν
(alia exempl. εφοβήθησαν 21 ). Ά. εκλονήθη-
σαν. (Σ.) εταράχθησαν 22
^Π. />,/<„.. Ο'. <Mim. "ΑλλοΓ πόνοι. 23
VII in marg. manu ι 11 »: Άκ. Xry«i>. Nobil. (cum indice
calamo appicto) : " [Και άπαν] AA. LL. και ίίπαι» τω \tyav,
quod est secutus S. Augustinus;" quam notulam ad Cap.
xiv. 25 oscitanter retraxit Montef. 2 Syro-hex. Sic
sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 3 Cod. VII in marg.
manu 2<Κ 4 Syro-hex. Sic eine aster. Arm. 1, et
(superscript manu recentiori) Cod. 131; necnon Euseb. in
Hist. Eccles. IX, 9. Cf. Hex. ad Psal. cxvii. 4. Ad σ«-
παστης Montef. ex " uno cod." affert : *AXXof υπερασπιστής,
quod in textu habet Psalter. Graec. Lotharing., teste Hol-
mesio. δ Cod. VII in marg. nianu 2<Κ ° Obelus est
in Syro-hex. Cf. ad Cap. xiv. 4. T Sic Comp., Ald.,
Codd. III, VII, X, 1 4, 1 6, 1 8, alii, invito Syro-hex. 8 Sic
Codd. VII (ex corr.) 57 (in niarg.), 69 (ut videtur), 81, 85
(in marg.), Arab. 1, 2, Syro-hex. 9 Syro-bex. .^o .^.
.i-aoootl .1. Cod. VII in marg. manu 2^: άβυσσος.
10 Syro-hex., qui in textu non legit χύρ. " Sic Montef.,
tacito auctore. Ad υπίναντίους Holmes. e Psalter. Lotha-
ring. ί'χθρους exscripsit. 13 Nobil., Cod. 85 (teste Mon-
tef.). 13 Cod. VII in marg. manu 2 da . Nescio an
Aquilae sit figmentum. " Idem. Cf. ad Gcn. xlix. 27.
Prov. i. 13. Jcsai. xxxiii. 23. 15 Sic Syro-hcx.(*».ooa»X-)>
et sine aster. Arab. 1, 2, Arm. ι. 1β Cod. VII in marg.
niauu 2<Κ 17 " Hunc Symmachi locum plenum mutu-
aniur ex duobus Regiis atque uno Colbertino. Apud
Drusium [Nobil.] mutilus erat [post <^ισ»^ναι], legeba-
turque «V δνναστίΐ'α." — Montef. S. Baeil. in Cat. Niceph.
p. 7 1 9 '• Τό, τίρ, (νταϋθα άντι του, oi/dds. Ovrt γαρ iv δυνα-
στίΐηΐΓ, o)f ό Συμ. (ζίδωκ(ν, οΰτί iv άγιασμω κ.τ.ί. Ubi, si
excij)ias lectionem iv δυναστύακ pro DpK3 (ad quam cf.
Hex. ad Gen. vi. 3), et fortasse *V αγιαστώ pro C^j 5 ?,
reliqua, ni fallor, non Symmacbi, sed Basilii sunt, qui post
όμοκύθηναι pcrgit : Οΰδ« yap συγκρίνίται τα ασύγκριτα, ουδί τω
ποιητΐ] τα ποιήματα, ουδ( τω οντι τα μη οντά, και tls γίνίσιν
παραχθίντα' πάντων γαρ και iv πάσιν υπίρανίστηκίν άσυγκριτοΐί
υπιροχαις. Quotl 81 verum est, eximendus hic locue ex
numero eonjm, quos in Hex. ad Gen. i. 27 recensuiiuus.
18 " Sic unus Regius." — MorUef. " " Sic codd. omnee,
et Drusius [Nobil.]. Hinc Vulgata portasti." — Montef.
Lectio Aquilam magis sapit, coll. Hex. ad Psal. xxii. 2.
Jesai. li. 18. Sic tamen S. Greg. Nyss. iu Cat. Nictpli.
p. 720: παρ<κάλίσας, τουτίστι, οιφάστασας' οΰτω γαρ 6 Συμ.
οΊίρμηκύτι. "° Cod. Λ Τ ΙΙ in marg. manu 2<1». il Sic
Codd. III, X (cum ύργ. in marg.), 59, 64 (ut X), 85 (in
raarg.). M Nobil. affert : 'Α. ίκλονήθησαν. Schol. ίταρά-
χθησαν. S. Greg. Nyss. ibid. : ωργ'ισθησαν, ήγουν ίκλονηθησαν,
ϊταράχθησαν. Poeteriorem lectionein, praeeuntc Montef,
Symmacho vindicavimus. Cf. Hex. ad 1 Reg. xxviii. 1 ,-,.
Jesai. xxxii. II. Minus probabiliter Cod. VII in ΟΜΒφ
manu ι™»: Αχ. *φοβη (sic). ° God. VII in marg. manu
ρ 2
108
EXODUS.
[Cap.XV. 15-
15. ΑγΠ3. Terrore perculsi sunt. Ο', έσπευσαν.
Ά.εκλονήθησαν.™ "Αλλοι- εθορυβήθησαν. 25
*Τ£• Fories. Ο', και άρχοντες. "Αλλος•
δυνατοί. 26
^abj. Diffluent. Ο', ετάκησαν. "Αλλος• εδα-
φίσθησαν.* 7
16. "ΪΠΟΤ nnn^N. Terror et pavor. Ο', τρόμος και
φόβος. Ά. θάμβος καϊ φόβος. θ. ως Οί Ο'. 28
]?Ν3 ^Ώ'Τ. Obmutescent instar lapidis. Ο'.
άπολίθωθήτωσαν. Ά. θ. σιγήσουσι (β. σιωπή-
σονταΐ) . . 2. ακύ^τοι έσονται . .
ΓΜζ. Ο', δν εκτήσω. Alia exempl. δι/ eXi/-
τρωσω. 30 Σ. εκτίσω. Ο', θ. (λυτρώσω. 31
17. ΪΌΝΟΠ. Induces eos. CY. είσαγαγων $£Ά.
αυτούς < 32
^rutpT 1 ]^Ώ. Ιη /ocMm habitationis tuae. Qt.
εις ετοιμον κατοικητήριόν σου. Ά. Σ. εδρασμα
είς καϋεδραν σου. 33
132 13. Paraverunt. Ο'.ήτοίμασαν. Α.ήδρα-
σαν. 3 *
18. Φψ] njTTJ, Ο', κνριο? (alia exempl. κύριε 35 )
βασιλεύων. Ά. ΠΙΠΙ βασιλίύσ«. Σ. ΠΙΠΙ σον
βασι\(νσ(ΐ. θ. ΠΙΠΙ βασιλεύων.
19. '•Ώ-ΠΜ. Ο', τδ ύδωρ. "Αλλος• τα ύδατα 37
20. Π£1ΊΤ. Ο', λαβοΰσα δε. Alia exempl. ?λα/3€
όΈ. 38
21. ΟΓΠ )5tf}T. 2£/ cantando respondebat iis. O'.
εξήρχε δε. αυτών. Ά, και κατελεγεν αύταΐς.
Σ. κατίλ(γ€ δί . . θ. ως οι Ο'. 39
22. ΊΝ^• Ο', και ήγαγεν αυτούς. "Αλλος' και
εξήλθον. 40
23. ΠΠΊΏ. Ad Marah. Ο', εις Μερρα (s. Μερ-
ραν). Σ. tls Μιρράθ. θ. ώς oi Ο', (Ις Meppa. 41
D"O frFWy, Ο', πιεΐν. Alia exempl. πιεΐν
ύδωρ.**
25. *ΠΗή*5« Et monstravit ei. Ο', και εδειξεν
αύτω. (Ά.) (και) εφώτισεν . , 43
27. ΒΉ9$ D^l^"). Ο', ίίαί εβδομήκοντα στε-
λέχη φοινίκων. Το 'Έιβραϊκόν και ο' φοί-
νικες. 4 *
Cap. XV. 19. αρμασιν >%Έβρ. αύτοϋ Ί. 45 άνα-
βάταις ^ Έβρ. αύτοϋ «ί. 46 21. -»~ λέγονσα «4. 47
άναβάτην ^ αύτοϋ Ί. 48 22. — ώστ€ 7Π€«/ «4. 25.
— Μωι/σ^ί «ί. ενεβαλεν — αι/τό «^, 49
Cap. XVI.
2. "»3ΤΒ3. Ο'. Vacat. >£ Σ. θ. εν TJj ερήμω <>
2* 1 *. Nisi forte scholium sit. Idem ad Φυλιστίίΐμ in
marg. manu 2^ : αλλόφυλο». 24 Procop. in Cat. Niceph.
T. II, p. 146: οτ( (OTTtvaav fjytpovts Έδωμ' oVep Άκυλα5
φησιν, ί'κλονηθησαν. M Nobil., S. Greg. Nyss. in Cat.
Niceph. p. 721. M Cod. VII in marg. manu 2<Κ
27 Idem. Nescio an Aquilae sit versio, qui ad Jesai. li. 23
pro V.tiO (ab Hiin, afflixit) interpretatus est των ΐδαφιζόν-
των at. κ Syro-hex. ^-»/ .1 ,%, \ ..?ο .JtotoL .(',
♦ ^Va». Μ Ι.Ι.ιη : U^LfLfcoo li .u» ..oa^aj .L ./.
..ooc*j. Ad Symmachum cf. S. Greg. Nyss. in Cat. Ni-
ceph. ρ. 7 2 Ι• ΈττοΓί'σοί — άπολιθωθητωσαν ontp (στι,τη imtp-
βο\τ) της σης &υνάμ(ως ακίνητοι διαμΐΐνάτωσαν, υπό τοϋ δίονς
ίκντνρισθίντίς. *° Sic Codd. III, 72. Ά " Haec [cum Σ.
εκτίσω] prodeunt ex altero Coisliniano IX vel X saeculi,
num. 90, ubi Psalmi et cantica Scripturae cum echoliia."
— Montef. w Syro-hex., qui obscure pingit : *^»iJO *jj
> χοο^ ^ fto^ 1. M Cod. X, et sine nom. Cod. 85,
teste Montef. Nobil. affert: Schol. Ζ&ρασμα Λ καθίδραν,
quae lectio est Philonis. Cf. Hex. ad Psal. xxxiii. 14.
M Cod. X. »5 Sic Codd# III|V ii (ante corr.), X, 64, 82.
36 Syro-hex. (qui in textu habet : κύριος (s. κΰρκ) 6 βασι-
λ(ίιων): .1 .j\x\ t u^if .uAaS .^0 .^\,nti i .h*&*S .(.
.u.\viy> 1- Q> - Q» w Cod. VII in marg. manu 2 da .
38 SicComp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii, et
Syro-hex. (cum λαβοΰσα in marg.). 39 Cod. X: \A. mi
κατ. αντάϊς. Nobil. : Scbol. και κατ. αυταΊς. Syro-hex. vero :
.^>\~>» »λφΙ .1 •:• ^.* Loot )»i\v> .«£o •> ioo> li.iNio ./.
Cf. ad Cap. xxxii. 18. *° Cod. VII in marg. manu 2 da .
41 Syro-hex. •> )»q.v> ^. ^>\*>», ^} X .Uq y\ \ .«m.
Idem in textu pro Mippa dat J»<xaa, partim ex Pescb., ubi
iioio scriptum. 42 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X,
16, 18, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. 43 Cod. 85 in marg.
sine nom. Cf. Hex. ad Exod. xxiv. 12. Job. xii. 7.
44 Cod. VII in marg. manu 2 da : Τό Έβραϊκόν ιβ πηγαϊ υδά-
των κα\ ο φοίνικ(ς. 46 Syro-hex. Sic sine notis Arab. 1, 2.
46 Idem, et sine notis Codd. III, X, 14, 18, alii, Arab. 1,2.
47 Idem. w Idem, et sine aster. Codd.VII (ex corr.), 15.
49 Idem.
Cap. XVI. 1 Sic Syro-hex. in textu, et sine notis Cod. 1 5,
Arab. 1, 2, Arru. 1.
-Cap. XVI. 18.]
EXODUS.
109
4. "VTOO. Ο', ϋω. "Αλλο? βρέχω}
Dt^W. Rem (portionem) diei. 0\ %'A.
ρήμα 4 το τή? ημέρας. 3
ΪΏΤα. Ο'. u? ημίραν % Ά. a«)r^y <«
5. DV D"i\ Ο', τδ καθ' ήμέραν u? ήμίραν. Ά.
θ. ημίραν ημίραν. 2. κατά πάσαν ημίραν.*
10. I-S^. 2ft converterunt se. Ο', κα* εστρά-
φησαν. Ά. και Ζνωσαν.* Aliter : Ά. θ. και
άπΐστράφησαν. 2. και ίκλκ/αν (s. ίκΚίθησαν). 7
Π|Ρη. Ο'. και ^ Έ£ρ. tfotf < 8
13. η">νη W. Ο'. kytvtTO 8k εσπέρα. Alia ex-
empl. και έγένετο ^jc Ο/ Γ', kv 4 εσπέρα. 9
14. 7ΕΠ ni^tp TOTV £/ ascendit depositio roris.
Ο . Vacat. AHa exempl. και άνίβη η κατάπανσις
της δρόσου. Α. και άνίβη η κοίτη της δρόσου. 2.
και άνίβη η ίπ'ιθΐσις της δρόσου. θ. και άνίβη η
κοίτη . . .
Ί533 ρΊ 05ρΠΌ ffl, Minutum quiddara,
desquamatum, minutum sicut pruina. O'. Ae-
πτον ώσίΐ κόρων, λίνκον ωσύ πάγο? ( ν Αλλθ9*
πάχνη™), Α. θ. λοττόι» \(\(πισμίνον, λ(πτον ώσ(\
πάγος. Σ. λ€7Γτδι> άνασνρομίνον, λ^πτον ώσ(1
πάχνη. 13
15. ΝΊΠ Jt5. Q u id est hoc? (Ύ. τί έστι τούτο;
2. τίς . , Μ Άλλο*• μαν αι)τό. 16
16. "1EJ> TON "^S β^, Unusquisque pro ratione
comesturae mae y gomerum. Ο', έκαστο? d?
τού? καθήκοντα? £& παρ' αύτωΊ, γομόρ} 9 Ά.
άνηρ (Ις στόμα βρώσίως αυτού, άμόρ. 2. (καστος κατά
λόγον τή? βρώσΐω? αυτόν, γομόρ. θ. άνηρ •!■
την βρώσιν αΰτοΰ, γομόρ.
sunt. Ο'. σι)ι> τοΐ? συσκηνιοι? (s. συσ/ο^ *?)
ύ/χωι/. Alia exempl. τοΐ? kv ταΐ? σκηναϊ?
ύμων} 9
17, 18. TDjD Wbjl : WpErn ^ttn ^i? 1 ?^
"ppnn xh wnttm πιίώγτ pf^n *&•}.
Et collegerunt qui multum (collegerat), et qui
paulum. Et mensi sunt ad gomerum; nec
superfluum habuit qui mulium, nec qui paulum,
inopia laboravit. Ο', και avveXcgav ό το πολύ
και δ το (λαττον και μζτρήσαντί? (τω) γομορ
* Sic in marg. Codd.VII (manu 2«^), X, 58. 3 Syro-
hex. in textu : ksea— ? *» J^oo ,/s, Sic sine notis
Codd. 58, 70 (cum ρήμα τό τ. η. λόγον), 130 (superscript.
ρήμα manu recentiore) ; ad quas lectiones Holmesius inscite
notat : " Ista vero ρήμα et λόγον, inducta intus ex margine,
sunt referenda ad άρτους, cujus sunt explicatio allegorica.
Fons explicatiouis est Philo T. I, p. 121. [Immo Philonis
verba spectant v. 16, τοϋτο το ρήμα κ. τ. «'.]." Ad ρήμα Syrus
noster scholium apponit: (( 'Ρημα, indigentia (\ ' « ■« <r);"
ubi Ceriani appellat Matt. vi. 11 in Pesch. : } w -^
^i f> iclcd}. * Sic Syro-hex. in textu, et sine notis
CodA 15, 58. 5 Syro-hex. .jx> .Uoo— Jl^ocu. .1 1/.
•U&* ^as. β Procop. in Octat. p. 266: "Aquila,
et inclinaverunt vel respexerunt;" Graece, κα\ ΐνιυσαν, ut
exstat in Ccxl. Ambros. Q. 96 Sup. Cf. Hex. ad Thren.
iv. 16. Ceterum Procopii Latina ad WD- ( v • *) oscitanter
aptavit Montef. T Syro-hex. .oid»L|o .^» .oaa«o.i.A
Scripturam άπΐστράφησαν in textu venditant Ald., Codtl.
55, 72. 8 Syro-hex., qui pingit: ?S Έβρ. κα\ Ιδού < Sic
sine notis Codd. VII (in marg. manu 2^), 15, 58 (sine κα\),
72, Arab. 1, 2. β Syro-hex. 10 Idem: S «\ ~ ^
.Jl^? e»fcw«JJ. Cod. VII in niarg. manu 2^: κα\ άνΐβαινΐ
τό κοι (κοίμημαΊ) της δρόσου. Interpres Graeco -Ven. : άνηΚθί
rt η κατάβασις της δρ. u Syro-bex. |ι "^ η IV) S\ \ fr o .(.
•> [ -\ λ λ ν> >a\mo .1 .U-^? «tfO » ■ .nNmo .^χ> •> IL^».
12 Sic Cod. 85 in marg. sine nom. Nobil. affert : Schol.
πάχνη. (In textu post κόριον, non poet λ(υκόν, interpun-
gunt Codd. 106, 107, 131, fortasse alii, Arm. 1, Syro-hex.)
13 Syro-hex. .) ? »Ν^/ ^+l jei .,f>? .Ja*^j5 j ft . o » .1 ./•
♦ )j«^o ^-/ ^ o .-j ?» -l•^- Ιδα-ο? •ά. Symmachi Graeca
eine nom. exhibet Cod. VII in rasura ex refictione poste-
riori, servatis e prima scriptura in fine Λ€ . . ON Ci>C€IIlA . .
14 Syro-hex. .ai^ .^o. 1δ Cod. VII superscript.
manu 2 da . 1β Sic Syro-bex., et sine aster. Codd. 15,
72,128. u Syro-hex. J^J^o-DjLao? |οοο.°>\ Jj-a.^.A
"Graecum Symmachi dedit Procopius in MS, Bibl. Λ111-
bros. Q. 96 Sup. : «s λόγοι» t^ βρώσ(ως αΰτοΰ; eed aeque
referri per se potest v. 18, nec locro-hex. Jia_0~ .1 .a» J. Nobil.
afiert : Schol. "Αλλοί • πλ«υνΐξίαν. " Sic Comp. (in pos-
teriore tantum loco), Ald., Codd. III, VII, 14, 16, alii,
invito Syro-hex.
-Cxr \l\ . -.
EXODUS.
113
22. ''J•?• O'. τό ύπίρογκον. Οι λοιποί• rb μίγα.™
^ί?7Ί• Et leva. Ο', και κονφιονσιν. Schol.
Ιλαφρννονσιν} 9
^PN WtoJI• Et ferent tecum. O'. και <rw-
αντιλήψονταί (Σ. θ. σνμβαστάσονσίν 20 ) σοι.
23. TO% Et praeceperit tibi. Aliter: Tunc sta-
biliet te. Ο', κατισχύσει σε. ν Αλλοί* προσέ-
ταξί σε. 21
24. 3fl?t?^\ Ο'. ήκονσε (alia exempl. ύπήκονσε 22 ) δε.
ΊΏΝ ΊψΝ 73. Ο', ίσα dWiy αύτω. >£. καϊ
«π« Μωυσ^ί πρόί τον λαόν' ου δυνησομαι (γώ μόνος
φίρΐΐν υμάς. ΠΙΠΙ ό 0«ογ υμών (πληθυνεν υμάς, και ιδού
ί'στί σήμερον ώσ«1 τα άστρα τον ουρανού τω πλήθΐΐ.
ΠΙΠΙ ό ^ίόί των πατίρων υμών προσθΐίη νμίν ως eore
χιλιοπλασίωι, και (ύλογήσαι υμάς, καθότι ίλάλησεν ύμιν.
πώς δυνησομαι μόνος φίρ*ιν την γνώμην (\ Ι » ">τ-^0 υμών,
κα) την ύπόστασιν, και τάς άντιλογίας υμών ; δότ( ίαντοϊς
άνδρας σοφούς και επιστήμονας και συνετούς εις τάς
φυλάς υμών, καΐ καταστήσω αυτούς ηγεμόνας υμών. και
άπεκρίθησαν κα\ (ΐπαν' καλόν το ρήμα ο (λάλησας ποιή-
σαι. κα\ (λαβ( τους άρχιφύλους αυτών, και άνδρας
σοφούς και επιστήμονας, και κατίστησεν αυτούς €ΐναι
αύτοΊς ηγουμένους, χιλιάρχους, και ίκατοντάρχους, καΐ
π(ντηκοντάρχους, κα\ δ^καδάρχους, και γραμματοΐΐσαγω-
γ(ϊς τοΐς κριταϊς αυτών, και (vtTtikaro τοις κριταις,
λίγων' διακούετί άναμίσον τών αδελφών υμών, και κρί-
vtTt δικαίως άναμίσον άνδρας κα\ άναμίσον αδελφού
αυτού, και άναμίσον προσηλύτου αύτοϋ. ούκ ίπιγνώση
πρόσωπον ίν κρ'ισΐΐ, κατά τόν μικράν κα\ κατά τάν μίγαν
Kptvtirt, ου μη ύποστείλητ* πρόσωπον ανδρός' οτ« η
κρ'ισις του θεού ίστι. και τό ρήμα ο ίάν σκληρά» η άφ'
υμών, άνο'ισετ* αυτά «V ίμϊ, και άκούσομαι αυτό. και
(VfTfiXaTo αύτοΊς τους λόγους οίς ποιήσονσιν 4.' α
25. ]Ι?\ Ο', και εποίησεν. Σ. και κατ'εστησεν. Λ
26. rmJgn. Lifficilem. Ο', ύπερογκον. Ά. Σ.
σκληρόν. θ. το δυσχερές. 2 * Schol. rb μέγα.™
Cap. XVIII. 5• οι νιοι ^ αύτον Ι. 27 η. προσε-
κύνησεν — αύτω «ί. 28 8. τω γαμβρω >£ ΟΙ Γ*.
αύτον Ί. 29 9• τ και εκ χειρός Φαραώ (4). 13.
-πα** 30 ι 4 . % Οι Γ. 6*4 δείλης. 31 ι 5 . τω
γαμβρω •)£ Ο/ Γ', αύτον 4. 32 ΐ6. — αυτούς 4"
1 8. — άννπομονήτω <i. u το ρήμα — τούτο 4. 35 19.
τον? λόγονς — αυτών Ί. 36 2θ. — τον θεού ^, και
τον νόμον — αύτον 4. 3Ί 21. — σεαντω 4.™ 24• τον
γαμβρού •% αύτον 4 39 ^ πάντα 4 οσα €ΐπ€ν —
αύτω 4. 40
Cap. XIX.
2. ^5"|Ώ2 Wp. Ο'. Vacat. -^. και παρ*ν*βα\ον
cj/ Τ7/ (ρήμω
4:
3. DTiWy-^J. Ο', t/f Th tpot τον θ€ον. Άλ-
λο?• προς τον θίόν 2
5. [j n ayn l ;gp η^ρ ψ an^m. Et eritis mm
peculium ex omnibus populis. Ο', ϊσισθί μοι
— Xabs 4 περιούσιος (Σ. i£aip€TOS 3 ) άπο πάν-
18 Cod. 85, teste Montef. Holmesii amanuensis sine
nom. execripsit. Mox ad τά he βραχία Cod. 58 in marg.
affert: τά dc μικρότ(ρα; Cod. VII manu 2^: τό δ* βραχύ.
10 Cod. 58 in marg. sine nom. *° Nobil., Cod. 130.
■ Cod. VII in marg. mauu 2 da . 22 Sic Codd. 29, 74,
alii; necnon in marg. Codd. 57, 85, 130. 2a Syro-hex.
in marg., cum scholio : " Etiam ista in editione Samaritana
Hebraea tantum feruntur." Ad finem v. 24 Arab. 1, 2
annotationem habent, nonnulla esse ad h. 1. in textu Sama-
ritano, quae in Hebraico non leguntur. Cf. Deut. i. 9-18,
ubi praeter leviores varietates pro την γνώμην habetur τάν
κόπον, ut in nostro quoque loco textus Hebraeo-Samari-
tanus editus. M Syro-hex. .ya-^o(o .^0. Cod. 58 in
textu : κα\ κατίστησΐν. ** Nobil., et Cod. 85, teste
-Montcf. Cod. 1 30 : Ά. Σ. σκληρόν. δυσχίρίς (sic). Cod.VII
in nuurg. manu 2^: σκληρό». Praeterea Holrues. e Cod. X
iitVtit: Οι λοίποί - βαρύ; silentibus Montof., et collatione
vttusta Bodl. M Nobil. n Syro-hex. Sic sine
τομ. 1.
aster. Codd. VII, 15, 74, alii. w Idem. *» Ideni.
Sic sine notis Comp., Ald., Codd. VII (ex corr. manu 2^),
15, 19, alii. * Idem. 31 Idera, per errorem, ut
videtur. Μ Idem. Sic sine notis Codd. 15, 19, alii,
Arab. 1,2. M Idem. Vox deest in Cod. 58. M Idvw.
Deest in Ald., Codd.VII (a ι"»» manu), 14, 16, 25, aliis.
36 Idem. M Idem. Pronomen deest in Cod. 58.
37 Idem. Μ Idem. Deest in Codd. 15, 58. " Idem.
Sic sine aster. Comp., Ald., Codd. 15, 19, alii, Arab. 1, 2.
40 Idem. Lectio πάντα όσα est in Ald., Codd. 15, 19, aliis,
Arab. 1, 2.
Cap. XIX. ' Syro-hex. Sic eine aster. Arab. 1, 2,
Arm. 1. Hieron. in Epist. LXXVIII atl Fabiolam. M;m
sio XII: Et castrametatt ewnt tn eretno.
Cod. VII
in marg. tnanu 2<Κ 3 Cod. X. Sic in marg. sine
nom. Cod. 130. Theodoret. : το u«Vroi π*ριούσιος, ίξαίρψτος
ό Σύμ. ηρμη»(υσ*ν. Parum probabiliter Nobil. : Thcodotiu :
ίζα'ιρίτος.
Q
114
Ε Χ D U S.
[Cap. XIX. 6-
των τών εθνών. Σ. εσεσθέ μοι έξαίρετον εκ
πάντων των λαών.*
6. O^lP ΓΟΤΏΌ. Regnum sacerdotum. Ο', βα-
σιλέων ίεράτευμα. Ά. βασιλεία iepeW. Σ. θ.
βασϊλΐία Itptls.
7. ^ypT? M^j?i3. Ο', και εκάλεσε τους πρεσβυτέ-
ρους. Alia exempl. και έλάλησε προς τους
πρεσβυτέρους. 6
ΓήίΤ. Ο'. 6 θεός. Ο/ Γ. πιπί. 7
9. Χ?2. Jn demitate. Ο', εν στύλω. Ά. ei>
πάχίί. 8
10. ΟζΙβΠρ 1 ]. i?/ consecra eos (lustrationibus). Ο'.
καϊ άγνισον (Οι λοιποί• άγίασον 9 ) αυτούς.
11. W• Ο', τό Σινά Ά. Σ. θ. 4/cofor Σ«ό/. 10
12. ΟΡΡΓΓΊΝ JraJUTJ. Et terminos constitues
populo. Ο', και άφοριεΐς τον λαόν. Σ. Ο/
λοιποί' οριοθετήσεις (τω λαω). 11
DJ7 WpttTT. Cave/e νο&». C. προσέχετε
εαυτοΐς. Α. φνλάσσ(Τ( ίαντονς.
13. ΓΤΪ£ Hh\ Sagittis transfigendo transfigetur.
Ο'. £ολί& (Ά. ροιζήσει. Σ. βέλεσιν. θ.
το^€ΐ/ό/ζ€ί/οί 13 ) κατατοξευθήσεται.
13. νΙ'Π ^ttJttl. CW protraxerit (tubicen) c/<w-
sicum. Ο', οται/ α/ φωναι, καϊ αί σάλπιγγες,
καϊ ή νεφέλη άπέλθη άπο του Ορους. Alia
exempl. οται/ $€ — α/ φωναι και 4 αί σάλπιγγες
άπίΚθωσιν, — και ή νεφέλη άπέλθτ) άπο του
όρους «*. Α. fV τω ίλκνσμω τοϋ παραφίροντος.
Σ. όταν παρίΚθτ} δ αλαλαγμοί. ν7. «V 777 πορεία τοϋ
ια,β^λ. 15
18. )ψ^?• Ο'. ώσ€ί καπνός. Alia exerapl. ώσα
άτ/χί'ί. 1β
^Πν-• Et contremuit. Ο', και επέστη ("Αλ-
λο?• έπτοήθη 17 ).
22. njflj DPQ Y^Q^S. iVe irrwa/ in eos Jova.
Ο', μήποτε άπαλλάξη (Ά. διακόψη. Σ. &α-
φθείρη. θ. consumat 19 ) απ' αυτών κύριος. Ά.
μήποτε διακόψη εν αύτοΐς κύριος. 19
23. ΓήηΗ?Η. Ο', πρό? τ 0Ι / 0eoV (Ο/ Γ. πιπί 20 ).
24. ^ΙΟΊΓΡ. Perrumpant. Ο'.βιαζέσθωσαν. Alia
exempl. βαδιζέτωσαν, s. βαδιζέσθωσαν. 21
tn-yjlP. Ο'.άπολίστι (Ά.8ιακ6ψιι. Σ. δια-
φθείρη. θ. κόψ^ 22 ) aV (alia exempl. e£ 23 )
4 " Sic Colbertinus unus, Regius item et Theodoretus."
— Montef. Cf. Hex. ad Deut. xiv. 2. Psal. cxxxiv. 4. Non
male Graeco-Ven. pro n?3p σφίτίρισμα dedit. 6 Syro-
hex. ♦ .)>_»o*-3 )Ιο.λ\,υ> .1 .wos .Ujo*_d* )io ί \ v» ./•
8 " Ita codex unus, tacito interpretis nomine." — Montef.
Sic in textu Ald., Cod. 83. Cod. II a ι™** manu: κα\ ina-
λ«σί προς τοίς πρ. 1 Syro-hex. .<*&*3 .^. Codd. VII
(manu 2^), 76: κύριος. Cod. 15: κύριος δ θίός. 8 Cod.
VII in marg. manu 2 ώ : πάχωμα (sic). Nos sine auctore
Aquilae tribuimus iv πάχ«, coll. Hex. ad Job. xxxvi. 29.
xxxvii. 11. Jesai. xix. ι. β Nobil. Cod. VII in marg.
manu 2°*: ol ο (sic) καϊ άγίασον. 10 Syro-bex. .«od ,(,
.«■ i . m ? JIcl»^ o^> .1. " Cod. X. Cf. Hex. ad
Deut. xix. 14. Zach. ix. 2. Cod. VII in marg. manu 2^:
ol Ζ (sic) δροθίτησΐΐς. Nobil., Codd. 58, 85 (uterque in
marg.) : δροθίτήσπί. Cod. 57 in marg. : δρηοθΐτησπς (sic).
δρο6*τήσ€ΐς. 12 Syro-hex. .yoo^ yofcs-^ o^ J t Mox
ad Λγίΐν Codd. 1 4, 57 (uterque in marg.) : ψαΰσαι ή άψασθαι;
et Cod. 58 : ψαίπν, ΐγγίζαν. 13 Nobil., Cod. 85 (cum
pvtfau, teste Montef.). Idem significat Cod. X : Ά. βνζησα
ovv (leg. Συ/χ.) βίλίσιν. θ. τοζίνόμίνος ; necnon Cod. 1 30:
Ά. ροιζίσα βίλ(σιν ro$tv6ptvot. Ad ροίζησις & ροιζίω cf. Hex.
ad Gen. xxxi. 51. 14 Sic Syro-hex., qui minus emen-
date pingit: όταν 8t -^al φ. κα\ αί σ. ^ άπίλ^ωσ^ (.qX))lj.
Post σάλπιγγα s Cod. 7 1 bl textum infert παύσονται) κ. τ. «.
15 Syro-bex. ^=ο>-»? »• % ίoo< , ,<λο .ιι\\}} ο'ο»? J*^s .?•
,%2>a-? JlV^.)|jtts .1 .Jascu. Cf. Hex. ad Lev. xxv. 10.
Jos. v. 6. Cod. VII in marg. manu 2<& : (6τ)αν φωνήση δ
Ιωβηλ. "Lectionem sic magis correcte nunc dedi, quam
in notis ad vers. Syriacam hexaplarem, et tuta est prae-
terquam pro or, licet pessime habita." — Ceriani. 1β Sic
Codd. X (in marg.), 19 (cum i>s), 30, alii (inter quos 57
(cum καττνδς in marg.), 85 (idem), 130 (cum καπνός super-
script. manu i ma )). 1T Cod. VII in marg. manu 2<Κ
18 Syro-hex. .j.v>^J .L .^*>»ί. > .j»
./. Nobil.
aflfert: Ά. διακό^. Σ. διαφθύρρ. Cf. ad ν. 24. 19 Cod.
85, teste Montef. *° Syro-hex. 2l Prior lectio est
in Cod. 15, Syro-liex. (.ολ\,ομ); posterior in Comp.,
Codd. 53, 56. Arab. 1, 2 : accedant. Μ Syro-hex. J.
■ ■wnwft ■ .L ^ 7• - ' .*» *Λ mih ■ (In textu lectio
άπ-αλλά^ eet iu Codd. 15, 29, 58 (in textu; in marg. autem
ab eadem manu : άπολίστ), διακόψι/, διαφθήρυ), 1 2.) ** Sic
Codd. X (in marg.), 16, 30, 75, 85 (cum άπ αυτών in
marg.), 130.
-Cap. XX Ι*.]
Ε Χ Ο D U S.
115
Cap. XIX. 4. — ωσείΊ.•* 1 8. — κ α* άκουσόμεθα4. 26
ΙΟ. — καταβάς 4. 2β τα Ιμάτια •>£ αύτων 4. 27 14.
τά ιμάτια >£ αυτών ^, 28 1 6. — Σίνα* «4. 2β 1 8. ό
<ca7ri'oy ££• αύτοϋ «4. 30 21. — λίγων «4. 31 24• °-π
αυτών -τ κύριος
4
Alia
Cap. XX.
4 2. ΤΟ^Π *ΜΕΝ. Ο', όστις εξήγαγόν σε.
exempl. 6 εξαγαγών σε. 1
4. '9?* Shnulacrum. Ο', εΐδωλον. Ο/ λοιποί'
γλυπτόν. 2
5. 0"»:ΐΠΊ"7:η D^ttT7y. Super pronepotes et
super abnepotes. Ο', εως τρίτης και τετάρτης
γενεάς. Alia exempl. (πι τρίτην και τετάρτην
>£ Σ. y€i/eaV< 3
7. NW?• Temere. / . επι ματαίω. Ά. εις εική. 4
8. ^ttnj??. Ο'. •Χ• Ά. Σ. του (4) άγιάζειν αυτήν. 5
13-15. aian *Λ :η^η tih :rcrtn *&, ο'.
ού /ίθί^6ΐ?σ€ίί. οι) κλέψεις, ου φονεύσεις. Alia
exempl. οι) φονεύσεις, ου μοιγεύσεις. ου κλε-
■ψεις*
17. ϊ^Π η Ψ^ TbnrnA ;πη rvn -ifrnn Λ,
Ο'. οι)κ επιθυμήσεις την γυναίκα του πλησίον
σου' ουκ επιθυμήσεις τήν οικίαν του πλησίον
σου, ούτε τον άγρον αύτοϋ. Alia exempl. ουκ
επιθυμήσεις τήν οικίαν του πλησίον σου (Ά.
οικίας ίταίρον σον. Σ. ν7. ώς 01 Ο ) — 0l)<5e TOV
άγρον αύτοϋ Ί' ούκ επιθυμήσεις τήν γυναίκα
του πλησίον σου. 9
17. φ)} ^ b'2). σ. ούτε 5σα τω πλησίον
σου εστίν. ^ καϊ ϊσται tav ιισαγάγη σ* ΠΙΠΙ ό
θΐός σον (ίς τήν γήν τών Χαναναίων, *ίς ην σύ *ίσίλ*ύση
tKti κληρονομήσαι, κα\ στησίΐΐ σ*αντψ λίθους μτγάλονς,
και κονιάσεις αυτούς κονία' και γράψεις επι των λίθων
πάντας τους λόγονς τον νόμον τούτον, και εσται ως αν
διαβήτΐ τον Ίορδάνην, στήσετε τους λίθονς τούτονς, ονς
εγώ εντέλλομαι νμ'ιν σήμερον iv Spti Γαριζίίμ. καϊ οϊκο-
δομήσεις «'«Ι θνσιαστήριον ΠΙΠΙ τψ θεώ σον, θνσιαστή-
ριον εκ λίθων' ούκ ε'πιβάλεΊς (V avrb σίδηρον. λίθονς
όλοκλήρονς οικοδομήσεις, θνσιαστήριον ΠΙΠΙ τω θεώ σον,
κα\ άνοίσεις ε'π' αύτο όλοκαντώματα ΠΙΠΙ τω θεφ σον.
και θύσεις θνσ'ιαν ειρηνικήν ()> Ι Ι » ιν)' κα\ φαγί} εκεί,
και εύφρανθήση tvavri ΠΙΠΙ τον θεού σον. το ορός
εκείνο πέραν τον Ίορδάνον οπίσω όδον δνσμών ηλίον εν
γη Χανααν, τό κατοικούν επί δνσμών εχόμενον τον Γολγολ,
πλησίον της δρνος της υψηλής, εχόμενον τον "Συχεμ «*.
18. rMpTrnH. Ο', τήν φωνήν. "Αλλος- τάς
φωνάς}
phy2 ΊΤΏ^Ί ty$J• Et pavore concutieban-
tur, et substiterunt e longinquo. Ο'. % Ά.
και σαλευθεις 4 έστησαν μακρόθεν. 11
19. HJDettl. Ο'. >j(. και άκουσόμεθα < 12 >% ιδού
(δειξ(ν ημίν ΠΙΠΙ ό θ(ος ημών την δόξαν αύτον, και τήν
μ(γαλωσύνην αύτον, κα\ τήν φωνήν αύτον ηκονσαμίν ΐκ
μίσον τον πνρός' iv τη ήμίρα ταύτη (ΐδομ(ν δτι λαλι^σί ι
ό ^ίόί μ(τ άνθρώπον, κα\ ζήσ(ται. και ννν μή άποθά•
νωμ(ν, οτι (ξαναλώσ(ΐ ημάς το πνρ τούτο τά piya, tav
προσθώμΐν ημείς άκούσαι τήν φωνήν ΠΙΠΙ τον θεού ημών
(τι, και άποθανούμ(θα. τις yap πάσα σαρξ, ή τις (θ(
ΟΙ 1θ) ήκονσ( φωνήν θ(ού ζώντος, λαλονντος (κ μίσον
τον πνρός, ως ήμίίς, και ζήσεται ; πρόσ(λθ* σύ, κα\
ακονσον πάντα οσα αν (ίπη ΠΙΠΙ ό θ(6ς ημών, και σύ
λαλήσεις προς ημάς πάντα οσα άν λαλήση ΠΙΠΙ ό θίός
ημών προς σι, και άκονσόμ(θα, καϊ ποιήσομίν *.
24 Syro-hex. 26 Idem. Haec desunt in Cod. 72.
26 Iilcni. Deeet in Arab. 2. n Idem. Sic sine aeter.
Comp., Codd. VII (cum (Όντων), 15, 19, alii. Μ Idem.
Sic sine aster. Comp., Ald., Codd. VII (corr. manu 2 da ),
14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 29 Idem. M Idem. Sic
sine aster. Codd. VII (corr. manu 2^), 15, 72, Arab. 1, 2.
31 Idem. Vox deest in Codd.
71,72.
Idem.
Caj». XX. ' Sic Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii;
in marg. autem Codd. 85, 130, Syro-liex. 2 Nobil.,
Cod. 85 (teete Montof.). Minus probabiliter Cod. 130:
Ol λοιποί• γλνπτού. 3 Sic Syro-hex. in textu, et sine
notis Comp., AltL, Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii.
4 Nobil., Codd. X (in marg. sine nom.), 85 (teste Moutef.),
130 (cum (Ικ(ί). Cf. Hex. ad Psal. cxxxviii. 20. * Sic
Syro-hex. in textu, et sine notis Codd. 15 (cum αντα),
58, 72. β Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 18, 19,
alii, et Syro-hex. 7 Syro-hex. *^.? )ta-f Jis*»? ./•
.^Λ^* γ +j .1 ..». 8 Sic Syro-hex. (omisso ex osci-
tantia amanueusis obelo), et sine obelo Cod. 15. * Syro-
hex. in marg., cum scholio: " Etiam ieta in editione
Sainaritana Hebraea tantum feruntur." Cf. Dcut. xi. 29.
xxvii. 2-7! xi. 30. 10 Sic Cod. VII ex corr. manu 2*»,
et Syro-hex. ° Sic S)TO-hex., et eine notis Codd. 15,
58. Arab. 1, 2 (cum 3fc praemisso): et lerrefecerat eum
res. Arm. 1 : et consternebaiur. u Sic Syro-hex., et
sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2, Arm. 1. 1S Syro-
Q 2
116
EXODUS.
[Cap. XX. 20-
20. ΊΜ?™? ^? 1 ?• Ο', ίνα μη άμαρτάνητί. Οι
Γ" ομοίως. 1 *
21. ^ΒΊ^ΓΓ^Ν. Λ<* caliginem densam. Ο'. Ά.
θ. dt τδι> γνόφον. Σ. €i'y τι)? όμίχλην.™
«λάλτ>σ* ΠΙΠΙ πρόί Μωνσ^κ, λ«γωι»• ήκουσα την φωνην
τών Χόγων τον Χαηϋ τούτου, οσα ίλάλ^σαν ττροί σ«'
ορθώς πάντα όσα ίΧάΧησαν. τις δώσΐΐ «wu οΰτω? τήι/
καρδίαν αυτών ταύτην (ν αύτο'ις, ωστ( φοβ(ΐσθαί μ(, και
φνΧάσσ(ΐν πάσας τάς (ντοΧάς μου πάσας τάς ήμ(ρας, Ινα
(υ η αύτοϊς και τοις νίοΊς αυτών δι αΙώνος ; προφητην
αναστήσω αύτοϊς tx μίσου των άδ(Χφών αυτών, ωσπ(ρ
σι' και δώσω το ρήμα μου iv τω στόματι αύτοΰ, και
\α\ήσ(ΐ αύτοις καθότι αν (ντ(ΐΧωμαι αύτω. και ό άνθρω-
πος 6f αν μη άκούση τον Χόγον αύτοΰ, οσα (άν ΧαΧηση
(κΰνος ό προφήτης ϊπ\ τω ονόματι μου, (γώ (κδικήσω
(ξ αύτοΰ. πΧήν ό προφήτης, ος αν άσίβηση Χάλήσαι
ρήμα eVri τω ονόματι μου ο ου προσίταζα αυτω ΧάΧήσαι,
και ός (άν Χαλήση (π' ονόματι θ(ών ίτίρων, άποθανύται
ό προφήτης (Κ(Ίνος. (άν δ( (Ίπης (ν τη καρδία σου'
πώς γνωσόμίθα το ρήμα ο ουκ (ΧάΧησ( ΠΙΠΙ ; οσα (άν
ΧαΧήση ό προφήτης (πι τω ονόματι ΠΙΠΙ, καΙ μη γίνηται
το ρήμα, κα\ μη σνμβη, τοϋτο τό ρήμα δ ουκ (ΧάΧησ(
ΠΙΠΙ, (ν άσ(β(ία (ΧάΧησίν αυτό ό προφήτης' ουκ άφ(-
ξ(σθ( (.QuA*»»ll) αύτοΰ. βάδισον, (ΐπον αύτοϊς' άπο-
στράφητ( υμ(ΐς (Ις τους οίκους υμών. σν δ( αυτού στήθι
μ(τ ('μου, και ΧάΧήσω προς σ( πάσας τάς (ντοΧάς και
τα δικαιώματα και τα κρ'ιματα, οσα διδάξίΐς αυτούς, και
ποκ'ιτωσαν ίν τη γη, ην (γώ δίδωμι αυτοίς iv κΧήρω «•.
23. ^N. Apud me. Ο', ύμΐι/ αύτοΐς. Alia ex-
empl. Ιαυτοΐς} 7
24. ΠΏΙΝ. Be humo. Ο'. U γης. Ά. χθονός.
2. γη πυρρά. KJ. έκ γης πνρράς. 8
25.ΓΤ^5 ξΡ?9Β *fV *9< Nam ferramentum
tuum admovisti ei (lapidi caeso). Ο', το γαρ
ίγχ€ΐρίδιόν -% σονΊ 19 επιβίβληκας kir αυτούς.
Ά. δτι μάγαιράν σου ϊξήρ^ς έπ' αυτό. Σ. την
γαρ μάγαιράν σου Ικίνησας ίπ αυτό. θ. δτι
την ρομφαίαν σου επιβέβληκας Ιπ αυτό. 20
*7ν :^?-• Et prqfanasti eum. Ο', και μ*μ£-
ανται. Ά. Σ. θ. και ίβφήλωσας αυτό. 21
Cap. XX. ίο. -rkv αύτη 4. — ό βοΰς σου, και
το ύποζύγιόν σου Ί 22 6 προσήλυτός >£ σου Ά. 23 j %.
-τΐνα ίΰ σοι γίνηται, και 4 ΐνα. 2 * ιη. —ουτς (β.
oi)5e) παντός κτήνους αύτοΰ 4. 2θ. — προς υμάς 4. 25
22. — τω οΐκω ' Ιακώβ, και άναγγελζΐς «ί. 26 24• τα
ολοκαυτώματα -%ύμών4. 27 τα. πρόβατα %ύμών'4, 28
(_.) Uu 4. 29
hex. in marg., cum scholio: " Etiam ista in editione
Samaritana Hebraea tantum feruntur." Arab. 1 in marg.
discrepantiam exemplaris Samaritani et Hebraei comme-
morat. Cf. Deut. v. 24-27. u Syro-hex. 15 Mon-
tef. edidit : *A. Ο', θ. άραψίΧ. Σ. ομίχΧην. Ο', αλλωϊ" τόι»
γνόφον; notans: " Haec Maximus Scliol. in Dionysium
Lib. De Mystica Theologia Cap. I : ol Ο' κάι Άκυλαρ και
θίοδοτίων το άραφ(Χ (δωκαν Σύμμαχος μ(ντοι ομίχΧην . . . Ubi
notes LXX hodie γνόφον habere; sed in hanc editionem
infinitae paene mutaticmes advectae sunt, ut fuse narratur
in PraeliminarHms." Hic quidem nulla mutatio est, nisi
quae anteceesoris nostri oscitantiae tcibuenda sit, qui in
Dionysio exscribendo unam voculam praeterlapsus est.
Integer locus (Dionys. Areop. Opp. Antv. 1634, T. II, p. 17)
hic 08t : Χρή δ*« (Ιδ('ναι, ώς iv τη Έζόδω, %νθα γίγραπται ότι
€ΐσηΧΘ* Μωυσής ίΐς τον γνόφον ου ην ό θΐος, το μ(Ρ Έβράίκον
*χ*ι άραφίΧ• ο'ι ii Ο' κα\ Άκ. καϊ θ(οδ. τό άραφίΧ ΓΝΟΦΟΝ
ϊξίδωκαν Σύμ. μίντηι ομίχΧην τό άραφίΧ ήρμήνίυστν. Ad Sym.
<f. Hex. ad Deut. iv. II. Psal. xcvi. 2 (in Auctario).
Ie Syro-bex. in marg., cum scholio : " Etiam ista in edi-
tione Samaritana Hebraea tantum feruntur." Cf. Deut.
v. 28, 29. xviii. 18-22. v. 30, 31. " Sic Comp., Ald.,
Codd. III, VII, X (cum avroU), 16, 18, alii, et Syro-hex.
(cum ύμϊν αύτοϊς in marg.). 18 Syro-hex. .*co •)^χ»|? .}.
.jfcs-aa?/ ^j» .1 .)1^_»»)^5. (Ad Aquilam cf. Hex. ad
Gen. ii. 7. iii. 18. Psal. xlviii. 12. Ad Sym. et Theod. cf.
Hex. nostra ad 4 Reg. v. 17.) Idem ad «Vc γής scholium
pliilologicum habet : " Hoc est, de terra aggesta (J».jo)."
19 Sic cum aster. Syro-bex. Pronomen deest in Codd.VII,
14, 16, 25, aliis. 20 " Sic Catenae nostrae et Ed. Rom.
Unus Regius ad lectionem Tbeodotionis habet eV αυτόν
[ut ad Aq. et Theod. Cod. 130]." — Montef. Concinit
Syro-hex., qui affert: fcoo-.»/ 7-^-•? i?> »tn? ^-^» •/•
•:• M otci\.v. fco^j/ ^\, .? (i^•^) l>ft*Jft^> .•» •:• woic\\ ν
♦ «oicl^.^ k-*io>/ ^i-.? ^9>.fn\,f N ^J» X n Syro-
liex. •:• wo»^.^. -i . cro .1 .u» ./. Cod. 85 in marg. sine
nom. : (β(βήΧωσας αυτό. M Syro-hex. 23 Idem. Sic
sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. n Idem, qui
pingit : γίνηται "ί, κα\ ίνα.
Idern.
2e Idem, et
sub -<r Arab. 1. Haec desunt in Cod. 58. Ώ Idem.
Pronomen reprobant Comp., Codd. III, VII, X, 14, 16, 18,
alii. M Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2.
29 Idem, cum metobelo tantuni.
-Cap. XXI. 13]
EXODUS.
117
Cap. ΧΧΪ.
2. "UDnS H£. Dimittetur librr. O'. άπεΧεύσεται
έΧεύθερος. Alia exempl. έξαποστεΧεΐς avrhv
έΧεύθερον}
3. ΪΏ? ΪΓϊψΝ Π^βΤϊ. Ο', *£eXcArtr«J ff«2 ή yvi^
αύτοΟ. Alia exempl. και ή γυνή συνεξεΧεύ-
σεται μετ αύτοΰ}
(Ι. ΟΤΤ,ΝΓΓ,Ν. Ad judices (Dei vicem gerentes).
Ο', προς το κριτήριον τον θεοϋ. Ά. Σ. προς
τους θεούς. 9
nrittprr 1 ?^ \Η. ()'. Μ τον σταθμόν ("ΑΧΧος-
παραστάδα. 4 ).
\*βΓΤΗ. Ο', τό ofr ^. Ά. θ. αύτοΰ 4. 5
7, 8. Ν?η *ό Π£*Λ -ira-jiN ^« -tsp^-^pn
WJJft (*Ρ ^) *^""TC?N. Et cum vendiderit
vir filiam suam in ancillam, non egredietur (di-
mittetur) secundum egressionem servorum. Si
displicuerit domino suo, qui sibi desponsaverit
eam. O'. εάν δε τι? άποδώται την εαυτού
θυγατέρα οίκέτιν, ουκ άπεΧεύσεται, ωσπερ άπο-
τρέχουσιν αϊ δοϋΧαι. εάν μη εύαρεστήση (%
'Κβρ. έν όφθαΧμοΐς*) τω κνρίω αυτής, ή αύτω
καθωμοΧογήσατο (alia exempl. ήν ου καθωμο-
Χογήσατο αυτήν 1 ). Ά. και όταν πωΧήση άνήρ
τήν θυγατέρα αύτοΰ εις οίκέτιν, ουκ έξεΧεύσεται
ως έξοδος των δούΧων. εάν κακισθτ} kv οφθαΧ-
μοϊς του κυρίου αυτής, $9 ου καθωμοΧογήσατο
αυτήν? Σ. . . ου προεΧεύσεται προέΧευσιν δου-
Χικήν. ει μή άρέσκη εν όφθαΧμοΐς τω κυρίω
αυτής ή μή καθωμοΧογημένη. 9 θ. . . ουκ έξε-
Χεύσεται, ωσπερ εκπορεύονται οι δοϋΧοι. ει
πονηρά εστίν εν όφθαΧμοϊς κυρίου αυτής, ήν
ου καθωμοΧογήσατο αυτήν. 10
9. ΓΠ3Ξ1Π. Ο', των θυγατέρων. Σ. των νεανίδων} 1
11. Π^Ν'ΐΕΓ'φ. Ο', τα τρία ταύτα. Alia exempl.
πάντα ταύτα. 12
13. ΤΎΎ2 lA "^MI. Qui autem non consulto egerit.
Ο', ό δε ούχ εκών. Ά. και δ? ου μεθώδευσενΡ
Cap. Xjl. » Sic Ald., Codd. III, VII, 29, 53 (cum
duplicj versione), 56 (idem), 57 (in niarg.), 59, alii. " Vide-
tur esse vereio Symmachi, qui liberiori more inteqiretatur."
—Montef. « " Sic duo MSS."— Montef. Sic Ald.,
Codd. III (cum φλ.), VII (idem), X (idem), 14, 16, 18 (ut
III), alii. Cod. II (teste Maio): «|. κα\ ή γ. μ(τ αύτοΰ.
Syro-hex. : «£. κα\ ή γ. αντοϋ μίτ' αυτοΰ. 3 Nobil., et
" omnes MSS." apud Montef., qui notat : " Unus codex
[Codd. 57, 73 in scbedis Bodl.] et schcdae Combefis. [ = Cat.
Niceph. p. 788] hoc ecbolion habent [ex Origen. Opp.
T. II, p. I27J: Άκνλαί και Σύμμαχος (ϊπον, προς τους θίούς'
θ*ούς δι τους κριτάς ονομάζουσι, και θ(θΰ κριτήριον, την τούτων
ψηφορ" Tbeodoret. Quaest. VIII in Deut. (Opp. Τ. Ι,
ρ. 267): θίούς τους κριτάς 6νομάζ(ΐ' θ(θύς γαρ, φησ\ν, ου κακο-
λογησ -tis κ.τ.ί. Κα» ίνθα di άπον ο'ι Ο', fi$tis αυτόν tls το κριτη-
ριον, οι irtpi τον 'Αχ. και τόν Σύμ., a£tis αύτον προς τους θ(ούς,
ηρμηνΐυσαν, θΐούς τους κριτάς 6νομάσαντ(ς. Unde Montef.,
partim praeeunte Drusio, pleniorem, sed falsam, lectionem
extudit : Ά. Σ. κα\ αξ(ΐς αύτον προς τους θ^ούς. * Cod. V 1 1
(cum ή ί'πί in textu ex corr. manu 2 (la ) in marg. luanu 2^,
cum compendio scripturae in fine. Etiam Graeco-Ven. :
η προς τη παραστάοι. Pro ΠΜΟ Aquila posuit παραστάς
Jesai. lvii. 8 (coll. Hex. ad Ezecb. xlii. 21). * Syro-
hex., et eine notis Codd. 15, 58 (qui in marg. pingit: γρ.
κα\ το ωτιον. Cf. Hex. ad Jerem. xxxv. 15), 72, alii. (Ad
όπητίω Cod. VII in marg. manu 2^ : τρυπητηρίω.) β Syro-
hex., qui lcgit et pingit: -ΟαΈβρ. iv όφθάλμοΊς 4 τον κυρίου
αυτής* (sic). Lectionem tV όφθ. τω κ. αυτής testantur Ald..
Codd. 15, 58, 83. 7 Sic Ald., Codd. III (cum αύτγ corr.
ex αύτην, ut videtur), VII, 14, 15, 16, alii. Syro-hex. «»
o*X ^o^ Jl?. 8 Cod. 85, teste Montef. Cod. 130
in marg. sine nom. : 6Vc πωλήοη^ ά. την θ. cir οΐκίτην, ούκ «'£.
ως (ξ. των δ. (αν κακισθτ) iv οφθ. κυρίου αυτής 6 (sic) ού καθομο-
λογησατο αυτήν. Nobil. affert : Ά. και όταν πωΧήσίΐ — ίξ*λ(ΰ-
σ(ται. Syro-hex. (unde αύτοΰ assumpsimus) : *•&οο(ο ./.
Λα3ΐ U .j&wj» Ua (om. alt) o»X-? )i«J^ J^ 1 -^ t 3 ^*
\ 1 . νΛ : -Aaoii («αϊ/ δ«) ^*? yl (.))«-a^? )^n9>v> T l
.ci-.?oio»./ JJ? 0« :o»X-.? JiJe?• ' Nobil. (cum jrpoo-c-
λίύσίΓηι προσίλ.), Codd. 85 (cum « μή pro ή μή, ut edidit
Montef.), 130 (ut Nobil.). Syro-bex. Jfcoiaao jsosi H .j».
: o>\.» (τον κυρίου) Jtas? |jUA»• Ua|> V yj .JU-.o»Jo/
♦ fcs-joiij' (t/ μή) ilf Jot. l0 Nobil. (cum τοΰ κυρίου),
Codd. 85, 130 (cum ούν ήν pro ήν). Syro-lu-x. jsasl D .1.
Ji»? U.-V^ o»-^/ )V-v-=» \j Jf^*• ^ , nft ' ^^
♦ OM?ofcsj»./ JJ? «01 :o*^k*?. " Procop. in Cat. Nicepb.
p. 791 : ϋπ*ρ ό Σύμ., των ν(ανίδων, ίζίίωκίν' κατά τας (ύγοήδας
γαρ συνωκα αύτω, ούχ ως δούλη καταφρονουμίνη. u SlC
Codd. 30, 85 (cum τα τρία in marg.), 130 (idem). Codd.
VII (in marg. manu 2 d:l ), X (iu niarg.) : ταύτα πάντα.
13 Nobil., Codd. 85 (teste Montef.), 130 (cuni ως pro 5ς).
118
EXODUS.
[Cap. XXI. 13-
13. Π3Μ. Obvenire fecit. Ο', παρεδωκεν. Ά.
άφήκεν. 1 *
17 (Hebr. 1 6). "^JP 11 • Et vendiderit eum. O'.
καϊ καταδυνάστευσα? αύτον άποδώται. Alia
exempl. και άποδώται >k- Έβρ. αυτόν *.'
18. R^- Bixati fuerint. Ο'.λοιδορώνται. Ά.
δ ιαμάχωνται. 1 *
tfTJHTH ΒΡΝΤβϊΤ). &• κ " 1 ττατάζωσι τον
πλησίον Χ'Εβρ. αύτον*. 17 Ά. Σ. θ. καϊ
πάταξη τι? . . • 18
ffUNZl. Pugno. Ο', πυγμή. {Ά.){εν)γρόν6ω. 19
19. ]Π\ C. αποτίσει. "Αλλο?• δώσει. 20
22. «Τ^Τ? 1 !• Progenies ejus. Ο', τό παιδίον ("Αλ-
λο?• εμβρυον 21 ) αυτή?.
25. »Τ!?• Adustio. Ο', κατάκαυμα. " Αλλο?'
καύμα} 2
30. "ϊΕΝ ^3. Ο'. •Χ• Ά. θ. κατά πάντα 4 όσα. 23
32. Ον£φ. Ο', δίδραχμα. Σ. στατήρα?. 24
33. ΒΓΝ JTOpl ίΝ. Ο', ΐ) λατομήσω ^ Ά. θ.
r t y< 25 '''
34. Dv^. Ο', αποτίσει. "Αλλο?- αποδώσει. 26
36. Ίγ??• Ο'. Vacat. % ό κύριο? αυτού*. 27
Cap. XXI. 2. -Ιτ^. 28 g. τ™™?*. 29 γυνή
— συνίεισελθ]]. 30 5• τά παιδία ^Έβρ. μου «*. 31
6. /cat — τότε «4. 32 9• Τ Φ υι Ψ £& α ^ τ °£ *^• 33 ΙΟ • τα
δέοντα % αύτ^ί «4 Kat τον ίματισμον ^ αύττ)? «4. 34
jg. _-ό 0ον «5σαί «4. 35 Ι4• τω πλησίον >%Έβρ.
αύτοΰ 4.™ τ καϊ καταφυγή 4. 37 iy. -ττών υιών
Ισραήλ Ι. 38 19. τ ό άνθρωπο? 4. 39 επι ράβδου
>&Έβρ. αυτού*. 40 22. -Μο< 41 ίπιβάλτ] •)£
αύτω^. 42 ^'Εβρ. καΜ δώσ€ΐ. α 26. εκτυφλώση
Χ'Εβρ. αυτόν Ι. 44 35• του πλησίον •% αυτού Ι. 45
— τόι> ταΰρον «ί. 46 3^• ~ * α * διαμεμαρτνρημενοι ώσι
τω κυριω αυτού
4. 47
Cap. XXII.
4 (Hebr. 3). η &Γ™ ^-! U? "™&9• ^ve bos sit,
sive asinus, aut ovis. Ο', από τ€ oVot> ea>s
προβάτου. Alia exempl. άπο •)£• θ. μόσχου
και 4 όνου Ζω? προβάτου. 1
5(4)• "*Γ?^ • • "ίψψ• Ο', άγρόι/ έτερον, —αποτίσει
εκ του αγρού αυτήν. 2
W? ^ΙΎ] "ϊψΝ. Qttem impellet cor ejus. Ο'.
ofr aV ίό|?7 τ^ καρδία. Ά. ό θίλων . . Σ. ό
«Vc θ(\ησ«ύί (β. προαιρίσ(ως) αυτοΰ . .
4. ^Φ Π5?7'^• Fmnem cocci (pannos coccineos).
Ο'. κ6κκινον διπλούν. Ά. σκώληκος διάφορον.
Ο/ λοιποί- διβαφίς}
5. Π'Ό'ΙΝΌ. Rubro colore infectas. Ο", ήρυθρο-
δανωμίνα. Οί λοιποί' π^πυρρωμίνα. 6
Ό^ψΠΓ\. Melium (s. phocarum). Ο', ύακίνθινα.
Οί λοιποί' ίάνθινα?
5 (Hebr. 6). ΓΤΠψΏΠ JDU 1 ? 0*$φ ΊΝΏ 1 ? ]Ώψ
□"ΌΟΠ η^ΙΟϊρ^ . O/eMm i» us«m candelabri,
aromata in usum olei unctionis et suffimenti
odorati. O'. Vacat. Alia exempl. -r *«* ^
^ eXcuoi> e/y rfjv φαΰσιν, [καΥ\ θυμιάματα
(Ά. Σ. θ. αρώματα 7 ) e/y τδ ίλαιον της χρί-
ο~(ως, και (ίς τήΐ' auj/^eatf τοΟ θυμιάματος ^. β
6 (7). DHW. Onychis. Ο', σαρδίου. ΟΊ λοιποί-
6νυγος?
γ*Αώ.
Inclusionis (geinmae in fundas in-
clusae). O'. — ety 4 την γλυφήν.™ Οι λοι-
ποί• πληρώσεως. 11
xli. 8. 12 Idem. 13 Cod. 85. Μ Sic Cod. 15,
Syro-hex. (qui in marg. habet: ««). Holmes. ad άνίβη
ds τό Spos ex Arab. I, 2 affert: sedebat Moses in rtionte;
quae nescio an huc pertineant. u Syro-hex. (qui pin-
git: 5Κκαϊ πάντα <t). Sic sine aster. Cod. 15, Arab. 2,
Arm. ι. 1β Idem (qui male pingit: άκουσόμ(θα -τ-και*
π.). Arab. Ι, 2 : audiemus et faciemus. 17 Idem.
18 Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 58, Arab. I, 2.
19 Idem.
Cap. XXV. ' Syro-hex. >ν ο-%ίτ>>ο .1 ,f. Sic in textu
Comp., Codd. VII (ex corr. manu 2^), X (in marg.), 129.
Praeterea Cod. VII in marg. manu ι™»: συ τωσαν, h. e. Σ.
Χαβίτωσαν. s Syro-hex. .)V~*a,> .L .jx> .\l »>oS .(^.
Ε Graecis libris Codd. 85, 130 afferunt: Ά. άφαίρίμα;
Cod. Χ: Ά. άφαψίματα (quod fortaese ad ^Diin (^ribVVl)
pertinet); Cod.VII in marg. manu 2^: άφαφψατα, δόματα.
3 Idem: .o»i^a. ^aoj 0« .^o ,\J>^ ο'οι ./. Symmachi
Syriaca ad literam Graeca fecimus ; quae tamen nescimus
an potius vertenda eint, 6 ανθαίρΐτος (t^ fiavolq), quam
integram locutionem ideni inteq>res posuit pro Hebraea
3 < y\) Cap. xxxv. 5, 22 ; praeeertim cum Cod. 108 ad δόξη
margini alloverit : ανθαφίτου. (Hebraea serviliter trans-
tulit iDterpres Graeco-Ven.: hv αν προθνμοποιοίη ή καρδία οί;
elegautiue Apostolue 2 Cor. ix. 7 : «αστοί καθώς προαιρΰται
τη καρδία.) * Cod. X. Codd. 58, 130 m marg. eine
nom.: σκώλικοί (s. σκόληκος) διάφορον. Cf. ad Cap. xxviii.
5, 8, 29. xxxviii. 23, 53. Graeco-Ven. : σκώληξ ίρυθρός.
6 Codd. X, 85 (cum simplici p), 130 (idem), et Cat. Ni-
ceph. p. 833 (idem). Cod. VII in marg. manu 2^ glossas
habet: πΐφοινιγμίνα, βφαμμίνα, μούσια. β Codd. Χ, 85
(teste Montef.). Cf. Hex. ad Ezech. xvi. 10. Syro-hex.
in marg. echolium affert : " Hyacinthus, id est τον estilhbon
(.ouaX2^*e{?);" necnon ad Cap. xxxv. 7: "Pelles hya-
cinthinae sunt τον estlibon («— n^^JHf) " Vocem Syria-
cam, quae in Lexicis deaideratur, putat Ceriani ouinino
esse Graecum στιλ^ό»', ut nomen sumptum. 7 Syro-hex.
.(fort. JbiOOJio») (oooiot .1 .OD .}. Ad θνμιάματα Cod. Ιθ8
in marg. : αρώματα. Cf. ad Cap. xxx. 23. 8 Syro-hex.
(qui perverse pingit: τ- κα\ fXaiov — •Χκαί «»r τη» σ. τον
θυμιάματος ^). Sic βΐηβ uotis, absente [καϊ], Codd. 1 28,
129, 131 (in marg.), Cat. Niceph. p. 834, Arab. I, 2,
Arm. 1. Cod. VII in marg. manu 2^: fkaiov «r καϋσ*
(superscript. λυ Χ ), ηδνσματα i»'r Tkaiov της α\οιφης, και θνμίαμα
τών ηδνσμάτων. Haec autem, tkatov (ηοη praemisso και) c»c
την φανσιν — του θυμιάματος, post λίθους σαρδίου (ν. 7) legun-
tur in Comp., Ald., Codd. 19, 56, 83, 108. • Codd. 85,
130. Ad σαρδίους (sic) Cod. VII in marg. manu 2* 1 »:
όνυχίους. Cf. Hex. ad Gen. ii. 12. l0 Obelus est in
Syro-hex. u Codd. X, 85, qui haiic lectionem post
sequentem *ls τό λόγιο» collocant. Etiam Cod. 1 30 affert :
Οί λοιποί- τολογύς (τό λσγιίο») πληρωσίως.
124
EXODUS.
[Cap. XXV. 6 (7)-
6 (7). TDStb. In usum humeralis. Ο', «& τήν
έπωμίδα (Ά. Σ. θ. έπίνδυμα 12 ).
JttTIT). Et pectoralis. Ο', και τον ποδήρη.
Ά. θ. (και) €ΐς το λόγιον} 3
7 (8). "•Μψ"). Ο', και όφθήσομαι. Οι λοιποί•
(και) σκηνώσω} 4
9 (ίο). ]"ΠΜ. Ο', κιβωτον (—) μαρτυρίου < 15 Ά.
γλωσσόκομον}*
Ϊ3ΓΠ. Ο', τ6 πλάτος. "Αλλος• (το) εΰρος} 7
ΊΠΏρ. Ο', το ΰψος. "Αλλος- το ανάστημα} 9
10 (ι ι). "Ν• Marginem. Ο', κυ μάτια. Σ. στεφά-
νην. 19
11 (ι 2). Vnbi;S. Pedes ejus. Ο', κλίτ*; •)£ Σ.
θ. αΐΛ•»7Ρ < 20 Σ. πλζυράς . . θ. μΙρ?7 . . 21
Aliter : Ά. Σ. μέρη . , 22
14 (15). Ι^ΝΓΤ. Ο', της κιβωτού. Alia exerapl.
της διαθήκης. 23
14 (15). ^?9 **R **7. Non recedent ab ea.
Ο', ακίνητοι •% Σ. Θ. c£ αυτής «ί. 24
16 (17). ^S?. Propitiatorium (s.operculum). O'.
ίλαστήριον — έπίθψα Ί. 25
Ο . ^ καΐ πηχ(ος και ήμίσου! το ttyoj αυτόν *•.
17 (ι8). HttJjpn nnj. £# auro, opus tornatile. O'.
χρυσοτορ€υτά. Alia exempl. χρυσά τορίυτά. 27
Α. . Κίκομμίνον. Σ. θ. . ίκτίτορν^υμίνα.
Γη!?}?. Ο", των /cXnw. Σ. 7W άκρων.™
19 (20). ""ίρδ• Expandentes. Ο', έκτΐίνοντΐς. Ά.
€Κ7Γ€Τί£^01/Τ€9. 30
D^p2b. Tegentes. Ο", συσκιάζοντ^ς. Ά. σκς-
πάζοντες. 31
21 (22). "^"J^l* ® conveniam. Ο'.καΙ γνωσθή-
σομαι. ΟΙ λοιποί• συντά£ομαι. 3Ζ
22 (23). DTO0 ^ ]Π7ψ. Mensam ex %ηο aca-
ciae. Ο'. τράπ€ζαν [χρυσήν~\ χρυσίου καθα-
ρού. Alia exempl. τράπ*ζαν >% θ. ίκ ξύλων
12 Cod. 85, teste Montef. Cf. ad Cap. xxviii. 26. Cod.
VII in marg. manu 2^: ds τό *φούδ κα\ tls τό λόγιον.
Hieron. in Epist. LXIV ad Fabiolam, 15 (Opp. T. I,
P• 363) '• " Sextum est vestimentum, quod Hebraica Hngua
dicitur ephod. LXX ΐπωμίδα, id est, superhumerale ap-
pellant; Aq. ίπίνδυμα, nos ephod suo ponimus nomine."
13 Cod. X. Cod. 85 (teste Holmesii amanuensi) : Οί λοιποί•
τό λόγιον. Paulo aliter Montef. ex eodem affert : Ά. Σ.
Xoyiov. Ο', θ. ποδήρη. Cf. ad Cap. xxviii. 4. 14 Codd.
X» 85,130. Sic Cod. VII in marg. manu 2<k sine nom.
(Idem manu 2^ pro ποιήσίΐς et iv ΰμΐν juxta Hebraeum
corrigit ποιήσουσι et iv μίσω αυτών.) 16 Sic Syro-hex.,
cum cuneolo tantum. Vox deest in Cod. VII solo.
16 Cod. X. Sic in marg. sine nom. Codd. VII (nianu 2^),
130. Montef. e Cod. 85 edidit: Ά. Σ. θ. γλωσσόκομον, in-
vito Holmesii amanuensi, qui ad κιβωτόν exscripsit: Οί
λοιποί• τό λόγιον. Ad Aquilam cf. Hex. ad Gen. 1. 26.
1 Reg. v. 1. " Sic Codd. X, 130, uterque in marg.
18 Cod. VII in marg. manu 2 da . Cf. Hex. ad 3 Reg. vi.
10, 20. 4 Reg. xix. 23. Jesai. xxxvii. 24. Ezech. xl. 5.
" Cod. X. *> Syro-hex. Sic eine notis Ald., Codd. 15,
83, Arab. 1,2, Arm. 1. M Cod. X. Cod. 85 in raarg.
sine nom. : μίρη. Ά Cod. 1 30. Pro Ά. C. fortasse pin-
gendum Ά. θ. » Sic Ald., Codd. ΙΠ, VII (cum τψ κ.
in marg. char. unciali), X, 19, 29, alii, Syro-hex. Duplex
versio, της κ. της ο., eet in Comp., Codd. 15, 16, 18, aliis,
Arm. 1. M Sic Syro-hex., et sine notis Cod. 15,
Arab. 1, 2, Arm. ι. 2δ Syro-hex. Vox posterior deest
in Cod. 58; in Codd. 19, 30, aliis, ante ίλαστήριον legitur.
Ad ίλαστήριον Cod. VII in marg. manu 2^: σκίπασμα.
(Ad χρυσίου καθαρού Montef. lectionem hexaplarem dedit:
*ΑλλοΓ• χυτοί). Scilicet pro καθαροΰ in Ald., Cod. 58 babe-
tur: καθαροΰ χυτοϋ.) * Sic in textu (poet τό ίτλάτοί
Και/του 4) Syro-bex. Ne asteriscum in obelum mutemus,
vetat scholium margini allitum : " Non invenimus in duo-
bus exemplaribus editionis hujus των Ο', et propter hoc
apposuimus ei asteriscum (|l3Jq^)." Eadem in textu
babent Arab. 1 (cum simili scholio), 2. 27 Sic Comp.,
Ald., Codd. II (manu 2^), III, VII, 16, 18, alii, et Syro-
hex. (yojio^-» ««-^» )^«??. Cf. w. 30, 35 in LXX
et Syro-hex.). 28 Syro-bex. ** *-^j> ^ ••» ♦ l•***-? •/•
.kfiDOjycu^a. Ad Aquilam pro Uk*; Ceriani corrigit
\» « mi, juxta lectionem ejusdem interpretis ad v. 30, ver-
tens, decorticatum, s. contumm, cujus verbi forma Peal
occurrit in scholio ad Prov. xxiii. 3 1 versionie Syro-hex. :
"*Y7Tfpov (Jbjwiio) vocat illud quo quis tundit (^li) pti-
eanam, aut quid simile." w Cod. X. x Cod. X
affert: Ά. (κπ(τάζοντα. Σ. σκεπάζοντίς. Ο', e κτ(ίνοντα ; ubi
Symmachi lectio ad sequentem notam hexaplarem mani-
festo pertinet. Ad «t«Wtm Nobil., et Cod. 130 in marg.
sine nom. : (κπ*τάζονης. 31 Nobil., Cod. 1 30. Cod. X,
ut supra: Σ. σκΐπάζοντα. Cf. Hex. ad Ezech. xxviii. 16.
32 Nobil., Codd. X, 130 (cum συντάξωμαι). " Codex Reg.
unus habet : οίον [fort. οί λ] συντάξομαι." — Montef.
-Cap. XXV. 34 (35).]
EXODUS.
125
άσηπτων «f. 33 Ά. . ξύλου σ(Τίίμ. Σ. . «κ ξύλων
άκανθίνων**
23 ( 24 ). "*"? *Ά *>™ Wj. Ο' -Vacat. ^md
καταχρυσώσεις αυτήν χρυσίω καθαρω «4. 35
^"71 ^ϊ• Marginem aureum. Cf. στρεπτά κυ-
μάτια χρυσοί. Alia exempl. -τ στρεπτον 4
κυμάτων χρυσοΰν. 3 *
24 (25). -^J} 4• C — στρεπτον* κυμάτων .)£
Σ. θ. χρυσοΰν «4. 37
25 (26). Λ?] 3^")^ ΊψΜ ΓΙΝΕΠ *gflN ^.
Ο', «π τα τέσσαρα μέρη των ποδών αυτής.
Alia exempl. «π τά τέσσαρα μέρη >>£ θ. ά
έστι των τεσσάρων 4 ποδών αυτής. 39
26 (27). ΓΠξΟΒΡΤ ΓΒ^Π. 7kp/ a /aemam. (Τ.
ύπο Ti)f στίφάνην. "Αλλος' κατέναντι της
στεφάνης. 90
28 (29). VnitojT). Etphialas. Ο'. καΣ τά σποι/-
ie?a. Σ. θ. καί τά? φιάλας.*
29 (30). CpJJ ΠΠ7. p ewm faciei (coram Deo
propositam). Ο', άρτους ένωπίους. Ά. άρ-
τους προσώπου. Σ, (άρτους) προθέσεως, 41
30(^ΐ).Τνύ^Ο. Ο'.ΤΟραπήν. Ά. ΜΚΟμμίνην. Σ.
θ. ώί ο/ Ο'. 48
Π^ν. Scapns ejus. Ο'. 6 καυλός avrijy. ΟΙ
λοιποί• 6 μηρός (αυτής). 43
φΊΡ^* Calices ejus. Ο', /cai ol κρατήρας
(Ά. σκύφοι 44 ).
ΓΡΓΠΕη. Et flores ejus. Ο', και τα κρίνα
(Ά. βλαστοί. Σ. aV^* 6 ).
32 (33)• 0,, 1£ψΡ D Tr?• Calices ad formam floria
amygdalae facti. Ο', κρατήρες έκτετυπωμένοι
καρυΐσκους. Ά. σκύφοι εξημυγδαλισμένοι. Σ.
κρατήρα έντετορνευμένοι (β. ίκτ(τνπωμίνοι) αμύ-
γδαλα, κ), κρατήρα (ξημνγδαλισμίνοι.
-ihss mxn rtaga ungafa ctku ntz&tm
: - τ ν χ ν'τ- -'τ \ : • • : τ :
ΓΤΊ3^. Ο'. Vacat. %• και τρεις κρατήρες
έκτετυπωμένοι καρυΐσκους εν καλαμίσκω τω
ενι, σφαιρωτηρ και κρίνον (Ά. βλαστός. Σ.
άνθος. θ. ως ol (Τ 47 ) <*
34 (tf). Π2ΏΏ Ο^βΠ WTinn ΊήΒ?). Ο 7 .
Vacat. Alia exempl. ££ και σφαιρωτηρ ύπο
τους δύο καλαμΐσκους εξ αυτής «ί. 49
33 Sic Syro-hex. (qui in marg. habet : χρνσίον καθαρού),
et sine notis Comp., Codd. 15, 72, 108, Arab. 1, 2, Arm. 1.
Duplex lectio, τρ. χρνσίον καθαρού ('κ ξ. άσηπτων, est ίη
Codd. 19, 13 1 (cum « ξ. άσηπτων superscript. manu 2°*).
34 Syro-hex. ♦Ι^α^αο Ualo ς*> .jx> vj^aoj Ux^? j.
Cod. 108 in marg. sine nom.: άκάνθψον (sic). Cf. ad Cap.
xxvi. 37. xxxv. 7. ** Sic Syro-hex. (qui male pingit:
και κατ. αύτην χρνσίω Χκαθαρφ 4), et sine aster. Comp., Ald.,
Codd. 15, 58, 72, 83, 108, Arab. 1, 2, Arm. 1. M Sic
Syro-hex., et sine obelo Codd. III, VII, X, 14, 16, 18, alii.
37 Syro-hex. Prior vox deest in Cod. 54, Arab. 1,2;
posteriorem sine notis agnoscunt Codd. III, 15, 106,
Arab. 1, 2. K Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 72.
39 Cod. VII superscript. manu 2<k. Cf. Hex. ad Ezech.
xlv. 6. xlviii. 8. Graeco - Ven. : αντικρύ τού πίρικλύσματος.
40 Syro-hex. ♦ »aiA*5o .1 ..χ». Duplex versio, κα\ τας
φ. κα\ τά <πγ. est in Codd. Χ, 1 8, 74» a.liis. tt Nobil.
(cum προσώπων), Codd. VII (in marg. manu 2 da ), 85 (teste
Montef.), 130 (cum Ά. πρόσωπον προθίσ*ως), Cat Niceph.
p. 843. Minue probabiliter Cod. Χ: Ά. Σ. πρόσωπον, θ.
προθίσίως, repugnante etiam Syro-hex., qui affert : Σ. προ-
θίσ(ωί (joo»jp loift . mf). Ad tvumiovs Cod. 56 in marg.
notat: διπροσωπονς (&}&). *» Syro-hex. *■ ) K - r -* .}.
* ^vi» ^i .1 .u». Cf. ad v. 17. « Codd. X, 85
(ex quo Montef. exscripsit : *A. Σ. Θ. 6 μηρός αύτης ; Hol-
mesii autem amanuensis: 6 μηρός, sine nom.), 130. Cat.
Niceph. p. 844 : Ό κανλός. "Αλλον μηρός. ** Cod. 85.
Cod. VII in marg. manu 2^ : ο» σκύφοι (sic). Ad ό κανλός
Cod. 130 vitioee SCribit: a. c. κύφος' οί λ. δμηρος (sic). Cf.
ad ν. 32. ** Codd. 85, 130. Nobil., Cat. Nicepb. ibid. :
Σ. άνθη. M Syro-bex. jiaao? ^>o»N ν K*U l^s-^ •/•
* .])aX? Rcuao? ^cnAv *jw {?. (Ad 11»•^., σκύφοι, cf.
Hex. ad Gen. xliv. 2. Jerem. xxxv. 5.) Ε testibus Graecie
Nobil. affert: Ά. (ξημνγδαλωμίνην [sc. λνχνίαν]. Σ. tKTtro-
ρ(νμίνην όμύγ&άλον. Codd. 85 (teste Montef.), 130: Ά. ΐξη-
μνγδαλισμίνοι. Σ. (ντ(τορν(νμίνοι. Cat. Nicepb. ibid. : Ά.
ΐξημνγδαλωμίνην, (ΚΤ(τορ(νμ«νην αμύγδαλα. Tandem Cod. Χ '.
Ά. (ξημνγδάλισμίνοι. Σ. ΐντίτορντνμίνοι αμύγδαλα, Ά quo
proxime abest Syrus, si sumas eum vocem ί'ντίτορντνμίνοι
paulo liberius quam de more reddidisse. 4T Syro-hex.
* v ^- T 1 X .Uac .-» .Ui^ ./• ** Sic Syro-
hex., et sine aeter. Comp. (cum cV t^ eVt κάλ.), Arab. 1, 2.
49 Syro-bex. (qui piDgit : κα\ σφαιρωτηρ — •Χ• ί'ξ αύτης 4). SlC
sine aster. Cod. VII in marg. manu 2**.
126
EXODUS.
[Cap. XXV. 35 (36)-
35 (36). «"Π?ί?Ρ. Ο', τορίντή. [Ά. έξημυγδαλω-
μίνη.~\ Σ. ίκτ^τορν^υμένη. 60
37 (38). ΓΡΠζτΡ^. Et /orcipem (emunctorium)
ejus. Ο', και rbv ίπαρυστήρα αυτής. Οι
λοιποί- λαβίδας. 51
rn" , nrtfTO , l. Et receptacula ejus (ubi quae
emuncta sunt, deponantur). Ο', και τα. υποθέ-
ματα (Οι λοιποί' πυρίΐα 52 ) αυτής. Ά. Σ. Et
vasa emunctoria ejus. 63
Cap. XXV.3,4. *%Έβρ. καΙ* χαλκϊν, >£ Ο/
Γ", και 4 ύάκινθον, ^ Οι Γ", /cai ^ πορφύραν.^
4. — κ^κλωσμίνην 4, 8. — ^ τω ορβί Ί. 55 g. το
μήκος ^ θ. αύτ^ί^ 56 . το πλάτο? ££• θ. αυτής 4.
το ΰψος •*(. θ. αυτής 4. 57 ίο. — στρεπτά «4. δ8 1 1,
το κλίτος >>£ Σ. θ. αι)τ?79 «4. 59 το κλίτος ^ αν-
τής 4. 60 1 6. το /x^^oy ^ θ. αυτοί) <<. β1 τδ πλάτο?
>£ αότον < β2 1 8. - δύο < ω κλίτη ^ Σ. θ. αυ-
τού 4. Μ ig. τάς πτέρυγας •% Σ. θ. αυτών ^, 65
22. τό /i^/coy £(•Ά. θ. αόττ7?< 6β τδ eupos ^Ά.
θ. aiJr^y < 67 τδ ΰψος ££ Ά. θ. αόττ/? «ί. 68 24• ^D
<rre0aVi7 & Ά. Σ. αυτής < Μ 25. ποιήσω ς >% ! Ε/3ρ.
αύτζ? < 70 27- τ κα0αρω < 71 28. τα τρνβλία >£ Ο/
Γ 7 , αντ^?^. 72 τά? θυΐσκας ££• Έ/3ρ. αυτί)? «4, και
τά σπονδίϊα ^Έβρ. αυτής 4, και τους κυάθους
•%'Κβρ. αυτής ΊΡ 3 • 0ί καλαμίσκοι %'Έ,βρ.
αυτής 4, και οι κρατήρας £κ£ Οί Γ", αυτής «4, και οι
σφαιρωτήρες % Οι Γ', αυτής «4, και τα, κρίνα >>£ Οι
V. αυτής 4. 7i 3 1 • πλαγίων %'Κβρ. αυτής 4. του
κλίτους ΐ>£θί Γ", αυτής 4 του δευτέρου.™ $2. —
και 4 τρΰς.™ $$. σφαιρωτήρες £(• αυτής 4. 77 34•
— ούτω Ί. 78 35• 0ί ' ο•φαιρωτήρ(ς ^ Ά. θ. αυτών •ί,
καί ο/ καλαμίσκοι ££• Ά. θ. αυτών 4 79 $6. προσώ-
που >% ΟΙ Γ. αόττ^. 80
Cap. XXVI.
1. rtP"V[• Aulaea. Ο', αυλαίας. Ά.δέρρϊΐς. 1
1ΦΠ. Ingeniosi (textoris). Ο', υφαντού. "Αλ-
λος• ποικιλτοΰ. 2
80 Sic Montef. e schedis Combefis. Cf. adv. 17. Aqui-
lae lectionem prorsus alienam esse ab hoc loco quivis videt.
61 Cod. X. Cf. Hex. ad Jesai. vi. 6. Syro-hex. ad κα\ τον
ίπαρνστψα (J^pom ι \,o) affert : Ά. Σ. καϊ vasa emunctoria
Ο^Λ^όΐϋ») αυτής. θ. κα\ λαβίδας (Ifr C\ \ν>) αυτί)?. Sed
priorem lectionem ad και τά υποθέματα (} » «/ ν* ^ «)
potius pertinere probabiliter opinatus est Ceriani ad loc.
Cod. X affert: Ο', νποθίματα. Ot λοιπ. ιτνριατά κάλούμ€να
τρνβλία, ubi pro πνριατα Ceriani corrigit πνρία (s. 7π>ρ«α) τα,
h. e. patellae quae πνρΛα vocantwr. Cf. Exod. xxvii. 3.
Num. xvi. 6 in Hebr. et LXX. M Syro-hex. (ut
supra): .c^-? i^aoj^o .u» J. " Noster per l^ajeJLx»
reddit statim in textu ίπόθίμα, bis ίνθίμιον (seu ut alii
legunt, ανβίμιον) Exod. xxxvii. 17 (xxxviii. 16); ubi qui-
dem Syrus omnino videtur ex usu vocis Syrae legisse
ΐνθίμιον, non άνθίμιορ, quod Eccles. xii. 6 vertit JL.*^." —
Ceriani. M Syro-bex. (Post aeteriscos duoa poste-
rioree pro ^ fortasse pingendura iw, quae literae in cba-
ractere Estrangb. vix, et ne vix quidem, distingui possunt)
Copula prior deest in Comp., Ald., Codd. III, VII, X,
16, 18, aliis; posteriores in Codd. VII, X, 16, 18, aliis.
66 Idem. M Idem. Sic sine notis Codd. 15, 72,
Arab. 1, 2. M Ideni. Pronomen est in Codd. 14, 15,
16, aliia. « Idera. Vox deest in Cod. 58. δβ Idem.
Sic sine notia Ald., Codd. 15, 83, Arab. 1, 2. * Idem.
Sic sine aster. Cod. 15, Arab. 1, 2. 61 Idem. Sic sine
notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 62 Ideni. Sic sine aster.
Codd. 15, 25, alii, Arab. 1, 2. 63 Idem. M Idem.
Pronomen est in Codd. 14, 15, 16, aliis. w Idem. Sic
sine notis Codd. 15, 72. M Idem. Pronomen est in
Codtl. 15, 72. ^ Idem. Pronomen est in Cod. 15.
88 Idem. Pronomen est in Codd. 14, 15, 16, aliis.
69 Idem. Sic sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 7 ° Idem.
Sic sine notis Comp., Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2.
71 Idem. Vox abest a Codd. 71, 76. 72 Idem. Pro-
nomen legitur in libris omnibus. 73 Idem. Praeter
Arab. 1, 2 pronomen prius est in Codd. 15, 72, alterum in
Cod. 15, poeterius in Codd. 15, 58. 74 Idem. Prono-
mina sunt in Codd. 15, 72 (excepto 3 tio ), Arab. 1, 2.
76 Idem. Sicsinenotis Codd.15, 72, Arab.i, 2. 76 Idem.
Copula deest in Cod. 58. n Idem. Sic sine aster.
Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 78 Idera. 78 Idem. Pro-
nomina sunt in Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 80 Idem.
Sic sine notis Comp., Codd. 15, 19, 58, 72, 108.
Cap. XXVI. J Cod. X. Syro-bex. in marg. : Ά. A6P-
PIC (sic). Vocem Graecam in apograpbo suo male exara-
tam uon interpretatus est Syrus noster, fortasse quia non
intellexit; quod ei accidisse videtur ad Cant. Cant. ii. 17.
Ad bippas ()k»-^-* • »-) cf. Hex. ad JesaL liv. 2. Jerem.
xlix. 29. 2 Cod. X in marg. sine nom.
-Cap. XXVI. 24]
EXODUS.
127
sint laqueoli alter alteri. Ο', αντιπρόσωποι
άντιπίπτουσαι (Σ. θ. συναντώσαι 3 ) ^ αϊ άγκύ-
λαι «4* άλλήλαις εις εκάστην (alia exerapl. εις
άλλήλας έκαστη 6 ). Tb Σαμαρειτικόν' διαδε-
χόμεναι συμβολαι μία προς μίαν αντιπροσώπων,
κατά τδ προσεχειν άλλήλαις.*
β. "^.δ• Uncinos. Ο'. κρίκους. "Αλλο?• δακτυλίους. 7
"ΙΠΝ ]3ψΏΠ ΓΓΓη. Ο', και εσται ή σκηνή μία.
Ά. και εσται ή σκηνή -fev TJj σκηνή. 6
7. D^V Π^ ν Τ?. Aulaea e pilis caprinis. Ο', δέρ-
ρεις τριχίνας ("Αλλος" αίγείας 9 ). Ά. Σ. κα- j
λυπτήρας τρίχινους. 10
13. rurn"; ΐρ^η P]"W?• Ι» <?ο gwod redundat in ί
longitudine aulaeorum. Ο', ck τοΟ υπερέχοντος
των δέρρεων, εκ τοδ μήκους των δέρρεων. Alia
exempl. e/c τοΟ υπερέχοντος ^ τοΟ μήκους 4
των δέρρεων. 11
15. CCh/pnTlN. Asseres. Ο', στύλους. Ά. Σ.
θ. σανίδας. 12
Ο'Ηρί*. Erectos. CK.Vacat. >£Ά.Θ.€στώ-
ras< 13
16. tt^ipD Τ}**. Longitudo asserie. Ο', ποιήσεις
τύν στϋλον τύν Ινα. Alia exempl. % μήκος ^
— ποίησε ις 4 rbv στϋλον — τδμ ενα «4. 14
17. ΠΊΤ. Impages. Ο", άγκωνίσκους. Ά. χίί-
pay. Σ. κατοχίΓ?. 16
18. 0^Γ){?ΓΓΓΙΝ. (Χ. στύλους (s. rot)y στνλοι /y).
Ά. Σ. θ. τάς σανίδας. 19
20. Π^ψΠ £ψΏΠ jfcjf^, Ε/ /ateri tabernaculi
secundo. Ο', /ccu τδ κλίτος τδ δεύτερον. Alia
exempl. κατά & το κλίτος ->£ τ^ί σκηνής 4 το
δεύτερον. 17
21. ΟΓΡ1ΠΝ. Ο', βάσεις αύτων (alia exempl. αύ-
τοΓί").
^Ii5"? l^TO• Ο', τω στυλω. Άλλο?• ύπο-
κάτω . , 19
24. ntGftyD ΟΏΝΠ. Geminae ab inferiore parte.
Ο'. e£ ίσου κάτωθεν. Ά. Σ. θ. διδυ/Α*νοιτ«
'iti^VT^. Ο', εκ των κεφάλων (alia exempl.
κεφαλίδων 21 ) *% αύτων Ί. 22
8 Syro-hex. ♦ ..s.^9» Χ .«α. Ιη textu idem est
Syriacum pro άντιπίπτουσαι. 4 Idem. Sic sine aster.
Codd. 15, 72, 128 (sine artic). 6 Sic Comp., Ald.,
Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii, et Syro-bex. β No-
bil., Reg. unus, et Cat. Niceph. p. 848 (cum μια την μίαν
αντί προσώπου). 7 Sic Cod. 75 i n textu. Cod. Χ in
marg. sine nom. : δακτύλους (sic). 8 Cod. X. Lectio
corrupta, cujus loco Aquila, ni fallor, scripsit : κα\ ίσται η
σκηνή ΐν. 9 Cod. VII in marg. manu 2 da . 10 Cod. Χ.
Nobil. affert : Schol. τρίχινοι καλυπτήρίς ; et sic Cod. 85 in
marg. sine nom. Et reapse lectio scholiastara magis quam
interpretem sapit, saltem Aquilam, cui potius vindicarem
δί' /jpiis aiytiat. Cf. ad Cap. xxvi. 1. xxxv. 24. " Sic
Syro-hex., et sine aster. Arab. 1, 2 (cura oc ™C μήκους ?),
Arm. ed. In lectione vulgari baec, « τοϋ μ. των δ\, desunt
in Codd. III, VII (a ι"» manu), 58, 59, 72, 118; quae
fortasse in Origenis quoque exemplaribus perierant.
12 "Sic Colbertinus codex." — Montef. Syro-bex. .*βο ./.
.U? Jt. Theodoret. Quaest. LX in Exod. (Opp. T. I,
p. 164): Είκοσι γαρ σανίδας «ιχί τ6 νότιον μίρος, και τοσαυτας
τ6 βόρίΐον' σανίδας γαρ τους στύλους ώνόμασαν οι άλλοι ίρμη-
vfvrai. 13 Syro-hex. in textu : >> ^,.ν> .η» .L ./χ. Sic
sine notis Codd. 15, 56 (cum ίστηκότας), 72. " Lectionem
paululum mutatam puto, ut in genere concordaret cum
στύλουρ." — Ceriani. Cod. VII in marg. manu 2^: (και
ποιησ(ΐς) τας σανίδας της σκηνής ίκ ξ. ά. Ίσταμίνας. 14 Sic
Syro-hex., et sine aster. et obelis Codd. 15 (cum μήκος post
ποιήσεις), *\2, Arab. ι, 2. Deest ποίησες in Codd. III, VII,
X, 14, 16, aliis, et τον tva in Cod. 58. " Cod. X. No-
bil., Cod. 85 (teste Montef.) : Σ. κατοχής. Vox κστοχινς,
repagulum, nescio an occurrat nisi apud Callimachum in
Hymn. ad Apoll. 6 : Αύτοι (eponte) νυν κατοχψς άνακλίνίσθί
ΰυράων, ubi Spanbem. ad nostrum locum provocat. Cod.
VII in marg. manu 2^: στρόφιγγας. 1β Syro-hex. .^.
.^aj^. .L ,jx>. 1: Sic Syro-bex., et sine notis Codd. 15,
58, 72 (onmes om. τό δώτιρον, ait Holmesius; sed hoc de
Cod. 58 faleum esse testari possumus), Arab. 1, 2. (Ad
βορράν (ν. 1 8) in Cod. VII superscripsit manus 2°*: wror;
ad νότον autem (v. 20) eadem manus superscripsit : βορρά*;
et sic Montef. ex Catenis suis.) " Sic Ald., Codd. III,
VII, X, 14, 15, 16, alii, et Syro-hex. (cum αύτων in marg.).
19 Cod. VII in marg. manu 2<k. *° Syro-hex. .1 .^o .1
.V— »!S-^ ^» . -«|V>a Cod. VII in marg. manu 2«*»:
διπλα'ι (8C. σανίδας). n SlC Ald., Codd. III, VH, 14, 15,
16, alii, et Syro-hex. ().. Nft"o ^). Cod. 85 in marg.:
φιλάδων, credo ex scriptura cujusdam codicis, κφαλων; unde
Montef. edidit : "Αλλοι- φιλάδων. M Sic Syro-hex., et
28
EXODUS.
[Cap. XXVI. 24-
24. ΓΙΠΜΠ rygltsrrhto. Ad annulum alterum.
Ο', εις σύμβλησιν (alia exempl. συμβολήν 23 )
μίαν. ν Αλλοί* εις τδ δακτύλων το εν. 24
32. ΤΡΒ& Ο', στύλων. Ά. Σ. θ. ομοίως- στύ-
λων. 26
33. D^Dljpn nnjjl. Ο'. επι τωΊ> στύλων (s. τους
στύλους). "Αλλος• ύποκάτωθεν των κρίκων. 29
34. fnN hy nrfc§n-ftN nny). Et pones propi-
tiatorium super arcam. Ο', και κατακαλύψεις
τω καταπετάσματι (Γϊ2Π5Π) την κιβωτόν. Σ.
καϊ θήσίΐ! (β. ίπιθησΐΐς) τό Ίλαστηριον (πι την κιβω-
τόν. 97
35. ]'ΕΕ?• Ο'. ΤΟ προς βορράν. (^>) καϊ ποιήσεις
θυσιαστηριον θυμιατηριον θυμιάματος « ξύλων άσηπτων,
καϊ ποιησ(ΐς αυτό πηχίως τό μήκος, και πηχίως τό tvpos,
Τ(τράγωνον ....
36. Λ?ΝΠ n 0?7 "^59 • Opeinmentum (velum) αί?
introitum tabernaculi. Ο', επίσπαστρον (Ά.
παρατανυσμον 29 ) •%Έβρ. τή θύρα, της σκη-
νής 4.*° "Αλλοί• κατασκεπασμα εις άνοιγμα
της σκέπης? 1
37. CtSrt» **&£, Ο', στύλους % θ. άσ^πτοι/ί < 32
Α. . σ€Τ(ίμ. Σ. . άκανθίνους. 33
Cap. XXVI. 2. τ^ί αυλαίας της μιας (sic) —
εσται 4.** το αύτύ — εσται •4? 6 4• *"" ποιήσεις
τ avrfj (sic) «*. 3β 8. -τ «ίσται «< τριάκοντα? 7 μετρον
το αύτο (sic) -r Ισται ^, 38 10 (in posteriore loco).
— ποιήσεις «4. 39 12.— UTro/caXttyeiy εις τό πλεονάζον
των δερρεων της σκηνής Ί. 40 13. £& θ. και 4 ίσται* 1
καλύπτ-ρ •£ αυτήν 4. i2 \6. ήμίσους ^ πηγεως «ί. 43
21. —€ί? αμφότερα τα. μέρη αύτοΰ 4, και δύο βάσεις
τω στύλω τω Ινι — εις αμφότερα τα, μέρη αύτοΰ *4.**
25• δεκαεξ ^ βάσεις ^, 46 — e/y αμφότερα τα, μέρη
αύτοΰ •ί. 46 26. — &νί <^. 47 28. — &^t 4. — fre-
ροι/ «^, 48 29. 7"oi>s δακτυλίους ^ θ. αύτων «^, 49 35•
— τ^ί σκηνής 4 το προς βορράν. 50
sine aster. Cod. 15. Β Sic Codd. ΠΙ, 71. 24 Cod.
VII in marg. manu 2 <3a . Cf. v. 29 in LXX. Graeco-Ven. :
προς τον κρίκον τον Ινα. 2δ Syro-hex. : " Ά. Σ. θ. similiter
στύλων dixerunt hic." Eespicit lectionem trium inter-
pretum ad v. 15 scriptor, ignarus, ut videtur, Hebraei
arcbetypi. 2e Cod. VII in marg. manu 2<&. Fortasse
est Aquilae, coll. Hex. ad Cap. xxxvi. 1 1 ; cujus quoque
est lectio γλωσσόκομοι», quam ad κιβωτόν in marg. apponit
idem codex. 27 Syro-hex. ^i• \ - ~>^ M r • qplo .»ae.
♦ Jia-^i-o. Cf. Cap. xxv. 21 in LXX et Syro-hex.
28 Syro-hex. in marg. : " (Exemplar) Hebraeum Samari-
tanorum. Post haec est in eo exinde a: κα\ ποι^σίΐί —
τΓτράγωνον. Quae etiam hic [nempe in textu LXXvirali]
post ista reperies, post : κα\ γνώσονται δτι «γώ «/χι κύριος 6
θ€Ος αύτων, 6 {ξαγαγων αυτούς ϊκ -γης Αιγύπτου, ίπικληθηναι
αύτο'ις, κα\ tlvai αύτων θ(ός (Cap. xxix. 46)." Revera I0CU8
allatus, και π-οίήσίίϊ — τίτράγωνον, initium est pericopae
decem versuum textus Hebraeo-Samaritani post v. 35 in-
sertae, quos Hebraeus habet Cap. xxx. 1-10. w Cod. X.
Cod. 108 affert: Ά. Σ. πτάνυσμα (sic). Cf. Hex. ad Exod.
xxvii. 16. Num. iv. 5, 26. Μ Syro-hex. (De nota b*
aliquid dubii ne sit ^.) Haec desunt in Comp., Ald.
(qui τί, θύρα tantum habet), Codd. II (in textu), ΙΠ, VII,
X, 14, 16, aliis fere omnibus. Habent sine aster. Codd. 15,
72, 130 (in marg.), Arab. 1, 2. 81 Cod. VII in marg.
manu 2<K Aquilae esse crediderim, coll. Hex. ad Num.
xy. 26, nisi vox κατασκίπασμα paululum obstiterit. Prae-
terea Montef. e Regio 1825 edidit: "Αλλοί* παρακάλυμμα
της θύρας της σκηνής ; quae glossa esse videtur VOClS (π'ισπα-
στρον, qualis in marg. Cod. 128 legitur: (πίσπαστρον όνο-
μάζ(ΐ της θύρας τ6 καταπίτασμα. Ceterum liuiinini aliquid
passus est Procopius in Cat. Nicepb. p. 858, qui ad v. 37
notat : διό δ μέν Ακύλας φησί' κα\ ποιήσεις τω ίπισπάστρω'
οι δβ θ'* και ποιήσεις τω καταπΐτάσματι 4 στύλους. 32 SlC
Syro-hex., et sine notis Ald., Codd. 15, 72, 83, 128, Arab.
1, 2, Arm. 1. " Syro-bex. .|yaau .*λο .jp^ -λο» ./.
Cf. ad Cap. xxv. 22. 34 Syro-hex. In lectione vul-
gari, η αυλαία ή μία ίσται, ίσται deest in Codd. 58, Ί2.
36 Idem. " Idem. Pronomen αύταίς (sic) deest in
Codd. 19, 108, Arab. 1, 2. 37 Idem. Sic sine obelo
Ald., Codd. II I, VII, 14, 15, 16, alii. ™ Idem. Vox
deest in Cod. 58. . w Idem. *° Idem, in quo
sequentia, ύποκαλύ^ις οπίσω της σκηνής, ex homoeoteleuto
exciderunt. In Cod. 58 haec, ύποκ. (ίς τό πλεονάζον, desi-
derantur. 41 Idem. Sic sine notis Comp., Ald., Codd.
15, 19, alii, Arab. 1, 2. ** Idem. Sic sine aster. Codd.
15, 72, 128, Arab. 1, 2. " Idem. * 4 Idem, qui male
pingit: -^άς άμφόπρα — αυτού (posterius) «<. Posterius etp
άμφ. τα μ. αύτοΰ deest ία Codd. 58, 7 1 » IQ 6. tt Idem.
Sic sine notis Cod. VII manu 2^. 4e Idem. 47 Idem.
48 Idem, qui perperam pingit : 1- από τοΰ ίνός •* κλίτους *ίς
τό tTtpov κλίτος 4. *° Idem. Sic sine notis Codd. 15,72.
60 Idem. In Cod. 58 abest της σκηνής.
-Cap. XXVII. 20.]
Ε Χ D U S.
123
Cap. XXVII.
4. ΠψΊ ΓΛ$0 "Ο?*?• Craticulam operis reticulati.
Ο', kayapav Ζργω δικτυωτω. Οι λοιποί• κοσκί-
νωμα δικτυωτόν. 1
5. 13Ί3 ΓίΠη. Sub ambitum. Ο', νπδ τ^ν έσχά-
ραν {Αλλος- σννθίσιν 2 ).
1»ψ»Μ• Opw* reticulatum. Ο', ι) ίσχάρα. Ά.
Σ. θ. τό δίκτυοι/.
6. *5ϊ D??^7 ^Ί•?• Ο', τω θυσιαστή ρίω αναφο-
ρά?. Alia exempl. αναφοράς τω θυσιαστήριο),
άναφορΰς. 4 Ά. Σ. θ. άρτηρας. 6
7. 'ίΠΝ HNfcD. Quando portatur. Ο', kv τω aipeiv
αυτό. Alia exempl. ώστ€ afp€ti> αι)τό. β
9. PfJOVl-nja ΠΝΕ) 1 ?. ^rf / a /ws meridiei ad aus-
trum. Ο'. €ί? τδ κλίτος το προς λίβα (alia
exempl. νότο»/ 7 ).
10. DiTgttjrfi. Et juncturae earum. Ο', και αϊ
γαλίδζς. Α. (και τα) προσκο\\ήματα (s. σ~υγκο\\ή-
ματα).
11. |^S2f. Ο', τω προ? άπηλιώτην (alia exempl.
βορράι/ 9 ).
11. DtyTp. Λ«/α<?α. Ο', /στί'α. ΆλλοΓ πλ(-
κτόν. 10
13. ΠΓηηρ ΠΏ"τρ ΠΝ5ρ7• ^rf fefa* orientale ad
orientem. Ο'. (τί}ρ αύλ^ί) τ^ρ (alia exerapl.
τδ 11 ) 7τρδρ νότοι/ (alia exempl. ανατολάς 1 *).
Alia exempl. ^ το πρώτον «•ί τδ πρδ$• άνα-
Τθλθ5ί. 13 Α. θ. «Zf τό κλιτό? ... Σ. κατά πρόσω-
14. ΠΟ??• Lateri. Ο', τω κλί'τει τω ^j/i'. Ά. Σ.
ττ} ώμία. 15
15. ΓΡ2ΦΠ ^Γ^Τ). Ο'. και τδ /τλίτορ τδ δίύτ^ρον.
Α. Σ. t/. και tj; ώ/χία τί/ otvTfpa.
16. "-ΤΡ?• Operimentum. Ο', κάλυμμα. Ά. Σ.
παρατάνυσ/χα. 17
ΊίψΌ. Contorta (e pluribus filis). Ο'. *e-
κλωσμίνης. Alia exempl. νίνησμίνης, s. δια-
νζνησμίνου} 9
Dj?h nto^Q. Ορι/* plumarii. O'. ττ} ποικιλία
του ραφιδίυτοΰ. "Αλλος- ipyov ποικιλτοϋ} 9
20. ΓΡ] ]Ώψ. O/ewm ο/ίι-αί". Ο'. !Xatox> e£ eXateoi/.
Schol. (οι5κ) c/c σπερμάτων.™
Cap. XXVII. > Cod. X. Cod. 108 : Σ. θ. κοσκψωμα (sic).
Syro-hex. affert: .ILa^? y( .1 .<jx> ./, h. e. i>s κοσκινού,
vel, ei )Ld^X «-./ lcfias, ώ? κόσκινο•/; innuens, ut videtur,
per κοσκίνωμα intelligendum esse non tam cribrum, quam
quid simile cribro. (Ad ίσχάραν Montef. affert scholium
e Catenis MSS. : eiSos κανκίου [cf. Hex. ad Gen. xliv. 2], h
als [Niceph. ω] άνίματτον συν τφ (Καίω την σίμίδαλιν, κ. τ. ί. ;
quod ad τόν κάλνΊττήρα αύτοϋ (ν. 3) diserte refert Αηοη. in
Cat. Niceph. ρ. 86ο.) 2 Cod. Χ in marg. sine nom.
3 Syro-hex. (cum indice ad άναφορΰς posterius (v. 6) male
appicto): ♦ Ji•--» .1 •«* ./. * Sic Cod. 15, Arab. 1, 2,
Arm. i, Syro-hex. 6 Syro-hex. Jo η » .1 .«β ./. Cf.
Neh. iv. 17 in LXX. Ad άναφορΰ* Cod. VII in marg.
manu 2**: άναβαστάζοντας. β Sic Codd. 30, 129, 131
(qui ad «V τφ in marg. pingit : Sxrrt). Duplex, ut videtur,
versio eet in Codd. 14, 16, 25, aliis. Cod. 25 ad iv τψ in
marg. habet: ews, unde Montef. lectionem vix Graecam
eruit : "Αλλος* «ωΓ aipfn• αυτό. r Sic Ald., Codd. VII, X,
14, 15, 16, alii, Syro-hex. Mox v. 10 ad VJBJJ, o'. ol
οτΰλοι αυτών, Montef. post Drusium e Theodoreto excitat:
Οί λοιποί• σανίδ*ς. Sed locum Theodoreti non huc, sed ad
Cap. xxvi. 15 pertinere, egregie perspexit Scharfenb. in
Animadv. p. 72. 8 Syro-hex. *()uxso?) \ * -*p? ./.
Cod. VII in marg. manu 2^: προσκολλή/χατα. Cf. ad
Cap. xxxviii. 10, 17. (Ad al ψαλίδίς (>m»» «Nmft) Syro-
hex. scholium affert: " Ai yjraXiltfs sunt forcipes ()fc. a\ o)
aeris aut ferri aut argenti etc, quae incidunt et retinent
aliquid in alio.") 9 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X
(cura άτη^λ. in marg.), 14, 15, 16, alii, Arm. 1, Syro-hex.
10 Cod. X in marg. sine nom., teste Montef. Holmes. vero
ex eodem πλίκτά exscripeit. " Sic Codd. II, ΠΙ, VII,
16, 19, alii. 12 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, 14, 15,
16, alii, Arab. 1, 2, Syro-bex. 13 Sic Syro-hex., et sine
aster. Cod. 15. 14 Syro-hex. ,<λο .), ^ m\ .1 ./.
.)^_3ο.•_3 % -^ ^^ ^ Ad Sym. cf. Hex. ad Jerem.
xlviii. 45. Ezech. xlviii. 16. 15 Codd.X,85. Cod.130:
Ά. τη ώμία. Syro-hex. corrupte affert: Ά. Σ. Θ. humeri
uniua (),-. IaV-o?). (Ad τώ iv\ κλιτ« (ν. 9) Nobil. scho-
lium affert : *Αλλ -η} ώμία, ubi rlpJf calamo factum est
ex γωνία.) 1β Syro-hex. ♦ )U*x*ii UUa^o .1 .jo J,
17 Codd. 85, 130. Cf. ad Cap. xxvi. 36. 18 Prior lectio
est in Ald., Codd. 32, 128; posterior in Codd. 85 (in
marg. cum -νισμίνον), io6. Paulo ante pro «κλωσ/Μίου,
ν(νησμίνον legunt Codd. 14, 16, 71, 131; et &αν(νησμίνου
Codd. X (cum κ(κ\ωσμίνον in marg.), 18, 29, alii. 19 Cod.
VII in marg. inanu 2 da . M Nobil. affert : Schol. «
s
130
Ε Χ D U S.
[Cap. XXVII. 20-
20. "HJ. Ο'. (-) άτρυγον (4) καθαρόν. 21
Cap. XXVII. 2. τά κέρατα Χ'Εβρ. αύτοΰ 4?
4• κλίτη ^ ΟΙ Γ", αύτοΰ 4.™ η. τον? αναφοράς
% αύτοΰ 4. u ιι. — και αϊ βάσεις 4 περιηργνρω-
μέναι 26 13. τ ιστία Ι. 26 — στύλοι αυτών δέκα, και
βάσεις αυτών δέκα 4 27 ι$. — το ΰψος 4. 1 6. — το
ttyoy 4**
Cap. XXVIII.
1 . "^ ΐίΤΛ . Ο'. Uparevtiv >£ ' Ε/3ρ. arfroV «< /zot. 1
Ά. «V UpaTeveiv αυτόν μοι. Σ. ίίρατίΰσαι
αυτόν μοι. θ. τον ίίρατίύ^ιν αύτον ϊμοί 2
3. ΠΏ3Π. Ο', σοφίας και αίσθήσβως. Alia ex-
empl. αίσθήσζως. 3
4. ]ψΠ. Pectorale. Ο', τδ περιστήθιον. Ά. Σ.
θ. λόγίο»/. 4
γηψη nDn^ . ^ / MW icfl scutulata (Graeco-Ven.
0oXi6WoV). Ο', καί χίτώι/α κοσυμβωτόν (Ά.
Σ. σύσφιγκτον 6 ).
ΠΕΰ^Ό. IWam. Ο', και κί'όαρί»'• Το, κ/δα-
ριν, κατά το Έαμαρ€ΐτικον, πηλίον (fort. πίλίον),
ήτοι καθ' ίτέραν γραφήν, μίτραν. 9
5. "Οψη πΛΐη-ηΝ. ο', τδ κόν^ο»/ >£*-€κλα>-
σμένον 4J (Ά.) συ»/ σκώλτ/κο? τδ διάφορον.
(Σ.) τδ κόκκινον το δίβαφον. (θ.) τδ κόκκινον
το διάφορον. 8
6. wi •»3βΙ njtafi lW*?j rtan nrn. Ο'. «
βύσσου. Alia exempl. e/c χρυσίου και υακίν-
θου και πορφύρας και κόκκινου νενησμίνου και
βυσσου. Α. . . καϊ πορφύραν και σκώληκα διάφο-
σπίρμάτων, et sic in marg. Codd. 14, 57 (γρ. « σπιρμάτων),
73 (γρ• «"' «* σπ•) J un ^ e Montef. notam hexaplarem fecit:
Άλλος- ΓΚαιον « στπρμάτων. Cod. VII in marg. manu 2^,
quantum ex vestigiis conjici potest : ίλαιον καθαρόν τρνγίαν
μη Ζχον, (ξ ίλαιών δ(• (? στι ϊ) γαρ κάί έκ σπ(ρμάτων. Ιη scholio
autem nostro particulam negantem supplendam esse, col-
ligo ex loco S. Cyril. De Adoratione p. 343: Καθαρόν oZv
τό Γλαιον (Lev. XXIV. 2), κάί μην και tkaivov, τουτέστιν, έξ
ίλαιών, ουκ «'£ ertpotiSutv σπ(ρμάτων και γιωδίστίρων, έξ ων
ίλαιον μίν ΐθλίβετο [Codd. «#Xi/3erat], νόθον δ« ωσττ(ρ και
oiovti [Codd. και ο'ιοιχΐ ώσπ*ρ] κικαττηλτυμίνον. Adde Pro-
cop. in Octat. ρ. 300, cujus Graeca in Cod. Ambros. sic
leguntur : Αύχνος διηνεκής ΐξ ίλαίου τρ«ρόμ(νας αληθούς rf και
καθαρον, η των ορθών 'κρέων διδασκαλία . . . τ(χνητόν κα\ νόθον ου
φέρουσα τουλαιον, ωσπ(ρ τό από τίνων σπ«ρμάτων το'ις άνθρώποις
μηχανηθίν. 21 Obelum de nostro appinximus, cum vox
άτρυγον, teste Holmesio, desit in Arab. 1, 2, 3, et Slav.
Oetrog. In Syro-hex. pro άτρυγον καθαρόν habetur tantum
| « 1 »■, purum, Umpidum, quod pro καθαρόν (ύδωρ) ponitur
in Evangelio Thomae (Wright's Syriac Apocrypha) p. )*,.
w Syro-hex. Sic eine notis Codd. 15, 72, Arab. 1, 2.
K Ideni. Sic sine notis Codd. 15, 72. 2 * Idem. Sic
eine aeter. CWd. 15, 72. u Idem, omisso αυτών, quod
deeet in Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, aliis. Cod.
VII in marg. manu 2°* refinxit totum locum juxta He-
braeum : και ol κρίκοι τών στύλων, κα\ αί ψαλίδας αυτών άργυραι.
* Idem. Deeet in Cod. VII. n Idem. Haec sup-
plentur in marg. Cod. II. M Idem.
Cap. XXVIII. ■ Syro-hex. Cod. 85 in marg. : 0\ Upa-
Ttotip αυτόν μοι. i Cod. 85, teste Holmesii amanuenai.
Nescio an haec veriora sint iis quae ex eodem cod. ex-
SCripsit Montef. : Ά. του Upartvfiv αυτόν ψοί. Σ. 'κρατείσαι
αυτόν (μοί. θ. fh τό iepartifiv αυτόν μοι. Certe ad idcni
Hebraeum ν. 3 Cod. 130 affert: θ. «s Uparexitiv αυτό» μοι.
Σ. 'κρατΐΐισαι αυτόν μοι. Ά. του ttpaTfifiv αυτόν ίμοί. Sic
Codd. Π, III, VII, Χ, 1 4» ΐ5> ι6 > a ^ (inter quos 130, cum
σοφίας in marg.), Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex. (cum σοφίας
in marg.). 4 Cod. X affert : Ά. λόγιον. Syro-hex. : Σ.
θ. τό λόγιον ()1*Λ), cum scholio: "Τό λόγιον est instru-
mentum apparatum () 1 nl^-ao \-ί]**ο=σκ€νος σκ(υαστόν
Jesai. liv. 17) manifestationis (Jju^^?), quod ponitur
super pectus principis sacerdotum." Cf. ad Cap. xxi. 6.
6 Cod. X. Cod.VII in marg. manu 2^: σφιγκτόν. Syro-
bex. in marg. sine nom. ♦ ]L-*«•, quod utrumque, σύσφιγ-
κτον et σφιγκτόν, aeque reddit. Anon. ia Cat. Niceph.
p. 867 : Κοσυμβωτόν, σνσφιγκτόν (sic)' (ίκός γαρ αυτόν δΓ
αλύσ(ων και κρίκων σνσφίγγ(πθαι (κ μέρους όλον δι όλον δια τό
ΐΰστόλον. 6 Nobil., Cat. Niceph. ibid. Cf. ad v. 33.
7 Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. 58, 72, Arab. 1, 2.
8 Codd. 85, 130, uterque in marg. sine nom. : καϊ τό κόκ-
κινον κίκλωσμίνον. κόκκινον τό διάφορον. συν σκώληκος (σκόλ-
ληκος Ι30) τ•ό διάφορον. τό κόκκινον τό διάβαφον ((sic) 85;
διάφορον 130)• Syro-bex. : Ά. θ. τό διάφορον ()fe> 9ιΝ»ιϊ>),
Σ. δίβαφον (Jj^ao. *n-l*»1). Denique Hieron. in Epist.
LXIV ad Fabiolam, 19: " Coccus . . qui Hebraice sasi
appellatur, quod Aq. διάφορον, Sym. δίβαφον interpretatus
eet." Cf. ad Cap. xxv. 4. xxxv. 23, 35. e Sic Codd. 58,
72 (ut videtur), 128, Arab. 1, 2, Arm. 1 (cura ΐκ χρυσίου
καθαρού). Syro-bex. pingit : 5K Σ. oc ^ χρυσίου — και βΰσσου,
fortasse pro: •Χ•Σ. eV^ •χ•^ρυσι'ον — και* βύσσου. Nobil.
-Cap. XXVIII. 21.]
EXODUS,
131
pov . . Σ. . . και πορφύρας και κόκκινου διβάφου . .
\J. . . διαφόρου . .
7. Ο'. Ιτίρα τήν Ιτίραν. Alia exempl. vacant. 11
9. DTO. Onychis. Ο', σμαράγδου. ΟΙ λοιποί'
6ννχος. Τδ Σ,αμαρατικόν σαρδίου} 2
ιι. οπν ntox;n nrn rtotfn ηησο. / ηΓ &*Μ
fundis aureisfacies eas. Ο'. Vacat. Alia ex-
empl. π^ρικ^κυκλωμίνους και σνν (.σφιγμένους
χρνσίω ποιήσεις ^ αύτονςΊΡ Ά. μ(Τ(στραμ-
μένονς ίσφιγμίνους . , Μ Σ. . κατ<σ«υασ/*«'νουί . . 1δ
θ. . και σννίσφιγμίνονς . . 1β
13. Γ&21ψΰ. Fundas. Ο', άσπιδίσκας. Ά. Σ.
σφιγκτήρας. 17
14. rfitthttj. Catenulas. Ο', κροσσωτά. Ά. Σ.
άλιίσείί. θ. χαλαστά. 18 'Έ,ν άλλω βιβλίω
εύρον Ά. Σ. σνσφιγκτα. 19
ea* facies opere plexili. Ο', καταμςμιγμένα
kv άνθίσιν, ίργον πλοκής (Ά. Σ. βροχωτόν 20 ).
\J. σνμπίπλιγμίνα ποιήσιι αυτά, ίργον όλΰσίων.
15. ΙψΠ. Pectorale. Ο', λογΰον. Ό Έ£ραΓοί•
Itpn. Ingeniosi. (Ύ. ποικιλτον. Ά.Σ. rt X va-
ζομίνου. θ. ομοίως τοις ΟΧ. 23
ntoJTO3. Ο', κατά τοι/ /fofytoi/. Ά. κατά το
ποίημα. 24
17. pfy«P nyyiM jnw nt&o in ηκ 1 ?^. α
inseres in illud insertionem gemmarum in y«a-
/Mor ordinibus. O'. /cat καθνφανύς kv αύτω
ύφασμα κατάλιθον τίτράστιχον. Οι λοιποί'
(και) πληρώσεις kv αύτω πληρώματα λίθων
τεσσάρων ταγμάτων. 26
^51?• Smaragdus. Ο', σμαράγδος. Σ. Κ€-
ραννιος. 26
20. tthjhn. Chrysolithus. Ο', χρνσόλιθος. Σ.
υάκινθος. 27
21. DJlbtp - ?^. Ο', κατά τά ονόματα αύτων. Alia
exempl. κατά τάς γ^νίσεις αύτων. 2 *
scholium affert : *ΑλλθΓ' κα\ ποιησουσι την (πωμίδα ικ χρυσίου
— και βύσσου Κ(κ\ωσμίνης; unde Montef. edidit : θ. και ποιή-
σουσι κ.τ.€., falso, ut ex versione Theodotionis mox affe-
renda evincitur. 10 Syro-hex. Jk-X^olo 1_>α_^»{ο ./.
♦ j j \ » ■ v> .1. u Sic Cod. 72, Arab. 1, 2, Syro-bex.
(qui in marg. habet: συνΐχόμαναι ίτίρα e»c ττ)γ ίτίρας (.*λ*•(?
Jl^ -Λ ^ao Jlt -Λ). ■ Cod. X. Cod. 85: 01 λοιποί•
&νυχ(ς (sic ΐ). Hieron. ibid. 15: " In utroque humero
habet singulos lapides clausos et aetrictos auro, qui He-
braice dicuntur soom ; ab Aquila et Symmacho et Theodo-
tione onychini, a LXX smaragdi transferuntur : Josepbus
sardonyclias vocat, cum Hebraeo Aquilaque consen-
tiens." 13 Syro-hex. in textu : \ +*+£>] ςΑ—1~»ο χ**•-»?
.^»^J( 3fc » *> V *. Vdot»s (π*ρικ(κυκ\α>μίνους κα\ συν(σφιγμΐνους).
Sic sine aster. Nobil. (cum συν(σφρσγισμίνους), Codd. 72
(cum πίρικΐκΚωσμίνους και συν(σφραγισμίνους), 85 (i η marg.
cum πιρικίκλωσμίνους), 128 (cum π(ρικ€κ\ωσμίνους), 1 30 (cum
π(ρικυκλωμίνουί). Non male GraeCO-Ven. : κίκυκλωμίνω φολι-
δώμασι χρυσοϋ ποιήσεις αύτω. Μ Cod. 130 (ηοη, ut
Holmes., συν(σφ,). Montef. e Cod. Basil. edidit: n'3DD.
Α. μτηστραμμ*νουί. θ. και συικσφιγμίνους ; sed DOSterior
lectio ad Hebraeum rili^^p pertinet. Syro-bex. vero ad
συν€σφιγμ(νους affert : Ά. έσφιγμίνους (J&JUJL»»»). 16 Syro-
hex. .()1?^-ϊοο) Jlffc^ao .α». 1β Cod. 85, ut supra.
Vitiose, Ut videtur, Cod. 130: θ. και συν(σφρσγισμίνουί.
17 Cod. X. Codd. 85, 130: Ά. σφιγκτήρα. w Cod. X.
Syro-hex. .)UaJL» .1 Jts \ ■ ^ ..ao l (Ad )h*sLJ cf.
Hex. ad Ezech. xxiii. 15.) 19 Cod. X. Ad κροσσωτά
Holniesii amanuensis e Cod. 85 exscripsit: Ά. σύσφιγμα;
Montef. vero ex eodem : Σ. σύσφιγμα. M Cod. X. In
Coil. Basil. et " aliis omnibus" lectio male retrabitur ad
(ργον ποικιλτοΰ (ν. 15). Cf. ad v. 22. 21 Syro-hex. .1.
.)k S i >? J^A^ V <W r^^» )τ~*ί (-^^r^) « > »|^«
22 Cat. Nicepb. p. 871. Josepb. Antiq. III, 7, 5: Έσσήνης
piv καλύται, σημαίντι 8c τοΰτο κατά την 'Ελλήνων γλώτταν, λόγιον.
Hinc corrige cum Scharfenb. in Animadv. p. 73, quod
Montef. e Colbertino protulit: Ό Εβραίος- ίσσηβ, quasi
pro Hebraeo 3?Tt \ n eodem vereu. M Syro-bex. .«β ./.
♦ ^.Vm, y*J*i jlcoo^ .1 .Ul^^oo?. Pro Ui_^fcoo»,
gestabili8, Ceriani levissima mutatione 1 1 1 l^WHi art *~
ficiosi, legit, quod per τΐχνικου Graecum fecit. Cuin vero
pro hoc expeditius esset \, ivo/, nos ad Jesai. xlvi. 5, ubi
^ ■ ι ^l/ cum τ(χνάσασθ( commutatur, Graeca nostra
accommodavimus. M C!od. X. Ad tw ρυθμον God. VII
ιη marg. manu 2°* : τό ποίημα.
86 Cod. X. Montef. e
duobus Regiis edidit : Ά. Σ. θ. και π\ηρώσ*ις — λίθων. Codd.
85 (eine nom.), 130: Οί λ. πληρώσεις. ** Hieron. in
Epist. LXIV ad Fabiolam, 16 : " Symmacbue diasentit in
gniaragdo, ceraunium pro eo transferens." n Sic Mon-
tef., qui ad Ed. Rom. falso appellat. Auctor eet Hieron.,
quem vide in Hex. ad Ezecb. i. 16. x. 9. ffl Sic Codd.
S 2
132
EXODUS.
[Cap. XXVIII. 22-
22. rWTW. Ο', κρωσσον?. Ά. Σ. άλύσει?. θ.
χαλαστά. 29 Aliter : Οι λοιποί- άλύσει? 30
D1V HtoyO. (Χ. έργον άλυσιδωτόν (Σ. βρο-
χωτόν 31 ).
23. -nrm apj niyata vitp ppnrr^y ζΓΨ?1
)trnn rrrajp Ktf hy ntyntsn *<nti-m.
Ο'. Vacat. ^ θ. καϊ ποιήσεις επι του λογίου
δυο δακτυλίους χρυσούς' και δώσει? του? δύο
δακτυλίου? επι των δύο άκρων του λογίου. 32
24. vnir^ injrr nmy "•ηφ-ΠΝ «Tfinji
Vtim Pftsprhto n^StDH. (XVacat. *• Θ.
και δώσει? τα. δύο αλυσιδωτά τά χρυσά επι
τοΐ? δυσι δακτύλιοι? προ? τά άκρα (alia ex-
empl. επι το άκρον 33 ) του λογίου. 34
25. ^tp-^y ]Γ}Γ) nrhyn *ριΰ rrtsjj ^ηψ η*η
V3B b*Q. Ο'. Vacat. ^• θ. και τά δύο
άκρα των δύο άλύσεων δώσει? επι των δύο
συσφίγκτων ( Α. σφιγκτήρων. Σ. σνσφιγκτηρων ),
και δώσει? επι του? ωμού? τή? επωμίδο? επι
τδ μίτωπον του προσώπου αύτη? (alia exempl.
αύτοΰ 3 *) 37
26. 'Q lj J ^y βπν ?ΡΦ η; 7ϊ 0^?5 ^ ζ^^
ΠΓΡΞ1. Ο'. Vacat. ^ θ. /cat ποιήσει? δύο
δακτυλίου? χρυσού?, και δώσει? (alia exempl.
θήσει? 39 ) αυτού? επι τά δύο άκρα του λογίου
ίπι του χείλου? αύτοΰ, δ εστίν ει? το αντίκρυ?
(CX. ο εστίν (πι (s. ει?) το μερο?. Ά. δ προ?
πέραν. Σ. θ. ο kcrriv ει? το αντίκρυ? 39 ) τή?
επωμίδο? (Ά. Σ. του επενδύματο? 40 ) εσωθεν
(Ά. οΐκόνδε 4 '). 42
27. "^ ο™ nrinji nnj niyntt νηψ rfissn
faTTSHli ΠΏ!^7 (e,r anteriore parte ejus)
TiDNn 2$ΓΠ ;2φ2 {juxta juncturam ejus).
O'. Vacat. £& θ. και ποιήσει? δύο 43 δακτυ-
λίου? χρυσού?, και δώσει? αυτού? ίπι του? δύο
ωμού? τή? επωμίδο? κάτωθεν εκ του κατά
πρόσωπον [συμφωνώ?] 44 κατά την συμβολήν
29, 53» ^ 2 • Duplex lectio, κατά τάί y. αυτών κατά τα δ.
αυτών, est iu Cod. III. Cod. X ad κατά τό όνομα in marg.
affert: τας ytviatis. w Syro-bex. .1 Jfe* \ * m, ,*co .(.
Α ft : t. Cf. ad v. 14. » Codd. X, 85, 130. 31 No-
bil. Sic sine nom. Cod. VII in marg. manu 2<Κ 32 Sic
Syro-hex., et sine notie Codd. X, 14, 16, 18, alii, Arab. 1,
2, Arm. 1. Haec et seqq., w. 23-28, Montef. e Cod.
Basiliano exscripsit, in quo asteriscis ea notari diserte
teetatur, silente de hac re Holmesii amanuensi. Idem
v. 23 «rl των άκρων (sine δύο) negligenter edidit. Porro in
collatione Codicis Coisliniani Bodleiana, de qua in Monito
ad Qeneeim p. 5 affirmavimus, eam Montefalconio in appen-
dice sua condenda ad manum fiiisse, ad hunc Exodi locum
uotulam invenimus : " Hic consonat textus cum versibus
asteriscis notatis in edit. nostra;" unde concluserit aliquis,
schedulas istas a Montefalconio sua manu e codice de-
scriptae esse. Postremo praeter lectiones Basilianas Mon-
tefalconius singulis vereibus textum Complutensem subjecit,
ijiiem, ut e loco parallelo Cap. xxxvi. 24-29 (Hebr. xxxix.
16-21) confictura, nos consulto negleximus. M Lectio
προς τά &cpa est in Codd. X, 18, 72, 75, 84, 134, Syro-hex. ;
in ceteris eVi τό άκρον (non, quae Holmesii est hallucinatio,
Μ των Άκρων) babetur. M Sic Syro-hex., et sine notis
iidem, qui omnes τά ουο άλ. habent, non, ut Holmesius
falso aflBrraat, τά άλ. tantum. ■ Syro-hex. JIJL»
l
)~*λΙ (i^) ί.*—• •«•. Cf. ad v. 13. Ad Sym. cf.
Hex. ad Psal. xliv. 14. 3e Lectio αυτής est in Codd. 58,
72, Syro-hex. ; in ceteris αυτόν, excepto Cod. 18, qui αυτών
habet. 37 Sic Syro-hex., et sine notis iidem. M Sic
Codd. X, 16, 18, alii. Pro δώσ«« stant Cod. 72, Arm. 1,
Syro-bex. Codd. 85, 1 30 in textu : θήσ(ΐς ; in marg. autem :
Ο', θ. δώσ€»ί. M Lectio, δ (στιν «ri τό μίρος, eat in Codd.
X, 14, 16 (cum tls), 18, alii, Arm. 1. Cod. 85 in textu:
ets τά μίρος της ίπωμίδος (σωθίν; in marg. autoni ad μίρος :
θ. αντικρυς. Σ. αντίκρυ: του ΐπ(νδύματος. Ά. & προς πίραν τον
ενδύματος, οίκον δ«. Etiam Cod. 130 in marg. ad tls τό
μίρος : θ', θ. αντικρνς της έπωμίδος ίσωβιν. Εχ bis duobus
libris conjiciat aliquis, Symmacbum et Tbeodotionem pro
■QJTPNI posuisse αντικρυς, non «r το αντ., ut e priore edidit
Montef. Sed pro «s το αντ. stant Cod. VII in marg. manu
2^*: δ to~Tiv eif το αντ. της (πωμίδος, necaon Vltiosa SCTip-
tura Cod. 1 30 in marg. : δ fo -τιν erros άντικρυς του (π(νόγμα
Toj(sic). Ambigue Syro-hex. ό>Ν->οο\ ^ao. *° Codd
85 (ut supra), 130. 41 Iidem. Cf. Hex. ad Gen. xliii. 24
42 Sic Syro-bex., et sine notis iidem. ** Sic Syro-hex
Vocula deeat in libris Graecis, excepto, ut videtur, Cod. 75
44 Sic Codd. 58, 72, 85 (w marg.), Syro-hex. (U v>N» )
In ceteris deest συμφώνως, quod in Theodotionis versionem
■Cap. XXVIII. 33]
EXODUS.
133
αύτοΰ (alia exempl. αύτων* 6 ) επάνω τοΰ μηχα-
νώματος (Ά. διαζώσματος. Σ. κατασκευάσμα-
τος 4 *) της επωμίδος} 1
28. "hx vnyaiao ι«πγγγιν {aiiigabunt) «jrtn
r-hsn (/unicuio) ^Tf? "ή^η ΓΛ|5
(rerootttot/tir) HJTiAl "ΤΒΝΠ ΙΕΓΓ 1 ^ ΓΤΡΠ 1 ?
ΤίΒΗΠ ^tt ||ΛΤΠ. Ο'. Vacat. % θ. καΣ
συσφίγζουσι τ6 λόγων εκ τοΟ δακτυλίου αύτοΰ
εις toj/ ίακηίλίοι/ τ^? επωμίδος εν κλώσματι
ύακινθίνω, Ίνα $ επι τοί/ μηχανωματος της
επωμίδος, και ου μή άποσπασθή (alia exempl.
και ου μη απόσπασες.** Ά. και ου σαλευθή-
σεται. Σ. και μη άποκλίνηται (β. άποκλιθ^)^)
το λόγιον άπο της επωμίδος. 60
29. ^η3 iaS"^. Ο', ίπϊ του στήθους >>£Εβρ.
αύτοΰ 4, είσιόντι. 61 Ά. επι καρδίας αύτοΰ εν
τω εισερχεσθαι αυτόν. 52
ΤΌΠ. Ο'. Vacat. Alia exempl. διαπαντός. 63
Ο'. — και θήσεις επι τό λογεΐον — κατά. πρόσω-
πον κάτωθεν Ί ^ Σ. θ. διαπαντός ^, 64
30. Π^ηπ-ΠΝΊ α^ΝΠ-ΠΝ. Revelationem et
veriiatem. Ο', τήν δήλωσιν και την άλήθειαν.
Οι λοιποί- τους φωτισμούς και τάς τελειότη-
τας.
30. *&?'$, Ο', επί τοΰ στήθους (Ά. της καρ-
δίας 60 ) >£'Α. Σ. αύτοΰ**
31. ΤΒΜΠ ΤφΟ-ΤΙΜ, Tunicam humeralis. Ο'.
ύποδύτην ποδήρη. Ά. (τδ) ένδυμα τοΰ επεν-
δύματος. 68
32. ί^Πη faJfcO^D . Foramen capitis ejus in medio
ejus. Ο', τό περιστόμιον εξ αύτοΰ μέσον. Alia
exempl. το περιστόμιον ^ της αρχής αύτοΰ *
μέσον ^ Έ/3ρ. αύτοΰ 4. 69 Ά. . της κεφαλής
αύτοΰ εν μέσω αύτοΰ. 90
ΝΊΠΠ ^. StVw/ foramen loricae. Ο', τήν
συμβολήν συνυφασμενην. Ά. . προσπλοκήν.
Σ. θ. . σειρωτόν. 61
33. VTIttrTy. Ad lacinias ejus. Ο', ύπο (potior
scriptura €7τί β2 ) το λωμα τοΰ ύποδύτου. Ά.
(επι τό) άπόληγμα (αύτοΰ). Σ. θ. (επι τα)
προς ποδών (αύτοΰ). 93
"'D©. Ο', διανενησ μενού. Ά. διαφόρου. Σ. δι-
βάφον. V7. αλλοιουμβι/ου.
ex Aquila irrepsisse crediderim, coll. Hex. ad Ezech. iii. 8.
xi. 22, ubi pro HOy? interpres iste συμφώνα: posuit. Et
revera in nostro loco ad κατά τήν συμβολήν Cod. 130 in
marg. habet: *A. σύμφωνος (sic). ** Sic Codd. X, 14, 16,
18, alii. Pro αύτοΰ stant Codd. 58, 84, 134, Arm. 1, Syro-
hex. w Cod. 130. Syro-hex. .JjjsoU .4» .U^oa» ./.
Cod. X affert : Ά. διαζώσματος. Cod. 85 in marg. : δια-
ζώσματος. κατασκευάσματος. Ad Aq. cf. Hex. ad Levit.
viii. 7. 47 Sic Syro-hex. (cum καί την σ. vitiose pro κατά
την σ.), et sine notis iidem. ω Sic Codd. X, 14, 16,
ceteri omnes, exceptis Cod. 58 et Syro-hex., qui αποσπασθώ
habent. *° Cod. 85 in marg. : ου μή άποσπασθη. κάΐ οϋ
σαλευθησεται. και μή άποκλίνητε (sic). Cod. 130: θ. ού μή
άποσπασθΐ]. Ά. Ο'. κα\ ού σαλευθι)σεται. Σ. καί μή άπο-
κλίνθη (sic). Μ Sic Syro-hex., et sine notis iidem.
61 Sic Syro-hex., et sine notis Cod. 72, Arm. 1. 6i Cod.
130 (cum αυτό in fine). Cod. 85 in marg. sine nom. (teste
Moiltef.): eVl της καρδίας αύτοΰ. ω Sic Codd. 14, l6, 25,
alii, Arab. I, 2, Syro-hex. M Syro-hex. Haec, κάί
θήσεις — κατά πρόσωπον, leguntur in Ed. Rom., a cujue textu
non discrepat Syrus noster, nisi quod τους αλυσιδωτούς pro
τα αλυσιδωτά, coilfiueiltc Cod. 58, legit. Iu fine κάτωθεν
reprobant omnes praeter Arm. 1, Syro-hex. ω Codd.
85 (in marg. sine nom.), 130, Cat. Niceph. p. 875, et
" omnes MSS." apud Montef. Syro-bex. in singulari : ./.
♦ )>*.\ν>ο^\ο .Jj«Q_Lii. .1 .^9. Cf. Hex. ad Lev. viii. 8.
Num. xxvii. 21. Deut. xxxiii. 8. M Cod. 130. w Syro-
hex. Sic sine notis Arab. 1, 2, Arm. 1. M Cod. 130.
Cf. Hex. ad Lev. viiL 7. M Sic Syro-hex. Codd. 85
(sine O'.), 130, uterque in marg. : Ο', τό π. της αρχής αύτοΰ
μίσον αύτοΰ. Cod. 7 2 in tcxtu : τό π. της άρχης αύτοΰ μίσον.
Ιη lectione vulgari post περιστόμιον add. της αρχής Codd. 14,
16, 25, alii. *° Codd. 85 (in marg. sine nom.), 130.
61 Codd. 85, 130 (cum Ά. προσπλοΊςΧ), lectionibus ad συμ-
βολήν relatis, et fortasse quoad casum accommodatie.
Paulo aliter Cod. X : Ά. θ. προσπλοκήν. 2. σεψωτήν (eic).
68 Sic Codd. II (manu 2<H III, VH, X, 14, i6,alii, Arrn. 1,
Syro-hex. ω Codd. 85, 130. Syro-hex. la^ Χ .λ>.
♦ IL^, unde Theodotionis nomen assunipsimus. Minus
probabiliter Cod. X : *A. άπόπλεγμα. Σ. προς ποδών. Ad
Sym. cf. Hex. ad Jesai. vi. 1. Jerem. xiii. 22. M Syro-
hex. ♦ ^"»0. ,-^s» .λ> ♦ ()fe> aN..iy) )^ ^Ν Μ » ν> ./.
A )b •ι•ι^Ν'^; .1. Ad Theod. cf. ad Cap. xxxv. 23, 35.
Symmachi SjTiaca Graece sonant δια βαφής, corruptum ex
134
EXODUS.
[Cap. XXVIII. 35-
35. ^nW-^V. O'. >% Γ. knl 4 'Ααρών. 96 Ο', θ.
επι 'Ααρών. Ά. Σ. επι του 'Ααρών. 66
36. γ 1 ?. Laminam. Ο', πεταλον. Ά. Σ. άφό-
ρισμα. 67
37. ΠΕ5]2ΏΠ-^. Ο'. Μ τη? μίτρα?. Ά. θ. «π
της κιδάρεω? 68
39. Φϋ ΓΙ3Π3Π fCQttft. Et opere scutulato texes
tunicam byssi. C και οί κοσνμβωτοϊ (alia
exempl. κόσυμβοι 69 ) των χιτώνων εκ βύσσου.
Ά. και συσφίγξεις τον χιτώνα τόν βύσσινον.
Σ. . του? χιτώνας . 70 Οι λοιποί• καϊ συσφίγ-
£«* . . • 71
ΠΕ^^Ώ. Ο'.κίδαριν. Ά.μίτραν. θ.ΰψωμα. 72
40. Ο^ΠΝ ϋφ JTtoy). Ο', και £ώι>α?. Alia
exempl. /ca2 ποί^σ^ί? αότοΓ? ζώνα?Ρ
41. fiNj?Q ! l. Ο'. και εμπλήσει?. Ά. θ. και πλ»;-
ρώσίΐς. Σ. καΐ reXctwaeis.
43. D^y. Ο', αιώνων. Alia exempl. ει? τον
αιώνα. 75 Ά. αίώνιον. 76
Cap. XXVIII. ι. τού? ν/ού? αύτοϋ >g θ. /*€τ'
αύτοΟ•*. 77 - και 4 Ναόα/3. - και 4 'Ελεάζαρ. 78
3• τ τήν άγίαν 4. 79 >>£ ' Ε/3ρ. airroy «< μοί. 4• £&
'Έιβρ. αυτόν 4 μοι.* 6. — ύφαντόν 4. 81 η. μερεσιν
^ Οί Γ'. αύτοΰ «4. ίο. ονόματα ^ Έ/3ρ. αύ-
τώι> «4. 82 κατά (καί τα) ονόματα %τά4 λοιπά
εξ (sic). 12. τ-περί αυτών 4. 13. τ καθαρού 4.
14. — κατά, τα? παρωμίδα? αυτών εκ τών εμπρό-
σθιων Ι. 83 1 6. τδ /i^icoy •% Ά. θ. αύτοΰ «ί. 84 τό
«υρο? ^ Ά. θ. αυτοί? «ί. 85 2ο. -τ συνδεδεμένα εν
χρυσίωΊ 86 21. κατά το Ονομα ^ Έ/3ρ. αυτών 4 87
32. το£> περιστομίου >£ Ο/ Γ*. αι/τοί) «ί. 88 33• "*" ^ σ€ '
εξανθούση? βοά? 4." — και βύσσου κεκλωσμενη? 4. 90
34• τ και άνθινον 4? 1 $$. είσιόντι % αύτώ Ί. εξι-
όντι % αύτφ 4. 92 42• χρο>το? — αυτών «4. 93 ^ Ά.
Σ. /cat «< εω?. Μ 43• κα ' *£ €ί τ αυτά 4 Ααρών (sic). 96
επάξονται — εφ' εαυτού? 4. m
Cap. XXIX.
1. 8Π£?• Ο', αγιάσει?. Ά. θ. άγιάσαι. Σ. €ί?
τό άγιάσαι. 1
2. Γ&Ώ ΓΠ>ΓΠ ΓήΣίΌ D 0v^• ^ ^anm wo» fer-
mentatum, et placentas non fermentatas. (Ύ.
και άρτου? άζύμου?, >% Οί Γ 7 , και κολλύρα?
άζύμου? 4. 2
διαβάφου, quod cum οΊβάφου confusum videas supra ad
ν. 5. ω Sic Syro-hex., et sine notis Arab. 1, 2, Arm. 1.
M Nobil. (cum Θ. pro Ο'. Θ.), Codd. 85, 130 (cum Σ. pro
Ά. Σ.). <" Cod. X. Cf. ad Cap. xxix. 6. Mox (άγιασμα)
κυρία pro κυρίου habent Codd. 19, 58, 72, 75, 85, 130,
Syro-hex. w Nobil., et sine nom. Cod. 130. 69 Sic
Ald., Codd. ΠΙ, VII, X, 14 (cum κόσσυμβοι), i5, i6, alii,
Syro-hex. 70 Syro-hex. J.as» U*Loa^ oh»-a^»Lo .}.
♦ %> .1 iio η \ .*a>. Cod. VII ex corr. manu 2 d:l : κα\
συσφίγξίκ τόν χίτώνα. Cf. ad ν. 4. 71 Nobil., Cod. 85 :
Οί λοιποί' αΙ συσφίγξίΐς. Cod. 130 ; Ο* ^• «συσφίγξΐΐς (eic).
Errorem sagaciter detexit Scharfenb. in Animadv. p. 73.
Vulg. : 8tringe8qtie tunicam bysso. n Cod. X scholium
affert: Την κί&αριν Ά. μίτραν καλΰ, θ. ΰψωμα, διικνΰς οτ» ras
Ktoaptis άνατανομίνας ίίχορ ϊπι rrjs Κ(φα\ή{. ΠΓλοί 6t ην βύσ-
σινου, «ίί ό^ν λήγων, κ.τ.ί. Montef. ex Regio uno ediderat:
Ά. Σ. Ο', κίοαριν. θ. ύψωμα, notans : u Quis credat Theodo-
tionem qui eupra v. 39 κίοαριν vertat, hic vertisse ΰψωμα ?"
Quidui autem haec lectio non ad HBjyp, ged ad HiyaJD (v. 40),
quod Senioribns pariter sonat Kioapus, pertineat ? 73 Sic
Codd. 58, 72, Syro-hex. 74 Syro-hex. ♦ JL»^io .u».
♦ IL»U .1 ./• Ad Sym. cf. Cap. xxix. 9 in LXX et Syro-
hex. 75 Sic Codd. 75, 85 (cum αίώνιον in marg.), 130.
76 Cod. 1 30 in textu : tls τον αίωνα αυτών (sic) ; in marg.
autem : Ά. αίώνιον αυτοΰ (sic). " Syro-hex. Sic sine
notis Cod. 72, Arm. 1. 78 Idem. 79 Idem.
80 Idem. Sic sine notis Cod. 72. 81 Idem. 82 Idem.
Sic sinenotisCod. 72, Arab. 1, 2. ω Idem. M Idem.
Pronomen abest a Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15,
16, aliis, Arm. 1. M Idem. M Idem, qui pingit:
<n>v-7-Stbcp*va4 iv χρ. Haec desunt in Codd. 14, 15, 16,
aliis. 8T Idem. Sic sine notia Codd. 72, 75. M Idem.
89 Idem. Deest clausula in Cod. 58. w Idem. Deest
in Codd. 30, 58. 91 Idem. w Idem. Sic sine aster.
Cod. 72. 93 Idem. M Idem. 9δ Idem. Sic sine
obelo Codd. 30, 58, 72 (cum αξΐΐ). M Idem. Sic sine
obelo Ald., Codd. III (cum «φ* «auTotr), VII, X, 14, 15, 16,
alii.
Cap. XXIX. > Syro-hex. ^ .^» .*-*. η v^N .1 .1
.nm, t c\x\\i. Lectionem άγιάσαι in textu habent Comp.,
Ald., Codd. III, VII, X, 15, 16, alii. Cod. 108 in textu:
άγιάσαι; in marg. autem: Ws τό άγιάσαι. 2 Sic Syro-
-Cap. XXIX. 18.]
EXODUS.
135
2. ΠΤΠΞ1. Per/usas. Ο'.ττΐφυραμίνους. Ά.άνα-
μςμιγμίνας. θ. άναπ€ποιη μίνας?
5. Ι^ΠΝ-ΠΝ ηψ^ΓΓη. Ο'. M&rut >£ Σ. αυτά 4
'Ααρών*
ΊΏΧη ^VP Π£| njh^TTlM. Ο', καϊ τον
χιτώνα τον ποδήρη. Alia exerapl. καϊ τον
χιτώνα και τον ποδήρη >£ τον ίπίνδύματος ^. δ
Α. τον χιτώνα και τό (νδυμα του (πίνδΰματος. Σ.
rbv χιτώνα και το ίπενδυμα του *π*νδύματος.
θ. rbv χιτώνα και τον έπ€νδύτην της ίπωμί-
δθς.«
6. &Πρ>Π ^J?" ni ?• Diadema sanctum. (Χ. τό irk-
ταλον τδ άγιασμα. Ο'. Ά. τδ πίταλον τδ
άγιον. 7 Σ. (το) άφόρισμα . . 8
9. Y$J& ]ΊΠΝ »3}*. £ a /teo ^aronew e* ^&Vw
ejus. Ο', ταΐς ζώναις % 'Ααρών και τους υιούς
αύτοΰ 4? Ά. διαζώνρ (s. ζώνη) Ααρών . }°
Σ. ζώνας Ααρών . , 11 θ. ζώνχι Ααρών . , 12
12. TiD% Fundamentum. Ο', ττ^ βάσιν. "Αλ-
λος- θ(μίλιον. 13
13. rTJIJjNp rt£}« ΤΑ lobum majorem(B.reticuIum).
(y. και τον λοβόν. Ά. θ. (και) τ6 π^ριττόν. 1 *
rntSpm. Ο', καϊ €ττιθήσ€ΐς. "Αλλος- και θυ-
μίασης. 16
14. NV1 Γ\ΝΕΠ. Sacrificium pro peccato e»t. Ο'.
αμαρτίας (alia exempl. αμαρτία 19 ) γάρ ίστι.
Ά. θ. π*ρι αμαρτίας Ιστίν} 7
17. ΠΓΕΓΙ. In frusta concides. Ο', διχοτομήσεις.
"Αλλος• μ(λίσ(ΐς. ια
Vnnp. Infrusta ejus. Ο'.κατάμίλη. "Αλ-
λος' μίληδόν} 9
"lllp. Ο', τα ένδόσθια. "Αλλος• την κοιλίαν
αύτοΰ. 90
18. wn Tf\rvb πψΝ rfim: pq, ο^»• ««m-
ίαίίί, sacrificium cremandum Jovae est. O'.
€ty όσμην ίύωδίας• θυμίαμα (alia exempl. &/-
σίασμα 21 ) κυρίω εστί. Ά. θ. όσ/ζ?) ίύαρζστή-
σ€ως πυρον (s. πύρο»') κυρία) αντό. Σ. οσμή
ςύαρίστήσΐως . . , 22
hex., et sine notis (cum άρτοι» αζυμον) Cod. 72, Arab. 1, 2.
Codd. 85, 130, uterque in marg. : Ο', κολύρας (sic) afvpovr.
Nobil. ad clausulam sequentem, και \ayava αζυμα, affert:
Schol. κοΧΚύρας άζΰμους άναμίμιγμίνας; Unde Montef. notam
hexaplarem imperite fecit: Ο', λάγανα αζυμα κιχρισμίνα
ev ϊλαίω. Ά. KoWupas άζΰμους dvaptpiy μίνας iv ίλαίω. θ.
άναπίποιημίνους (sic). 3 Codd. 85, 130: θ. άναπ(ποιη-
μίνους. Ά. άναμίμιγμίνους, lectione, ut videtur, ad mascu-
linum πίφυραμίνους accommodata. 4 Sic Syro-hex., et
sine notis Cod. III. Scilicet pro D^jarrnK Symmacbum
non τάς στολάί, sed τά Ιμάτια posuisse credibile est. 6 Sic
Syro-hex., et sine aeter. Codd. 85, 130, uterque in marg.,
praemisso o'. Supplementam τοΰ AnpNparw est in Codd.
14, 16, 25, aliis. β Syro-bex. \ - Λ --^N 1 U»i— ^ J.
^o \^Λο jjulo *>\ .xo Λ λ,<\ ->\ ^0 "^o^» o'ot*
♦ ) t> ι.•>^ «η^,ο •>\ ^ae. Symmachi et Theodotionis
Graeca exetant in Nobil., Codd. 85 (teste Montef.), 130
(cjui τον (sic) ίπίνουμα pro τον in(vbvn)v male scribit). Ad
Aq. cf. ad Cap. xxviii. 31. Ad Theod. cf. Hex. ad Job.
i. 20. Jesai. lix. 17. Ezech. xxvi. 16. 7 Codd. 85, 130
(cum O'. pro Ο'. Ά.). Sic in textu Codd. 58, 72, 128.
8 Nobil., Cod. 130 (cum αφορισμό*). Lectio Aquilam potius
quam Symmachum refert, coll. Hex. ad Levit. xxi. 12.
2 Reg. i. 10. 4 Reg. xi. 12. Psal. cxxxi. 18. w Sic
Syro-hex., et sine aster. Cod. 72, Arab. 1, 2 (cum των υιών),
Arm. 1 (idem). Codd. 85 (sine τοϊγ), 130, uterque in
marg. : O'. rals ζώναις Ααρών. 10 Nobil. affert : Ά. dia
ζώνην Ααρών ; pro quo Montef. ex Regio uno et Basil. edi-
dit : Ά. διαζωνη (sic) "Ααρών, invita, ni fallor, lingua. Rectius
fortasse Cod. 130: Ά. ζώνη Ααρών. " Codd. 85, 130,
et " duo Regii." 12 Nobil., Codd. 85, 130. 1S Cod.
VII in marg. manu 2«*». Cf. Hex. ad Prov. x. 25.
14 Cod. X, concinente interprete Graeco-Ven. Cf. Hex.
ad Levit. viii. 25. ix. 10. Cod. VII in marg. manu 2°*:
τό κατώτ(ρον μίρος του ήπατος. 15 Cod. VII SUperecript.
manu 2^. Ante κα\ ατιθησ*ις in textum inferunt θυμιάσεις
Codd. 14, 16, 25, alii. le Sic Comp., Codd. 58, 71, 85,
128,129. Codd. 85, 130, uterque in marg. : Ο', αμαρτίας
(γάρ ίστί). " Codd. 85 (sine cWw), 130 (cum *A. pro
Ά. θ.). 18 Cod. VII in marg. manu 2**. " Cod. 32
in textu. Lectio exquisitior nescio an Symmacbo irupu-
tanda sit. *° Cod. VII in marg. manu 2 da . Cf. Hex.
ad Levit. iv. 8. 21 Sic Comp., Ald., Codd. II (manu
2da), III, VII, 14, 15, 16, alii, Syro-hex. a " Ex uno
Regio, et ex Ed. Roraana [ubi tantummodo babetur:
Schol. ΟΙ άλλοι- (ΰαρ*στησ€ως, ex Theodoreto, ut videtur,
in Quaest. LXII ad Exod. xxix. 25]. Aquila et Theo-
dotio »">tft< solent vertere πύρρον [sic], ut passim videae in
Levitico." — Monte/. De scriptura vocis πνρ6» vid. nos in
Hex. ad Levit ii. 9.
136
EXODUS.
[Caf. XXIX. 20-
20. ftN Wn-hv) ΡΠΗ JJN (auriculam) W"V&
rVVgn Ώ -V {pollicem) tfX^t\ ***?*} T»JJ
rWOTT Ofejl (Γ^φ*. Ο'. Μ rhv λοβον
τον ώτος 'Ααρών τοΰ δ(ξιοΰ, και (πι το άκρον
(Ά. τον άντιδάκτυλον* 3 ) της δ(ζιας χ(φος, και
(πι rb άκρον του ποδός του δεξιού, και (πι τους
λοβούς των ωτων των υιών αύτοΰ των δ(ξιών,
και (πι τά άκρα των χ(ΐρών αυτών τών δ(ξιών,
και (πι τά άκρα τών ποδών αυτών τών δεξιών.
Alia exempl. (πι τον λοβον του ώτος 'Ααρών,
•% θ. και (πι τον λοβον του ώτος τών υιών
αύτοΰ 4 του δ(ξιοΰ, και (πι το άκρον της \(ΐρος
*>£ Έβρ. αυτών «4 της δ(£ιάς, και (πι το άκρον
του ποδός ->£ αυτών 4 του δ(ξιοΰ, — και (πι
τους λοβούς τών ωτων τών υιών αύτοΰ τών
δ(ξιών, και (πι τά άκρα τών χ(ΐρών αυτών τών
δ(ξιών, και (πι τά άκρα τών ποδών αυτών τών
δφών < Μ
MD na y sn b$ η^π-ηκ fljWJ. o'.v a cat.
-% θ. και προσ\((ΐς τό αίμα (πι το Θυσιαστή-
ριον κύκλω 4. 2δ
21. Ο'. — το δ( (alia exempl. και το 26 ) αίμα τοΰ
κριοΰ προσχ((ΐς προς το θυσιαστήριον κύ-
κλω < 27
22. ΓΡ^ΜίΤΙ η^ΠΠ. Adipem et caudam. Ο', το
στίαρ αύτοΰ. Alia exempl. το στίαρ >*£Έ/3ρ.
και την κέρκον 4 — αύτοΰ ^, 28
22. ρπϋ ΗΝ*). Et crus. Ο', και τον βραχίονα.
ΟΙ λοιποί• την κνήμην. 29
23. ΓΙΠΝ fljlj ΏΓΠ rhrX). Et placentam panis
olei unam. Ο', (ξ (λαίου. Alia exempl. % Οι
Γ\ και κολλύραν άρτου 4 (ξ (λαίου -χζΈβρ.
μίαν «4. 30
25. OiJM. (Χ. αυτά. Ά. αυτούς. Σ. θ. αυτά. 31
26. Ε^ΝνΏΠ. Inaugurationis. Ο', της τ(λ(ΐώ-
σ~(ως. Α. της ιτληρώσίως. Σ. \J. τών Τίλίΐώ-
32
σ(ων.
28. Tf\7vh QnoVVl α^ΤΦ®• (Ε sacrificiis)
pacifids eorum, oblatio eorum Jovae. Ο', τών
σωτηρίων τών υιών 'Ισραήλ, άφαίρ(μα κυρίω.
Alia exempl. τών σωτηρίων ££Ά. θ. αυτών «4,
άφαίρ(μα %'Έιβρ. αυτών τω «4 κυρίω. 33
29. Π1~Ν?ΏΤΙ. Ο'• *<" Τ(λ(ΐώσαΐ (Ά. πληρώσαι.
2. τί\(ΐωθψαι ^) %> (ν αύτοΐς 4. 36
36. D^SSn" 1 ?^ ti^b. Quotidiepro expiationibus.
Ο' . τη ήμερα, τοΰ καθαρισμού (Ά. Σ. θ-hex.
Ad bs Cod. 85 in niarg. : άνηρ. Eandem vocem post ωσαύ-
τως in textum inferunt Codd. 14, 16, 25, alii. M Syro-
hex. Sic sine notis Cod. 72. Mox τ& ΰψος αντοϋ sine
notis Codd. 58, 72, Arm. 1, Syro-bex. " Idem.
38 Ideui. Vox deest in Codd. 55, 58. 39 Idem. Sic
sine aster. Cod. 76, Arab. 1, 2. *° Idem. Sic sine
aster. Codd. 58, 72. 41 Idem, qui pingit: -r -τοΰ ovros*.
Posterior vox deest in Cod. 58. a Idem. Sic sine
notia Comp., Codd. 14, 16, 19, alii, Arab. 1,2. ** Idem.
Sic sine notis Codd. 14, 16, 25, alii. ** Idem. Sic siue
notis Comp., Codd. 14, 16, 19, alii, Arra. I. ** Idera
(cura solo metobelo). w Idem. Sic sine aster. Ald.,
Codd. X, 14, 16, 18, alii, Arab. 1, 2. * 7 Idem. Vox
deeet in Cod. 58.
Cap. XXXI. x Sic Corap., Ald., Codd. III, X, 14, 16,
18, alii, Arab. 1, 2, et, ut videtur, Syro-hex. Montef. ad
τόν του Ovptiov affert : Ol λοιποί- vlov Oipi, notans : " Sic
quidam MSS." 2 Sic Syro-hex., et sine obelo Comp.,
Ald., Codd. III, X, 14, 16, 18, alii. Haec, και την βύσσον
την κ., ηοη leguntur in Ed. Rom. 3 SjTO-bex. in textu :
* U^kdL»? .1•Χ•. Post Χιθουργικά Cod. 72 in textuni infert
ιτΚηρωσαι. 4 Sic (pro και ds τα tpya τά τ.) SjTtJ-bex., et
sine obelo Ald., Codd. ΙΠ, X, 14, 16, 18, alii. 6 Sic
Syro-hex., et sine notis Cod. 72 (cum και Ιδού ry»), Arm. 1
(cum -Χ Ιδού). Cod. 1 30 in marg. : Ά. Σ. Ιδού. β Sic
Syro-hex., et sine aster. Codd. 72, 128, Arm. I. 7 Cod.
130, et in niarg. sine nom. Cod. 85, uterque cum αύτης in
fine. Eadem 111 textu (cum αύτοΰ) habent Cod. 72, Arab.
1, 2 (cum vasa haec), et (sub Χ Θ.) Syro-bex. (qui ),-a-?
f^v^ in plurali minus probabiliter piugit).
140
EXODUS.
[Cap. XXXI. ΙΟ-
Ι 0. ttjlpn yjfr-rm. O'. Vacat. >% θ. καϊ τα
ιμάτια του αγίου ^. 8
JTlftn fVTfcA. Ο'. Ααρώ»> ^ Έ0/>. τω /ep«< 9
13. ^τΠ.» Ο', συνταξον. "Αλλος- λάλησον}
Όφ*Τ&, Ο', και Ιτ ύ/ιΓι/. Σ. θ. (και) ύμΐν. η
14. 03? ^* 1 ^ 1 ®1Ρ ^• Ο', οτι άγιον τούτο k<m
κυρίω ύμΐν. Alia exempl. 8τι άγιόν kariv
ύμΐν}*
15. ΓΙΏν nto. Ο'. >& θανάτω* θανατωθήσβται. 13
17. hvnlq* m ρ» 'ψ*. ο\ kv ψοΐ κα ι τοις
νΐΟίς Ισραήλ. Α. μιταξν (μον και μ€Ταξν των
νιων Ίσραή\. Σ. μ(ταζν (μον και των νιων ΊσραηΧ.
t/. αναμίσον (μον κα\ αναμίσον των νιων Ισραήλ..
WB2* ΓΟψ. Cessavit et recreatus est. O'.
κατίπαυσΐ και επαύσατο. Alia exempl. ϊπαύ-
σατο και κατίπαυσ^ν. 15 Ά. διέλιπεν και avi-
ψυξίν. 1 *
18. VTO3. Ο', ήνίκα κατίπαυσν *% θ. αϊτός < 17
' Cap. XXXI. 3. J£<M Γ'. κα!4 kv παντί. 19 8.
— και τά θυσιαστήρια 4. 19 ij. δτι — kv4 e£ ήμί-
ραις. 20
Cap. XXXII.
1. A?j?*3• Ο'.συνίστη. Ά.θ. καϊ ίκκλησιάσθη. 1
Σ. ώρ ο/ Ο'. 2 Schol. συνηθροίσθη fj kira-
νίστη. 3
Ε^ΝΠ Γψ2 Γη -,, 3. Ο', ό γάρ Μωυσής ούτος
ό άνθρωπος. Οι λοιποί- (οτι) ούτος ό Μωυ-
σής (ό) άνήρ.*
2. 0^3?. Ο'. Vacat. %- θ. και υιών ύμών< 5
4. 13"ϊΓΠ• Scalpro. (Χ. i* τ# γραφίδι. "Αλλος-
kv τίχνρ. 6
W^N^. Ο', και €?7Γ€ΐ/ (alia exempl. ίΓτταμ 7 ).
Α. θ. κα\ (ϊπον. Σ. αυτοί bi (ϊπον.
6. W3ttfa. Ο', και όρθρίσας. Ά. θ. κα\ άρθρισ*.
Σ. ορθρ'ισαντα δ(.
TOJ5U• Ο', άνφίβασεν. Ά. Σ. JUfrjam θ.
και ijveyKav.
7. IJ V/• Ο', βάδιζε το τάχος, κατάβηθι kvTW0ev.
Alia exempl. βάδιζε, κατάβηθι — το τάχο?
€J/T€C0€I/ «ί. 11
8. ΓΰΟΒ *OT. CX. μόσχοι/ >£ ' Ε£ρ. χωνευτόν 4. α
8 Sic in textu Syro-hex., et sine notis Codd. 58 (om. τον
ayiov), 72, 131 (in marg. manu 2^), Arab. 1, 2. 9 Sic
Syro-hex. Post Άαρων add. τον hpim Cod. 72, Arab. 1, 2,
Arm. 1 (sub •Χ•). 10 Sic in textu Comp., Codd. X (in
marg.), 14, 16, 19, alii (inter quos 130 cum σνιταξον in
marg.), Arm. 1, Syro-hex. u Cod. 130. Sic in textu
Cod. 75. 12 Sic Comp., Codd. III (cum ?σται), 19, 58,
alii, Syro-hex. 13 Sic Arm. 1 (cum •Χ• θανάτω •Χ•), et
sine aster. Ald., Codd. III, 14, 16, 18, alii, et Syro-hex.
14 Syro-hex. .jx> ♦^.{ ί ^η-.|> Jui» 1^-uso u^. ko*s ./.
^joao u^ ^^ .L ♦^«i^Ba^i; ji.i^No u^. Uo
♦ ^li^a-l? Uli. 15 Sic Comp., Ald., Codd. III, X,
14, 16, 18, alii, invito Syro-hex. 1β Codd. X (cum κα\
δΐ(\(ΐπ(ν κα\ άν.), 8ζ, 130. Montef. ad ΐΠ?33 (ν. 1 8) lec-
tionem refert, repugnante Basiliano suo. 17 Sic Syro-
hex., et sine notis Arm. 18 Syro-hex. Sic sine notis
Codd. 14, 16, 52, alii. 19 Idem. *> Idem. Sic sine
obelo Comp., Ald., Codd. II (cum eV eupra lineam), III,
X, 14, 15, 1 6, alii.
Cap. XXXII. 1 Cod. 108, eilente Holmesio. Syro-hex.
.o^a-oito .L .1. Cf. Jud. xx. 1 in LXX et Syro-hex.
(Formam emendatiorem *ξ*κ\ησιάσθη posuit Graeco-Ven.)
2 Syro-hex., qui toIs O' vindicat : κα\ σννίστη. 3 Nobil.,
Cat. Niceph. p. 907 (praem. "Αλλο* φησί•), et tres Regii
apud Montef., cui " duae interpretationes" esse videbantur.
4 " Sic unus codex." — Montef. Cod. VII in marg. manu
2* 1 *: ό άνηρ, uude articulum assumpsimue. Etiam Ald.
άνηρ pro ό άνθρωπος edidit. δ Sic Syro-hex., et sine
notis Codd. 58 (om. Ιμων), 72,131 (superscript. manu i 11 " 1 ),
Arab. 1, 2, Arm. 1 (sub •)Κ). β Nobil., Regii duo, et
schedae Combefis. (=Cat. Niceph. p. 909). Locus Nice-
phori est*. "Αλλο? iv τίχντ) φησ\ν αντο το χρνσίον (\ωντνσ(,
διαπλάσα: τόι» μόσχον, και Topevaas αυτόν, enttntp οι Αιγύπτιοι
τούτον (σφον, κ. τ. «'. Ubi verba, «V τέχνη, ad contextum
scholiastae pertinere probabiliter opinatur Scbarfenb. in
Animadv. p. 75. 7 Sic Comp., Ald., Codd. III, X, 15,
16, 18, alii, Arab. 1, 2, Syro-bex. 8 Syro-hex. X ./.
.Oi_ao/ ^_»f v°— '°• -**> .ci-soto. 9 Idem: X .(.
.^— * ο v>. t> »_s ,jx> .ιρ»_οο. "' Idem: .«» ./.
.o-.l^-.|o X .q_q_oj/. Pro άνίβίβασίν Codd. 25, 58 (in
marg.) άνηνΐγκν habent. u Sic Syro-bex., et sine obelo
Codd. III, X, 18, 19, 25, alii. Cf. Hex. ad Gen. xlv. 9.
18 Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 72, 131 (superscript.
manu i 11 " 1 ), Arab. 1, 2, Arm. 1 (sub K).
-Cap. XXXII. 25.]
EXODUS.
II!
ΜΠ ηΊ^-ηϋρ -Dy nirn. (y.Vacat. Σ.Θ.
και chrcv κύριος πρύς Νωυσήν ϊώρακα rbv
λαον τούτον, και ιδού λαύς σκληροτράχηλος
(στιν. 1 *
11. 7JSN ΓΠΙΤ. Ο', θνμοΐ όργτ}. Alia exempl.
θυμωθήσ^ται οργή -%'Έ,βρ. σου 4}*
13. 0?5T!i? Κ 1 *?. Ο'. <5οί5ι/αί αύτοΓ$• (alia exempl.
τω σπέρματι αυτών 16 ). Ά. #ώσω τφ σπύρ-
ματι υμών} 9
14. tajA nitoi^ Ίη*7 -μεν πιηη-^ν. Ο'.πβρι-
ποιήσαι τον λαλν αύτοΰ. Alia exerapl. πβρ2
της κακίας ής (ΐπ€ ποιήσαι τον λαον (s. τω
λαω) αύτοΰ} 7
18. ™Απ rrtgj Vip pitj irtO| rtoy ^p pM
ytiti "OiN Γ»Ϊ3# Tlp. JVo» est sonus clamoris
victoriae, neque sonus clamoris prostrationis
(eorum qui cladem acceperunt) ; sonum invicem
canendi ego audio. Ο', ουκ (στι φωνή (^αρ-
χόντων κατ ίσχύν, ούδ( φωνή (ξαρχόντων τρο-
πής, άλλα. φωνήν (ξαρχόντων — οΐνου 4 (γώ
ακούω} 8 Α. ουκ (στι φωνή καταλίγόντων κατ Ισχυν,
οΰδί «στι φωνή καταλίγόντων άπο τροπής' άλλα φωνην
κατάλίγόντων ίγω ακούω. 2. ουκ «στ» βοη KtXtvorrtv
avoptiav, ούσί βοη κ f\t ιόντων τροπην' άλλα φωνην κακώ-
σίως «γώ ακούω, θ. ουκ «στ» φωνή πολίμου ΐζαρ-
χόντων κατ ισχυν, ου&ί «στ» φωνή *'ξαρχουσων τροπής'
φωνην ί'ξαμχηυσων «'γώ ίίμι άκούων} 9 Το Ζ,αμα-
ρατικόν ουκ (στι (β. ούκ(τι) φωνή άποκρίσίως
άνδρύας, και ουκ (στι (β. ούκ(τι) φωνή άπο-
κρίσίως ήττης, άλλα φωνήν αμαρτιών (γώ
ακούω. 20
22. Π« "ΙΓΡ'^Ν. Ο', μή όργίζου % Θυμώ4»
24. ^ΛψΝ}. σ. καϊ tppifa % αυτά <» Ά.
2. θ. αυτά (β. αυτούς) *•
25. njns-^ wn jno '•s DyrrnN too trvn
*"*" τ; • α ~ \τ τ τ ν r
ΠΪΤΌί^ Π2Όφ7 ]^ΠΝ. Quum autem videret
Moses populum effrenatum esse {nam frena ei
dederat Aaron, ut ludibrio esset hostibus suis).
Ο', και ίδών Μωυσής τον λαον δτι δκσκ(δα-
σταν δκσκ(δασ( γαρ αυτούς 'Ααρών (πίχαρμα
τοις ύττ(ναντίοις αυτών. Ά. (ΐδ(ν δ( Μωυσής
τον λαον, δτι άποπ(τασμ(νος αυτός• δτι άπ(-
πίτασ(ν αύτον 'Ααρών (ίς 6νομα ρύπου (ν
άνθ(στηκόσιν αυτών. 24 Σ. (ΐδ(ν δ( Νωυσής
τύν λαον δτι γ(γύμνωταν προ(δωκ(ν γαρ αύ-
τύν 'Ααρών (ίς κακωνυμίαν τοις άνθ(στηκόσιν
13 Codd: 85, 13° (cum ίόρακα, et om. eWi» in fine).
Syro-hex. in textu : •)Κ κα\ tfat κύριος (in marg. : Σ. θ. ΠΙΠΙ)
— ί'στΜ»^; et sic sine aster. Codd. 29 (cum ό θώς pro
κύριος), 72 (cum Μωσΰ λίγων pro προς Μ., et Om. λαός),
128 (cum πρ6ς Μ. λίγων), Arab. ι, 2 (idem), Arm. ι (sub 3S).
14 Sic Syro-hex., et sine notis Cod. 58. Pronomen etiam
est in Cod. 72. 15 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X,
14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex. 1β " Ita
codex unus." — Montef. Mox ad μ) καθίξουσιν Cod. VII
in marg. manu 2^: και κληρονομησουσιν (νΠ31). lr Sic
Comp., Ald., Codd. III, VII, X (cum τψ λ.), ι 4 , 15 (ut X),
16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex. 18 Obelus est in
Syro-bex. M Syro-hex. ^o.? ILo ««ofcw/ Jl J.
^ao ^>Vio? yO-»'ot; ILo woto^./ JJo .()Lma) fmim ^*i^ao?
-^-iLs» )^-^^ Wo .jloj "> l^ ^i-Q^» ν α_>'α» )^w^^
-0.0W ϋ Λ «)j/ ^^ |u/ lLaj*.Uao» ILe JJ/ .ILao»
ILo «oioK-./ JJo .(|Ι—^>) |L 1 m ^. i\v>f Lr>i-o? JLo
«fc— ./ k-j/ ^. i\v>? ^»? ILo JLo-oi? H» . ι ϋ ι \v>?
♦ \jI ^it^m.}. (Error anmnuensis I»!•. pro 11 .-^.a est
etiara in textu LXXvirali.) In Graecis constituendis,
quorum ne vestigium quidem superest, Ceriani ducem
habuimus, nisi quod ad Sym. pro ίνηλλομίνων, κ*λ(υόντων
tentavimus, quae vox, etei rarius quam derivativa ejus,
κίλ(υσμα et κΐλΐυστης, de clamore quo solent excitari homines
ad hoc vel illud peragemlivm usurpatur. Cf. Hex. ad
Jerem. xlviii. 33. *° Nobil. (cum ουκά-ι bis), Cat. Niceph.
p. 913 (cum άπο κρίσΐως bis pro αποκρϊσίως) ; necnon Col-
bert. et duo Regii (onines cum ουκ «στι). Ceterum in loco
obscuro non praetereundus est tersus interpree Oraeco-Ven. :
ου φωνην του avrabfw ισχύος, οΰτ€ φωνην του ιιντάδ*ιν ασθ*ν*ιας'
φωνην του άντάδ(ΐν ίγώ πννθάνομαι. SlC Syrt>-hex., Ct
sine aater. Codd. 72, 128, 131 (superscript. manu 2^•),
Arm. 1. M Sic Syro-hex., et sine aster. Ald., Cod. 72,
Arab. 1, 2 (uterque cum hoc), Arm. ι (•Χ• Ulud). B Syro-
hex. .OJ^ .1 .^» .h * Cod. 85 (cum άπ*π*τασμ*νος).
Parum emendate Cod. 130: Ά. «J5«i» i* VI. το» λα6ν τΐ> άπο-
πΐτασμίνον τό άπ(πίτασ{ν αύτον Ά. «tf 3. ρυπίν άνθ*στηκ6ς
αύτ. (sic). Ad άποπ*τάζ«ν cf. Hex. ad Ex. ν. 4. Deut.
xxxii. 42. Deinde όνομα ρύπου est vereio Hebraei nypc'
in duas voces ΠΚΧ Ώψ resoluti, qui usue ab indole Aquilae
non abhorret. Similiter Hieron. : propter ignominiam
12
EXODUS.
[Cap. XXXII. 25-
αύτοΐς. 25 θ. και εΐδεν Μωυσής rbv λαδί/, δτι
διεσκεδασμενος εστίν δτι διασκέδασαν αύτον
Ααρών επίχαρμα τοΐς άνθεστηκόσιν αύτων. 26
25. *Η5• 0\ διεσκεδασται. "Αλλος- εξεκαλύφθη. 27
26. Π2ΠΏΠ "OTD. Ο', Μ τής πύλης της παρεμ-
βολής. "Αλλος' εν rfj άρχη της ενορίας του
πλήθους. 28
29. tfm D?^. Ο'. €0* ύμας >% Ο/ Γ. σήμε-
ρον
4.™
31.1^1. Ο', ύπεστρεψε (β. επέστρεψε) δε. "Αλ-
λος' και άπεστράφη. 30
Cap. XXXII. 2. θυγατέρων >£ Έβρ. ύμων < 31
6. — θυσίας (sic) 4 σωτηρίου. 32 η. — λέγων 4Ρ ίο.
οργή ££• Ά. Σ. μου «4. 34 1 2. άποκτεΐναι •)£ αυ-
τούς <i? h 13. — λέγων, πολυ4πληθυνώ. 36 —τωπλή-
θει 4. 37 15. πλάκες — λίθιναι «ί. 38 19. τάς -r δύο 4
πλάκας 39 2ο. κατήλεσεν — αυτόν 4. 40 «τότίσ€ΐ>
— αύτό4. 41 22. — 7rpoy Μ.ωυσήν4. 4α κύριε •% μου 4. ^
<χη. μηρον •% Σ. αυτού «ί. 44 29. τ αύτοΐς 4;^ Ιι»
τω ϊ//ω >>£ Ά. θ. aj/roO «i. 46 >% Ά. θ. κα* «< εν τω
άδελφω >£Έβρ. αυτού < 47 3 1 • οο κυρ£€ «ί. 48 3 2 •
τ^ι/ άμαρτίαν •)£• αι^τώ»' ^, 49 34• τον ^abv — τον-
Cap. XXXIII.
2. ^*ρΏ 5Γ35^. Ο', τον άγγελόν - μου 4* προ
προσώπου σου (alia exempl. πρότερόν σου 2 ).
nm Twnrj '•nnrn ""TbMn ^r^n-nw
^P^QVT]. Ο', τον Αμορραΐον, και Χετταΐον,
και Φερεζαΐον, και Υεργεσαΐον, και Έ,ύαΐον,
και 'ίεβουσαΐον, και Χαναναΐον. Alia ex-
empl. Tbv Χαναναΐον co και 4 τον 'Αμορραΐον,
καΐ τον Χετταΐον, καϊ τον Φερεζαΐον, — και
τον Υεργεσαΐον 4, και τον Έ,ύαΐον, και τον
Ίεβουσαΐον 3
3. Ο'. — και είσάξω σε 4.* Alia exempl. και ε'ισά-
έ« σβ. 5
4. vSy Yng tthji intf-tfV] Aptm. Et luxe-
runt, et non induerunt unusquisque ornamenta
sua sibi. Ο', κατεπενθησεν — εν πενθικοΐς 4*
•jfc καί ούκ εθηκεν άνήρ κόσμον αυτού επ'
αυτού 4. 7
sordis. ** Codd. 85, 13° (cum κακονυμίαν). Syro-hex.
affert: ♦ w^j^? |>γ\\\ Ua» ^? Jjl~ .<eo. 20 Codd.
85, 130 (cum τον δΐΐσκίδασμίνον pro δτι δ. e\rrii>, et 1Π fine
αντον pro αυτών). 27 Cod. 56 in marg. 28 Cat. Ni-
cej)h. p. 915. Lectio scholiastam magis quam interpretem
sapit. 29 Sic Syro-bex., et sine notis Cod. 72, Arab. 1, 2,
Arm. 1 (sub JK), ^ Sic in textu Codd. 14, 16, alii
(inter quos 85, 130, uterque cum eWorpf^f Se in marg.).
31 Syro-hex. Sic sine notis Cod. 131 (superscript. manu
i ma ), Arm. 1. M Idem. Sic (pro θνσΐαν) sine obelo
Arab. I, 2, Arm. ι. M Idem. 34 Idem. Sic sine
notis Codd. 72, 131 (superscript. manu i ma ), Ann. 1
(sub •Χ•). Μ Idem. Sic sine aster. Codd. 14, 16, 56,
alii, Arab. 1, 2, Arm. 1 (sub Χ). M Idem. Cod. 72 :
λίγων, πληθύνω. ** Idem, et sub ^r Arm. 1. Deest in
Cod. 58. 38 Idem. In Cod. 58 deest πλάκα λίθιναι.
39 Idem. Vocula deest in Codd. 72, 131 (sed superscript.
manu i ma ). 40 Idem. Pronomen deest in Codd. III, 64.
41 Idem. 42 Idem. Deest in Cod. 58. β Idem.
Sic sine aster. Codd. 72, 128, Arm. 1. ** Idem. Sic
sine notis Codd. 18, 32, 72, Arm. 1. te Idem. Deest
in Codd. 58, 73, 78. Arm. 1 : KtZfe ** Idem. Sic
eine notis Ald., Codd. 72, 128, Arab. 1, 2,σιον καρδίαν. *° Cod. 130. 31 Haec, a Syro-hex.
obelo jugulata, desunt in Cod. 58. In loco Num. xxxi. 50
pro TDOl yty LXX interpretati sunt π(ριδίζιον καϊ έμπλό-
κιον, quem ordinem etiaiu h. 1. exhibent Codd. 19, 30, 75,
108, Il8. (Ad (μπλόκια Cod. 56 in marg. : τραχηλικά; ad
πίριδίξια autem : βραχιόλια (βραχιόλια ί Cf. Hex. ad 2 Reg.
i. 10. Jesai. iii. 20). Pro Π3Ϊ3 hic et Num. 1. c. Graeco-
Ven. interpretatus est νυμφόδ(σμον et μητροπόρπην, procul-
dubio ex traditione Talraudicorum, qui doceut: ΠΪ TD"D
Dmn JT2 bv {fiyura) D1B1. Vid. Buxtorf. in Lex. Chald.
et Talmud. p. 1050.) 32 Cod. 58 in marg.: γρ. και•
ntpputppta. M Syro-hex. in textu: Ηϊ -sl-^ .t .}%.
34 Sic Syro-hex. Pro παρ' ω dp. Cod. 58 : και πάς άνηρ ψ
evp. παρ' αντώ. Deinde haec, υάκινθος — βύσσος, sic leguntur
in Cod. 72, et (om. άλλοιυύμ(νον) in Comp., Codd. III, 19,
58, 82, 108, 118, Arab. 1, 2. Post βύσσος autem Cod. 58
infert: κάί τρίχ(ς alyiai (sic); Cod. 72 : κάί αιγ(ς; Arab. 1,2:
et coria Jiaedorum; Arm. 1 (sub 5S) : et coria caprarum.
Postremo baec, κάι δίρματα κριών — rjvtyKav, sic habent Comp.,
Codd. 29, 58, 71, 72 (sine ήν(γκαν), alii, Arab. 1, 2, Arm. 1.
35 Codd. 85, 13O (cum άλλοι ov μίν pro άλλοιου«*!Όί>). Ad
Aq. Montef. e Cod. 85 male exscripsit : κα\ πάς άνηρ παρ
ω (ύρίθη. Syro-hex. ad κόκκινοι» affert: Ά. και σκωληκος
(JfcOkXolo) : et a<l «λλοιού/χίΐΌΐ» : Σ. δίβαφον (J^SO, fcsJ->l).
θ. βαπτόν (Jfcs.v *. ^«). Sed posteriorem lectionem pro
glossa vocis άλλοιουαίνον probabiliter habuit Ceriani. Cf.
ad Cap. xxviii. 29. xxxv. 35. 30 Syro-hex. .1 .«β.
»«f )U
.1 .JV-u^f.
37 Codd. 85,
130 (uterque in marg.): Ο'. κα\ παντΧ δσοις tip. Sic in
textu Codd. 58, 72. SjTO-hex. : και πάσι (β. παντι) οσοις
ίύρ. παρ αύτοϊς. ^ Sic Cod. 72 (cum αλλοιωμίνον), Syro-
hex. Cod. 1 3 1 in marg. manu 2* 1 * : τό άλλοι σύμχνον (sic).
38 Syro-hex. .U»Q^j «V-x-»t .α» ♦ )t> ?iN..tv> .1 Cf.
ad v. 23. 40 Sic Codd. 58, 72, Syro-hex. u Sic in
textu Syro-hex., et sine notis Cod. 128, Arab. 1, 2, Arm. 1.
-Cap. XXXVI. 3.]
EXODUS.
149
29. TtyfypT*9$} W?rh. Ο', είσελθόντας ποιεΐν
πάντα τά έργα. Ά. του ενεγκειν εις πάν τ6
έργον.* 2
Π1"12. Donum spontaneum. Ο', άφαίρεμα.
Α. θ. ίκούσιον. *_. ίκουσίως.
30. "ΆΠ"]!!. Ο', τον (alia exempl. νιου, s. vlbv u )
"Ωρ.
81, 82. Γΐηψπο ntrnSi jnjnStr^jBi r yffl »
1£/ tn scientia, et in omnibus operibus, et ad
excogitandum opera ingeniosa. Ο', και επι-
στήμης πάντων, άρχιτεκτονεΐν κατά πάντα τα
έργα της άρχιτεκτονίας. Alia exempl. επι-
στήμης -r πάντων 4 κατά πάντα τα έργα, άρ-
χιτεκτονεΐν της άρχιτεκτονίας.* 5
34. ΙίΛίΓΛ; Et ad instituendum (alios). Ο', και
προβιβάσαι (Σ. ύποδεΐξαι 46 ).
35. tito ^;ψπ rwbira RniNii r-tans
(et textoris) ^?.^V Ο', ύφάναι τω κοκκίνω
και τή βύσσω. Alia exempl. % θ. kv τη
ύακίνθω, και kv τή πορφύρα, και εν 4 τω κοκ-
κίνω ££• τω άλλοιουμεν ω 4, και τή βύσσω ύφά-
ναι. 47 Ά. kv ύακίνθω και πορφυρά, kv σκώ-
ληκος τω διαφόρω, και kv βύσσω . . 2. δια
της υακίνθου, και της πορφύρας, και του κόκ-
κινου του διβάφου, και της βύσσου . . θ. (και
ποικιλτά) kv τη ύακίνθω, και kv τη πορφύρα,
και kv τω κοκκίνω τω άλλοιουμενω, και τη
βύσσω . .*"
Cap. XXXV. 5• υμών — αυτών 4.*° τη καρδία
ΐ&Έβρ. αύτοΰ4. 60 6. %'Εβρ. και 4 ύάκινθον,
•>£ Έβρ. και 4 πορφύραν.* 1 — κεκλωσμενην 4*
ΐι. τα κατακαλύμματα %•Έβρ. αυτής 4. α τους
μοχλούς >£(. 'Εβρ. αυτής 4, bi 21. εις —πάντα 4 τα
έργα. 65 και εις — πάσας < 5β 22. %'Κβρ. τω 4
κυρίω. 57 25. ταΐς χερσιν >£ αυτής 4.^ 29. εφερεν
% αυτούς 4. 69 34• T V Siavoia ££• ' Εβρ. αύτοΰ 4™
35• διανοίας — συνιεναι 4 ποιήσαι πάντα.* 1
Cap. XXXVI (Gr. xxxvi. 1-8. xxxvii. 1,2, 3-6).
1. fitojH ΠΪΠ7. Ο', συνιεναι % ώστε 4 ποιεΐν}
Α. IL. ν7. (iStvai ποκΐν.
tijlpn JTpy. Ministerii sanctuarii. Ο', (τά)
κατά τά αγία καθήκοντα. Άλλο?• δουλείας
του αγίου. 3
2. 1?"02Π Ε^Ν'νΐ). Ο', πάντας τους έχοντας την
σοφίαν (alia exempl. σύνεσιν*) ££ Ά. θ. kv τη
καρδία 4. 5
3. &Π|?Π nniir rOb*W?. Ο', e/f -πάντα 4 τα
έργα >£ θ. τής δουλείας 4 του αγίου. 6 Σ. . .
της \arpfias . .
42 Cod. 130. ** Syro-hex. .*s*U*»i .α» -Uj-^» •1 •/•
Cf. Hex. ad Ezech. xlvi. 12. M Prior lectio est in
Comp., Ald., Codd. III, X, Lips., 18, 29, aliis; posterior
in Codd. VII, 53, 56, aliis. Syro-hex. icu.? o»iS. ** Sic
Syro-hex., et, om. πάντων, Cod. 58. *° Codd. X, Lips.,
130. Sic in marg. sine nom. Codd. 73 (praem. Άλλος
φησ\ν), 85. Mox ad Άχισαμάχ Cod. 57 in marg. glossam
etymologicam affert : άδίλφόί τοΰ στηρίζοντος. * 7 Sic
Syro-hex. (qui male pingit: πορφύρα* %καί <V«<), et sine
notis Cod. 72. M Codd. 85, 130. Posterior ad Aq. «
σκώληκος, necnon ad Sym. και κόκκινου του διαβάφον, men-
doee scribit. 4β Syro-hex. Vox deest in Cod. 58.
50 Idem. Sic sine notis Codd. 58, 72, Arab. 1, 2, Arm. 1.
61 Idem. Sic sine notis Arab. 1,2. 68 Idem. Arm. 1 :
•)S κίκλωσμίνην. " Idem. Sic sine notis Cod. 58,
Arab. 1, 2, Arm. 1 (sub 3K). w Ideui. Sic sine notis
Cod. 72, Arab. 1, 2, Arm. 1 (sub X). M Idem, qui
pingit: τ- Λ πάπα*. M Idem, qui pingit: -τ-και tls
πάσας 4. Υυχ πάσαι deest in Cod. 58. * Idem. Sic
sine uotis Codd. 71, 134. 58 Idem. Sic sine aster.
Cod. 72, Arab. 1, 2, Arm. 1. ** Idem. Pronomen
ante «ViX&Was infert Cod. 128. K Idem. Sic sine
notis Cod. 72. 61 Idem. Sic sine obelo Comp., Codd.
III, VII, Lips., 16, 19, alii.
Cap. XXXVI. l Sic Syro-hex., et sine aster. Ald. (cum
τοΰ συν.), Codd. 19 (om. συνιίναι), T2, Ιθ8 (ut 19), 128 (ut
Ald.). 8 Syro-hex. ..rt \v> \ ^. v> \ .1 .^ ./.
3 In Cod. VII manus 2* 1 » reprobat τά κατά et καθήκοντα.
Deinde pro τά άγια alia manus scribit: οουλ*ίας τοΰ άγίηυ,
fortasse ex Aquilae aut Theodotionis vereione. Cf. Hex.
ad Exod. xxx. 16. xxxvi. 3. Jesai. xxxii. 17. * Sic
Codd. X (in marg.), Lips. (cum duplici lectione, την σνν.
και την σοφ.), Μ, 1 6, 25, alii. * Sic Syro-hex., et sine
notis Cod. 72 (qui legit την σοφίαν tv τη καρδία (lacuna),
κα\ πάντας), Arm. ι (sub *). β Sic Syro-hex. (qaj «•1,-
scure pingit: )i^i* ^ ν οο»-^ΝιΝ), et sine notis Cod. 72.
Cf. ad v. 1. T Syro-hex. .U-^oS? .^0. Cf. Hex. ad
Jesai. xxxii. 17.
150
EXODUS.
[Cap. XXXVI. 4-
4. ^N^. Ο', και παρεγίνοντο. Ά. Σ. θ. κα\
Jj\6ov. S
5. IblA ΠψΏ-^Μ TKj^. Ο', και εΐπεν (alia
exempl. είπαν 9 ) προς 'Μ.ωυσήν > >£ Σ. θ. Xc-
γοντες «4. 10
ministerii ad opus. Ο', κατά, (s. παρά 11 ) τα
έργα. Alia exerapl. ^ υπέρ το Uavbv της
δουλείας 4 παρά τά έργα. 12
7. nJHtefiJ l^fo. Ο'. f& β$ πασαί>(«<) τ^ κατά-
σκευην.. 1T Sic
Syro-hex., Cod. V (sub 5S), et sine notis Codd. 58, 72,
Arab. 1, 2, Arm. 1. 18 Obelus est in Syro-hex., Cod.V.
10 Idem. *° Sic Syro-hex., Cod. V, et sine aster. Codd.
τομ. 1.
III, 58 (cum δυο π. τό μήκος, και), J2 (cum πλάτος pro μήκος,
et vice versa). Articulum ante μήκος reprobant Codd.
III, V. 21 Sic Syro-hex., Cod. V (qui mimis proba-
biliter pingit: •Χ• χρυσά, τορ<υτά), et eine astcr. Codd. 58
(cura τορ. (ΐτοίησίν αυτά, ceteris omissis), 72, Arab. 1, 2,
Arm. 1. M Sic Syro-hex., Cod. V (non, ut Montef.,
cum metobelo (:) post μ(ρων αΰτοϋ; neque, ut Holmes.,
cum ταΊς 7ττ€ρνξιν pro τάς Ίττίρνγας), et eine aeter. Codd. 58
(om. ('κ τον <λ.), 72 (om. {'κ τον ίλ. — μ*ρω* αντον, et cum
fKTfivovra pro ίκτύνοντ*ς), Arab. 1, 2, Arm. 1. ** Sic
S^TO-bex. (qui pingit: κατά np. αντών, άνηρ πράς τό* άί.
5R αύτ-οϋ), et eine aeter. Cod. V, Arab. 1,2. Cod. 58 tantuni
babet : κατά πρόσωπον αυτών. 24 Cod. V: τοΪγ ζ. «αυτοί ς.
SyTO-hex. : ώστί αίραν αντην *ν αντοις -τ- τοις ζωστήρσι* ^.
Cod. 72, quantum e silentio Holmeeii colligi potest: wrrt
alptw τοΊς δωστηρσιν iv αντοις. Mox pn> διωστήρας Cod. V
ζωστήρας habet, in\nti8 ceteris. ** Haec omnia a τη»
προκΐψίνην ad χρνσίω recte obelis jugulat Cod. V. Syro-
hex. pingit : την προκαμίνην -r- (V χρνσίον — χρυσίω ^.
Χ
Μ
EXODUS.
[Cap. XXXVII. 12-
12. και έποίησεν αυτή στεφάνην παλαιστου κύκλω,
και έποίησε κνμάτιον χρυσοΰν rfj στεφάνι) αυτής
κύκλω. 13. και εποίησαν αυτή τεσσάρας δακτυ-
λίου? χρυσούς, και έπέθηκε τους δακτυλίους έπι τα.
τέσσαρα μέρη, ά έστι των τεσσάρων ποδών αυτής
Ι4• νπο τήν στεφάνην. και έγένοντο οι δακτύλιοι
εις θήκας τοΐς άναφορευσιν, ώστε αΐρειν τήν τράπε-
ζαν. 15. και έποίησε τους αναφοράς έκ ξύλων
άσηπτων, και κατεχρύσωσεν αυτούς χρυσίω, ώστε
αΐρειν τήν τράπεζαν «^, 28 1 6 (ι 2). και (ποίησε τα.
σκεύη τής τραπέζης, τα. τρύβλια αυτής, και τας
θυΐσκας αυτής, και τους κυάθους αυτής, και τα σπον-
δεΐα αυτής, kv οις σπείσει kv αύτοΐς, χρυσίου καθαρού.
17 (13). και (ποίησε τήν λυχνίαν, — ^ φωτίζει, χρν-
<τήν, (ι 4 ) στ(ρ(άν, τον καυλον και τους καλαμίσκους
έξ αμφοτέρων των μ(ρών αυτής' (15) έκ των καλα-
μίσκων αυτής οι βλαστοί εξέχοντες, τρ(ΐς έκ τούτου,
και τρ(ΐς έκ τούτου, έξισούμενοι άλλήλοις' (ι 6) και
τα λαμπάδια αυτών α εστίν έπι τών άκρων, καρυωτά
εξ αυτών και τα, ένθέμια (s. άνθέμια 27 ) εν αύτοΐς,
ΐνα ώσιν έπ' αυτών οι λύχνοι' και το ένθέμιον (s.
άνθέμιον 27 ) το εβδομον, το έπ' άκρου του λαμπαδίου
έπι τής κορυφής άνωθεν, στερεον, όλον χρυσοΰν
(ι 7) και έπτα λύχνους αυτής έπ' αυτής χρυσούς, και
τας λαβίδας αυτής χρυσάς, και τας έπαρυστρίδας
αυτής χρυσάς Ί. 28 ££. έκ χρυσίου καθαρού, τορευ-
τήν έποίησε τήν λυχνίαν, τον καυλών αυτής, και
τους καλαμίσκους αυτής, και τους κρατήρας αυτής,
και τους σφαιρωτήρας αυτής, και τα. κρίνα αυτής'
έξ αυτής ήσαν. 1 8. εξ δε καλαμίσκοι έκπορευόμενοι
έκ πλαγίων αυτής' τρεις καλαμίσκοι τής λυχνίας έκ
του κλίτους αυτής του ένος, και τρεις καλαμίσκοι
τής λυχνίας έκ του κλίτους αυτής του δευτέρου.
19. τρεις κρατήρες έκτετυπωμένοι καρυΐσκους έν κα-
λαμίσκω τω ένι, σφαιρωτήρ και κρίνον και τρεις
κρατήρες έκτετυπωμένοι καρυΐσκους έν τω καλαμίσκω
τω ένι, σφαιρωτήρ και κρίνον, ούτως τοΐς εξ καλα-
μίσκοις τοΐς έκπορευομένοις έκ τής λυχνίας. 2θ.
και έν τή λυχνία τέσσαρες κρατήρες έκτετυπωμένοι
καρυΐσκους, οι σφαιρωτήρες αυτής, και τα. κρίνα
αυτής' %ι. 6 σφαιρωτήρ ύπο τους δύο καλαμίσκους
έξ αυτής' 29 τοΐς ίξ 30 καλαμίσκοις τοις έκπορευομένοις
έξ αυτής. 22. οί 31 σφαιρωτήρες αυτών, και οι καλα-
μίσκοι αυτών έξ αυτής ήσαν, ολη τορευτή, έξ ένος
χρυσίου καθαρού. 23. και έποίησε τους λύχνους
αυτής έπτα, και τάς λαβίδας αυτής, και τάς έπαρυ-
στρίδας αυτής χρυσίου καθαρού 32 , τάλανΤΟν' 2φ ΧΡ υ ~
σίου καθαρού έποίησεν αυτήν, και πάντα τα. σκεύη
αυτής ^, 33 25. ούτος έποίησε το θυσιαστήριον το
χρυσοΰν >% έκ ξύλων άσηπτων, πέντε πήχεων μήκος
26 •Χ• θ. (κ ξύλων άσψττων — την τράπ(ζαν «ί. Sic Syro-hex.,
et Cod. V, teste Montef., qui tamen metobelum (:) post
νπο την στίφάνην ponit, pergens : και iytvovTO oi δακτύλιοι
3Κ•«γ θηκας κ.τ.ί., sine metobelo. Ad ίποίησ({χ. n) Hol-
mesii amanuensis notat : " Ab i. . in ('ποίησα desunt cetera
in Cod. V usque ad Cap. xxxvi, ad finem commatis octavi
[=xxxix. 1 in Hebraeo}" Pro octavi voluit, ni fallor,
V.D. duodecimi, qui versus clausulam eandem, καθά ουνί-
τη κύριος τω Μ., cum ν. 8 habet; nam primae lectiones
ab eo exscriptae sunt : " συμπατορπημίνους, convenit. κα\
ίκκ(κολαμμίνους, desunt." Ergo magna pars codicis, qualis
a Grabio in Praefatione ultimis Exodi capitibus prae-
missa descriptus, et a Montefalconio in Hexaplis (a p. 98,
col. 1, lin. 11 usque ad p. 100, col. 1, lin. 13 a fine) ex-
scriptus eet, aut interiit, quod plane incredibile est, aut
nescio quo casu a collatore Holmesiano praetermissa est.
27 Sic Ald., Codd. V, X (in niarg.), 14, 16, 25, alii (inter
quos 58), Arab. i, 2 (teste Holmesio), Arm. 1 (teste Altero).
8yro-hex. ^ajojoo, vasa emunctoria, quae vox cum νπό-
θ(μα a Nostro conunutatur Exod. xx. 37. "Ex
vocum Syrum ίνθίμια, ίνθίμιον legisse probabile mihi vide-
tur, quae firmantur etiam auctoritate codicum vetustiorum
II, III, VII, et fortasse etiam V, qui aliter quidem legit
in Hexaplis et Grabe, sed silet Holmesius, ex quo videtur
legere ut Ed. Rom., quae cum illis codicibus facit." —
Ceriani. Verumtamen ex silentio Holmesii propter ante-
dictam causain nibil omnino de lectione Cod. V colligi
potest. 28 —ή φωτίζω — χρυσά: < Sic Syro-hex.,
Cod. V, (qui in fine male pingit : χρυσά: eV χρυσίου καθα-
ροί : •Χ τορ(υτην,) 2β Clausula, 6 σφαιρωτήρ — ί£ αύτης, ΐη
Hebraeo ter legitur, in Arm. 1 bis, in Syro-hex., Cod. 58,
Arab. 1, 2, semel tantum. Cod. V in apographo Monte-
falconii post ό σφ. imb τους abrumpitur. Μ Sic Syro-
hex., Arab. 1, 2, Arm. 1. In Cod. 58 i£ deest. 31 Arti-
culus abest a Cod. 58. 32 Sic Syro-hex., Arab. 1, 2,
Arm. 1. Haec desunt in Cod. 58. M & « χρυσίου καθα-
ρού (ν. 17) — τά σκ(ύη αύτψ 4, Sic Syro-hex., Cod.V (usque
ad ΰπό τους (ν. 21) inclusive), et sine aster. Cod. 58 (cum
κα\ τρίκρινον (eic) pro και τρΰς κρατηρΐς — κρίνον (ν. 19))»
Arab. ι, 2, Arm. ι. In Cod. 72 lacuna est post χρυσίου
-Cap. XXXVIII. 28.]
EXODUS.
155
αύτοϋ, και πέντε πήχεων εύρο? αύτοϋ, τετράγωνοι?,
καϊ τριών πήχεων ΰψο? αύτοϋ' εποίησε** τα κέρατα
αύτοϋ, 26. και κατεχρύσωσεν αύτα χρυσίω καθαρω,
τ6 δώμα™ αύτοϋ, και τον? τοίχου? αυτού κύκλω, και
τα κέρατα αύτοϋ• και εποίησεν αύτψ τ6 κυμάτων
χρυσοΰν κύκλω. %η. και δύο δακτυλίου? χρυσού?
εποίησεν αύτω ύπύ τδ κυμάτων αύτοϋ επϊ των δύο
πλευρών αύτοϋ ύπδ αμφότερα τα. κλίτη αύτοϋ, ει? 36
θήκα? τοΐ? άναφορεϋσιν, ει? τό αιρειν airrb εν αύτοΐ?.
28. και εποίησε τού? άναφορεΐ? ξύλα άσηπτα, και
κατεχρύσωσεν αύτα. χρυσίω 4. 37 29 (xxxviii. 25). °ΰ-
το? εποίησε το ελαιον τοϋ χρίσματο? τύ άγων, και
την σύνθεσιν τοϋ θυμιάματο?, καθαρον έργον μυ-
ρεψοΰ.
Cap. XXXVIII (Gr. xxxviii. 22-24, 26.
xxxvii. 7-21. xxxix. 1-9).
3 (23). DWrrW";. Etpalas. Ο', και το πνρεΐον
αύτοϋ. Alia exempl. και το γείσων} Ά. (καϊ
τά) άγκιστρα. Ζ^. (και τας) λαβίδα. KJ. και τους
άναληπτηρας.
4 (24). "^?Ρ• Opus reticulatum. Ο', παράθεμα.
Αλλοί" κόσκινον (s. κοσκίνωμα).
12Ι3Ί3 ΓΙΠΠ. Sub ambitu ejus. Ο', κάτωθεν
τοϋ πυρείου. Alia exempl. υπ' αύτοϋ τοϋ πυ-
ρείου. Α. 2. θ. νττ6 της (σχάρας αντοϋ.
5 (24). P^!U• Etfudit. Ο', και επεθηκεν — αύτω <
"Αλλο?• και εχώνευσε?
7(24).^• Cavum. Ο'.%κοιλόν. Ά.κ,νόν. 7
8 (26). ^πν nns *q| tfa m^n nfo-raa
IJ^IQ. Ε speculis mulierum cultui sacro va-
caniium, quae ministrabant ad ostium tentorii
conventus. Ο', εκ των κατόπτρων των νηστευ-
σασών (Ά. Σ. στρατευσαμενων*), αΐ ενήστευ-
σαν παρά τα? θύρα? τη? σκηνή? τοϋ μαρτυρίου.
Τδ ^Σαμαρειτικόν τω όράματι των δυνάμεων
των ίσχυσάντων εν θύρα τη? σκηνή? τοϋ μαρ-
τυρίου. 9
10 (χχχνϋ. 8). &^ϊ$Η1 Ώ*Ύ\ΏΧ71 *Υ>, Clavi co-
lumnarum, et juncturae earum. Ο'. •)£ θ. και
ol κόσμοι των στύλων, και αϊ ψαλίδε? αυτών.
Ά. καϊ αϊ κίφαλίδίς των στύλων, καϊ τα συγκολλήματα
αυτών.
12 (ίο). °y?j?. Aulaea. Ο'.αύλαΐαι. Ά. Σ. θ.
ίστια. 11
17 (15). ΕΓΡ^ΦΠΙ. Ο', και αί άγκύλαι αυτών.
Ά. Σ. θ. και τα σνγκολληαατα αυτών.™
23 (2 1). ttBty Ο', και. Ά. Σ. καϊ μετ αύτοϋΡ
24 (xxxix. ΐ). 'Ρ.ψ• Ο', σίκλοΐ. Σ. στατηρίς. 1 *
7|^1. CK. κατά τον σίκλον (Ά. στατήρα 15 ).
26 (2). 225 . Dimidius siclus. Ο', δραχμή μία.
Ά. δίδραχμον. 1 *
28 (6). D^. Ο', ει? τά? αγκύλα?. Ά. Σ. ™φα-
λίδας. κ), κόσμους.
(ν. ίο) usque ad Cap. xxxviii. 18. ** Sic Syro-hex.
Cod. 58, Arab. 1, 2 : κα\ {ποίησ*. Cod. VII in Supplem.
juxta Hebraeum : c£ αύτοΰ iyivovro. M Cod. 58 : τ6
δόμα. Syro-hex. : τά δώματα (Js^l) ; sed pluralis oscitantiae
nnianucnsis tribuendus est. Cf. Hex. ad loc. M Prae-
positio abest a Syro-bex., invitis Cod. 58, et Hebraeo.
37 •* «V ξύλων άσηπτων (ν. 25) — χρυσίω < Sic Syro-bex., et
eine aster. Cod. 58, Arab. 1, 2.
Cap. XXXVIII. • Vid. not. 22. Codd. X, Lips. ad
ττυρύον in marg. babent : γίγιον. 2 Syro-hex. .|u*ao/ ./.
,JJo n»\9 .1 ,| ^n\v .od. Cod. VII in marg. manu
2 (la : άγκιστρα, sine indice certo cui referatur. Ad Sym. cf.
ad Cap. xxv. 37. Ad Aq. et Theod. cf. Hex. ad 4 Reg.
xxv. 14. Jerem. lii. 18. 3 Syro-bex. in marg. JJLa ;-*>..
Cf. ad Cap. χχνίί 4. xxxix. 39. * Sic Cod. 58 (cum
υπ αυτό), Syro-bex. 6 Syro-hex. Ua^ fc— 1 Χ •«» ./•
♦ ^N - f β Cod. VII in Supplem. super eWijac, tnanu
fortasse seriori : ίχών*υσΐ. 7 Syro-hex. «>■ " ■ > m •(•
8 Cod. X. Cod. 85 affert : Ά. στρατησαμίνων. Montef.
ad Hebraea iK3V l^tjl lectionem refert, invitia testibus.
9 Cod. Lips. 10 Syro-hex. J?cxja-^f ) } . Ν ft 00 J.
♦ .oo^X-> )la^o;o. Cod. VII in Supplem. dat. : καϊ oi
κρίκοι (marg. διατόνια) αυτών, καϊ α'ι ψαλί^ς (marg. συγκολλή-
ματα) αυτών. " Idem: ,m\«|o .1 .λ ./. Graeca νοχ
est in Cod. VII in Supplem. Cf. Hex. ad Num. iv. 26.
18 Idem: ♦ ν οοΛ.» Ui»o?o .1 .jo .?. 1S Idem: ./.
.o^aa^o .«m. Sic in textu sine notie Cod. 58, Arab. I, 2.
14 Idera : Jm^/ .»»• M Codd. Lips. (sine nom.), 85, 1 30.
"Codd. X, Lips. Sic Codd. 85, 130, uterque in marg.
sine nom. * Syro-hex. ♦ )h<^\ X ♦ Ι. Ά^Ό •λ> ./.
Χ 2
156
EXODUS.
[Cap. XXXVIII. 31
31 ( 9 ). Τ!*Γ™. Ο', τάς βάσεις. Σ. θ. (τ«)
βάσίΐς.
Cap. XXXVIII. ι ( 22 ). ούτος εποίησε 19 το θυσια-
στήριον το χαλκοϋν -r εκ των πυρείων των χαλκών,
α ήσαν kv τοις άνδράσι τοις καταστασιάσασι μετά
της Κόρε συναγωγής «4, 20 % θ. « ξύλων άσηπτων
πίντ* πηχίων τό μήκος αυτού, κα\ πίντί πηχ*ων τό ίυρος αύτοϋ,
τίτράγωνον, κα\ τριών πηχίων τό νψος αυτοϋ. 2. (και) *πο'ιησ(
τα κίρατα αντον «τ» των τεσσάρων γωνιών αντον' ίζ αντον
ήσαν τα. κίρατα αντον' και ίκάλν^ν αντο χαλκω *. 3 ( 2 3)•
ούτος εποίησε πάντα τα, σκεύη του θυσιαστηρίου, την
βάσιν, και το γείσων, 22 και τας φιάλας, και τάς
κρεάγρας, και τα. πυρεΐα' 23 %• θ. πάντα τά σκεύη
αύτοϋ εποίησε χαλκά •i. 2A 4 ( 2 4)• °^ το ? εποίησε τω
θυσιαστήρια) παράθεμα, έργον δικτυωτον χαλκοϋν,
ύπ' αύτοϋ του πυρείου κάτωθεν εως του ήμίσους αύ-
τοϋ. 5• και Ιπεθηκεν -ταύτωΊ 25 τεσσάρας δακτυ-
λίους εκ των τεσσάρων μερών τοϋ παραθέματος — τοϋ
θυσιαστηρίου 4 2β τοϋ χαλκοϋ, εύρεΐς τοις μοχλοΐς.
6. y£ KJ. καϊ ίποίησ(ν άναφορΰς ξύλα άσηπτα, κα\ ίκάλνψΐν
αντον! χαλκω «4. η. και είσήνεγκε τους άναφορεΐς εις
τους δακτυλίους επι τα, πλευρά τοϋ θυσιαστηρίου 27
ώστε αϊρειν το θυσιαστήριον εν αύτοΐς' (££) κοι\6ν,
σανιΒωτον ίποίησιν αυτό ^, 28 8 (26). και εποίησε Tbv
λουτήρα τον χαλκοϋν, και την βάσιν αύτοϋ ττήν4 29
χαλκήν, εκ των κατόπτρων των νηστευουσών, άΐ
ενήστευσαν παρά τάς θύρας τής σκηνής τοϋ μαρ-
τυρίου, εν # ήμερα, επηξεν αυτήν,άναμίσον της
σκηνής (sine metobelo post νδωρ) . . . -τ-\(ΐτονργίΐν : ίν'νπτοντο
(ξ αύτοΰ . . .), 58 (sine notis, et omissis his quae sequuntur:
καθά — Μωυσί) . . . άναμίσον της σκηνής — ύδωρ . . . λ«τουργήΐ'),
Arab. ι, 2, Απη. ι (sine notis, praeter % άναμίσον της σκηνής,
et 5S (sic) XtiTovpytlv). " Mirum ergo quod non omnia
[a καϊ άνήν(γκ*ν (ν. 29) ad τω Μωυσ^ (ν. 32)] Sub astenSCO
inserantur, immo ulla etiam sub obelo sint, quae ideo in
LXX Origenis adesse debebant. Cum vero et vetustisei-
mus Cod. V. . . cum Nostro conveniat in notis hexaplaribus,
nisi quod oraittat obeluni ultimum, et Arm. 1 sua imper-
fecta earum ratione utruinque fulciat, videtur mihi Ori-
genes pleniores LXX codices habuisse prae ceteris, qui
nunc nobis suppetunt." — Ceriani. 28 Syro-hex. .uo .^.
.p-oso .1. Sic sine nom. Cod. VII ex corr. manu 2°*.
27 Sic Cod. V, Syro-hex., et sine aster. Arab. 1, 2, Arm. 1.
Syro-hex. ad τό ίπίσπαστρον (\-ccj ^N.) schoUum, ut vide-
tur, duplex appingit: ♦ l^a-.^ * \±.*l <^a/; quod for-
tasae significat : καταπίτασμα (vid. w. 21, 24 in LXX et
Syro-hex.). διπλοΐς (vid. 1 Keg. xxiv. 12. Job. xxix. 14.
Psal. cviii. 29 in iisdem). Etiam Cod. VII ex corr. manu
2°*: τό καταπίτασμα. ** Syro-hex. ,δομΟ .1 ./.
29 Sic Codd. V, 58, Arm. 1, Syro-hex. » Sic Codd. V,
58 (cum ή κφ.), 72, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex.
-Cap. XL. 33.]
Ε Χ D U S.
163
Cap. XL. 5. — τον μαρτυρίου 4. 31 g (7). — και
πάντα τα kv αύτη, και αγιάσεις αυτήν Ί? % 1 2 (ίο),
13 (")• 'Χ* Ο/ Γ'. τον4, Ααρών™ ι? (15). — *κ-
πορ^υομίνων αυτών (ζ Α ιγύπτου ^. Μ 23 (ao). του
μαρτυρίου, (πι τ6 κλίτος της σκηνής — του μαρ-
τυρίου
4* _
της σκηνής
<*
λύχνους — αυτής ^. 37
(ργα. 38
33 (37)•
25 (33)• τον *
— • πάντα ^ τα
31 Syro-hex. Arm. ι: 3Κ τοί μαρτυρίου. n Idm
Arm. ι pingit: Kari dywV«r. Sed cum haec habeat ipee
Hebraeus, et sine obelo Cod. V, peccasse videtur Syrus
noeter. M Idem. Cod. V: 3£τόι»: 'Ααρών. M Idem.
Sic sub ^r Cod. V. M Syro-hex., Cod. V. Haec,
Μ τό κλίτοί — μαρτυρίου, casu exciderunt in Ed. Rom.
M Syro-hex., invito Cod. V. w Syro-hex., Cod. V.
38 Iidem. Arm. 1 : 3f omne opue.
ADDENDA.
Cap. viii. 14, not. 18. Ceriani in Addendis ad Exodum,
p. 406: " Dedi lectionem ♦lu^cua l^o-s .*a> ./, ut est
reapse in codice, et in nota vocis significationem me igno-
rare dicebam. Sed vox corrupta est, et legendum .jx> .^.
•:• U^o_o U^cLo. Codex enim Musei Britannici, Addit.
MSS. 7,183, fol. 127 v. b. Ex Exodo: U^QJ> yO +Λ. Sunt
vero ibi in illo codice explicationes vocum Pescito, quae
saepe saltem apposita lectione Syro-hexaplari constant.
Codex autem ejusdem Musei, Addit. MSS. 17,162, qui
etiam liber est, Lectiones et nomina etc, in nostro loco
vocibus Pescito .o«_d .o*_9 manu serion adscribitur:
JhxiLao )fc. »if>o U^o-oo Jl.sj i^.n-> »..-=>) JLwa. Ubi
quidem mixtae sunt lectiones LXX et interpretura, et
male etiam ista allata, cum prima vox non consistat cum
noetro textu, et mutanda sit, nisi ipse male descripei, in
U*-?, ut puto, saltem pro lingua, et secunda sic sine
punctis Ribui sit in codice, eed omnino probat legendum
in nostro U^cLo." Cf. Hex. nostra ad Psal. cxix. 4.
Cap. xxi. 9. Procop. in Octat. p. 280: " Symmachus
in eua vereione posuit pro, secundum jus filiarum, secun-
dumjus nobilium: nam illam filio conjunxit, non ut igno-
bilem et servam, sed ut nobilem." Unde Montef. edidit :
Σ. κατά τό δικαίωμα των ίύγίνών ; ηοβ uuteni, praeeuntt•
Scharfenb. in Animadv. ρ. 66, e Catena Nicephori erui-
mus : S. τών vtavibav, pro quo hodie eufficiendum ccn-
semus : 2. των ttyepJbm. Nam Graeca Procopii, prout in
Cod. AmbroB. Q. 96 Sup. leguntur, sic habent: *Otr*p ό
Σύμμαχος, των (νγ^νίδων, (ξίδωκΐ' κατά τάς tirytvioas γαρ σννώκα
αυτά*, ούχ ώς δονλι; καταφρονουμίνη.
Cap. xxviii. 8. V^y "ψΚ ίΓΠΒΚ 2WTl. Ο', και τό ύφασμα
τών ΐ'πωμίδων, ο eVrriv ίπ αύτψ. PrOCOpiUS in Octat. ρ. 3° ! :
" Aquila vertit : Et textura vestimenti ejus, quod est super
ipso." Cod. Ambros. Graeca sic exbibet: 'Ακύλας (ζ*6ω«•
και τό ύφασμα τοί ίπΐνουματος αυτοΰ τοϋ in αΰτψ. Ubi ΰφασμα
ad lectionem LXXviralem pertinere videtur ; nam Aquilae
proprium est ίιάζωσμα. Vid. ad Cap. xxviii. 27.
Υ 2
L Ε V Ι Τ I C U S
IN LIBRUM LEVITICT
MONITUM.
JuECTIONES Levitici multis partibus auctiores proferimus, quam a Drusio allatae fuerant.
His porro codicibus et libris editis usi sumus.
" Cod. Regio 1825, XI vel XII saeculi, membranaceo.
" Cod. Regio 187 1, eximiae notae, X saeculi, membranaceo [Holmesii 64, qui tamen ad
Leviticum ne unam quidem trium interpretum lectionem, vel anonymam exhibet].
" Cod. Kegio 1888, bombycino, XII saeculi.
" Cod. Basiliensi, X saeculi, egregiae notae [Holmesii 85].
" Cod. Colbertino 3084, IV vel V saeculi, unde multa capita cum obelis et asteriscis
decerpsimus [Holmesii V].
" Theodoreto edito anno 1642 [Opp. T. I, pp. 176-216 juxta edit. J. L. Schulzii].
" Hesycbio in Leviticum [edito Basil. 1527, sub titulo: Isychii Presbyteri Hierosoly-
mitani in Leviticum Libri VII; denuo autem a J. P. Migne in Patrologiae Graecae
Tomo XCIII, pp. 781-1180. In locis autem dubiis codicem MS. Bibliothecae Coll. SS. Trin.
Cantab., signatum B. 2. 9, inspiciendum curavimus].
" Procopio in Heptateucbum. [Vid. Monitum ad Exodum, p. 78.]
" [Eusebii Demonstratione Evangelica, Parisiis, 1628. Vid. ad Cap. xxL 12.]
" Editionis Komanae et Drusii lectionibus.
" Ex his autem magis subsidio fuerunt Cod. Basiliensisj unde ingentem lectionum copiam,
nonduin observatam, mutuati sumus ; Hesychius in Leviticum ; Cod. Colbertinus 3084, qui
multas Levitici partes, asteriscis et obelis notatas, nobis suppeditavit." — Montef.
Noa in apparatu hexaplari ad Leviticum emendando et amplificando his subsidiis, partim
e libris editis, partim e schedis Bodleianis, usi sumus.
IV. Sarravianus, olim a Grabio collatus, deinde ab Holmesio, cujus schedas manu terere nobis contigit,
in examen revocatus, postremo a Tischendorfio in Monumentorum Sacr. Ined. Collectione Nova,
168 IN LIBRUM LEVITICI MONITUM.
Tom. III, pp. 19-66 editus. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Continet Cap. iv. 27 — xiii. 17,
xxiv. 9 — xxvii. 16.
V. Cod. Colbert. 3084, a Montefalconio exscriptus, neenon Holmesii in usum denuo collatus. Constat
foliis in Levitico tredecim, quae continent Cap. i. 1 — iv. 26, xiii. 49 — xiv. 6, xiv. 33-49, xvi. 29
— xvii. 10, xviii. 28 — xix. ^6.
VII. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Deficit, uno folio deperdito, a Cap. ix. 19 ad Cap. x. 14.
X. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5, et nos in Hex. ad Exod. xxviii. 23.
57. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5.
58. Vid. Monitum ad Exodum, p. 78.
85. Vid. Monitum ad Exodum, pp. 78, 79.
108. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5.
128. Codex Vaticanus, signatus num. 1657, membranaceus, saeculi XII, ut videtur, Octateuchum con-
tinens. Ad Leviticum pauculas lectiones marginales habet, maxime ad Cap. xix.
130. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Lectiones ad Leviticum satis frequentes sunt, et cum iis quas
exhibet Cod. 85, exceptis scripturae mendis, maximam partem concordantes.
Lips. Vid. Monitum ad Exodum, p. 79.
Vet. Lat. Librorum Lemtici et Numerortim Versio antiqua Itala, e codice perantiquo in Bibliotheca
Ashbwnhamienn conservato nunc primum typis edita. Londini, 1868. In Levitico perierant
codicis folia octo, a Cap. xviii. 30 ad Cap. xxv. 16. Hujus quantivis pretii voluminis exemplar
munificentiae illustrissimi Comitis de Ashburnham debemus.
Versio libri Levitα. Ά.άμνόν. Έ.πρό-
βατον. 7
8. "Ί)??• Ο', πάρα. τάς θύρας. "Αλλος• κατά
πρόσωπον. 8
9. ΠψΝ ϊΤΏ7$Γϊ ΓΟ-ΐΏ. Ο', άπο της θνσίας τον
σωτηρίον κάρπωμα. Οι λοιποί- άπο της θν-
σίας των ειρηνικών πνρόν?
•"VP^O• Caudam ovillam adiposam. Ο', και
ττ)ν όσφνν. Οι λοιποί- και τήν κίρκον. 10 "Αλ-
λος- και το κίρκων. 11
ΠΏ^ΌΠ. Integram. Ο', άμωμον. Ά. τζλύαν.
Σ. όλόκληρον 12
tV&ll ΓΐΏ^ν. Prope spinam dorsi. Ο', σνν
ταΐς ψόαις (s. ψναις). "Αλλος- kv ίσότητι των
ψνών. 13
10. ^φ Π^*1. Ο', και άμφοτίρονς. "Αλλος- και
τονς δύο. 14
0*7Ρ|ΓΓ^ • Ο', ίπι των μηρίων ("Αλλο?•
όσφύων 15 ).
11. ΠΦΝ Q 0i • Pabulum sacrificii. Ο', όσμη
ΐύωδίας κάρπωμα. "Αλλος- άρτον πνρόν. 19
videtur, corrupto, apparet tamen, vocem απαλά non ad ^SK,
sed aut ad EHJ, aut ad ?B"13 referendam esse; ad utrum
vero horum fortasse clarius elucebit in Hex. ad Cap.
xxiii. 14. 16 Sic in textu Codd. 29, 85; in marg.
autem Codd. X (teste Holmesio), Lips., 1 30. lr Sic in
marg. Codd. X, Lips. Cf. ad v. 14. 18 Sic in marg.
Codd. X, 85 (cum fpvyp.), 130 (cum ίρυσμ.). Duplex
versio, από τών χ. τοΰ ep. αυτής, est in Codd. 54 (cum €ρ€ΐγμ.),
75 (sine τοΰ). 19 Cod. 85 (cum scriptura πυρρόν). Cf.
ad v. 9. 20 Cod. V (testibus Grabio et Holmesio;
non, ut Montef., •Χ• αυτό ^). Codd. 58, 74, alii : ο?σ« αυτό.
Comp., Ald., Codd. 19, 54, alii: οϊσ« αυτήν. In Hebraeo
est ΪΊ&02Π1. 21 Idem. Sic sine aster. Cod. 15, Arab. 1,
2, Arm. I. 22 Idem (cum scriptura σιμιδάλίως ; et sic
semper). Cod. 15, Arab. 1, 2: σ*μ. αύτου. 23 Idem.
Arab. 1, 2: oleo ejus. ** Idem, qui male pingit:
-r- ίστιν : κνρίω. a Ideni (cum 5K προσοίσα αυτό :, teste
Holmesio). Sic sine aster. Cod. 58, Arab. I, 2. M Idem,
testibus Grabio et Holmesio.
Cap. III. ' Codd. Lips., 85, 130. * Sic in marg.
Codd. X (sine artic), Lips. Cf. ad Cap. iv. 10, 26. Cod.
118 in textu: τών ειρηνικών. s Sic in marg. Codd. X
(πυρον), Lips., 85 (πυρρόν), 130 (πυρρόν). ΜθΧ ad κάρ-
πωμα (ν. 5) Cod. 130 in marg. : πυρον. Cf. ad Cap. ii. 9.
4 Sic in marg. Codd. X, Lips., 108. Cf. Hex. ad Psal.
xxxvii. 8. 6 Sic Comp., Ald., Codd. II, ΠΙ, V, X,
Lips., 15, 18, alii. β Codd. Lips. (cum άρηνικην), 85,
1 3o (ut Lips.). 7 Codd. X, Lips. 8 Sic in marg.
Codd. X, Lips., 130. Codd. 54,75: κατά πρόσωπον παρά
("" 75) Tas θ•> ex duplici versione. β Cod. 85 (cum
πύρρον), teste Montef. Holmesii amanuensis sine nom.
exscripsit: άπα της θ. των tlp. πυρρόν. Cod. 130 in marg.
sine nom. : από της θ. τών (ϊρ. Ad του σωτηρίου Codd. Χ,
Lips., in marg. : της Τ(λίΐότητος. των ειρηνικών. Cf. ad V. Ι.
10 Theodoret. Quaest. Ι in Levit. (Ορρ. Τ. Ι, ρ. 182): η
οσφύς, t) κατά τους άλλους ίρμηντυτας, η κίρκος. Mendose
Cod. 130 : Οί λοιποί• και τον κίρκον (sic). " Cod. 85 in
marg. Cf. ad Cap. vii. 3. viii. 25. u Hesych. : " Sine
macula, integrum sic intellige; quod explanans Sym. pro
immaculato, integrum proposuit, Aq. autem perfectum. n
Ε Graecie nostris τ«λ«'αι» in marg. habet Cod. 565 όλόκληρον
autem Cod. Lips. in marg., et Cod. 118 in textu. 13 Sic
in marg. Codd. X, Lips. " Sic in marg. Codd. 85, 130.
u Sic in marg. Codd. X, Lips. 16 Cod. 85 in marg.
-Cap. IV. 8]
LEVITICUS.
173
14. 2"HJ?rTl. Ο', και άνοΐσα. "Αλλος• και προσ-
4fm*
HfN tire. Ο'. ^ δώρον αύτοΰ* κάρπωμα. 18
16. ΠΕΝ urb. Ο'.χάρτονΊ
καρπωμα.
Αλ-
λος- άρτον πνρόν. "Αλλο?• άρτον προσφο-
ραν.
Cap. III. ι. — τω κυρίωΊ} 1 2. δώρον % αύ-
τοΰ < 22 σφάξίΐ >>£ αυτό ^, 23 — τώι/ ολοκαυτωμά-
των 4. u 8. ττ)ι/ χ^Γρα (sic) >% αυτοί) < 2β — οι
/epeiX 26 αΓ/ζα ^ αι/τοΟ < 27 1 2. προσάξ^ι >%
αυτό 4.** ι$. —οι Upeisl.* 9 αΐμα %- αύτοΰ 4. 30
Cap. IV.
2. Π33ψ2. Per imprudentiam. Ο', ακουσίως. Ά.
Σ. «ι/ άγνοια. 1
TvCfQ 73Ό. Ο', άπδ πάντων των προσταγμά-
των. "Αλλο?• (άπο πασών των) Ιντολων. 2
3. 1?φψ1- Ο', ό κχρισμίνος. "Αλλο?• δ άλ«-
φθϊίς. 3
Ο^ΓΤ ]Ί?3ψΝ7. Itaut culpam contrahat populus.
Ο'. τοΟ τδι/ Xabv αμαρτύν. Ά. ety πλημμί-
λησιν του λαοΰ. 4 "Αλλος- Ιν αμαρτία του
λαού. 6
3. "^■β Ί =>• Ο', μόσχον (κ βοών. "Αλλος-
μοσχόταυρον*
ηΝΕίτρ. Ο'. 7Tfp2 τής αμαρτία?. "Αλλος- tlt
την άμαρτίαν. 7
4. Ν^2ΓΠ. Ο', και προσάξ^ι ("Αλλο?• προσοίσ^ι*).
6. Γ0^3 "'fSTlM. Ante velum. Qf. κατά το κατα-
πίτασμα. "Αλλο?* συν τω προσάπτω του κατα-
π^τάσματος. 9
7. D"ODn. Aromatum. Ο', της συνθέσεως. "Αλ-
λος• των αρωμάτων. 10
f\D^"b^ m Ο', πάρα την βάσιν. "Αλλο?- Μ
τον θςμίλιον. 11
ΤνΤ^ίΙ. Ο', των ολοκαυτωμάτων. Alia exempl.
τή? καρπώσεως ; alia, της όλοκαυτώσ^ως} 1
8. ΠΝΕΠΠ. Sacrificii pro peccato. Ο', του της
αμαρτίας. "Αλλος' του ίλασμοΰ} 3
D v ")\ Ο'. π€ Ρ κλ€Ϊ. "Αλλος- υψώσει. 1 *
^IW?• Ο'• τά ένδόσθια. "Αλλος- την κοι-
(cum πνρρόν). Corrupte Cod. 130: αρτον πνρινόν. θ (sic).
17 Sic ίη marg. Codd. X, Lips., 85, 130. 18 Sic Cod. V,
et sine aster. Cod. 58, Arab. 1, 2. Ad κάρπωμα Cod. 85 in
marg. : πνρρόν; Cod. 130 in marg. : πνρόν. 1β Cod. V.
Codd. X, Lips., in raarg. : αρτον πνρον. αρτον προσφοράν.
Codd. 85, Ι3°> ΪΠ Hiarg. : αρτον πνρρόν (s. πνρόν). Pro κάρ-
πωμα Cod. 1 18 in textu : λίγων μνρον (sic). Hesych.: " Cum
LXX edidissent: Offeret illud sacerdos ad altare, exta
odorem suavitatis, ceteri interpretes in sacrificio quidem
holocautomatum pro extis, holocautomata, alii autem obla-
tionem ediderunt : in hoc autem pacificorum sacrificio, hic
quidem panem, alii autem /rumentum." Scilicet bonus
Presbyter lectionem αρτον πνρον pro duplici versione voca-
buli unius, quod Senioribus κάρπωμα sonabat, inscite habe-
bat. Cf. ad Cap. x. 12. n Cod. V. Haec desunt in
Cod. 58. M Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 118.
83 Idem. Pronomen est in libris omnibus, excepto Cod. 75.
24 Idem. Deest in Cod. 53, Arab. 1,2. " Alii libri [Ald.]
non habent των 6\. κύκλω." — NobU. ** Idem. Sic sine
aster. Codd. 32 (cum ras χύρας), 75, Arab. 1, 2, Arm. 1.
M Idem. Deest in Codd. 53, 82, Arab. 1, 2. ** Idem.
Sic sine aster. Cod. 118, Arab. 1, 2. M Idem. Sic sine
aeter. Comp., Codd. 15, 19, 108, Arab. 1, 2. M Idem.
Deest in Cod. 106, Arab. 1,2. M Idem. Sic sine aster.
Cod. 15, Arab. 1, 2.
Cap. IV. l Cod. Lips. " Sic duae Catenae Regiae [et
Cat. Niceph. p. 973]. Ed. Rom. soli Aquilae tribuit." —
Montef. Sic in marg. sine nom. Codd. 85, 108, 130.
2 Sic in marg. Codd. X, Lips. 3 Sic in marg. (cum
scriptura άλιφθίκ) Codd. X (teste Holmes.), Lips. Cf. ad
Cap. vi. 22. * Euseb. in Psalmoa, p. 386. Sic in
marg. sine nom. Codd. 85, 130. Duplex versio, tls πλ. τοί
λ. τον τον λ. άμαρτύν, occupavit Codd. 54> 75• ' Sic in
marg. Codd. X (teste Holmes.), Lips. β Sic in marg.
Codd. X, Lips. 7 Sic in marg. Codd. X (teste Hohues.),
Lips., 85, 130. 8 Sic in marg. Codd. 85, 130.
9 Iidem. Aquilam sapit. 10 Sic in marg. Codd. X
(manu recentiore, teste Holmea.), Lips., 85. Cf. Hex. ad
Exod. xxx. 7. " Sic in marg. Codd. X, Lips.
12 Prior lectio est in Codd. 15, 19, 29, 85 (in marg.), 108;
pmtorinr in Comp., Ald., Codd. V, VII, X, Lips., aliia.
13 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. vi. 25. " Sic
in marg. Codd. 85, 130. 1S Iidera. Mox pro ri>» tvdo-
σθίων Cod. 85 iu marg. : ττ)γ κοιλίας.
174
LEVITICUS.
9. Lf l 7^.l V£. O'. επι τών μηρίων ("Αλλος-
λαγόνων 1β ).
10. D"YP. Ο', αφαιρείται [αυτό]. "Αλλος- ύψοΰ-
ται. 17
0^Ώ7#Π. Ο', τον σωτηρίου. "Αλλο?• των
ειρηνικών. 18 "Αλλος- τελειότητος. 19
11. tyjj 71TJ• .Ε/ cmot cruribus ejus. Ο', και
τοις ακρωτηρίου. "Αλλος• (και τοις) ποσιν
αύτοΰ. 20
13. ^ψ\ Per imprudentiam deliquerit. Ο'.
αγνόηση [άκοι/σιωϊ]. 81
TJJ ΕΑ??}. Ο'. καΣ λά^ /%α. "Αλλο*•
καί παροραθχι λόγος. 22
14. ^"7£0 • Ο'. ή συναγωγή. "Αλλος- ή εκκλη-
σία. 23
JlNtSrn. Ο', περί της αμαρτίας. "Αλλος-
(εις) εξιλασμόν. 24
15. "*5ί?Τ- Ο'• οι πρεσβύτεροι. "Αλλος- οι σοφοί. 26
17. \^3 ΠΝ. Ο', κατ ενώπιον. ν Αλλο?• κατά. πρόσ-
ωπον? 6
18. "ήΟ^Λ}. Ο', πρδί τ^ /3aW. Άλλο*• e/s
το θεμελιον 27
20. Π«^ΠΠ. Ο', τον της αμαρτίας. "Αλλος- του
εξιλασμού. 28
[Cap. IV. 9-
21. 7Π|9Π ΓΙΝΕΠ. Ο', αμαρτία (s. αμαρτίας) συνα-
γωγής. "Αλλος- εξιλασμός εκκλησίας. 29
22. Π^ψη. Ο', ακουσίως. Ά. Σ. εν αγνοία. 30
23. Β^Ρφ- Ο', άμωμον. Alia exempl. άμωμον
περί αμαρτίας. 31
24. Ν1Π ΠΝΙ£>Π. Ο 7 , αμαρτία «στ/ν. Άλλο?•
ίλασμός εστίν. 32
25. J05") • • • π 27)• Ο', και επιθήσει. Alia ex-
empl. και λήψεται και επιθήσει. 33 Alia: κα2
επιθήσει . . . >£ /ceu #ώσ« «ί. 34
26. ETOW?• Ο', σωτηρίου. "Αλλος- τελειότη-
τας. 36
27. njjtth ΝΙΟΠΓΙ ΓΙΠ« ΰ»3"°Φ• Ο', έάν 8ε
ψυχή μία αμάρτη ακουσίως. "Αλλος- ψυχή εάν
παραβτ} παράβασιν, και άμάρτχι εν αγνοία.. 3 *
28. to"|5 Ν^ΓΠ. Ο', και οϊσει. Alia exempl.
add. δώρον (s. το δώρον) αύτοΰ. 37
29. fiNtSnn. Ο', του αμαρτήματος αύτοΰ. "Αλ-
λος- του της αμαρτίας. 38
31. DWEJn. Ο', σωτηρίου. "Αλλος- των ειρη-
νικών. 39
32. &»3. Ο', πρόβατον. "Αλλοτ άμνόν. "Αλ-
λος- άμνάδα. 40
1β Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. iii. 4.
lr Iidem. 18 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130.
19 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. iii. 3, 6.
20 Sic in marg. Codd. 85, 130. Cod. 18 in marg.: συν
rois ποσιν αυτών (sic). 21 " Vox ακουσίως in aliquibus
aliis libris [Ald., Codd. V, VII, X, Lips., 15, 16, aliis,
Arab. 1, 2, Vet. Lat.] non est, neque eam agnoscit Ori-
genes [Opp. T. II, p. 188]." — NobU. In paucis exem-
plaribus est, κα\ άμάρτη ακουσίως. ** Schol. apud Nobil.
Sic in marg. Codd. X (teste Holmes.), Lips. Cf. 3 Reg. x. 3
in LXX. M Sic in marg. Codd. X (teste Holnies.),
Lips., 85. 2 * Sic in marg. Codd. X, Lips. ** Iidem.
Scbolium esse videtnr. 2e Sic in textu Codd. 16, 19,
alii (inter quos 85, 130, cum καπνώπιον in marg.). C£
Hex. ad Exod. xxx. 6. w Sic in marg. Codd. 85, 130.
Cat. Niceph. p. 976: "Αλλο?• « s rbv (sic) θψί\ιον. Cf.
ad v. 7. ω Sic in marg. Codd. X, Lips. 29 Iidem,
et Cat. Nicepb. p. 977. 80 Codd. X, Lips. Cf. ad v. 1.
n Sic Ald., Codd. VII (in marg. manu 2^), X, Lips., 18,
29, alii (inter quos 85, 130, in marg.), Vet. Lat. S2 Sic
in marg. Codd. X, Lips. M Sic Codd. 55, 74, 75, alii,
Arm. I. Cod. Il8: και λήψίται . . . και ίπιθήσα. u Sic
Cod. V (qui pingit : τω δακτυλω -τ- αύτοΰ και — δώσ« t : ,
teste Holmesii amanuensi), et sine aster. Cod. 58, Arab. 1, 2.
85 Sic in marg. Codd. X, Lips. M Iidem. " Aquilae
sunt, et forte non huc, sed ad Cap. v. 15 referenda.
Fosita in intercolumnari margine codicis, babuerunt forsan
tam hunc, quam illum locum a latere, et librariue buc
per errorem retulit." — ffolmes. 37 Prior lectio est in
Codd. IV (non 5K dS>pov αντοΰ, ut falso exscripsit Holmesii
amanuensis), 15, 58 ; posterior in Comp. (sine αύτοΰ), Ald.,
Codd. VII (in marg. manu 2^), X, Lips., 16, 18, 19 (ut
Comp.), aliis, Arab. 1, 2 (cum αυτής), Απη. 1. M Sic in
marg. Codd. X, Lips. ; in textu autem Codd. VII (ex corr.
manu 2* 1 *), 54, 75, 85 (cum τοΰ αμαρτήματος in marg.),
130 (idem). w Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130.
40 Codd. 85, 130, in marg.: άμνόν. Codd. X, Lips., in
marg. : άμνον άμνάδα. C£ ad Cap. iii. 7.
-Cap. V. 2.]
LEVITICUS
175
33. nNtSrvp. 0'.Vacat. Alia exempl. ir€pl αμαρ-
τία?.* 1 "Αλλος• €ΐς ίλασμόν**
ΡΠ^ΓΓΠΝ. Ο', τα ολοκαυτώματα. Alia ex-
empl. add. kv τόπω άγίω. 43
35. υνπψΐ. Ο', τον σωτηρίου. "Αλλος- των
τίλαώσίων. 4 *
Cap. IV. 2. —ίναντι κυρίου 4.** 4• τ °ν μόσχου
-τίναντι κυρίου Ί. 4 * 5• ~^ Τ€Τ€λ€ΐωμένος τάς χα-
ρά? 4. 47 6. δάκτυλον >>£ αύτοΰ «ί. 49 η. -τ τοΰ μό-
σχου 4^ ιι. Κ€ψαλ{} % αύτοΰ 4.*° 14. ^ ά*μω-
μον 4 5Χ ιη. -τ του μόσχου 4 , 52 ^- τοΰ άγιου 4. Μ
1 8. -^ ό ιερεύς 4. Μ -^tcoj' θυμιαμάτων της συνθέ-
σεως «<. δ5 2θ. ποιηθήσ€ται >>£ αύτω 4 5β •γ ή αμαρ-
τία*. 57 21. ^ όλον 4.^ 25. δακτύλω %• αύτοΰ,
και δωσ€ΐ 4.** 2J. kv τω ποιήσαι ££ αυτήν 4*°
29. ϊ"τ)ι> «•• χίμαιραν 4 π*ρι (sic) r^y αμαρτίας. 61
34• 1 τ t^s όλοκαι/τώσβα)? < β3 35• ά/χαρτύζί ^ αυ-
τού < ω
Cap. V.
1. Π7Μ. AdjurationtM. C. όρκισμοΰ. "Αλλο$•
συνθήκης}
tty. Ο'. τί)ι/ άμαρτίαν % αύτοΰ 4? "Αλλος-
τδ άνόμημα . ?
2. NQB "^T^? W Ί Ψί ^3 *•• W yw-
cunque contreciaverit omnem rem impuram.
(Υ. ή ψνχή εκείνη ήτις (β. ή ψυχή ήτις) kav
άψηται παντός πράγματος ακαθάρτου. Ά. .
qui conspurcaverit se verbo aliquo inquinato.
Θ. et quicwtque inquinaverit se verbo impuro. 4
ΜΟΒ pti rfto:a "iN ΠΜΏϋ rrara nSm it*.
Sive cadaver pecoris immundi, sive cadaver
reptilium immundorum. Ο', ή των θνησιμαίων
βδελυγμάτων των ακαθάρτων, ή των θνησι-
μαίων κτηνών των ακαθάρτων. "Αλλος• ή
θνησιμαίου κτήνους ακαθάρτου, ή θνησιμαίου
έρπετοΰ ακαθάρτου. 5
Υ"??. Ά. Σ. {ρππών*
" Sic Ald., Codd. IV, VII, X (cum τό π. ά.), Lips., 15,
16, alii, Arab. Ι, 2. u Sic in marg. Codd. X, Lips.
43 Sic in textu Ald., Cod. 29, Vet. Lat; in marg. autem
Codd. 85, 130. ** Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad
Cap. vi. 12. vii. 29. tt Cod.V. Haec desunt in Comp.,
Codd. 1 6, 30, aliis, Arab. 1, 2. ** Idem. Desunt in
Comp., Codd. 16, 30, aliis. * 7 Idem. Desunt in Cod. 58
(cum praecedenti χριστός), Arab. 1, 2. Hesycb. : "Hunc
sacerdotem LXX non Bolum unctum, sed et consummatum
manibue appellaverunt." (Ad 6 ππλαωμίνος Codd. X
(teste Holmes.), Lips., in marg. : ού τ(τ(\(ίωται 6 τόπος,
quod scholium esse videtur, fortasse aic legendum : οί τ*τ.
ό Tvjror.) ** Sic Grabius (cum αύτοΰ in char. minore),
et sine aster. Codd. V, 15, 18, 118, Arab. 1, 2, Arm. 1.
48 Cod. V. Deest in Arab. 1, 2. M Idem (teste
Ilolmes.). Sic eine aster. Ald., Codd. X (in marg.), Lips.,
58, Arab. 1,2. 6l Idem. Deest in Cod. 58. M Idem,
teete Holtuesii amanuenei, qui pingit : τοϋ -r- μόσχου : .
63 Idem. Deest in Cod. 58. M Idera. Deest in
Cod. 72, Arab. 1, 2. " Idem (qui pingit: των θ. -^τής
σννθίσ«ος :). Haec desiderantur in Codd. 58, 128, Arab.
I, 2. (Ad των θ. Cod. 85 in marg.: τοϋ θυμιάματος, των
άρωμάτα-ν; Cod. 130 in marg. : των αρωμάτων. Cat. Niceph.
ρ. 976 : *Αλλοϊ• των αρωμάτων. Cf. ad V. 7•) Μ Idem.
Sic sine aster. Codd. VII (ex corr. manu 2 *), 15, 58 (cum
αυτό), 75, Arab. 1, 2. M Idem. Deest in Codd. 53, 56,
Arab. 1, 2. M Idem. Deest in Codd. III, 53, 82,
Arab. 1, 2. M Idem (qui pingit ut supra Dot. 34), et
sine aster. Cod. 58, Arab. 1, 2. °° Idem (qui pingit:
ποιήσαι αυτήν'., non, ut Holmesii anianuensis : ποιήσαι Καυ-
τή» ή, et sine aster. Codd. 58, 118. In Hebraeo est
rinti^a. β1 Idem (qui pingit -^χίμαιραν•). ω Idem.
Deest in Codd. 58, 128, Arab. 1, 2. w Idem. Sic
sine aster. Codd. VII (ex corr. manu 2<k), 15, 18, 118,
Arab. 1, 2.
Cap. V ■ Sic in marg. Codd. X, Lipe. a CJod. IV.
Sic sine aster. Comp., Ald., Codd. VII (ex corr. manu 2«*»),
15, 118, 129, Arab. 1, 2. * Cod. 85 in marg. Cf. Hex.
ad Gen. iv. 13. * Procop. in Octat. p. 335, qui locus
Montefalconium fiigit. δ Sic in textu Cod. 118. In
textu LXXvirali post posterius ακαθάρτων add. η α^τηται, ή
θνησιμαίου ίρπΓτοΰ ακαθάρτου, και λάθη κ. τ. t. Codd. VII (ΐη
marg. manu 2*», om. fj άψητη), 54, 73» 74» «d" ( inter <l uoe
85, qui pingit: »7 δ^ται 55 ή θνησιμαίου), et (ora. ή άψητοι)
Cat. Niceph. ρ. 980. Sic, sed om. ή άψηται, et cum ή
θνησιμαίων ίρπ(των ακαθάρτων, Codd. 1 6, ζ2, 83, Απη. Ι.
β Hesych. : " Abominationes autem immundae, veluti canee,
et simiae, et quaecunque talia sunt, de animalibus appel-
lantur, quae etiam ab infidelibus colebantur; vel quod-
cuDque reptile, id est, quod super ventrem suum traliitur,
quae nihilominue Sym. et Aq. reptUia ediderunt, LXX
autem abominationea" Qui locus favet transpositioni
176
LEVITICUS.
[Cap. V. 2-
2. DtiN 1 ) ΜΏϋ ΝΊΓΤ) ίΐ2ΏΏ cA>?$\ Ο'. Vacat.
^ καί λάθη απ' αύτοΰ, και αύτος μεμίανται,
και πλημμελήση 4?
4. Νφ32• Effutierit. Ο', διαστίίλη. "Αλλος-
παραβη. 8
OtEN"). Ο', και άμάρτη ("Αλλος- πλημμ^λήση 9 ).
5. Γ"Λ>ΝΏ ΠΠΝ 1 ? Otttop-0 ΓΡΓΠ. Ο'. Vacat.
££ καϊ ίσται 8τι πλημμελήση e/y eV άπύ τού-
των 4 }°
rrby νβπ ίεν Γττμττη. 2^ c cmfitemur
peccatum in quo peccaverit. O'. /cat e£ayo-
pevau την άμαρτίαν ncpl ων ήμάρτηκ€ κατ'
αυτής. "Αλλος- μετανόησα. k<p' ω ήμαρτ€ν. η
7. TW *J, Suficientiam agni. Ο', το //caiw eti
τδ πρόβατον. ("Αλλος' βοσκημάτων. Αλλο?•
ί'κ ποιμνίου. )
8. pT^. Ο', και άποκνίσει. "Αλλος- και ανα-
κλάσει.™
ί3Ί^ ΤΟ?. Ε regione cervicis ejus. Ο', άπο
τον σφονδύλου ( ν Αλλοί• τίνοντος 14 ).
9. ΠΝ12Π . . . ηΝΙώΠΠ. Ο', του περί τής αμαρ-
τίας . . . αμαρτία. "Αλλος- (του) ίλασμοϋ . . .
ίλασμός. 15
10. ΒΕφΏ3. Secundum legem. Ο', ως καθήκίΐ.
"Αλλος- κατά. τήν κρίσιν.™
11. Λη ΙΟΤ3Η1. Quod si non attigent. Ο'.
kav 8e μή ΐύρίσκη ("Αλλοί* to -χύη, κατά-
πΖΗΤΙ. Ο', του οίψί ("Αλλος- σάτου 18 ).
12. nif nm. Ο', καϊ οϊσν αυτό (Ά. Σ. θ. αύ-
τήν").
fM hy. Ο'. (Μ) τώί/ ολοκαυτωμάτων (Αλ-
λος- προσφορών 70 ).
13. ΓΙΠΝΌ. Ο'. ά0* €>ό>. "ΑλλοΓ 60' &*»
•"Ό?^• Quasi fertum. Ο', ώ? (ή) ^νσία τ^?
σ€μιδάλ(ως ("Αλλο?• αίνίσ€ως 22 ). "Αλλο?• (ως)
κάρπωμα. 23
15. ngm nNtpm ^go ^ y o n ^a etaj. α ^ω
praevaricatus fuerit praevaricationem, et pec-
caverit per imprudentiam. Ο', ψνχή ή* αν
λάθη αύτον λήθη (Αλλος- άδικήση άδικίαν 24 ),
και άμάρτη ακουσίως. Ά. ψνχή όταν παραβώ
παράβασιν, και άμάρτη kv αγνοία. 25
tfjflj vj^jfo 1-Γ»?ίΛί. Ο', σίκλων τω σίκλω
των άγιων (β. τω άγίω). "Αλλος- σταθμών kv
σταθμώ άγίω. 26
quam prae se fert Cod. IV, legendo: ή τών θν. των (sic)
κτηνών των άκ., ή των θν. βδ(\υγμάτων των άκ. Cf. Scbarfenb.
in Animadv. pp. 79, 80. 7 Sic Codd. IV, 85, et sine
aster. Codd. 16, 30 (cum πλημμίλησκ), 52 (cum λήθη), 54
(ut 30), alii, Arni. 1, Cat. Niceph. ibid. In Ald., Codd. X,
Lips., 18, 29, habetur tantum: και λάθη απ αυτοΰ, και μ*μί-
ανται. 8 Codd. Χ, Lips., ad διαστ(ίλη in marg. habent :
καί παραβη, ex duplici, ut videtur, versione. Mox ad προ
οφθαλμών (quod deest in Comp., Ald., Codd. IV, VII, X,
Lips., 18, 29, aliis, Arab. 1, 2, Vet. Lat.) iidem in marg.:
(ξ οφθαλμών. 9 Sic in marg. Codd. 85, 130. 10 Sic
Cod. IV, et sine aster. (cum πλημμιλήσ€ΐ ίν) Codd. 54, 75.
11 Sic in marg. Codd. X, Lips. Fortasse est scbolium, ut
mox v. 6 iidem ad (<5 itpti/s) ntp\ της αμαρτίας in marg.
pingunt : λύτρον. 12 Hesych. : " Unde et alii inter-
pretum in hoc loco pro ove, hi quidem pascualia, alii
autem ex grege, volentes per hoc et capras significare,
ediderunt." Cf. Hex. ad Gen. xxx. 32. Exod. xiii. 13.
Lev. xxvii. 26. Jesai. lxvi. 3. 13 Sic in marg. Codd. X,
Lips. Cf. ad Cap. i. 15. M Iidem. Cf. Hex. ad Deut.
ix. 6. Job. xvi. 12. 15 Sic in marg. Codd. X, Lipa
16 Sic in marg. Codd. X (teste Holmes.), Lips., 85, 130.
17 Sic in marg. Codd. X (teste Holmes.), Lips. (uter-
que cum ΙσχυΊ κατ.). Codd. 85, 130, in marg. : κατα-
λάβη. Cf. Hex. ad Job. xli. 18. 18 Sic in marg.
Codd. X, Lips., qui mox ad ntp\ αμαρτίας pingunt : ίλασμός.
19 Codd. 85, 130. Sic in textu Comp., Ald., Codd. X,
Lips., 16, 18, alii. 20 Sic in marg. Codd. X, Lips.
21 Iidem. w Sic in marg. Codd. 85, 130. Vet. Lat.:
quasi sacrificiwm misericordiae. Scholium esse videtur.
23 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. vi. 20.
24 Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum αδίκησα), 85, 130
(cum αδικίας). Cf. Hex. ad Prov. xvi. 10. Ά Codd. X
(cuni όταν παράβαση και), Lips. (cum δταν παράβασιν και).
Lectionem sartam tcctam fecimus ex alia quam exhibent
iidem codd. in marg. sine nom. : παραβη παράβασιν. Etiam
Nobil. : Schol. *Αλλοί' αδικ^σ» άδικίαν, η, eav παραβη παρά-
βασιν. Cf. ad Cap. iv. 27. M Nobil. affert: Schol.
σταθμον iv σταθμω άγιων. u DrUBlUS legendum putat, στα-
θμών f'v σταθμω, sed nullum exemplar sic habet." — Montef.
-Cap.VI.11U).]
LEVITICUS,
177
1 7. tity Ο', την άμαρτίαρ ("Αλλος- άνομίαν 27 ).
18. ΟψΝΤ>. Ιη sacrificium pro delicto. Ο", εις
πλημμελειαν. "Αλλο?• εις λύτρωσιν™
19. rrsrvh db?n quh mn οτϊα. sacrifidum
pro delicto est; delinquendo deliquit in Jovam.
Ο'. επλημμελησε γαρ πλημμέλεια, (alia cxcmpl.
add. πλημμελησιν 29 ) έναντι κυρίου.
Cap. V. 6. κυρίω περί της αμαρτίας ^ αύτοΰ «4. 30
8. τ ό ιερεύς 4. 31 ^ 6 Ιερεύς < 32
Cap. VI.
2 (Hebr. ν. 2ΐ). ΓήίΤΙ ^Q nS^. Et prae-
varicatus fuerit praevaricattonem in Jovam.
Ο', και παριδων παρίδη τάς εντολας κυρίου.
"Αλλος' (και) άδικήστ/ άδικίαν εν κυρίω. 1
eJWJ• ^ negaverit. Ο', καί ψεύσηται. Ά.
(και) άρνήσηται?
"*τ ^"9^^• -^ 1 depositione manus. Ο', πβρί
κοινωνίας. *ΑλλοΓ ep θεματι χ€ΐρός. 3 "Αλ-
λος• εν πιστώσει χειρός. 4
Tljfl• /w re rapina parta. Ο'. π(ρι αρπαγής.
"Αλλο?• kv άναγκασμφ. 5
pVV. Fraudaverit. Ο', ήδίκησε τι. Ά. Σ. θ.
εσυκοφάντησε. 9
4 (ν. 23). Ρψ*Π"Γ»Ν. Rem fraude partam. Ο', τδ
αδίκημα. Άκ. και ol λοιποί την συκοφαν-
τίαν?
5 (ν. 24). *>ΓΡ2ψΝ D^n. /η <#<? sacrificii ejus
pro delicto. Ο'. # ή/«ρα « λ «γχ0?7 ("Άλλοί*
όφληθ$»).
6 (ν. 25). °ψΝ7. Ο'. €/ί δ επλημμελησε. "Αλλος-
εις λύτρωσιν. 9
jnSH-^M. Ο' -Vacat. •>£ ττροΓ τορ /cpca < 10
10 (vi. 3). "Q '"^Ρ• Vestem ejus lineam. C. χ«-
τώνα λινοΰν ("ΑλλοΓ διπλούν 11 ). "Αλλος•
επενδύτην λευκόν. 12
71 "'DDDOI. Etfeminalia linea. Ο', και περι-
σκελες λινοΰν. "Αλλος- (και) σκεπας λευκάς. 13
ΉψΆ'^ν. Ο', περί το σώμα αύτοΰ. "Αλλος-
επι τας σάρκας . , 14
)W"7?~^N. Cinerem. (Ύ. την κατακάρπωσιν.
"Αλλος- την σπόδον. 1Β
'tf^?• Ο', εχόμενον (s. εχόμενα). "ΑλλοΓ εκ
πλαγίου. 1 *
11 (4)• Ή??"™• Ο', την στολην ("Αλλος- τα
φάρεα 17 ) αύτοΰ.
0*1™ ^"Τ??. Ο', στολην άλλην. "Αλλος-
φάρεα έτερα. 18
Immo eic in marg. (cum άγίψ) Codd. X, Lips. v Sic in
marg. Codd. 85, 130. M Nobil.: Schol. tls λύτρωσιν.
Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. vi. 6, 17.
29 SlC Comp. (cum πλημμΐλύαν pro π\ημμ(\ίία), Ald., Codd.
III (0111. π\ημμ ( \ύ 9 ), IV, VII, X, Lips., 16, 18, alii.
" AA. LL. : ίπλημμίλησί yap πλημμ(\ίία πλημμίλησιν, quam
lectionem agnoscit S. Augustinus in Quaest. VII : De-
liquit enim delicto delictum ante Dominum." — Nobil.
30 Cod. IV. Sic sine aster. Codd. 15, 54, alii, Arab. 1, 2.
Cod. 85 pingit: •Χπ*ρ1 της άμ. fjs ήμάρτηκ(, quae clausula
desideratur in Cod. 72. 3l Idem. ' Deest in Cod. 58,
Arab. 1, 2. S2 Idem. Deest in Arab. 1, 2.
Cap. VI. ' Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum άδι-
κήσΐΐ). Codd. 85, 130, in marg. : άδική<ηι αδίκημα. Cf. ad
Cap. v. 15. f Codd. X, Lips. Cod. 85 in marg.:
αριτη
άρνησΐται. Cod. VII in textu : ψ(νσηται (sic). 3 Sic
in marg. Codd. 85, 130. * Schol. apud Nobil., et Cat
Nicepb. p. 986. Sic in marg. Codd. X (teste Holmes.),
τομ. 1.
Lips. Horum testium nonnulli lectionem atl «V παραθηκη
male referunt. δ Iidem omnee. β Nobil.: Schol.
ίσνκοφάντησ€. Cat. Nicepll. ibid. : *AXXof ίσνκοφάντησί.
Cod. VII in marg. manu 2* 1 * : η t συκοφάντησα. Hesycb. :
" Nam et ceteri interpretes, Aq. et Tbeod. et Sym., ubi
dixerunt LXX, si nocuit aliquid proximum suum, isti, «
calumniatue est aliquid." 7 Nobil., Cat. Niceph. p. 987,
Codd. Lips., 85, 130. 8 Sic in marg. (cum ώφληθ^)
Codd. X, Lips. β Sic in marg. Codd. X, Lips. ,0 Sic
Cod. IV, et sine aster. Cod. 75, Arab. 1, 2. " Sic bis
in marg. Codd. X, Lips., 85, 130. Cf. ad Cap. xvi. 4, 32.
12 Sic in marg. Codd. X, Lips. 13 Iidem. Tum hanc
tum praecedentem lectionem scboliastis potius quam inter-
pretibus deberi credibile est M Sic in marg. Codd. 85,
130. Ad τό σήμα Cod. X in marg. : njr σάρκα. " Sic
in marg. Codd. X, Lape. Cod. 53 in marg. : σποδιά*.
Arab. 1, 2: cinerem sacrificii. " Sic in marg. Codd. X,
Lipe. 1: Iidem. l8 Iidem.
α a
178
LEVITICUS.
[Cap.VI. 11( 4 )-
11 (4). ΙψΤΤ™• Ο', την κατακάρπωσιν. Άλ-
λος- την πιότητα. "Αλλος' την σπόδον. 19
12 (5). ΚΓΟ^Π. Ο', του σωτηρίου. "Αλλος-
των ειρηνικών. Άλλος• των τελειώσεων. 20
15 (8). ΠΠρΏΠ. Ο', της θυσίας. Άλλος- {τής)
καρπώσεως. 21
16(9). Α?* 1 • Ο', "εδεται. Άλλος- βρώσεται. 22
17 (ίο). ''ΦΝΏ. Ο', anb των καρπωμάτων κυρίου.
ν Αλλο?• (άπο των) του πυρός μου. 23
DttJhOI JlNtSrU. Ο', ώσπερ το της αμαρτίας,
και ώσπερ το της πλημμελείας. "Αλλος- ως
ίλασμος και ως λύτρωσις. 2 *
18 (ΐΐ). ^ΝΌ. Ο', άπο των καρπωμάτων ("Αλ-
λος- προσφορών 25 ).
ΕΠ)7? . Ο', άγιασθήσεται. Schol. μολυνθήσεται. 26
20 (13). «"^Π. Ο'.τοΟ οίφί ("Αλλος- σάτου 27 ).
ΤΌΓΙ ππΐΏ. Ο', e/y θυσίαν διαπαντός. "Αλ-
λος- καρπώματος διηνεκούς. 28
21 (14). ΓΛ557?• Frixum. Ο', πεφυραμενην.
(Ά.) ζεστην. Σ. πεπλατυμμενην (s. πεπλα-
τυσμενην) 29
21 (14). Τ?^• Coctwnes (Graeco-Ven. κλιβανώ-
ματα). Aliter : Frusta. Ο', ελικτά. Alia
exempl. ερικτά. 30
D"T1S ΠΠ20. Fertum frustulorum. Ο', θυ-
σίαν εκ κλασμάτων. Ά. δώρον ψωμων. θ.
δωρον κλασμάτων. 31
22 (ΐ5). Ι?®®?. Ο'. 6 χριστός. "Αλλος- (6)
αλειφθείς. 32
ΊΐρϊρΓ) 7^7|• Totum comburetur. Ο', άπαν
επιτελεσθήσεται (alia exempl. επιτεθήσεται 33 ).
"Αλλος- ανάθεμα επιτεθήσεται. 9 *
23 (ι 6). ηΓηΏ- 1 ^. Ο', καϊ πάσα θυσία. "Αλ-
λο?• (και) πάν μαναά. 35
•"*?7^ ' ??• Holocaustum erit. Ο', όλόκαυ-
ΤΟς εσταΐ. Ά. 6\oTf\ts ΙΌται. 36
| 25 (ι8). ΠΝΒΠΠ (in priore loco). Ο'. Σ. θ. της
αμαρτίας. 37 "Αλλος- του ίλασμοΰ. 39
19 Codd. Χ, Lips., in marg. : την πιότητα. την σπόδον.
Codd. 85,130. * η marg. : πιότητα. Ad priorem lectionem
cf. Hex. ad Psal. lxiv. 12. Jesai. lv. 2. Jerem. xxxi. 14.
20 Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum τ(\(ΐόσ(ων). Codd. 85,
118, 130, in marg. : των ειρηνικών. Hesych. : " Adipem
pacificorum, quem LXX salutare ediderunt." 21 Sic in
marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. vii. 9. ix. 4. 22 Iidera.
23 Sic in niarg. Codd. 85, 130. " Videtur omnino Aquilae
esse." — Montef. Immo Theodotionis. Cf. ad Cap. ii. 3.
xxiv. 9. 24 Sic in marg. Codd. X, Lips. ** Iidem.
28 Montef. edidit: *Αλλοί• μολυνθήσιται, cum nota: " Hanc
lectionem mutuamur ex loco Origenis in Catenis MSS.
Regiie [et Cat. Niceph. p. 989], ubi sic legitur : Ttve? τό
άγιασθήσεται, μοΚννθηστται, φασίν ου διά την θυσίαν, υΐμαι,
αλλά δια το τόλμηρον του άπτομίνου. Άγγαΐος γάρ φησιν' os
αν άψητοι μιανθησίται." Ubi nvas ηοη interpretes veteres,
eed scriptores ecclesiasticos esse, recte monet Scharfenb.
in Animadv. p. 81. n Sic in marg. Codd. X, Lips.
Cf. ad Cap. v. 11. ■ Iidem. 29 Codd. 85 (teste
Holmes.), 130, in marg. sine nom. : ζίστψ πΐπλατυμμίνην.
Paulo aliter Codd. X (sine Σ.), Lips., in marg.: Σ. π«πλα-
τνσμίνην ζίστοτίραν. Priorem lectionem e Cod. Basil. (?)
Aquilae vindicat Montef., tum hic tum Cap. vii. 1 2 ; pos-
teriorem Symmachi esse diserte testatur Hesych., qui sic
habet : " Quae in sartagine oleo conspersa frigetwr . . .
Addidit autem et conspersam, quod LXX sic ediderunt;
Conspersam \πίφυραμίνην\ qfferet eam buccellas [<ίρικτά Ί
Tum Auctor praeteriit verba, θυσίαν eVc κλασμάτων] sacri-
ficium boni odoris Domino; odorem conspersam^ν
αυτήν} 3 Ά. και ήλ(ΐψ(ν σνν τη σκηνή, και
σύμπαντα τα Ιρ αύτη, και ήγίασ^ν αυτά. Ο',
θ. και Ζχρισίν την σκηνήν, και πάντα τα kv
αύτβ..»
11. tSHW^B *ψ? *3• Ο', καϊ ippavtv άπ
αύτον ίπι το θνσιαστήριον. Ά. και kppav-
τισζν «£ αύτον €ΐς τό θνσιαστήριον. Ο', θ.
και tppavtv . . , 15
13. r»iri3. Ο', χίτώι /or. Ά. Σ. θ. νποδύτας.™
ΠΥ3*|30. 3ft7ra*. Ο', κιδάρεις. Τδ Σαμα-
ρςιτικόν πηλία. 17
15. NlSrrn. Ο'. κα2 ϊκαθάρισ€. Οι λοιποί• (και)
π(ριημάρτισ€ν. 1 * Τδ 'Σαμαρ^ιτικόν και ίλά-
τίνσΐν.™
16. arjDjM VjJ. Ο'. €πί τώ»/ ίνδοσθίων. "Αλλος-
(έπΐ) της κοιλίας. 20
17. VlSrniJf}• Ο', και τήν βύρσαν (Άλλος• το
δέρμα 21 ) αύτον.
Κίζ• Ο'• κατίκανσ^ν. Ά. Σ. Ο', ζνίπρησίν?
18. «TjWj• Ο', τον €ΐς ολοκαύτωμα. "Αλλος• τον
όλοκαντώματος (s. όλοκαρπώματος). 23
20. ^ΠΓ)Ρ7 Γ™• Dissecuit in frusta ejus. C.
ίκρ€ανόμησ€ (Οι λοιποί- ίμύλισε 24 ) κατά μέλη.
"Αλλος• δκΐλΐ κατά. μέλη αύτον. 25
21. TBJ&53. Ο', και άνήνεγκ*. Οι λοιποί- (και)
ςθνμίασ€ν. 2β
ΓΤΦΝ. Ο', κάρπωμα. 'Αλλοί* πνρόν. 27
23. ^ΓΙ3]Ί v^. Super auriculam. Ο', έπι τον λο-
βόν (Schol. ϋψος. Σ. ϊλικα 2 *).
25. Π^ΝίΤϊϊΝΙ. Ο', καϊ την όσψύν (Ά. τήν
κέρκον. Σ. θ. τδ κίρκων 29 ).
Cf. Hex. ad Exod. xxviii. 30. Codd. 85, 130, in marg.
sine nom.: τους φωτισμούς καϊ τους rtktiovs, quae lectio
irrepsit in textum Cod. 54 ante την δ. και την αλ. Cf.
Esdr. ii. 63 in LXX. 10 Codd. X, Lips. Sic in marg.
sine nom. Codd. 85, 130. Cf. Hex. ad Exod. xxviii. 37.
11 Sic in marg. Codd. X, Lips. Lectio suspecta, nisi forte
ad sequens "\M pertineat. 12 Cod. Lips. Cf. ad Cap.
xxi. 12. Cod. X ad τό καθηγ. affert: Σ. τό αθικτον: U-
ρίων (sic). Deinde uterque codex scholium satis obscurum
appingit : vdp (ivttp Cod. Χ) ΰψος αγιάσματος. 13 SlC
Codd. IV, 15, 58, Arab. 1, 2. Eadem leguntur in Ed.
Rom. (cum τα σκ(ύη αυτής pro τα iv αυτί)) in fine V. II.
14 Cod. 85, teste Holmesii amanuensi. Montef. ex eodem
exscnpeit : *A. κα\ rj\. σνν την σκηνην, κα\ σύμπαντα κ. τ. t.
Σ. θ. καϊ ϊχρισιν κ. τ. e. Sed nostram scripturam ad literam
tuetur, nominibus tantura omissis, Cod. 130 in marg.
15 Sic in continuatione Codd. 85, 130 (cum ίρράντοσΐν).
Pro tppavtv Cod. 55 in textu : ΐράντησ*ν (sic). Cf. Hex. ad
Jesai. lii. 15. 1β " Ita omnes MSS. nostri, quorum
aliquot [et Cat. Niceph. p. 1000] trium nomina plena
exprimunt. In Ed. Rom. Symmachus omittitur." — Mon-
tnf. 1T Anon. in Cat. Niceph. ibid. : Τό Σαμαρκτικον, «ri
της κιδάρ«α>Γ, πηλία. Έν δί τω λ«' άριθμφ (Lev. XVI. 4) λινός
λι'γ« τάς «δάρ«5. Ubi verba cVi της κώάρίως ad lectionem
reliquorum interpretum ν. g pertinere opinatur Scharfenb.
in Animadv. p. 83. Ad κιδάριις Codd. X, Lips., in marg. :
πλια (sic). Cf. Hex. ad Exod. xxviii. 4. 18 Codd. 85,
130, uterque cum π^ρημάρτησ^ν. Sed vid. Hex. ad Exod.
xxix. 36. Lev. vi. 26. xiv. 49. Ezech. xliii. 20. Codd. X,
Lips., in marg. : Ιλάτίνσιν. πΐριημάρτισίν (π*ρ\ ήμάρτισ€ν
Lips.). 19 " MSS. Regii," et Cat. Niceph. p. 1001: Τό
Σαμαρ^ιτικον «χ«, κα\ ΐΚάτ(υσ(ν' αΧ\η δ« (κΒοσις, π(ριημάρτησ€ν,
ijrot ψ/ίασ(ν αυτό δια της χρίσ^ως του αίματος κ. τ. (. SlC
in marg. Codd. X (cum ίντοσθ. in textu), Lips. (idem), 85,
130. Cf. ad Cap. iv. 8. 21 Sic in marg. Codd. X, Lips. ;
in textu autem Codd. 54, 75. Cf. Hex. ad Job. xix. 20.
xl. 26. ■ Codd. 85, 130 (cum ίνίπρισαν). Cf. Hex. ad
Deut. viii. 15. Psal. lxxiii. 8. M Sic in textu Codd. 19
(cum οΚοκαρπ.), io8, 118. 24 Cod. 130. Sic in marg.
sine nom. Cod. 128. Cf. ad Cap. i. 12. u Sic in marg.
Codd. X, Lips. 2e Iidem. 27 Sic in marg. Codd.
85, 130. Montef. e priore edidit: Άλλοι- πύρρον (eic).
28 Codd. X, Lips., in marg. : ΰψος. Σύ. Ζλικα. Jul. Pol-
lux II, 86 : η δ« πάσα πΐριαγωγη του ώτ6ς υπο το πτ^ρύγιον,
(λιξ. Μοχ ad rovf λοβούς (ν. 24) iidem in marg. : τά
ί^λά. w Codd. Χ, Lips. (cum κίρκον). Cf. ad Cap.
iii. 9.
-Cap. IX. 4]
LEVITICUS.
181
25. "Π?•? ny? ϊ*β\• Ο', και τον λοβον τοΰ
ήπατος (alia exempl. τον (πι τοΰ ήπατος 30 ).
Ά. (και) τήν π(ρισσ(ίαν του ήπατος. 31
Γ*ΕΟ Ρ® η ^1• Ο'• * α1 ** βραχίονα ("Αλ-
λο?• τήν κνήμην 32 ) τον δ(ξιόν. Οι λοιποί
και τήν κνημΐδα τήν δίξιάν. 33
26. HVSSrT. Ο', της τ(λ(ΐώσ(ως. Οι λοιποί• των
άζύμων. 3 *
ΓϊΓ\Η 71ψ2 rhn. Ο', άρτον (Οι λοιποί' κολ-
λύραν 35 ) (να άζυμον.
Ϊ?Φ ^ 31 ?^• Ο', άρτον (ξ ελαίου. "Αλλος-
ψωμον ήλιμμίνον. 36
Ρ"Ί?1. Ο', λάγανον. "Αλλος- άπαλόν. 37
27. Π5Ϊ-• Ο', και άνήν(γκ(ν ("Αλλος- άφώρισίν 38 ).
28. ΓΠΕΝ. Ο', κάρπωμα. "Αλλος- προσφορά. 39
29. ΠΒ^η. ΟΆπίθίμα. Alia exempl. άφαίρψα. 40
Άλλο?• άφόρισμα. 41
31. ΠΓ}3. Ο'. €ΐ/ τ^ αι}λ#. "Αλλο?• παρά τήν
flvpai/. 42
33. DJ^P W Π*Αώ D 4 !•• T^. i7 sywe arf diem
completionis dierum consecrationis vestrae. CX.
(ως ή /zepa πληρωθή, ήμερα τ(λ(ΐώσ(ως ύμων.
"Αλλος- (ως ήμίρας πληρωσ(ως ήμ(ρων τ(λ(ΐώ-
σ(ως υμών. 43
Cap. VIII. ιι. — καϊ ήγίασίν αυτό 4. u 12.
-r Μωσής (sic) <** 14. -r Μακπ /r ^.** 15. και
(σφαξ(ν — αυτόν 4 * 7 16. — Μωσής 4.** 1 8. τ
Μωστ^Γ 4. 40 ig. -^ Μωσής τίν κριόν 4. 60 22.
-τ Μωσ^9 < δ1 23. (σφαξ(ν — αυτόν < Μ «24 (> η
priore loco). •τ Μωσής 4. α 28. ανάγκα' αι/τά
^* Μωσής Ί. Μ $ι. —(ν τόπω άγίώ ^. δβ 33• Τ * μ ^
Τίλίίώσίί. 56 35• Ζ* 04 (τ) κ νρ ί0 * *"
Cap. IX.
1. ^SJTp• Ο', καί τήν γίρουσίαν. Schol. τους
σοφούς. 1
2. '«|ΰ?• Ο', μοσχάριον. "Αλλος- δάμαλιν*
3. ^J?T]• Ο', καί μοσχάριον. Alia exempL καί
/cptov /cat μοσχάριον. 3
OWOF\, Ο', άμωμα. "Αλλος- τ(λ(ΐα*
4. ΓΓΠ^ρ^. Ο', /cai σ(μίδαλιν ("Αλλος- κάρπωσιν 6 ).
ΠΤΠ21. Ο'. π(φυραμ(νην. Alia exempl. άνα-
π(φυραμίνην ; alia, άναπ(ποιημ(νην*
30 Sic Codd. IV, 19, 72, 108, 1 18. a Codd. Χ, Lips.
Cf. ad Cap. ix. 10. S2 Sic in marg. Codd. 85, 130.
Cf. ad Cap. vii. 32. M Codd. X, Lips. M Cod. X.
Sic in marg. sine nora. Lips. ** Codd. X, Lips. In
textU Comp., Codd. 19, 108, Il8: κολλύραν άζυμον μίαν.
Cod. 54 : * va άρτον κολλύραν άζυμον. Ad άρτον in poete-
riore loco Codd. 85, 130, in marg. : κολλύραν; Nobil.
autem : Schol. "Αλλοί* κολλύραν. 3β Sic Cod. X in marg.
sine nom. Cod. Lips. hanc lectionem cum praecedenti
jungit, sic : Οί λοιποί- κολλύραν ψ. ηΚιμμίνον. Equidem
scholium esse crediderim. * Sic in marg. Codd. X,
Lips. Cf. ad Cap. ii. 4. M Iidem. Cf. ad Cap. vii. 30.
39 Iidem. Cf. ad Cap. iii. 16. v. 12. 40 Sic Codd. 16,
30, 52, alii (inter quos 85, 130, uterque cum ΐπ'ιθ*μα in
marg.). 41 Sic in marg. Codd. X, Lips. ; in textu autem
Codd. 19, 108, 118. a Sic in textu Comp., Codd. 19,
108, 118. ° Sic in marg. Cod. Lipe.; in textu autem
Comp., Codd. 16, 19, 30, alii (inter quos 85, 130, qui
alteram lectionem, cum αντοΰ pro υμών, in marg. habent).
Montef. ex Basiliano raale exscripsit: «W ημίρα πληρωθη
ήμ(ρών τ«λ. υμών. ΜθΧ ad και ('πι την θύραν κ. τ. ί. (ν. 35)
Cotld. Χ, Lips. scholium habent : Μηποτ€ οϋ δύναται ταϋτα
κατά το ρητον ποιησαι. ** Cod. IV. ** Idem. Deest
in Arab. 1,2. ** Idem. Deest in Comp., Codd. IV
(antecorr.), Vll(idem), 19, 59, 72, 82, 108, 118, Arab. i, 2.
47 Idem. ω Idem. Deest in Arab. I, 2, Arm. 1.
48 Idem. Deest in Cod. 106, Arab. 1,2. ω Idem.
Deest Μωσης in Arab. 1,2, qui tilwni pro τόν κρών habent.
61 Idem. Deest in Arab. 1, 2. M Idem. M Idem.
64 Idem. Deest in Comp., Ald., Codd. X, Lips., 16, 18,
aliis, Arab. i, 2, Arm. 1. w Idem. Deeet in Cod. 58,
Arab. 1, 2. Hesych.: " Et, sicut addunt LXX, tn loco
eancto." M Idem. Praepositio deest in omnibue. Vet.
Lat. : perficient (sic). Hesych.: conmmmavit (sic). Arm. 1 :
implebit. w Idem pingit : /«« κύριος :, omisso per incu-
riam obelo.
Cap. IX. ' Sic in marg. Ckxld. X, Lipe. Cf. ad Cap. iv. 1 5.
2 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 1 30 ; in textu autem Codd.
19,108,118. s Sic Ald., Codd. VII, X, Lipe., 1 6, 1 8, alii,
Arm. 1, Vet. Lat. 4 " Sic unus codex." — MonUf.
6 Sic Cod. X in marg., indice ad βυσίαν male appicto. Cf.
ad Cap. vi. 15. vii. 9, ίο. β Prior lectio eet in Comp.,
81
LEVITICUS.
[Cap. IX. 5-
5. *ΤήρΡ *χψ?» Ο'. tvaVTL κυρίου. Ά. db πρόσωπον
κυριον.
7. 7ΐΓΜΪ2Π~,ηΝ. Ο', το περί της αμαρτίας σου.
"Αλλος• τον ιλασμόν (σου). 9
8. ι/"^2)Ν. Ο 7 , αύτοΰ. Alia exempl. το αύτοΰ. 9
"Αλλος' 6 εστίν αύτώ. 10
10. "13ΙΠ-Ρ rt yTv T V\• Ο', και τδν λοβ'ον
του ήπατος (alia exempl. Tbv επι του ήπατος 11 ).
"Αλλος' και το περισσον άπο του ήπατος.
"Αλλοί* και το περισσον του ήπατος. 12
14. Ι^ΓΓΠΝ. Ο', την κοιλίαν. "Αλλος• τα εν-
δόσθια 13
15. 'HNtprrn. Ο', και εκαθάρισεν (Ά. περιημάρ-
τισεν. "Αλλος' ΐλασεν 1 *) αυτόν.
17.^2!^. Ο' . του πρωινού. "Αλλος' του πρώτου. 15
18. 0*Ώ7ψΠ. Ο', του σωτηρίου. "Αλλος• των
ειρηνικών. 19
^NXKF), Etpervenirefecerunt. Ο', και προσή-
ν€γκαν ("Αλλος• επεδωκαν 17 ).
21. pitt? Γ»Ν. Ο', τον βραχίονα. "Αλλος• την
κνήμην. 19
ΓΠΓΌ •~^!?. Ο', συνέταξε κύριος τω Μωι/σ^.
Alia exempl. συνέταξε Μωυσής. 19
24. ^Nffi. Ο'. Και κατέφαγε. Σ. κα\ κατηνάλωσΐ. 20
Wjl, Et laetum clamorem ederunt. Ο', και
εξεστη. "Αλλος• (και) ήλάλαξαν. 21
Cap. IX. 2. τ Μαχφ <** τ αυτά «ί. 23 ι 4 .
— ΰδατι^. 2 * ig. και -τ τδ στεαρΊ το κατακαλύ-
πτον -*- Τ7)ι> κοιλίαν 4. 2S — καί τδ στίαρ τδ «π*
αυτών 4.™
CAP. Χ.
1. 'inJTTQ. Ο', το πυρεΐον ("Αλλος- θυμιατήριον 1 )
αύτοΰ.
3. a^n-Sj ^δ" 1 ?^). Ο', καΐ h πάστ, T rj συνα-
γωγή. ν Αλλοί" και ενώπιον (παντός του λαοΰ). 2
ΠΠ^. Et conticuit. Ο', καϊ κατενύχθη ("Αλ-
λος• εσιώπησεν? Schol. παρεμυθήθη 4 ).
Ald., Codd. Lips., 1 6, 1 8, aliis; posterior in Cod.VII, cum
πίφυρα (sic) in marg. rnanu i ma . r Hesych. : " Sic
enim et Aq. antefaeiem interpretatus est hoc quod dictum
eet secundum LXX, ante Dominum." 8 Sic in marg.
Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. iv. 8. v. 9. vi. 25. 9 Sic
Codd. VII, X, Lips., 16, 18, alii. In Codd. II, III, 71, et
Vet. Lat., absente αυτοί, Hebraea non vertuntur. 10 Sic
in marg. Codd. X, Lips. u Sic Ald., Codd. II (manu
2^), IV, VII, Lips., 16, 18, alii, Vet. Lat. " Prior
lectio est in marg. Codd. 85, 130; posterior in marg.
Codd. X, Lips., et in Cat. Niceph. p. 1006. Cf. ad Cap.
viii. 25. 13 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap.
vii. 3. viii. 16. 14 Codd. X, Lips. : 'Α. π(ριημάρτησ( ν (sic).
ΐΚασιν. Cod. 85 in marg. : π(ριημάρτησ(ν αυτόν. Cod. 130
in marg. : π(ρ\ αμαρτία: αυτόν. Postremo Cod. 54 in textu :
κα\ π(ριημάρτησίν €καθάρισ(ν, ex duplici versione. Cf. ad
Cap. vi. 26. " Sic in marg. Codd. 85, 130; in textu
autem Cod. 30. 1β Sic in marg. Codd. X, Lips. Mon-
tef. ad της θυσίας τοϋ σωτηρίου e Basiliano edidit : Ά. Σ. θ.
της θυσίας τών ειρηνικών, silente Holmesii amanuensi. Cf.
ad Cap. iii. 1. 1T Sic in marg. Codd. X, Lips. 18 Sic
in marg. Codd. X, Lips., 85, 130. Cf. ad Cap. vii. 32.
viii. 25. " Sic Comp., Ald., Codd. IV (cum Μωσης),
VQ (in Supplemento), X, Lips., 15, 16, alii, Arab. 1, 2,
invito Vet. Lat. 20 Hesych. : " Et tunc nutrimenta intel-
ligibilis ignis, id est, spiritus, fiunt, de quo dictum est:
Dominu8 Deus noster ignis consumens [πυρ καταναλίσκον] est.
Unde et nunc pro devorare Sym. consumere edidit." Cf.
Hex. ad Psal. lxviii. 10. Hos. xi. 6. Obad. 18. 21 Sic in
marg. Codd. 85, 130 (cum ηλάλαξίν). Fortasse est Theo-
dotionis, coll. Hex. ad Jesai. xxvi. 19. M Cod. IV.
Deest in Codd. 15, 128, Arab. 1, 2. M Idem. 2 * Idem.
25 Idem. Sic sine notis (pro τό στ. το κατακ. ίπ\ της κοιλίας)
Codd. 15 (cum καλύπτον), 32 (idem), 58, 108 (ut 15), 118
(idem). 2β Idem. Deest in Arab. 1,2.
Cap. X. l Sic in marg. Codd. X, Lips. 2 Sic in
textu (cum πάσης της σ.) Codd. 54, 74 (ciim της σ. πάσης),
75 (cum πάσης της γης), ιοό, 1 34, Arm. ι. Statim pro
δοξασθησομαι Cod. 85 in marg. : (νδοξασθησομαι. 3 Sic
in marg. Codd. 85, 1 18, 130 (cum 4σιώπισ(ν). Est Aquilae
aut Theodotionis, ut videtur, coll. Hex. ad Psal. iv. 5.
xxix. 13. * Codd. X, Lips., in marg. : παρ^μυθηθη. «σιώ-
πησ(ν. Prior lectio non eet alius interpretis, sed pertinet
ad scholium Anonymi in Niceph. Cat. p. 1009 : Είκός
άκούσαντα τον πατίρα, ότι δΐίλυσατο αντο'ις ό θ(6ς τα αμαρτήματα
iv Tjj πΧηγίΙ, κα\ tv τυϊς άγιοι? πλοΰσιν Ιπίρ ων ίνταϋθα δίδώ-
κασι δίκην, παρΐμυθϋτο ; ubi Niceph. in marg. : παρίμυθηθη, ό
'Αλί ξ. κωδ., παραμυθηθηναι δ« ορθόηρον.
-Cap. XI. 2.]
4. bwafa. Ο'. Μισαδαη (β. Μισαδαήλ'). "Αλ-
λ*? Μισαήλ*
"Π• Patrui. Ο'. (-) νΙούς (4) τον άδ€λφον τον
πατρός. "Αλλο?• πατραδίλφον 7
6. Ijncn. Nudabitis. Ο', άποκιδαρώσπ*. "Αλ-
λο?• (άπο)καλνψ€Τ€. Β
^"JDH. Discindetis. Ο', διαρρήξω. "Αλλος-
παραλνσ€Τ€. 9
•■■ΪΤ *Πί? Ί Φ^' Ο'• δ " ^πνρίσθησαν ύπο
κνρίον. ν ΑλλοΓ δι/ ίν^πνρισα/ κύριος. 10
9. "0$• Temetum. Ο', σί'κίρα. Άλλο*• /tl-
0w/xa."
11. Π^ΠΤ"». Α rfocere. Ο', και σνμβιβάζϊΐν
("Αλλος- φωτίζνν. 12 "Αλλος- διηγήσασθαι 13 ).
Cjpnn. Ο', τα νόμιμα ("Αλλος- ήκριβα-
σμίνα 1 *).
12. γγ)γρ ntfNo rnrton ππ3Ώπ-πν. ο', την
θνσίαν την καταλζίφθζΐσαν άπο των καρπω-
μάτων Κνρίον. Ά. τό δώρο»/ τό καταλίίφθίν από
15
του πνρου κνρίον.
14.-ΑΠϋ DlpOa. σ. €" T6V0J άγιω ("Αλλο*•
Αταβαρώ 16 ).
LEVITICUS.
Ι Μ
14. ΤηϊΠΊ. (Τ. και <J ofcoy σον. "Αλλος- (και)
αϊ θνγατίρ^ς σον. 17
^i?*?"^• Ο', νόμιμον γάρ σοι. "ΑλλοΓ μ*ρις
γαρ σον ίστίν. 1 *
^ίΦ• Ο', τον σωτηρίου (β. των σωτηρίων).
"Αλλο?* των ειρηνικών. 19
16. Π3ΠΊ. Ο', και ο Κ Ά. θ. καί ιδού. 30
FflV• Combustus est. CK. ίν^π^πνριστο. "Αλ-
λος- ίκίκαντο? 1
17. ΓΙΝίΛ. Ο'. Γνα αφίλητα. "Αλλο*• άι/αόΈ-
19. 3ΒΤ*ΓΤ. Ο'.ρί) (Άλλο*• «'») αρίστη Ιστα<.
Cap. Χ. 6. -j-toi>9 καταλίλίίμμίνονς 4. u 9• ■*" ^
προσπορ^νομίνων νμών προς το θνσιαστήριον 4. u
15• -τ *αί ταΓ$• θνγατράσι σον ^. Μ 1 6. -τ Μωσ^ί ^. r
17. «** φαγεΐν Ί. 28
Cap. XI.
1. Dn^M TblA. Ο', λίγων >£ προ* αότούΗ. 1
2. ΠΤΤΠ. Ο', τα κτήνη. "Αλλος- (τά) ζώα. %
s Sic Codd. 54 (cum -ίλ), 74. 7*>, ιοό, 1 28, 134• β Sic
ia marg. Codd. X, Lips., 85 ; in textu autem Comp., Ald.,
Codd. IV, VII (in Supplemento), 15, 19 (cum Μίσαηλ), alii.
Hesych.: " Mizael et £lisaphan, sive Misaddai et Elisa-
phan, quorum unus attrectatio Dei, id est, Misaddai [Cod.
Lips. in niarg. : Μ«σαδαί, ^\τη\αφομίνη (sic) κρίσις] ; Elisa-
phan autem Dei mei specnla [Έλισαφάν, θ(οΐ> σκοπών] inter-
pretatur." 7 Sic in marg. Codd. 128, 130 (cum πατρα-
αΊλφονς). In textu vlovs reprobant Corap., Codd. 75, 108,
Arab. 1, 2. 8 Codd. X, Lips., in marg. : καλνψ(τί.
καΛνι /rrri
Lectio orta, ut videtur, e scriptura: άποκιδαρωσπΐ (sic).
Cf. ad Cap. xxi. 10. β Sic in niarg. Codd. X, Lips. (qui
ad άποκΑαρώσπ* male refert). Cf. ad Cap. xxi. 10. Mox
ad θνμος Cod. X in marg., teste Holmes. : λύτη;. 10 Sic
in marg. Codd. 85, 130; in textu autem Comp., Codd. 19,
108, 118. n Cod. X in marg. Cf. Hex. ad Jesai. ν. 1 1.
xxviii. 7. lvi. 13. Procop. in Cat. Niceph. p. 1011: cWi
και σίκίρα πάν ίρμηνινίται μίθυσμα, κ&ν *'£ άμπίλον μη jj.
" Nobil., Cat. Niceph. ρ. ιοί 2: Άλλος φησι, φωτίζ*ιν.
Cod. 54 i n textu : σνμφωτίζίΐν, confusis duabus lectionibus.
Cf. Hex. ad Exod. iv. 12. Job. xii. 7. Psal. xxvi. II,
Mich. iii. 11. 1S Sic Cod. X in marg., teete Holmes.
τομ. 1.
14 Sic Cod. X in marg. Cf. ad Cap. xviii. 26. " He-
sych. : " Sacrificitvm enim quod remansit de oblatione, sive
ab L•locausti8, Domini, hoc dixit, quod superest de simila.
Aperte ergo Aquila edidit, dicens: Donum \f&pov. Cf. ad
Cap. vi. 21] quod reliquum est de /rumento." Cf. ad Cap.
ii. 9. Ad καρπωμάτων (ν. 1 3) Codd. X (teste Holmes.),
Lips., in marg. : προσφορών. 1β Sic in marg. Codd. X
(teste Holmes., qui ad v. 13 male refert), 85, 130. ,T Sic
Cod. X in marg., teste Holmee. In Lips. eet duplex
lectio : και ό οΐκός σον ai θ. σον. " Sic Cod. X in marg.
(cura νόμιμόν σοι iu textu). Cf. ad Cap. vii. 34. w Sic
in marg. Codd. 85, 130. M Codd. 85, 130. n Sic
in marg. Codd. X, Lips. (non, ut Holmes., ίνίκαντο).
M Iidem. M Iidem. u Cod. IV. Hacc desunt iu
Codd. 16, 30, 32, aliis, Arab. 1, 2, Arm. i. " Idem.
Desunt in Cod. 58. Procop. in Cat. Niceph. p. 1011:
Ώέί«λίσται ί« τό, ή προσπορ*νομίνων νμών προς τό θυσιαστή ptov,
ως σνννοοίμΐνον τφ προσπορίνομίνγ προς την σκηνην τοϋ μαρ-
τνρίον' ηγονν ως τον θνσιαστηρ'ιον βατού οντος και μη uptvat.
ϊβ Idem. Desunt in Arab. ι, 2. n Idem. Λ Idem.
Cap. XI. l Sic Cod. IV, et sine aater. Cod. 15, Arab. 1,2.
2 Sic in marg. Codd. X (teete Holmee.), Lipe.
Bb
186
LEVITICUS.
[Cap. XI. 5 (6)-
5 (Gr. 6). )δψΓΤηΝ"1. Et hyracem Syriacum. O'.
και τον χοιρογρύλλιον?
6 ( 5 ). nn^Stn -ΠΝΙ. Et leporem. (Υ. καϊ τον
δασνποδα (Ά. λαγωόν 41 ).
7. fJCpTVj. Ο', και τον υν ("Αλλο?• χοΐρον 6 ).
8. tySn fc& Urh^y\. Ο', καϊ των θνησιμαίων
αυτών ούχ αψεσθε. "Αλλος• τα. θνησιμαΐα
αυτών βδελύξασθΐ. 6
9. ritojto;:. Sguama. Ο', λεπίδες. "Αλλος- φο-
λ)ς. 7
14. Π|ΡΏ7• Secundum speciem ejus. Ο', και τα.
δμοια αύτώ. "Αλλος• εις το γένος αύτοΰ. 9
16 (Gr. 15). ίΤ^Ρ? η* ΠΝ1. .Ε/ struthionem.
Ο', accu στρονθόν (^ Αλλος- στρουθοκάμηλον 9 ).
17. DtormN']. ifr onocrotalum. Ο', καί i/t//crt-
κόρακα. 10
^Τ'^Π-ηΝ'Ι. ^ mergum. Ο'. καΣ καταρά-
κτην. "Αλλο?• (καί) τον τηρεα. 11
18. ΟΓηΠΤίΝ 1 ]. ^/ vulturem minorem. Ο', και
κύκνον. "Αλλος• (και) τον ταών} 2
19. WWfPrJTWI. ift upupam. Ο', και εποπα
("Αλλο?• άγροτεκτονα 13 ).
19. Π7^Γτηί<η. Et vespertilionem. Ο', και
νυκτερίδα. "Αλλο?• την χελιδόνα kUi τον
άφάρπαγα. 1 *
21. Υ"$ ^Ώ. Ο', άπο (•>£) τταΊ/τω»' («<) τώ* ίρπε-
τών. 1δ
22. Π5")ΝΓΤ-Π«. Locustam. Ο', τον βρουχον
{"Αλλος- γόβα 16 ). Σ. θ. πολύν. 17
7innrrnW. Ε* locustam alatam. Ο', και
όφιομάχην ("Αλλο?• άττακίδα 18 ).
26. Π^Ώ iljJPH. Ο', ού μηρυκαται. "Αλλος-
ουκ ανάγει} 9
28. arHU2-n«. Ο', των θνησιμαίων ("Αλλος-
τα θνησιμαΐα* ) αυτών.
29. WOT. Ο'. Vacat. Alia exempl. και τά
όμοια αύτώ. 21
30. flettbWT}. Et chamaeleon. Ο', και άσπάλαξ
(s. σπάλαξ, s. άσφάλαξ 22 ).
81. Dnfca ΟΓβ ^ώ?Γ^5• Ο', πας ό άπτόμενος
αυτών τεθνηκότων (alia exempl. τών θνησιμαίων
αυτών. 23 Ο', θ. Ε', αυτών τεθνηκότων 24 ).
32. ΟΓΟ Π3*Αθ nto^ -ΊψΝ. Ο', δ ( 8 . $) αν
3 Ad IBt#? vulgo aptant τόν δασ~ύποοα, repugnante usu
Seniorum, quibus hoc animal χοιρογρύλλιον constanter sonat.
Cf. Deut. xiv. 7. Psal. ciii. i8(ubi vide Hex.). Prov. xxx. 26.
Scilicet in textu Ed. Rom. transpositi sunt w. 5, 6, qui in
Comp., Codd. IV, 108, 128, Arab, 1, 2, juxta Hebraeum
ordinem leguntur. 4 Codd. VII (in marg. manu i m ), X,
Lips. SlC in textu Codd. 54 (cum δασύπ. λαγωον), 85.
6 Sic superscript. in Cod. 71. β Sic in marg. Codd. X
(cum βδ(\ύξασθαί), Lips., 85. Non est alia versio, sed
interpolatio e v. 11. 7 Cod. 85 in marg. Aquilae
versio est, coll. Hex. ad Deut. xiv. 12. 1 Reg. xvii. 5.
8 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85 (ad v. 15), 130. 9 Sic
in marg. Codd. X, Lips. Cf. Hex. ad Deut. xiv. 15.
Jesai. xiii. 21. xxxiv. 13. xliii. 20. 10 Montef. ex
Drusio exscripsit: *A. Ο', θ. Ε', νυκτικάραξ. Σ. (!ποψ). 8*.
γλαύξ ; quae ex Hex. ad Paal. ci. 7 accereita sunt. " Sic
in marg. Codd. X (cum τιρία), Lips. Nisi forte ad Sym-
machi ίπσψ pertineat, in quam avem Terea transformatum
esse μνθοΚογΰται, 12 Sic in marg. Codd. X, Lips.
(uterque cum ταόν). 13 Sic in marg. Cod. X. " Sic
in marg. Codd. X, Lipg. u Sic sine aster. Codd. 15, 58,
59, 85 (cum πάντων in marg.), 130 (idem), Arab. 1, 2.
Ald., Codd. IV, 29 : άπο των ίρ. πάντων. 1β Sic in marg.
Codd. X, Lips. Parum probabiliter Schleusner. in Nov.
Thes. s. v. : " Pertinere potius haec vox mihi videtur ad
seq. 2-ΙΠζ•, quod literis Qraecis exprimere voluit interpres
ille incertus, ac γάγβα scribendum est." Proculdubio γόβα
non est nisi Chaldaicum Κ2Ϊ3, quod cum ΠΞΠΚ commutatur
ad Exod. x. 4. 1T Cod. 85. Cod. 54 in textu: τόν πο-
λον (sic) βρονχον. " Margo Cod. 130 ad hoc comma habet :
Σ. θ. πολύς, quod quo pertineat, equidem non video." —
F. C. Alter. Ab his frustra recedit Cod. X, qui ad άττάκην
να. marg. pingit : Ά. θ. πολύν. 18 Sic in marg. Codd. X,
Lips. 19 Sic in marg. Codd. X (cum ου κατάγα), Lips.
Ad μηρνκάται Cod. 58 in marg. glossam habet : άναμασάται.
20 Cod. 85 in marg. 21 Sic Comp., Codd. IV, 15, 19,
58 (cum αύτων), ιο8, 1 18, Arab. 1, 2. M Prior scriptura
est in Ald., Codd. III, IV, VII, X, Lips. (cum άσφ. in
marg.), 15, 18, aliis; posterior in Codd. 85 (cum άσπ. in
marg.), 130, 131. 23 Sic Comp., Ald., Codd. VII, Lips.,
18, 29, alii (inter quos 85). Cod. Χ: τών θν. αυτών αυτών
τίθν. Μ Cod. 85 in marg.
-Cap. ΧΙΙ.4.]
LKVITICUS.
187
ποιηθη Ζργον iv αύτω. "ΑλλοΓ iv φ γίνεται
tpyov . , 2 *
33. fenrt"' , 73. Ο', σκεύος ("Αλλος- άγγος 2 *) όστρά-
κινον.
35. \&Ί» Diruetur. Ο', καθαιριθήσονται. "Αλ-
λος- (ξαρθήσονται. 27
40. 73ΚΓη. Ο', και ό ίσθίων {"Αλλος- ίκβνρ-
σ^ύων 28 ).
42. pnj-Ttf. Super ventrem. Ο'. ϊπι κοιλίας (Ά.
στήθος 29 ).
44. toO^n. Ο', τοις κινουμίνοις ("Αλλος- Ζρπου-
46. rwy? tDD3 hb\ Ο', και πάσης ψυχής ^ ζώ-
σης* 31
47. ^""ΠΠ 1 ?. Ο', διαστίΐλαι. "Αλλος- άφορίσαι. 32
"ΊΠ13ΓΤ pQA ( Ο', καί άναμίσον των καθαρών.
Alia exempl. add. /cat συμβίβαζαν τους υιούς
Ισραήλ. 33
η72Ν2Π Π*ΠΠ. Ο', των ζωογονούντων τα,
έσθιόμςνα. "Αλλος- των ζώων των βιβρωσκο-
μίνων.
Cap. XI. 3• -r κτ»;»ό? < Μ 4• Τ * α ^ ί> νυ Χ ι ζ& ν7ων
οννχιστήρας 4.™ $. και rbv χοιρ. δτι avdyti (eic)
μ. -^ τούτο 4 37 ο. — και 4 ίν ταΐς θαλάσσαις. 3 *
ίο. -^ iv τω ΰδατι4.™ 15. και λαρον, -τ και τά
όμοια αύτωΊ. 40 «Ι, -τ των ΐπι της γης 4.* 1 39• ^
«στίΐ/ -*- τοΟτο 4 ύμΐν φαγ^ΐν. 42 4 2 • Τ υ ^' ιν ^ «<"" ί »'• 45
43• τ «τ* τ^ί 7779 ^.** 44• ^ 1 " 1 ^yfo f» «if** ^ *Ύ ω
— κύριος ό θ(6ς υμών ^,* 5 45• ^ 17 iytoy -*- €ΐμι *
έγώ (om. κύριος). 46
Cap. XII.
2. 5Ρ")}0• Semen conceperit. Ο', σττιρματισθη.
"Αλλος- στηρματίσχ)}
ΡΙΓή"! Γ\"12 W3. Secundum dies impuritatis
languoris (menstruationis) ejus. Ο', κατά τάς
ημέρας του χωρισμού της άφίδρου (Ά. ταλαιπω-
pias. Σ. tfXtyfcor. θ. o^i5*/77y 2 ) αυτής.
4. n"VTO ^12. / Λ sanguine purificationis. Ο'.
kv αΐματι άκαθάρτω (alia exempl. καθαρω 3 )
αυτής. Aliter: Ο', iv αΐματι καθαρψ (Ά.
καθαρίσίως (β. καθάρσίως). Σ. θ. καθαρισμού*)
αυτής.
* Sic in marg. Codd. X, Lips. 2β Sic in marg. Codd.
X, Li]>s. ; in textu autem Ald., Codd. 82, 83. n Sic in
marg. Codd. X, Lipe. (Pro χυτρόποΒα Codd. VII, 85 (in
marg.) formam Ionicam κνθρόπο&α venditant.). 28 Iidem.
Lectio quid sibi velit nescimus. *• Iidem. Cf. Hex. ad
Gen. iii. 15. 30 Iidem. 31 Sic Cod. IV, et sine aeter.
Comp., Codd. 15, 19, 58, 118. 32 Sic in marg. Codd. X,
Lipe. Μ Sic Ald., Codd. VII, X, Lips., 16, 18, alii,
Arm. 1, invito Vet. Lat. Cf. Cap. x. 1 1 in LXX. M Sic
in marg. Codd. X, Lips. In Codd. 74, 76, 106, 134 locus
81C habetur: άναμίσον των ζωών των ίσθιομίνων, και αν. των
ζώω» των μη ίσθ. Μ Cod. IV. Deest in Cod. 58.
36 Idem. Desunt in Arab. 1, 2. 37 Idem, repugnante
Hebraeo. Deest tamen in libris nonnullis, inter quos
numerautur Cod. IV in v. 6, et Cod. 72 in utroque v.
38 Idem. 3e Idem. Deest in Cod. 118. *° Idem.
41 Idem. Deest in Arab. 1,2. ** Idem. Sic (pro 6
ftrru» νμΐν φ. τοϋτο) sine obelo Codd. VII, X, Lipe., 30, 54,
alii. « Idem. ♦* Idem. " Idem. « Idem.
Cap. XII. λ Sic in textu Cod. 55, fortasse ex alio inter-
prete, quocum conseutit Qraeco-Ven. * Hesych. :
" Secundum dits eeparaiionis menstruae, vel sicut LXX :
Secundtem dies purgationis menstruae immunda erit. Quid
autem hoc sit, alii interpretes planius ediderunt: Sym.
quidem dicens, eecundum dies separationis afflictionis;
Aq. 8eparationis miseriae; Theod. eeparationis doloris
ejus." Ad Aquilam cf. Hex. ad Deut xxviii. 60. Ad
άφίδρου Codd. X, 85, in marg. sine nom. : odivqt. Cf. ad
Cap. xv. 33. 3 Sic Ald., Codd. IV, 15, 16, 29, alii
(inter quos 85, 130), Cat. Niceph., Arm. 1. " In aliis est
καθαρψ, quam lectionem agnoscit S. Augustinus, verum
admonet legi in aliquibus libris, immundo." — Nobil. Vet
Lat. : in sanguine mundo ejus. Hesych. : " Sezaginta
autem et sex diebus in sanguine mundo, id est, in puri-
ficatione, sedebit." * Cod. 85 : Ά. Σ. θ. καθαρίσω, καθα-
ρισμού, άκαθάρτω. Minus emendate Cod. 130: Ά. 2. θ.
καθαρίσίται καθαρισμω ακαθάρτων. Ab his leviter discrepant
Codd. X, Lips., qui SIC habent : Ά. Σ. θ. καθάρσ*™ καθα-
ρισμού (καθαρισμόν Lips.). Denique Montef., qui lectionem
trium interpretura, καθαρίσίωί καθαρισμού, ad Hebraea, 2VR
ΠΊΠΟ ^ona perperam aptat, insuper notat: " Trea vero
Regiae Catenae MSS. [et Cat. Niceph. p. 1028] eic habent:
Αχ. Σνμ. θ«οθ. καθίίΐς (UI1U8 καθκ'ις) e«*t καθαρισμού. Forte
meUUS legatur, καθίσασα «*)f καθαρισμοί/; UttUi de feuiiuu
Β b 2
LEVITICUS.
[Cap. XII. 5-
5. ΠΠ123. (Τ. κατά φ άφεδρον ("Αλλο?• όδύ-
νην 6 ) αυτής.
ΓΠΓΤϋ *ΏΊ~7$. Ο', kv αΐματι άκαθάρτω (alia
exempl. καθαρω 6 ) αυτή?. Ά. . καθαρίσεως.
Σ. θ. . καθαρισμού. 7
6. •"tfp-Jll. Ο', και νοσσον (Άλλος- υιον*) περι-
στεράς.
]ΊΝί2Π7. Ο', περί αμαρτίας. "Αλλος- εις ίλα-
σμδν. 9
7. •"ΉΠ^")• Et mundabitur. Ο', και καθαροί αυ-
τήν. "Αλλος- και καθαρισθήσεται. 10
Cap. XII. 2. — wpoy αυτούς 4. 11 6. -τ άμωμον < 12
η. — ό ιερεύς «*. 13
Cap. XIII.
2. JTJTQ ΐΝ Γ»Περ. Scabies, aut papula lucens.
Ο', (ουλή) σημασίας τηλαυγής (alia exempl. ή
ri/Xauyify; alia, ή τηλαυγής ή αΰγασμα 1 ).
"Αλλος- λεπις ή αΰγασμα?
VXh. Ο', άφή. "Αλλος- εις άφήν?
2. ΝϊίΓΓΊ. Ο', (και) άχθήσεται. Alia exempl. και
ελεύσεται*
3. "ηΣ?ΞΐΠ. Ο', του χρωτός. "Αλλος- της σαρκός. 6
putyt Profunda. Ο', ταπεινή. Ά. θ. κοίλη.
Σ. βαθύτερον*
4• ^3? : *"Η*7?• Papula lucens alba. Ο', τηλαυγής
(alia exempl. αΰγασμα 7 ) λευκή. Ά. τηλαυγες
λευκόν (Σ. εκλαμπρον). 9 Aliter: Ά. και οι
λοιποί- αΰγασμα λευκόν. 9
Ί^ρΠΊ. Et concludet. Ο', και άφορπΐ ("Αλ-
λος- συγκλείσει 10 ).
5. HtoD. Biffudit se. Ο', μετεπεσεν. "Αλλος-
διακεχυται. 11
ΪΎ^ρΓΤ]. Ο', και άφοριεΐ (θ. συγκλείσει 12 ) αυ-
τόν.
6. HtoD. Ο', μετεπεσεν. "Αλλος- μετεβαλεν. θ.
&ακ€χι/ταί. 13
ΠΠδρρ. Scabies. Ο', σημασία. Ά. έξανά-
δοσις. Σ. εκβρασμα. θ. μασφάλ. 1 *
agitur." Immo Ka6Vis e<ur ηοη est nisi prava scriptura
lectionis καθαρίσΐως, quam uni Aquilae vindicavimus, alte-
ram καθαρισμού Symmacho et Theodotioni propriam tri-
buentes. 6 Sic in marg. Codd. 85, 130. Cf. ad v. 2.
β Sic AlcL, Codd. IV, 15, 16, 29, alii (inter quos 85, 130),
Cat. Niceph., Arm. 1, Vet. Lat. 7 Cod. 85 : Ά. Σ. Θ.
καθαρίσ«ος. καθαρισμού. Cod. 1 30 : Ά. Σ. θ. καθαρίσιται καθα-
ρισμού άκαθάρτω. Cf. ad ν. 4• 8 Sic in marg. Codd. X,
Lips. β Iidem. Cf. ad Cap. iv. 33. 10 Sic in textu
Codd. 53, 75. u Cod. IV, sed utramque notam sup-
plevit corrector. 12 Idem. Vox deest in Comp., Codd.
16, 52, aliis, Arab. 1, 2, Arm. 1. l3 Idem.
Cap. XIII. 1 Prior lectio est in Comp., Ald., Codd. IV,
X, Lips., 15, 18, 29, aliis; posterior in Codd. 16, 30, 52
(sine priore ή), aliis, Cat. Niceph., Arm. 1, et Hesycbio,
qui e textu Seniorum affert : cicatrix significationis τήΚαν-
γης aut αΰγασμα. Idem in enarramlo inter τηλανγης et αΰ-
γασμα, quasi duas leprae species, ita distinguit, ut haec nimis
obecura sit, illa autem de longe conspiciatur. Frustra;
nam αΰγασμα est alius interpretis, ut statim videbimus.
2 Sic in marg. Codd. X, Lips., qui ad ουλή (ΠΚΒ', elatio
cutis) lectionem aptant. Sed Xtms ad ΠΠΒρ pertinere
testis eet Syrus vulgaris, cui vox Hebraea )fc a ^«, im-
petigo, sonat, cujus origo est |^ft\o, squama, \tms. Cf.
ad v. 7. 3 Sic in textu Codd. 54, 74, 75, 76, 134. He-
sych. : ad macidam. 4 Sic Ald., Codd. VII, X (cum
άχθησιται in marg.), Lips., 16, 18, 29, alii, Hesych., Vet.
Lat. Cod. 85 in textu: ίΚ(ΰσ(ται; in marg. auteni : άχθη
(eic) ; unde Montef. eruit : *Αλλο*• άχθη. *Αλλοί• tkt ύσ( ται.
6 Sic in marg. Codd. 85, 130. Mox ad μ€ταβάλτι iidem in
marg. μΐτίβάλε (κατίβα\( 1 30). 6 Codd. Lips., 85. Vi-
tiose Cod. 130: *A. θ. κύληβαθύτ(ρον (sic). Paulo aliter
Nobil. : Άκ. κα\ Σνμ. κοίλη, βαθύτερα; et sic sine nom.
Cod. 58 in marg. Sed pro , " | K"lO credibile est Symma-
chum το θίαμα posuisse, ut ad Exod. iii. 3. 7 Sic Cod. 75.
Hesycb. e textu LXXvirali affert : Si autem αΰγασμα album
fuerit. 8 Codd. 85, 130 (qui pro Σ. habet Σ. Οι λοιποί).
Cf. ad v. 13. 9 Sic in marg. Codd. X, Lips. 10 Sic
in marg. Codd. 85, 130 (cum σνγκ\(ύκ€ΐ). Cf. ad v. 5.
11 Sic in marg. Codd. 85 (non, ut Montef., ίκχ.), 130. Cf.
ad w. 6, 8. 12 Codd. X, Lips. (cum σνγκλίσίΐ).
13 Iidem (cum μΐτ('βαλ€ν in marg. sine nom.). Anon. in
Cat. Niceph. ρ. IO33: τό δ«, ού μίτίπΐσ^ν (ν τω δίρματι,
θίοδοτίων, ου διακίχνται, φησί. 14 Codd. Χ (ouni μασφα\(),
Lips. (idem), 85, 130. Montef. e Cod. 85 exscripsit μα-
σφαα, invito Holmesii amanuensi. Idem pro ΜΑ0ΦΑΛ6
ηοη absurde corrigit ΜΑΟΦΑΑΘ. Nobil. affert tantum:
Ά. (ξανά&οσίί. Σ. (κβρασμα.
-Cap.XIII. 30.]
LEVITKM s
iMfl
7. ηΠΘρΏΠ ΓΐΰΖΓ) ntDS. Ο'.μεταβαλοΰσαμετα-
πεσχι ή σημασία (Σ. το εκφυμα™). Ά. επι-
δόσει επιδω . . "Αλλος' πλατύνουσα πλατυνθτ}
η λίττί'ϊ. 16
8. nntoQ. Qf. μετεπεσεν. Ά. επεδωκεν. Σ.
υπερέβη, θ. διακεχυται} 7 Τό Έαμαρειτικόν
επλατύνθη.™
10. ΠΝΐρ. Ο', ουλή. "Αλλο?• σήθ.™
"»Π ΊίΠ ΓΙΤΤΏΊ. .£/ *t^nt/m carrcw crudae.
CY. και άπύ του ύγιοΰς της σαρκύς της ζώσης.
"Αλλος• ως ομοίωμα σαρκός ζώσης. 20
11. 'ΊΓ&Ο* Ν7. Ο', και άφοριεΐ. Alia exempl.
και ουκ άφοριεΐ. 21 Ά. ουκ αποκλείσει. Σ.
ούχ ύπερθήσεται. 22
13. ^S»7. Ο', μετέβαλα. Ά. εστρεψεν. Σ. μετε-
χρώσθη. 23
\ff%• Ο', λευκόν. Σ. εκλαμπρον. 24
15. TJH Ίψ3ΓΓ.ΠΝ. Ο', τδμ χρώτα τον υγιή.
"Αλλος• τήν σάρκα την ζώσαν. 26
18. ΓΠψ. i/fo^. Ο', έλκος. Ά. έζανάδοσις. Σ.
€/τ/3ρασ/χα. Μ
19. ΠΝψ. Ο'. οόλτ^. "AXAoy σήθ 27
20. ^δψ. Ο', ταπεινότερα. "Αλλος• κοιλοτερα.**
21. Ή^ρΓη. Ο'. κα\ άφοριεΐ {"Αλλος- χωρίσει 29 )
αυτόν.
22. rton nfe?Q. Ο', διαχύσει διαχεηται. "Αλ-
λάς- πλατύνουσα πλατυνθβ. 30
23. «Τ^ΠΦ• Ο', κατά χώραν (αύτοΰ). "Αλλο?•
kv τόπω (αύτοΰ). 3λ
24.ΪΨ? ΠΤΓΡΙ ^ta ΪΝ. Ο', καΐ σαρζ εάν
γενηται εν τω δερματι αύτον. "Αλλο?• και εν
δερματι σαρκός εάν γενηται. 32
26. rnrm. Ο', εν τω αύγάζοντι. Σ. (εν) τβ
εκλάμψει. 33
*ΓΡ2Ό7Τ). Ο', καΐ άφοριεΐ (Σ. τηρήσει, θ.
συγκλείσει 34 ) αυτόν.
28. ζΡζ!ΠΓ1. Ο', κατά χώραν. "Αλλο?• εν τόπω
αύτοΰ. 3 *
ίι'^ώΠ• Ο', τό αύγάζον. Σ. τδ τηλαύγημα. 3 *
29. Π^« "ΐΝ ttTW. Ο'. και Μρ2 ^ γυναικί.
"Αλλος• (και) άνήρ ή γυνή 37
30. Ρ^ΪΝ Ο', εγκοιλοτερα (s. κοιλοτερα). "Αλ-
λος- βαθύτερα. 38
Ρ"ϋ• Tenuis. Ο', λεπτή. "Αλλο?• Xci/zc^. 39
16 Codd. Lips., 85, 13° (i Q marg. sine nom.). Cod. 54
in textu : η σημ. τό ΐκφνμα. 1β Cod. Lips. Cod. X in
marg. sine nom. : «τ»δόσ« (πιοω. πλατννονσα πλατυνΟί}. Νο-
bil. confuse affert: "Α. et S. : «™δόσ« (non, ut Montef.,
ίπΛώστι) €ΐτιοψ τό εμφύσημα." Corrupte Codd. 85, 130 :
Ά. «™δόσ« (-crji 85) *'πίοομα; unde tamen veram Aquilae
lectionem eruisse sibi visus est Montef. : Ά. ΐπιδώση eVi-
δομσ. Lectio autem anonyma, πΚατννονσα πλ. ή \en\s, pro-
culdubio est versionis Samaritanae, quae charactere He-
braeo sic habet: ΠΠΒ^ρ ΠΠΒΠ ΠΠΒ DN1, h.e. si dilatando
dilataverit se squamw, (scabiei). Cf. ad v. 8. 1T Nobil,
Codd. X, Lips., 85. Cod. 130 in marg. : ircibwKtv. imtp-
ίβη. θ. οΊακίχνται. Cod. 54 in textu : fm4ew0m inibmKt.
18 Schol. apud Nobil. Cf. atl v. 7. 19 Sic in marg.
Codd. X, Lips. Est Tbeodotionis, ut videtur. Cf. ad
Cap. xiv. 56. *° Sic in marg. Codd. X, Lipa. Inter-
pres, quiequia fuerit, accedit ad Syrum et Cbaldaeum, qui
ba_*.o». DB^T, eignum, interpretati eunt. M Sic
Comp., Codd. 53, 56, 57, alii, invitis Hesych. et Vet. Lat.
22 Cod. 85. Cod. 130: Ά. ovk άποκλίΐση. ονχ νπ(ρβήσ(ται.
Minus emendate Codd. X, Lips. : Ά. ουκ άποκλίσα. Σ. ούχ
νπίρτΐθησΐται. Μ Codd. Χ, Lips., 85. Cod. 1 30 in
marg. : ίστρων. Σ. μίτιχρώσθη. u Codd. Χ, Lipe.,
qui ad ίκάΚνψί» lectionem male aptant. Cf. ad v. 4.
K Schol. apud Nobil. Cod. 54 in textu : τό* χρ. τον νγ.
την σ. την ζωσαν. 2β Codd. Χ, Lips. ν Cod. 85 in
marg. Cf. ad ν. 10. K Sic in marg. Codd. X, Lipe. ;
in textu autem (bic et v. 21) Codd. 54, 75. Cf. ad v. 3.
29 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130. " Sic in
marg. Codd. X, Lips. Cf. ad v. 7. (In textu ονιχνσα
abest a Codd. II, III, 15, 19, aliis, Arm. 1.) S1 Iidem.
32 Iidem, teste Holmesio. In collatione Cod. X a Monte-
falconio descripta pro σαρκός inveniraus σάρκίς. M Codd.
X, Lipe. Sic in marg. eine nom. Codd. 85, 130 (cum t^
ίκλαμψίν). ** Codd. X (cum στηρησίΐ), Lips. (cum στη-
ρίσα et σνγκ\ίσ*ι). Minus probabiliter Codd. 85, 1 30 : Ά.
τήρησα. Σ. σνγκ\ίίσ€ΐ. Cf. ad W. 4, 5, 1 1 . " Sic i n
marg. Codd. X, Lipe. M Codd. 85, 130. Cod. Lips.
affert : ΘΕ. τηλαύγημα. v Sic in marg. Codd. X, Lipe. ;
in textu autem Codd. 54, 75. ** Sic in marg. Codd. X,
Lips. Cf. ad v. 3. w Iidem. Sic in textu Codd. 1 6,
52, 57, alii.
190
LEVITICUS.
[Cap. XIII. 30-
30. pH2. Porrigo. C '.θραύσμα. Ά. απόσπασμα. 40
33. pRfTTm. Ο', το Se θραύσμα. "Αλλος- τό
36. 1j?2 ,, "N7. iSTon attendet. Ο', ουκ ίπισκϊψ*-
ται. Ά. ου ζήτησα. 42
nhyi "WfeH. Ad pilos flavos. Ο', πίρι τής
τριχος της ξανθής (alia exempl. ξανθιζούσης 43 ).
Ά. €ΐς τρίχωμα το ξανθόν. Σ. . . της στιλβής.
θ. . . της ξανθής. 44
38. D^toS. Ο', τής σαρκύς ("Αλλος' τον χρωτός 46 )
αύτοΰ.
39. pn!a. Vitiligo alba. Ο', άλφός. Schol. Άλ-
0ό? καλείται ή ίπίλνσις ή καλούμενη μελάνια,
ή π€ρι τάς παρειάς γινομένη k< του ηλιακού
καύσωνος. 46
42. ΝΙ? ^ΓΤΐέ) njn?. Ο', λέπρα (alia exerapl.
add. (ξανθονσα, s. ίξανθίζουσα 47 ) εστίν.
44. NVl ΜΟΰ. Ο'. Vacat. Alia exempl. άκά-
θαρτός kariv. 48
45. ΝΏΕ ΝΏΕ"]. Ο', καί ακάθαρτος (alia exempl.
add. ακάθαρτος 46 ).
46. 3ft ΤΗ. Seorsim habitabit. Ο', κεχωρισ μέ-
νος καθήσεται. "Αλλος• καταμόνας οίκησα. 60
47. DVlttJS. Ο', στυππυΐνω. "Αλλος- λινω. 51
48. "«J?7] CJlttJB?. Ι» ^αηηί* Zinm e/ laneis.
Ο'. *} €i/ τοΓί λινοΐς, ή kv τοις έρςοΐς. "Αλλος'
€ΐς το στίππυον > και εις τό ίριον. 52
51. ^|Π (in priore loco). Ο', ή αφή. "Αλλος- ή
πληγή. 53
ι TVMt^, Irritans (Graeco-Ven. άλγ«ϊ/^). Ο'.
ψμονος. "Αλλος' σπανίζουσα. 54 Το Έαμα-
ρατικόν φιλόνακος. 65
57. te-Wp!| ΠΗ. Ο', kv φ έστιν. "Αλλος- kv φ
kaTLv kv αύτω. 56
Cap. XIII. 3• χρ<*""έί — αι/τοΟ Ί. 57 4• ■*" α ^
ie kuriv άμαυράΊ. 5 * 8. — οι^ μζτέπ*σίν. 69 13.
— αι}τδι> ό ΐ€ρ(ύς 4. 60 22. (—) ^ τω Ζλκα (ξήν-
θησεν (^). β1 24• (τ) αύγάζον (4) τηλαυγές.^ <ιη.
(— ) ev τω £λκ€ΐ ΐξήνθησίν (^). 63 34• (~) Ζ* 67 "** ro
ξυρηθήναι αυτόν (^). 64 39 (* η posteriore loco).
40 Codd. Χ, Lips., 85, 130• 41 Sic in marg. Codd. X,
Lips. Scholium esse videtur, quod ad το δίρμα rectius
referatur. ω Codd. X, Lips. In Cod. 54 duplex versio
est: ουκ ίπισκίψπαι ουκ επιζήτησα. 43 Sic Comp., Ald.,
Codd. X (cum ίξανθ.), Lips. (idem), 16, 18, alii (inter quos
85, 1 30). M Codd. 85, 1 30. " Sic in marg. Codd. X,
Lips., 85, 130. w Anon. in Catenis Regiis apud Mon-
tef., et Cat. Niceph. p. 1040. 4r Prior lectio est in
Ald., Codd. VII, 15, 16, 19, aliis, Arab. 1, 2, Arm. 1; pos-
terior in Comp., Codd. X, Lips., 18, 29, aliis. ** Sic
Comp., Codd. 15, 19, 54, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 49 Sic
Codd. VII, X, Lips., 18, 59. w Cod. X in marg., teste
Montef. Idem in textu, teste Holmes. : ωχ. οίκησα ; in
marg. autem: καταμόνας. Cod. Iips. in textu: καταμόνας
οίκησα «χ. καθίσνται (sic). 6l Sic in marg. Codd. X,
Lips. M Sic in marg. Codd. 85 (praem. η), 130.
Cod. 54 post στημονι in textum infert : η ds τό στΰπ-
irtos (sic) κα\ ds το tptov. ω Sic in niarg. Codd. X, Lips. ;
in textu autem Codd. 54, 75. M Sic in marg. Codd. X,
85 (bie), 130. Cod. Lips. in textu : σπανίζουσα (μμονος.
" Vocabulum σπανίζουσα, quod in his modo Capp. xiii et
xiv, quod scio, legitur, mutandum est in σπαθίζουσα a
σπαθίζαν, scalpere, radere [imrao σπαθίζαν nil sonare potest,
nisi epatula agitare, sive illinere]; tunc cum f^KDD et
cum η #ΠΒ [ο', ίστηρικται (ν. 55), ad quem locum Nobil.
aflFert : Schol. I^XXos' σπανίζουσαν, invitis libris nostris]
satis convenit, et Aquilam fere prodit." — Bahrdt. Sin-
ceriesimtim est σπανίζουσα, et Aquilae proculdubio tribuen-
dum, qui pro Hebraeo ™y$Q, maledictio, σπάνιν interpre-
tatus est Deut. xxviii. 20. Mal. ii. 2. ω Nobil., et
Anon. in Gat. Niceph. ρ. IO42 : Τό 2αμαρατικ6ν, φιλόνακος'
οπίσω de παλαιουμίνην αυτήν άπα•, αντί τοϋ, σνγγηρώσαν τψ
σώματι, και άνίατον. Ργο ΓΠΝΟΟ interpres Samaritanus in
textu quidem JltODD habet; in versione autem, tum hic
tum Cap. xiv. 44, ΠΚΉΟΟ; quod, respectu ad Chaldaicuin
mON, irritayre, exacerbare, habito, mallemus cum Graeco
noetro φιλόι /fucor, quam cum Castello permanens vertere.
Quod ad alteram versionem παλαιουμίνη attinet, adhuc in
tenebris versamur. M Sic (cum eV αύτφ in marg.)
Cod. 85. w Cod. IV. M Idem. «• Idem. Sic
eine obelo Codd. 15, 55. w Idem. Haec desunt in
Comp., Codd. 16, 30, 52, aUis, Arab. 1, 2. 61 Haec,
quae desunt in Hebraeo et Arab. 1, 2, deficicnte post
μίτ(\βαλ( (v. 14) Cod. IV, de nostro obelo jugulavimus.
(Pro ΐλκα, δίρματι habent Codd. X (in marg.), Lips. (idem),
54, 74, alii.) 62 Vox αύγάζον deest in Cod. 58, Arab. 1, 2.
93 Haec deeunt in Cod. 71, Arab. 1, 2. M Deest in
Arab. 1, 2.
-Cap. XIV. 34.]
LEVITICUS.
191
(—) τη ? σαρκο? αύτοΰ (4). {
49• Τ ίργασίμω ^. Μ
Jf.l J ί-
(τ) τη? σαρκός αυτού (4). Μ 49- Τ ( ΡΎ ασ Ψ ω •*•*
5θ. άφοριΰ -γ 6 Uptfcl. 97 5 1 • &ψ*ται — ό /c
pfiiy < Μ 54• άφοριΰ (— ) <* /«piifr < ββ 57• ■*" λ *
Cap. XIV.
3. ΝΘΊ3. Ο', ίάται. "Αλλο?• ηρται. 1
4. Ο^δ?. Ο', ό>ί'&α. "Αλλοϊ• στρουβία}
■Τν* Ο'• κίδρινον. "Αλλο?• κυπάρισσο?. 9
^ψΊ. Ο', κΐκλωσμίνον. "Αλλο?- διάφορον.*
5. V?• Ο', ayyefo»'. "Αλλο?• Οργανον. 5
7. ΓΠφΠ Τ?ΕΓ^. Ο', e/y το TreoYoj/. "ΑλλοΓ• Μ
πρόσωπον (s. προσώπου) του άγροΰ. 9
10. ΠΠ3ΰ. 0'.ei? θυσίαν. "Αλλο?• κατάπαυσιν. 7
λ9* Ο', κοτύλην. "Αλλο?• λόγγην. 9 "Αλλο?•
£€<rr?7i/. 9
I2.D9??• 0'.τή?π\ημμ€λ€ΐα?. "Αλλο?' π(ρι τή?
πλημμςλςία?. 10 "Αλλο?• nepl λυτρώσου?. 11
13. HWT, Ο'. fcr£ "Αλλορ καΣ fenu. 1 *
14. ΠΦΝΠ. Ο'. του r^y πλημμ€λ€ΐα?. "Αλλο?•
του μιάσματο?. 13
^CTrhv. Ο'.έπϊ τϊν λοβόν ("Αλλο?• ΰψο? 14 ).
16. ΙΏψΓΠΡ Π}ΓΓ|. Ο', καΐ βανύ (alia exempl.
add. από τοΟ βλα/Όι; 18 ).
17. <*&**$. (Χ. «»> fj χ«ρί. "Αλλορ €7Γ( r^y
χβφόρ. 16
DfJ '%• CY. (πϊ τον τόπον του αίματο?. Alia
exempl. (πι τό αίμα}" 1 .
21. PTD1DrA>. (Χ. rif άφαίρψα ("Αλλο?• άφό-
ρισμα 18 ).
22. tlj rto ΊψΝ. Pro facultatibus sui*. (Χ.
5σα eOpej/ ("Αλλορ ώ? άν δυνηθ{} 19 ) ή χ«ρ
αύτοΰ.
24. ΤΗ 1 )• Ο'• ίνιθη™. "Αλλο?- άφοροι. 20
Π^ΰΛ. C. ίπίθίμα. "Αλλο?• άφόρισμα. 21
29. jnttFTp?. Ο', άττό του €λαων. Aliter: Ο'.
Σ. τοΟ ίλαίοι/. 2 *
32. VP »η-Λ Ίψ«. Ο', καϊ του μη (ύρίσκον-
το? Tjj χ^ιρί (αύτοΰ). "Αλλο?• kav άδυνατΰ ή
χβίρ αύτοΰ. 23
33. ftJH^P, Π#Τ^Η; Ο', προ? Μωυσήν καϊ
'Ααρών. Alia exempl. προ? Μωυσήν™ ΟΙ
λοιποί και οι Ο'* και προ? 'Ααρών. 26
34. «""WW7. Ο'. Ιν κτήσ^ι. Alia exempl. kv
κληρω. 26 Ο/ λοιποί• (ί? κατάσχεσιν. 27
66 Deeat in Comp., Cod. 58, Arm. 1. M Cod. V (qui
incipit: Ίματίψ, ή iv τψ Μρματι). Vox ilcost in Cod. 82.
67 Idera. M Idem. w Idem. " Periit signum ini-
tiale."— Holmea. 70 Idem. Deest in Cod. 58.
Cap. XIV. * Sic in marg. Codd. 85, 130. * Sic in
marg. Codd. X, Lips. 3 Sic in marg. Codd. X, Lips.
(cum κυπάρισος). * Sic in marg. Codd. 85, 130. Cf.
Hex. ad Exod. xxv. 4. xxviii. 5. 6 Sic in marg. (ad
νσσωπον) Codd. X (cum τό Spy.), Lips. Mox V. 6 ad το ζώρ
Cod. 85 in marg. : ?ξω, quod ad v. 7, τό ζό»ν th τό πώίον,
pertinere videtur. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 87.
β Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum προσώπου). 7 Sic in
marg. C : " Verum necessitas postulabat, ut ostenderetur
Deum imperasse, ut sibi etiam offerretur bircus, qui de-
portabatur. Id quidem facile probatum est. Nam inquit :
Accipiee hircum vivum coram Domino, ut expiatio jm
eum fiat, et relegetur in deeertum. Quod quidem inter-
pretatus est Aquilas in hunc modum, ut referantur prae-
dicta in hircum, qui in solitudinem emittebatur." Unde
tamen de versione Aquilae nibil certi colligi potest.
14 Obelus est in Cod. V, testibus Grabio et Montef. Prae-
terea copula deest in Codd. Π, III, V, 15, 19, aliis. Haec,
και άφ. αυτήν, absunt ab Arab. 1, 2, et Theodoreto. 1δ Sic
Cod. Lips. in marg. Cod. X in textu : Λ άζαζήλ dt τήν
ίρημον τήν άποπομπήν. Praeterea ad κα\ ά<ρήσ(ΐ (U τήν ΐρ.
Codd. Χ, Lips., in marg. : άφηναι (sic) tls τήν ΐρ. 1β Sic
Ald., Codd. X (sub •Χ, cum 6 χίμαρος), XI, Lips. (ut X,
sine •Χ•), i6 (cum τον λαού pro αυτών), 1 8 (ut Lips., cum
γήν αφατον), 2$, 30 (cum γήν άβατων), alii, Arm. I. " Sic
in marg. Cod. 130; in textu autem Cod. 85. " Sic in
textu Ald., Codd. 16, 29, 30, alii (inter quos 85, 130,
uterque cuin χίμαρον in marg.). In w. 18, 20, 27, similis
-Cap. XVI. 33.]
L Ε V Ι Τ I C U S.
195
16. Cnpn"75?. Ο', rb άγων. "Αλλος- π(ρι τών
άγιων. 19
onfooij Tina am \&η. ο'. τ# fcifepfrf
("Αλλος- τ# κατασκηνούσχ) 20 ) kv αύτοΐς kv μίσω
της ακαθαρσίας αυτών. "Αλλο?• (τ#) συνοι-
κησάστ) αύτοΐς kv τοις μιάσμασιν αυτών. 21
17. *Xgjfl ^p-^S TJ3PI. Ο', και ττ€ρ2 πάστ;?
συναγωγή ("Αλλο?• εκκλησίας 22 ) υιών ("Αλ-
λος- τωι/ υιών 23 ) Ισραήλ.
21. nM ac Vj J Hj) vSv ΤΤΤΧΓβΊ). £7 confitebitur
mper eum omnes iniquitates. Ο', καί (£αγο-
ρ(ύσ€ΐ «π* αι/τοΟ πάσας τάς ανομίας. "Αλλος•
καί ίπ(ν€\θήσονται αύτώ πάσαι (αι άνομίαί). 24
DrPjNTS. Ο', τάς αδικίας ("Αλλος- άτοπίας 26 )
αυτών.
Viy. Opportune obvii. Ο', ετοίμου. "Αλλος-
καιρίμου. "Αλλος- πλανητ(ύοντος. 2β
22. ΑΠ!* γΊΝ"7Ν. / w terraro seclusam. Ο'. «'?
y^ άβατον ("Αλλο?• γάζαρα. 27 "Αλλος- συγ-
Κϊκριμένην 28 ).
23. "ΠΠ "HErntJ. Ο', τ^ι/ στολ^μ την λινήν.
"Αλλος- τα ψάρία τά λ^υκά. 29
26. hjwyh ^yvrrnto nfogDm. θ', και <*
€^αποστ€λλα)ΐ/ τον χίμαρον τον δκσταλμίνον !
(ίς άφ€σιν {"Αλλος- ίίς τήν άποπομπήν 30 ). Ι
"Αλλο?• και ό (ζαιτοστ(λλ6μ(νος άμα τω χιμάρω
€ΐς Άζαζήλ.* 1
29. 13jrn. Affligetii. Ο', ταπιινώσπί. "Αλλος-
κακώσ€Τ(. 32
31. firinm J12». Ο', σάββατα σαβ βάτων άνά-
παυσις αύτη. Alia exempl. σάββατα σαββά-
των. 33
DJT|Jfl. Ο', και ταιτ(ΐνώσ€Τ€ ("Aλλor κακώ-
σ«τ€ 34 ).
32. ΐπΛ 1njT*J Μ^ ΊψΝ\ Quemque conse-
craverit ad sacerdotem agendum. Ο', και hv άν
Τ(λ(ΐώσωσι τάς \(ϊρας αύτοΰ Uparwuv. "Αλ-
λος- και ου ίπληρώθη ό τόπος iepaTweiv. 9 *
V2N ΠΠΓ1. Ο'. μ(τά τον πατέρα αύτοΰ. "Αλ-
λος- άντι του πατρός αύτοΰ. 36
"ΏΠ. Ο', την λινήν. "Αλλος- (την) διπλήν. 37
33. &ΠΡ? t2TTpp-n«. Sacrarium sanctum. Ο'.
το άγιον τοΰ αγίου. "Αλλο?• άγιασμα τδ
άγων. 38
Cap. XVI. ι. «** πΰρ άλλότριονί. 39 2. ^ τοΰ
μαρτύρων
(ου 4«
15•-*" ίναντι κυρίου 4} 1 2θ. — και
π€ρι τών 'κρίων καθαρκΐ 4.* 2 21 (in posteriore loco).
— τοΰ ζώντος** 22. (%-) πάσας (4) τάς αδικίας."
29• τ τοΰτο ^, 46
eet lectio. 1β Sic in marg. Codd. X, Lipe., 85; in textu
autem Codd. 54,75. ™ Sic in marg. Cod. 130. 21 Sic
in marg. Cod. X, teste Holmes. Symmachi esse videtur.
M Sic in marg. Codd. 85, 130. ω Iidem. M Sic in
marg. Codd. X, Lips. M Iidem. M Ad ίτοίμον
Cod. X in marg. : καφίμον ττ\ανητήοντος ; sed alter codex
ad ετοίμου, καιρίμου, ad «VI την ΐρημον vero, π\ανητ*νοντοί
refert. Posterior autem lectio, cum nihil cum Hebraeo
commune habeat, pro glossa habenda esse videtur. v Sic
in marg. Codd. X, Lips. w Cod. 85 in marg. Videtur
esse Theodotionis, qui σύγκριμα pro ΓΠΪ3 posuit Dan. iv.
14, 21. w Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap.
vi. 10, II. "° Iidem. 31 Iidem (cum χιμάρρω). Cf.
ad v. 10. w Sic in marg. Codd. 85, 130 (cum κακώ-
σίται); in textu autem Codd. 54,75. Cod. X in marg.,
teste Holmee. : κα*ώσ<τ*. (κ\ιστ*ίσατί (fort. ί'κνησηύσατΐ.
Cf. ad Cap. xxiii. 27). Ad κακώσ*™ cf. Hex. ad Psal.
cxv. i. Jesai. lviii. 5. M Sic Comp., Codd. V, VII, X,
Lipe., 15, 16, alii (inter quos 85, 130, uterque cum ανάπαυ-
ση αΰτη in marg.). M Sic iu marg. Codd. 85, 130; in
textu autem Cod. 74, Theodoret, qui notat : κάκωσιν δ* την
νηστύαν ωνόμασΐν. — Sic in marg. Codd. X, Lips.
36 Sic in marg. Codd. 85, 130. w Sic Cod. 85 in marg.
Cf. adv. 4. #38 Sicin marg. Codd. 85, 130. " Sic
e Cod. V, ut videtur, Grabius, repugnante Montef., qui
poet άφαγνίσαι Cap. xiv. 49 rursus incipit a κοίμηση «V αυτής
Cap. xv. 24. Holmesii autem amanuensis ad Cap. xiv. 49
notat : " Desuut sequentia usque ad Cap. xvi. 29." Cf.
quae observavimus ad Exod. xxxvii. 15, not. 26. *° Cod.
V, testantibus Grabio et Monte£ 41 Idem. Deest in
Cod. 58. ** Idem. Deest in Cod. 58, Arab. 1, 2.
43 Idem. Deest in Cod. 58. ** Sic eine aater. Codd. V,
15, 58, Arab. 1, 2. ** Sic Grabius e Cod. V, qui tamen,
teste Montef., pingit : -r «<« ΐσται τοΰτο ν/ώ» νόμψον αΐώ-
96
LEVITICUS.
[Cap. XVII. 3-
Cap. XVII.
3. Ο', ή των προσηλύτων των προσκείμενων εν ύμΐν. 1
5. D^ni^. Ο', σφάξουσιν (s. σφάξωσιν). "Αλλος-
θυσιάζωσιν?
7. DTVtob. Daemonibus silvestribus. Ο', τοΐς μά-
ταιοι?. Ά. τοις τριχιώσιν. θ. τοις σεειρείμ?
9. VJ35tt2 W\nri ΕΡΜΗ. Ο', ό άνθρωπος εκείνος
εκ του λαοΰ αύτοΰ. Alia exerapl. ή ψυχή
εκείνη εκ τον λαον αυτής*
10. ^B "Wtfj. Ο'. και επιστήσω ("Αλλος- δώσω 5 )
το πρόσωπον μον. "Αλλοτ και στήσω τήν
ψυχήν μον. 6
HQV ^.£Ρ. Ο'. εκ ("Αλλο?• εκ μέσον 7 ) τον
λαον αυτής.
11. ΝΊΓΤ 0"Τη "toH ttfgD η>. Ο'. 4 γαρ ψυχή
πάσης σαρκός αίμα αύτον εστί. "Αλλος• οτι
ή ψνχή πάσης σαρκός εν τω αΐματί εστίν ^
ΜΠ ΕΠΓΤΤΕ, Ο', τό γάρ αίμα αύτον ("Αλ-
λος' αυτό 9 ).
13. ?ΡΠ. Ο', θηρίον. Ά. ζώον. 10
IDVn . Ο', τη γή. Ά. Σ. χοΐ. θ. χώματι. 11
14. fcttn uEDil 'ΪΏ'Ι. Sanguis ejus cum anima
ejus conjunctue est. Ο', αίμα αύτοΰ (alia ex-
empl. add. εν ψυχή αύτοΰ η ) εστί. Σ. (ή γάρ
ψνχή πάσης σαρκός) τω αϊ μάτι αυτής ήνωται. ΧΛ
Cap. XVII. 4• PV ^νεγκη αύτο (sic), -τ- ώστε ποί»;-
σαι αύτύ εις ολοκαύτωμα ή εις (sic) σωτήριον —
ενεγκχι αυτό 4. 1 * 6. -^- κύκλω απέναντι 4 κυρίου} 6
Cap. XVIII.
3. nfeTOS. Ο', κατά τά επιτηδεύματα ("Αλλος-
έργα 1 ).
^TKf^ff^* Ο', και τοις νομίμοις ("Αλλος-
ήκριβασμενοις, s. ήκριβωμενοις 2 ) αύτων.
4c. ^ITplJTT^fJ• Ο', και τά προστάγματα ("Αλλος-
ήκριβωμενα 3 ) μου.
5. , »ΒΒβίθ-Γ*η. Ο', καϊ πάντα τά κρίματά ("Αλ-
λος- δικαιώματα 4 ) μου.
6. ΜΰΆ ΊΝψ-^-^Ν β^Η ttfa*. Omnis homo ad
omne consanguineum (Graeco-Ven. προς ότιοΰν
συγγενές) carnis suae. Ο', άνθρωπος άνθρω-
πος προς πάντα οικεία σαρκός αύτοΰ. "Αλλος-
άνήρ άνήρ προς πάν λίμμα [σύνεγγυς γένους
αύτοΰ']. 5
Cap. XVII. » Nobil.: " ΑΑ. LL ηοη habent verba,
η — iv ΰμιν." Sic Comp., Codd. V, XI, 16, 19, alii (inter
quoe 85, 130, qui in marg. tantum habent), Arab. 1, 2,
Arm. 1. Huc pertinere videtur annotatio in marg. Codd.
85, 130 ad Cap. xvi. 29 (κα\ ό προσηλυτος ό προσκ. iv ύμιν) '.
Ένια δ« των αντιγράφων, η των προσηλύτων των προσκ. iv ΰμιν.
2 Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum -ζουσιν), 85, 130.
Mox ad σωτηρίου Codd. 85, 130, in niarg. : (ϊρηνικών. Ci.
ad Cap. iii. 1. 3 Codd. X (cum Ά. Σ. pro Ά.), Lips.,
CUm scholio : τριχιώσι δαίμοσιν tbrtv Άκ., etrel και τοιαύτης (Ισ'ι
Tivts φύσ(ως αυτών. Codd. 85, 1 3° : Α • ro ' s τριχιουσιν, ecrip-
tura deteriore. Cf. Hex. ad Jesai. xiii. 21. xxxiv. 14.
4 Sic Ald., Codd. V, 16, 30, alii (inter quos 85 (cum altera
lectione in marg.), 130), Arab. 1, 2. Codd. X (teste
Holmes.), Lips., in marg. : »/ ψυχή ίκΰνη. 6 Sic in
raarg. Codd. X, Lipe. β Sic in marg. Codd. 85, 130;
in textu autem CodcL XI, 15 (cum ίπιστησω), 71 (cum
mixta lectione : και eVrl (eic) πρ. μου στήσω την ψυχην μου).
7 Sic in textu Cod. 58, Arab. 1, 2. 8 Sic in marg.
Codd. 85, 130. β Sic in marg. Cod. 130; in textu
autem char. min. Grabe. 10 Codd. X, Lips., qui ad
θήραμα lectionem referunt. Sed cf. Hex. ad Gen. i. 28,
30. Jesai. xxxv. 9. Jerem. xxvii. 6. n Codd. X (ut
videtur), Lips., 85, 130. Cf. Hex. ad Job. xiv. 8. 12 Sic
Cod. 58 (non, ut Holmes., tv ψυχ^ tantum). 13 Cod. 85
in marg. sine nom., exscribente Montef. : τφ αΐματι αυτής
(αύτοΰ Holmes.) ήνωται. Cod. LipS. νβΓΟ : Σ. τό αίμα αύτης
ηνωται. " Cod. V. Haec desunt in Comp., Arab. I, 2.
16 Idem, testibus Grabio et Montef. Holmesii amanuensis
pingit : «** κύκλω απέναντι κυρίου : , invito llebraco. Haec,
κύκλω άπίναντι, desunt in Cod. XI, Arab. 1, 2. Vocem
priorem reprobant Comp., Codd. 16, 19, 29, alii, Arm. 1.
Cap. XVIII. l Sic in marg. Codd. X (teste Holmes.),
Lips. 2 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85 (cum ηκριβωμ.),
130 (idem). Cf. ad Cap. x. 11. xx. 22. 3 Sic in
marg. Cod. 85. * Codd. 85,130, in marg. : &για. δικαιώ-
ματα, άκριβάσματα ; quorum posterius ad Tlpn retrahendum
esse quivis videt ; Hyia autem quo pertineat obscurum est
6 Sic in marg. Codd. X, Lipa. (De scriptura λίμμα, quam
ad Rom. xi. 5 tuentur Codd. Α, Κ, Β 1 (λήμμα Β 2 ), C, D 1 ,
-Cap. XVIII. 25.1
LEVITICUS.
197
7. TTTft• Nuditatem. Ο', άσχημοσυνην. "Αλ-
λος' αιδώ. 6
9. γ^π rnbiv \Μ n";n rnbto. θ'. ΐνδογ*νοϋς
ή γ*γίννημίνης (ζω. "Αλλος' γέννημα οΐκου
ή γέννημα ΐζω. 7
11. Τ^Ν ΠΤ^ΙΟ. Ο'.δμοπατρία. "Αλλος- όμο-
μητρία?
12. ΤΩΝ "»Νψ. Ο', tfafc γάρ πατρόί σου. Άλ-
Xoy α?ρα (fort. λίμμα) γάρ πατρός σου.
14. ΜΑΠ ^"3^• Atnita tua est. Ο', συγγενής
γάρ σον kariv. "Αλλο?• ως άδίλφή πατρός
σου εστίν. 10
17. Ϊ"ΠΜ2?. Consangwnitas. Ο', οίκεΐαι γάρ σον.
"Αλλο?• λίμμα αύτής. η
Ν1Π ΠΏΪ. Scelus est. Ο', άσίβημά (Σ. μΰ-
σος. θ. ζίμμα 12 ) ίστιν.
19. i^l?2l• Ο'. «V χωρισμψ. "Αλλο?• Ιν μιά-
σματα 3
21. Τ?Ώ? "^?5£γ• ^ rf traducendum (per ignem)
Mo/ocho. Ο'. Xarpcuciv Λρχοντι. Ά. Σ. θ.
παραβιβάσαι τψ Μολόχ. 1 *
23. ΓΓΏΓΕΓΤΟη. Ο', πρό? παι> τίτράπουν. "Αλ-
λος' (ν παντι κτήν€ΐ. 16
ΓΠ2ΓΠ "w?• Ο', προς πάν τίτράπουν. "Αλ-
λος• ενώπιον κτήνους. 16
Πψ;Π7. Ad coeundum cum ea. CY. βιβασθή-
ναι (alia exempl. add. υπ' αντον ν ). Σ. suc-
cumbere. 18
'?£• Faedum scelus. Ο', μνσαρόν. Ά.άπα-
ρημίνον. Σ. άρρητον, θ. θαβίλ} 9
25. "9?^Q• (Χ. καί άνταπίδωκα. "Αλλος- {και)
ίπεσκεψάμην. 20
F, cf. Hex. ad Jerem. xxvii. 19.) Cod. 85 in marg. habet
tantum : άνηρ άνηρ προς πάν λίμμα ; Cod. 1 30 in marg. :
προς παρ λίμμα. " Aquilae esse conjicio, ηοη solum quia,
ut Montef. monet, Cod. Basil. ad v. 17 diserte appellat
Aquilam [sed vide ad v. 17], sed etiam ob modiun ver-
tendi huic interpreti proprium . . . Sed quae his addunt
Codd. Coislin. et Lips., uvvtyyvs γίνους αυτοϋ, prope genu8
suum, ut explicationis causa ab auctore quodam incerto
adjecta, neque tam ad versionem Aquilae quam LXX
interpretum, προς πάντα οίκΰα σαρκός αυτού, referenda esse
credam, admoneor scholio S. Cyrilli inedito ad Cap. xx. 20
ill Cat. Niceph. p. 1098 : σάρκα λίγων την (γγνς κατά γίνος."
— Scharfenb. Pro συννγγυς nescio an legendum τον ΐγγυς,
secundum lectionem Complutensem, πρυς πάντα οίκΰον σ. α.
β Cod. Lips. in marg. 7 Sic in marg. Codd. 85 (teste
Montef.), 130. Holmeeii amanuensis e priore exscripsit:
γ. οΐκου και ή (sic) γ. !ξω. 8 Sic ίο. marg. Codd. Χ, Lips. ;
in textu autem Codd. 54, 64, 75. Utramque lectionem
ad sequens ^ΠΚ male refert Balirdt. β Sic in marg.
Codd. 85 (cum nota: γρ. οίκύον σαρκός αύτοΰ), 130. Pro
αίμα legendum esse λίμμα probabiliter conjicit Scharfenb.
in Animadv. p. 90. 10 Sic in marg. Codd. X, Lips.
11 Sic in marg. ad άντίζηλον (ν. 1 8) Codd. X, Lips. Cf. ad
v. 6. Cod. 85 ad άσίβημά «rrt confuse affert : *A. μίσος (sic)
λίμμα αύτης cVtu'. Σ. ζίμμα ίστίν ; et 81C βίηβ nominibus
(cum ζίμα) Cod. 130. 12 Codd. X, Lips. Cf. Hex. ad
Ezech. xvi. 27. xxii. 9. Minus probabiliter Cod. 85 (ut
SUpra) : Ά. μϋσός ΐστιν. Σ. ζίμμα ίστίν. 13 SlC in
marg. (ad ακαθαρσίας) Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. xx. 21.
14 Codd. Lips., 85 (cum τό Μ.). Cod. 130 in marg. sine
nom. : παραβιβάσαι τον Μ. Cod. VII in marg. mauu i™•:
Ά. Σ. θ. τψ Μολόχ. Theodoret. Quaest. XXV in Levit.
(Opp. T. I, p. 205) : Τό Έβραΐκον το Μολόχ «χ«, και ο* λοιποί
δ« ίρμηνευται τοϋτο τΐθύκασιν' ( Γδωλοκ δ« τούτο 1\ν. Hesych. :
" De eemine tuo non dabis ut consecretur idolo Moloch,
vel secundum LXX, praesto esse principi . . . Cui autem
principi, nostra translatio et reliqui interpretes oetende-
runt : ipsi enim Moloch pro eo quod est principi consone
ediderunt." 1δ Sic in marg. Codd. X, Lips. (qui ad pos-
terius προς πάν τ. male refert). ιβ Sic in marg. Codd. 85,
128, 130. 17 Sic Cod. VII, Arm. 1. 18 Hesych.:
" Propter quod scelestum est hanc, quae talis est, libidini
substerni. Coire ergo succumbere [fort. υποπ*σύ». S. CyriL
in Cat. Niceph. ρ. Ιθ88: Ώοιμίνος 6η ουν άρ*τη, το μη *'πα-
φιίναι προβάτοις tTfpotibts τι ζώον, ως τα'ις όθν*ίου τυχόν όχίίαις
ΰποπίσί'ιν. Cf. ad Cap. xix. 19] edidit Symmachus." Lec-
tionem ad IbjjrrtO, ο', ού στησπαι, accommodat Montef.,
praeeunte Hieronymo, qui Hebraea vertit: Muiwr non
succumbet jumento, nec miscebitur ei. Nobiscum facit
Scharfenb. in Animadv. p. 91. ιβ Cod. Χ: θ. Αι£Λ.
Σ. άρρητον. Ά. άπ*ιρημίνον. Cod. LipS. ! θ. θαβίλ. Σ. Άρρη-
τον, άπ(ΐρημίνον. Minus emendate Cod. 85 : θ. βαβίλ. Σ.
άρρητον. Denique Hesych. : " Sed et reliqui interpretes
pro abominabilis, Sym. ineffabUe, Aq. in/ectum [h. e. vuod
Jieri non debet, interdictum, άπ*φημίνον] ediderunt; hoc
quidem actione, illud autera verbo vel oratione, non eeee
portabile nec legitimum dicentes." " Sic in marg.
Codd. X, Lips., 85, 130; in textu autem Codd. 54, 75.
198
LEVITICUS.
25. ™}ty.• Ο', άδικίαν αύτοΐς (alia exempl. αυτής* 1 ).
rratp-riN Y"wn M|?rn. ζ/ womMi/ /«τα
incolas ejus. O'. και προσώχθισεν ("AXXoy
εξώρισεν 22 ) ή γή τοις εγκαθημενοις επ' airr^p.
"AXXoy και άπεβαλεν ή γή τους ένοικοΰντας . , 23
26. ^ΟΡ""™. Ο', τα νόμιμα μου. "Αλλος- τα
ήκριβασμενα (μου).**
ΓΠΐΝΠ. Indigena. Ο'. 6 εγχώριος. "Αλλος•
δ αυτόχθων. 26
28. WQlTtib 1 ). Ο', και ΐνα μή προσοχθίστ}
("Αλλος• εξορίσρ 2 *). "Αλλος• και ου μή
άποβάλτ). 27
ΠΝ£. Ο', προσώχθισε . . Ά. εξήρασεν. Σ.
εξήμεσεν. θ. άπεβαλεν. 29
30. "»JTjDttte-r»M ΒΓΠΟβ&. Ο', καϊ φυλάξετε ( 8 .
φυλάξεσθε) τά προστάγματα ("Αλλος• φυλά-
γματα 29 ) μου.
Γ)ψΓν2, Ο', άπο πάντων των νομίμων ("Αλ-
λος• ήκριβασμενων 30 ).
Cap. XIX.
3. &ΡΝ. Ο'. έκαστος. "Αλλος' άνήρ. 1
[Cap. XVIII. 25-
4. tA^mr%^, Ad vana (idola). Ο', είδώλοις.
"ΑλλΟΓ Τθΐς ελείλείμ. 2
5. D^P^U?. (Υ. σωτηρίου. "Αλλος• ειρηνικών. 6
Γ.Τ^Π» *Λ WH ^fc». Ο'. (ί0ντόν «<m», ού
δεχθήσεται. Ά. άπόβλητον ... Σ. άργόν
εστίν, ουκ εύδοκηθήσεται. θ. φεγγούλ . . .*
9. T|fe? ΓΙΝΕ). Extremitatem agri tui. Ο'. τδι>
θερισμον υμών του άγροϋ σου. Άλλο?• τδ
φαάθ του άγροϋ σου. 6
10. AflWJ Ν 7. Ο'. οι)< επανατρυγήσεις ("Αλ-
λος• επιφυλλιεΐς 6 ).
13. ptEJjrrbA. JVe fraudes. Ο', ουκ αδικήσεις
("Αλλος• συκοφαντήσεις 7 ).
s\2X) w7}. Neve spolies. Ο', και ούχ άρπα
("Αλλο?• αποστερήσεις 8 ).
14. ^Τί2^7"^^• Ne maledicas. C ού κακώς ερεΐς.
"Αλλοι• ού καταράσΐ], ού λοιδορήσεις. 9
*?U?DD. (Χ. σκάνδαλον. "Αλλος- κατάβασιν. 10
15. WJ •»3Β ΤΙΡΙΠ Λΐ. Ο', οι>& /ίΐ> 0at//za'-
σβς πρόσωπον δυνάστου. "Αλλος• ού δοξάσεις
πρόσωπον μεγάλου. 11
16. v*7J. Detractor. Ο', ίόλω. "Αλλο?• ύπου-
λα*. 12
21 Sic Codd. 15, 54» 59• Vet. Lat. : injustitiae ejus. He-
sych.: injuetiiiam ejus. 22 Sic Cod. X in marg. (cum «£opi-
σο»), M Sic in marg. Codd. X, Lips., 85 (cum oW/3aAe>»), 1 30.
Cf. ad v. 28. 24 Sic in marg. iidem. M Sic in marg.
Codd. X, Lips. Cf. Hex. ad Psal. xxxvi. 35. * Cod. X
in marg. w Sic in marg. Codd. X (cum κα\ ΐνα ου μή),
85» Ι 3°• * ^od. 85 in marg. : θ. άπίβάλίν (ηοη άνί-
/3αλο»). Ά. (ξήρασίν. 2,ίξήμ(σίν. Cod. 1 3 ο in marg. : άπί-
βαλίν. (ξηρίΡ. (ξημΐσ^ν. Nobil. : θ. άπίβαλιν. Ά. (ξήρ(ν.
Σ. ίξημησίν (sic). Postremo Cat. Niceph. ρ. 1084 : θ. απί-
βαλιν η γη tovs ίνοιχοΰντας. Σ. (ζημ(σίν. Ά. t&jpcv ή γη tovs
eV. Εχ bis manifesto apparet, Aquilae vindicandum esse
rariue, eed probum vocabulum, ΙξήρασΈν (ab t£*pav, evomere,
unde ίξίραμα, vomitu8, 2 Pet. ii. 22); Theodotioni autem,
minus presse ad Hebraeum vertenti, άπ«'/3αλ«/ (Hesycb. :
" Non quia poterat expellere a se, vel evomere, vel eicut
Theod. edidit, reepuere, eos"); non, ut Codd. X, Lips.,
inter se mutatis interpretum nominibus, afferunt : Ά. άπί-
βαλίν. Σ. ίξηρασ^ν. θ. ΐξήμίσιν. Cf. ad Cap. XX. 22.
29 Sic in marg. Cod. 130; in textu autem Comp., CJodd. 19,
54, 85, 108, 118, Arm. 1. Cf. Hex. ad Prov. iv. 23.
30 Sic in marg. Codd. 85, 130.
Cap. XIX. ■ Sic in marg. Codd. 85, 130. 2 Sic in
marg. Codd. X, 85, 130 (cum iX«X«'r). Of. ad Cap. xxvi. 1.
3 Sic Cod. 130 in marg. Cf. ad Cap. iii. 1. 4 Codd. X,
Lips. (cum θ. φ(ργονλ). Nobil., Cat. Nicepb. p. 1085: Ά.
άπόβλητον. Minus probabiliter Cod. 1 30 : *A. ^eyyovX. Σ.
άπόβλητον. Cf. ad Cap. vii. 18. 6 Sic in marg. Codd.
Lips., 85 (cum τό άφααθ), 130 (cum τον φ.). Cf. ad v. 27.
6 Sic in marg. Codd. X, Lips., 1 30 (cum -λίσης). Cf. Hex.
ad Deut. xxiv. 21. Jerem. vi. 9. 7 Sic in marg. Codd. X,
Lips., 85. 8 Sic in marg. Codd. X, Lips., uterque cum
άρπάσίΐς in textu. 9 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cod.
85 in marg. : καταράοηβ. Ad λοώορησίΐς, quod Symmachum
sapit, cf. Hex. ad Lev. xxiv. 11,15. * ^ e g• xv "• 43• Eccles.
vii. 22. x. 20. 10 Sic in marg. Cod. 130. " Schol.
apud Nobil. et Cat. Nicepb. p. 1087: "Αλλος φησίν ού δοξά-
atts πρ. μ. Sic in marg. (eine ού) Codd. Lips., 85 (cum
οΌξάσνή, 130. " Sic in marg. Codd. X, Lips.
-Cap. XIX. 26.]
LEVITICUS.
199
16. "TO^O N7. Ne mrgas. 0\ ούκ k -ιτιστησχι
(alia exempl. ΐπισυστήσ^ 3 ).
17. Tpl72. Ο', τ# διάνοια σου. "Αλλος' kv rjj
καρδία σου. 14
18. "iMVlAl Dpn-^7. Ne ulciscaris, neve aerves
(iram). (Υ. και ουκ έκδικάται σου ή χ«Φ, καϊ
ου μηνκΐς ("Αλλο?• τηρήσεις 16 ). "Αλλος• ου
οτήστ}, ούδί παρατηρήσ]]. 19
19. νφΓΓΓίΝ. Ο', τον νόμον μου. "Αλλο?• τα
ηκριβασμίνα . , 17
°'^>3 Γ^Π-Ν 1 ?. Ne coire facios diversa
pecoris genera. Ο', ου κατοχ^ύσ^ις έτςροζύγω
("Αλλο$•• κώλυμα™). 2. ούχ υποβάλεις άνο-
μοιοφύλω.™
DJJJf?• Diversi generis semine. Ο'.διάφορον.
"Αλλο?• ανομοιογενές. 20
tttpjm? D"W73. Ε diversis filorum generibus
Saatnes (Graeco-Ven. ίριόλινον). Ο', e/c δύο
ύφασμίνον — κίβδηλον *4. 21 θ. κώλυμα σα-
τανή. 22 "Αλλος• συνημμίνον. "Αλλο?• άνό-
μοιον. 23
20. ΠΠ3φ. Ο', οίκίτις. "Αλλος- δούλη.»
20. «τΛ ^?^Π5• Projecta (desponeate) viro.
(Ύ.διαπεφυλαγμένη ("Αλλον καταδουλωμίνη 14 )
άνθρώπω. "Αλλο?• (πηγγ(λμίνη άνδρί*
njTiPl ^P^. Castigatio fiat. (Υ. ίπισκοπη
("Αλλος• επίσκεψις 27 ) Ισται — αύτο'ις 4. "Αλ-
λος• Ονειδος ίσται αύτφ.™
23. ^S-W °ί^2£• &• κα1 ηερικαθαριεϊτε την
άκαβαρσίαν αύτοϋ. Οι λοιποί• άκροβυστιεΐτί
την άκροβυστίαν αυτών, , 29
Ογ"^. Immundum. (Ύ.άπερικάθαρτος. "Αλ-
λος• άκρόβυστον. 30
25. "mtfari θΛ ffpttj• Ad largius reddendum
vobis proventum suum. Cf. πρόσθεμα ύμΐν τα.
•γεννήματα αύτοϋ. Σ. ανάγοντας τό γενημα
αύτοΰ. 31 "ΑλλοΓ και συνάζετε ύμΐν την πρόσ-
οδον αύτοΰ. 32
26. (σηπ fcfa) οτη- 1 ^ Λ:>νγι *&. jv e com«-
rfctfis cum sanguine (s. #wper montes). O". /x^
εσθετε επι των ορίων. "Αλλος• ού φάγεσθε
επι του αίματος. 33 "Αλλος• ού φάγεσθε επι
του δώματος. 34
ΝΣ?Π2Π *Λ. Ne auguria captetis. &. και ούκ
οίωνιεΐσθε. Ά. ού κληδονισθήσεσθε 36
,8 Sic Comp., Codd. V,VII, Χ, Lips., 15, 1 6, 1 8, alii.
Lucif. Calarit. : consenties. M Sic in marg. Codd. 85,
1 30. " Sic in marg. Codd. Lips., 85, 1 30. 1β Sic
in marg. Codd. X, Lipe. 1T Sic in marg. Codd. 85, 130.
18 Sic in marg. Cod. 85. Cod. 130 in marg. ad οΰκ tm-
βαλΰς aravry CUinulate affert: κώλυμα ουχ ν»το/3αλίΪΓ άνό-
μως φυλώ (sic). άνομογτνές (sic). συνημμίνον. θ. άνόμοιον.
19 Cod. 128. Sic sine nom. (cum άνόμως φύλω) Cod. 130.
20 Sic in marg. Codd. 128, 130. Cf. Hex. ad Deut. xxii. 9.
Ad δίφορον (sic) in marg. Codd. X, Lips. (cum άσατανη) :
κώλυμα σατανη, quod ad lectionem sequentem pertinet.
* Obelum exhibet Cod. V, frustra. Nam κίβδηλον pro
Hebraeo TJBJNP, vocabulo obscurae originis et incertae
significatioiiis, positum eese, demonstrat locus parallelus
Deut. xxii. II. M Sic in marg. sine nom. Codd. X,
Lips., ut supra. Ad κίβδηλον Anon. in Cat. Niceph.
p. 1088: *Αλλοβ φησί' κώλυμα Σ ατά ν. Heeych. : " Unde
[MS. unde et] pro reprobo et abominabili Tbeodotion
Satanae [MS. Satluine\ edidit, sic utique inveniens in He-
braeo, et conservans sicut invenit, ut nomine Satanae
[MS. Sathane] planior legislatoris efficitur [MS. efiice-
retur] intentio." Ad υφασμίνον Cod. 128 in marg.:
συνημμίνον. άνόμοιον. Posteriorem lectionem Tbeodotioni
vindicat Cod. 1 30, ut supra. 24 Sic in marg. Codd. X,
Lips., 85, 1 30. ** Cod. 56 in marg. M Sic in marg.
Codd. X (cum tnury.), Lips. (cum tnuy.). n Sic in
marg. Codd. 85, 130 (cum Λπσκίψτται). Mox obelus est
in Cod. V. " Sic in marg. Codd. X, Lips. " " Sic
Catenae Regiae [Cat. Niceph. p. 1090] et Drueiue [Nobil.:
Schol. Οί λοιποί (μασι• άκροβυστΰτ*]." — Montef. Pro intran-
eitivo άκροβυστΰτ€, Π08 άκροβυστκίτ€ (ab άκροβυστίζω) e Cod.
Lips. (qui αυτοΰ habet) arripuimus. Neutra forma, quod
sciainus, aliunde nota est. *° Sic in marg. Codd. X,
Lips. S1 Cod. 128. Sic sine nom. (cum γόνημα)
Cod. 130. ω Sic in marg. Codd. X (unde Holmeeii
amanuensie προσσοκίαν pro npoaobov exscripsit, invito Mon-
tef.), Lips. Duplex versio, καϊ σνναζττ* υμίν την πρ. αύτοΰ
ιτρόσθίμα ύμΐν τα γ. αΰτοΰ, eet in Cod. 1 8. Μ SlC Cod. 85
ίη marg. Ιη textu pro τών όρ*«*ν, του αίματος habet Cod. 1 5•
Ad Μ Cod. VII in marg. manu 2** : τών αιμάτων. Μ Νο-
bil., Cat Nicepb. ρ. 109 1. * Cod. Lipa. (cum -σθω).
Sic in marg. sine nom. Cod. 130; in textu (?) autem
200
Λ.
27. D3»fcn ΠΝ5 *)W1 Κ?. Afe ζη oroem ducatis
extremitatem capitis vestri. Ο', ού ποιήσετε
σισόην εκ ττ/9 κόμης τής κεφαλής υμών. Ά.
οι) περικυκλώσεις τό κλί/χα τ^ί κεφαλής σου. 39
2. οι/ περιξυρήσετε κύκλω τήν πρόσοψιν της
κεφαλής υμών. 37 θ. οι) /α/κλώσ€Τ6 τδ φαάθ
τής κεφαλής . , 38
*Τ?£| f^S ^!J« Extremitatem barbae tuae.
(Υ. τήν 6ψιν του πώγωνος υμών. (θ.) τδ
0αλ€ (fort. φαάθ) του πώγωνός σου. 39
28. VTfffS, Et incisuram. Ο', και εντομίδας ("Αλ-
λο?• σπάραγμα 40 ).
29. ""^ΐ. Ο', ανομίας. "Αλλο$' ζεμμα εστίν} 1
30. "'tinpQ. Sacrarium meum. Ο', άττδ τώ> ayiW
μου. "Αλλος' το άκρίβασμά μου. 42
31. ty ^ny ? j?ff ] η^ΝΠ-^Ν ^Dri-^M. Ne con-
vertatis vos ad veneficos (evocantes mortuorum
manes), et ad hariolos. Ο', ουκ επακολουθή-
σετε εγγαστριμύθοις ("Αλλος- μάντεις 43 ), και
τοις επαοιδοΐς. "Αλλος' μή εκκλίνητε προς
τους θελητας, και προς τους γνώστας. 44
32. Π1"ψ. Canitiei. Ο', πολιού. "Αλλος- πρεσ-
βυτέρου. 46
LEVITICUS. [Cap.xix.27-
33. ^ΊΠ tib. C ού θλίψετε. "Αλλος- ού κακώ
34. "^?• Ο'. 6 προσπορευόμενος. "Αλλο?• ό προσ-
ηλυτεύων 47
Ε" 1 "!•}• Ο', προσήλυτοι. "Αλλοι• γειώραι, πά-
ροικοι. 48
36. pTO Ηφ$ j/g^ . Ο', «α2 στα'^πα δΥκαία,
££ /cat o/0t δίκαιον Ί. 49 "Αλλο?• λί'001 /y Λ-
καίους, και οιφι δίκαιον. 50
37. "'ϋδψρ. Ο', τα. προστάγματα ("Αλλος• δικαι-
ώματα 51 ) μου.
Cap. XIX. 1 2. τ ειμί* 52 14. τ- ό θεός υμών < Μ
ΐ6. τ- ό θεός υμών*. 54 2$. τήν κύριος ο θεός
υμών δίδωσιν ύμΐν* 55
Cap. XX.
2. Ί£Π "ϊ5Π"]Ώ ϊ Ι. Ο'. r) άπδ των γεγενημενων (alia
exempl. προσγεγενη μένων 1 ) προσηλύτων. "Αλ-
λος' ή τών προσηλύτων τών προσκείμενων. 2
2, 3. tfysh. Ο', άρχοντι. Ά. τω Μολόχ. 3
Cod. 85. Ad φβ(ρΰτ( (ν. 27) Cocl. 128 in marg. : Λοιποί•
ουκανδονισθησ(σθ( (sic). Ad ουκ οιωνύσθΐ (sic) Cod. "VII in
marg. iof. manu 2^* : ού μαντ(υσησθ( (sic) δια τών σαρκοφά-
γων ορνίων, οίον δια των γυπών, ουδΐ δια τών ίτίρων ορνίθων
σκοπήσησθΐ (sic). Μ Nobil., Cat. Niceph. ρ. 1092 (cum
π(ρικυκλώοη)). Ad κλίμα (ηοη κλήμα, ut Regii codd. apud
Montef.) cf. Hex. ad Num. xxiv. 17. Jerem. xlviii. 45.
37 Codd. X, Lips., 85 (cum δψιν), 128 (sine nom., cum
κνϊλψ in fine), 130 (sine nom., cum tytv), Cat. Niceph.
ibid. Hesych. : " Insuper nec comam in rotundum ton-
dere, id est, non radere in rotundum aspectum capitis,
sicut et Sym. edidit, quemadmodum etiam hi facere con-
eueverunt, qui barbaricas student comas; propter quod
hoc LXX σισόην, foraitan propter magnitudinem concur-
sorum capillorum, appellaverunt." ω Nobil., Codd. X,
Lips., 130 (sine nom.), Cat. Nicepb. ibid. Minus proba-
biliter Cod. 85 : θ. οΰ ποιήσω τό φ. τής κ. 39 Sic in
marg. sine nom. Cod. 1 30. Cod. 85 Symmacho continuat :
τό <pa\t τοϋ π. σον. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 94.
40 Cod. 128 in marg. u Sic in marg. Codd. X, Lips.
Cod. 130 in marg. ζίμμα. Cf. ad Cap. xviii. 17. 42 Sic
in marg. Codd. X, 85, 130. Lectio aliorsum, ut videtur,
spectat. 43 Sic in marg. Codd. X, Lips. (Ad ΐγγαστρι-
μύθοις Cod. VII in marg. manu 2 da : /«ryotr ,• ad ίπαοιδοΊς
autem, ut videtur : άναγνωρισταίς.) ** Nobil. (sine ποός
posteriore), Cat. Niceph. p. 1093. Sic in marg. sine nom.
Codd. 85, 130. Cf. ad Cap. xx. 6. ** Sic in marg.
Codd. X, Lips. Mox ad πρ^σβυτίρον iidem appingunt:
σοφοί. Cf. ad Cap. ix. 1. w Cod. 85 in marg. Vitiose
Cod. 130: ουκ άπώσίτΐ. Cf. ad Cap. xvi. 29. 47 Sic in
marg. Codd. X, Lips. ** Sic in marg. Codd. X (cum
γ<ώραί), Lips. 4β Sic Cod. V (cum •Χ•και ol . ., deficien-
tibus ceteris usque ad Num. xxv. 3), et sine aster. Codd.VII
(cum κα\ στ. δ. κα\ νφι (sic) δίκαιον in marg. manu ι™*), 128.
50 Sic in marg. Codd. X, Lips. Codd. 85, 130 in marg.
ad ζυγα δίκαια : λίθους δικαίους ; et ad χους δίκαιος : οϊφ\ δί-
καιον. δ1 Cod. 1 3θ in marg. 62 Cod. V. Deest in
Comp., Ald., Codd. III, 15, 32, aliis. M Idem.
64 Idem, qui male pingit: ό θ(6ς ^-νμών:. u Idem.
Clausulam reprobant Cod. 58, Arab. 1, 2.
Cap. XX. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, XI,
Lips., 16, 18, alii. 2 Sic in textu Codd. 19, 108, 118.
3 Cod. VII in marg. manu i*°* (bie). Sic in marg. sine
nom. Codd. X (in priore loco), Lips. (idem), 85 (bis, cum
(\,•. \\. 18.]
LEVITICUS.
201
2. Η^Π DJT. Ο', τδ "έθνος τδ επϊ τής γής. Άλ-
λο?• 6 λαδ? τής γής.*
4. nw °ν w^sp nSyn wn. α att / m „*«•-
sione averterit pojmlus terrae. O'. εάν δε
ύπερόψει ύπερίδωσιν ol αυτόχθονες τής γής.
Άλλο?• και εάν κρύψει κρύψωσιν 6 λαός τής
γής. 6
W^sh, Ο', άρχοντι. Ά. τω Μολόχ. β
ο. νΊΠΝ Ο^ΤΠ. Qui scortantur ad exemplum ejus.
Ο', τους όμονοοΰντας αύτω. "Αλλος' (τους)
πορνεύοντας οπίσω (αύτοΰ). 7
^ΕΠ Τ™• Ο'• «'* τον * άρχοντας. "Αλλος-
οπίσω του Μολόχ. 8
6. D^iHTr^sn ηηΝπ-^Ν rrccn. Ο', ίπακο-
λουθήσχι εγγαστριμύθοις ή επαοιδοΐς. "Αλλος-
εκκλίνη προς τους θελητάς, και προς τους
γνώστας 9
7. αηψΙ^ηΓΤ]. Ο'. Vacat. Alia exempl. και
άγιασθήσεσθε. 10
8. "OpHTiSt. Ο', τα προστάγματα ("Αλλος' ήκρι-
βασμενα) μου. 11
9. '?£?• Ο', κακώς εΐπη. "Αλλος' καταράσηται} 2
"Αλλος- καθύβριση}*
9. ω "W3" 5 ?. (Υ, ένοχος εσται. "Αλλο?• αίμα αύ-
τοΰ εν αύτω. Χί
11. η3ΰΤ| ΊψΜ «NtJ. Ο', καϊ εάν τις ("Αλλος-
και άνθρωπος δ? άν ι& ) κοιμηθη.
TUN ηψ^-ΠΝ. Ο', μετά γυναικός του πατρός
αύτοΰ. [Τδ Σαμαρειτικόν μετά γυναικός αδελ-
φού του πατρός αύτοΰ. V 6
njVy. Ο', άσχημοσύνην. "Αλλος- αιδώ} 7
ΠΆ UTVtt. Ο', ένοχοι είσι. "Αλλος- αίματα
αυτών εν αύτοΐς. 19
12. ^ Wl. Ο', ήσεβήκασι γάρ. (Ά.) άττ«-
ρημενον (εποίησαν). (θ.) θαβελ εποίησαν. 19
14. ΠΏΤ. Ο'.άνόμημα. "Αλλος- ζεμμα. 20
16. Π^ΤΗ• Ο', βιβασθήναι. "Αλλος- συγγε-
νεσθαι. 21
17. ΐρΠ. Probrum. Ο'. Ονειδος. "Αλλος- \ <ρει-
σες, s. φεισεις. 22
&ψ] iJty. Ο'.άμαρτίαν κομιοΰνται. "Αλλος-
άμαρτίαν αύτοΰ λήψεται. 23
18. ΓηρΌ-ΠΝ. Ο', τί)ϊ/ πτ/γί)ι/ (Άλλο?• /nW 24 )
αι/τ»/?.
τον Μολόχ), 1 3o(bis,cum του Μολώχ). Ιη posteriore loco Cod.
58 ίη textu: τω Μολόχ, ο ί'στι τω «δώλω. * Sic ίη marg.
Codd. Χ, 85. 6 Cat. Niceph. ρ. 1096. Codd. 85, 130» in
marg. sine nom. : έκκρύψίΐ κρνψωσιν δ λ. της γης. β Cod.
VII, ut ante. Sic in marg. eine nom. Codd. 128,130 (cum
τοϋ Μολώχ). 7 Cod. X in marg. 8 Sic in marg. Codd.
85, 130 (uterque cum «s τδν άρχοντα in textu). 9 Sic in
marg. Codd. X (teste Holmcs.), 85 (cum t*c*tXtV«), 130.
Montef. e Cod. 85 eruit: Ά. «kXiV« k. t. i., invito Holmesii
amanuensi. Cf. ad Cap. xix. 31. 10 Sic Comp., Codd.
VII (in marg. char. unciali, cum -σθαί), 19, 54, alii, Arab. 1,
2, Arm. 1. n Sic in marg. Codd. 85, 130 (uterque cum
άκριβασμίνα, ΠΟΠ, ut Holmes., άκριβάσματα). Cf. ad Cap.
xviii. 26. " Cat. Niceph. p. 1096. Sic in marg. Codd.
85, 130. Cf. ad Cap. xix. 14. 1S Cod. X in marg.,
teste Montef. Holmesius ex eodem execripsit : κατηρά-
σατο. καθύβριση ; et paulo post ad κακώς untv : κατηράσατο.
14 Sic in marg. Codd. X, 85, 130 (cum cV αντω). 1S Sic
in textu Codd. 54,75, Arm. ι. 1β " Samaritani lec-
tionem mutuamur ex tribus Regiis, quorum unus alteram
lectioncm affert, nempe, [μ<τα] r^f μητρός αντοΰ." — Montef.
ΤΟΜ. Ι.
Versio Samaritana, quae nunc fertur, ab Hebraeo uon
discedit. Sed revera lectio pertinet ad v. 20, ubi vide.
17 Sic in marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. xviii. 7.
18 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, et (ad v. 16) 130.
19 Codd. X, Lips., in marg. : άπιιρημίνον θαβίλ ίηοίησα».
Codd. 85, 130, in marg. : βαβϊΚ ('ποίησαν. Cf. ad Cap.
xviii. 23. M Sic in marg. Codd. X (cum ζ. πορικία),
Lips. (idem), 85, 130. Cf. ad Cap. xviii. 17. " Bm ■
marg. Codd. X, Lips. Cf. ad Cap. xviii. 23. Cod. VII
in marg. manu 2^ : κοιτασύηναι. Μ Sic in marg. Cod. X.
Prior scriptura est in schedis Montefalconii, altera apud
Holmesium. Montef. tamen in Appendice edidit φασ*ς,
mire notans : " Sic videtur esse 1D? Graecis literis ex-
pressum pro χασΜ." Scriptura φασ€ς nescio an innuere
possit vocabulum vix Graecum φ*ίσις, quod cuni ^DΠ >
misericordia, consonat: altera autem φασ*ς a φάσις, de-
latio, malu8 rumor, proxime abest. 8ed vereor ne boc
sit liariolari. M Sic in textu Comp., Codd. VII. X.
Lips. (cum κομιοΰνται in marg.), 15, 16, 18, alii (inter quos
85, 130, uterque cum αυτών κομιοΰνται in marg.). S4 Sic
in marg. Codd. X, Lips. Ad αποκαθημίνης Cod. VII in
Dd
202
LEVITICUS.
[Cap. XX. ΙΟ-
Ι 9. wfcp Djty πηνπ VwtirnN ^. ο'.την y a P
οικειότητα άπεκάλυψεν, άμαρτίαν άποίσονται.
"Αλλος• oVt tt)j/ σάρκα αυτών ήσχημόνησεν,
άνομίαν αυτών άροΰσιν. 2 * "Αλλος• 8τι το λίμμα
αύτου . . . 2β
20. *"1ψΝ 0Ψί\. Ο'. 8? άν. Alia exeropl. καϊ
άνήρ (s. άνθρωπος) δ? άν. 27
ιΓΓΤΗΠΝ. Cum amita (uxore patrui) ejus. Ο'•
μετά, της συγγενούς αύτου. Άλλο?• δωδαθώ. 28
"Αλλος' (μετά) γυναικός θείου αύτου. 29 Τό
Σαμαρειτικόν μετά γυναικός αδελφού πατρός
(β. της μητρός) αύτου. 30
•Τ'Τ• Ο', της συγγενείας αύτου. "Αλλος'
δωδώ. 31 Άλλο?• του θείου αύτου. 32
21. ΓΗ}. Ο', ακαθαρσία. "Αλλος• νεδδά. Άλ-
λο?• μίασμα. 33
W BPfnjJ. Ο', ^re/cj/oi άποθανοΰνται (Σ.
θ. (ίσορται 34 ).
22. "ΌΡ^• Ο', τα προστάγματα ("Αλλος- ήκρι-
βωμενα 35 ) μου.
Q5 i ? i ? ^W^ 'J• Ο', και ου /ζτ) προσοχθίστ)
ύμΐν (Σ. ίξβμίστ) νμάς. θ. άποβάλη υμάς 36 ).
23. "^Π Α^?• Ο". τοΓ? νομίμοις τών εθνών.
"Αλλος• εν τοις ήκριβασμενοις του έθνους 37
Or?.?*? nhw?2 ^Ν-ΊψΝ. Ο', ούς εξαπο-
στελλω αφ' υμών. Οι λοιποί• ά (κβάλλω ί'γώ
άπά προσώπου υμών.
YiJMJ. Ο', καϊ εβδελυξάμην {"Αλλος- ώργί-
σθην 39 ).
25. ΠΌ-ΤΝΓΤ ύΤΏΊΓί ΊψΝ ^bll. JJ in omnibus
quibus reptat terra. Ο', και εν πάσι τοις
ερπετοΐς της γης. Άλλο?• (και εν πάσιν) οΐς
ε£ερπα ή άδαμά. 40
27. ΠΠ?. Ο', αυτών. "Αλλος' εν αύτώ."
^JTTJ 1Μ 1*ΙΝ. Ο', εγγαστρίμυθος ή επαοιδός.
Άλλο?• θελητης ή γνώστης. 42
Cap. XXI.
5. nNEfi. Ο'. *cat τ^ Sfiv ("Αλλος- τδ 0αά0 ! ).
6. BJTrfo DnS ΓΛΊΓ» "^ljrrW •»?. Ο', τα? γαρ
θυσίας κυρίου δώρα του θεοΰ αυτών. "Αλλος"
οτι τα πυρά κυρίου άρτους θεοΰ αυτών. 2
marg. inaim 2^*: κίκοινωμίνης απο της συνηθΐίας. 2S SlC
in marg. Codd. X (qui Aquilae immerito tribuit), Lips. (sine
nom.). Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 96. 2e Cod. X
in marg. Cf. ad Cap. xviii. 6. Ad την γαρ οϊκιότητα
Cod. 130 in niarg. : ότι το αίμα (sic) αυτόν. Cf. ad Cap.
xviii. 12. v Prior lectio est in Codd. VII (ex corr.
ehar. unciali), 58; posterior in Codd. 54, 74, 76, Arab. 1,
2, Arm. 28 Sic in marg. Codd. 85, 130. w Sic in
marg. Codd. X, Lips. ; in textu autem Codd. 54, 74, alii.
30 Codd. 57, 73, Cat. Niceph. p. 1098 (cum της μητρός).
In versione Samaritana babetur, W&S) Dy, cum amita
eju8. Cf. ad ν. 1 1. a Cod. 130 in marg. 32 Sic in
textu Codd. X, 54,74, alii. Cod. Lips. in marg. : άσχη-
μοσΰνην τοΰ θ(ίου αυτοΰ άπ^κάλνψίν. ** Codd. 85, Ι3°» * η
marg. : vt&oa. Codd. Χ, Lips., in marg. : νίδδά «m μίασμα
{μίαμα Lips.). Cf. ad Cap. xviii. 19. M Sic in marg.
sine nom. Codd. 85, 130. Hesych. : " Hoc autem ostendit
etiam Sym. edens planius, sed et Theod., qui pro eo quod
dictum est, sine filiis morientur, sine filiis erunt, uterque
ediderunt." Lectionem duorum interpretum etiam ad
v. 20, ubi in Hebraeo est W^, perperaiu applicat Montef.
50 Sic in marg. Cod. 85, qui ad κ ρίματα male refert.
36 Codd. X, Lips., in marg. sine nom. : άποβάλη ( 'ξο\ο-
θρίΰση, ubi vox posterior glossam sapit. Cod. 85 in
marg. : ίπιβιϊΚγι υμάς. Cod. 130 in marg. : (πιβάλτ] υμίν.
Hesycb. : " Hoc est enim evomere, quod et Symmachus,
similiter et Theodotion abjicere edidit." Unde Montef.
eruit : Σ. θ. άποβάλτ; υμάς. Sed Hesychii locus sic distin-
guendus est : " Quod et Symmacbus similiter [h. e. evo-
mere], et Theod. abjicere edidit." Cf. ad Cap. xviii. 28.
Glossae in marg. Cod. VII : οίι μη άπαρ€σθί). ου μη βδΐ-
λύξηται. 37 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130.
38 Hesycb. : " Quas ego expulsurus sum, ait, ante vos :
quod ceteri interpretum ediderunt : quas ejicio ego afacie
vestra, LXX autem, α vobis; id est, daemonia." ** Sic
in marg. Codd. X, Lips. 40 Sic in marg. Codd. X,
Lips., 85, 130, qui omnes ΐξίρπαν άδαμά scribunt. Cf.
Hex. ad Gen. ii. 7. iii. 18. 41 Sic in marg. Codd. 85,
130; in textu autem Codd. 54, 129. 42 Sic Cod. X in
marg. Codd. 85, 130, in marg.: θίλητης. Cf. ad v. 6.
Cap. XXI. * Sic Cod. 130 in marg. Cf. ad Cap. xix. 27.
2 Sic in marg. Codd. 85, 130. Pro πυρά (cf. ad Cap. ii. 9)
Montef. e Cod. 85 edidit πύρρα (sic); Holmesii autem
amanuensis παρά (sic).
-Cap. XXI. 20.]
LEVITICUS.
203
7. Π2Τ. ()'. πόρνην. "Αλλο?" ενδιηλλαγμενην. 3
Π7^Π^. Ο', και βεβηλωμενην. Schol. [Άλ-
λο?•] άκάθαρτον, λεπρώσαν, ή εν αίμορροία, η
εθνικήν}
8. ΤΊ& ΜΝΠ Τφ$ DnS-nW ^. Ο', τά δώρα
κυρίου του θεοΰ υμών ούτος πρόσφερα. Ο/
λοιποί' ΟΤΙ Τθύς άρτους τον Btov σον αυτός προσ-
φίρα.
10. pSPP^tfN. Ο', του επικεχυμενου. Άλλο?• ω
επεχύθη*
ΠΠ\Ι?ΏΠ ]Ώψ. C. τοΟ ελαίου του χριστού.
"Αλλος' το ΐλαιον της χρίσεως. 7
VTJ"HH Ν νΏΊ . 2J7 qui impleverit manum suam
(consecratus fuerit). (Χ. καί τετελειωμενου
(alia exempl. add. τα? χείρας αύτοϋ 8 ).
D^nrrntJ. Ο', τά //ζάτία. Alia exempl. τα
άγια. 9 Οί λοιποί' τά ιμάτια. 10
5ΗΕΡ fcV?. Non nudabit. Ο', ούκ άποκιδα-
ρώσει. "Αλλος φησίν ουκ άπομιτρώσει. 11 "Αλ-
λος' ουκ αποκαλύψει. 12
DhD\ Lisrumpet. Ο', διαρρήξει. "Αλλος-
παραλύσει. 13
11. ΠΏ Πΰ?Ε5"ν3 75Π. Ο', και επι πάσχι ψυχ%
τετελευτηκυία (Άλλο?• πάσαις ψυχαΐς νε-
κραΐς 11 ).
12. ΠΠρΏΠηρη. Ο', και εκ των αγίων ("Αλλος-
του αγιάσματος™).
vSy Vn^ nTOQ γ$ύ "•) % Nam con-
secratio olei unctionis Dei sui est super eo.
Ο', οτι το άγιον ελαιον τ6 χριστον του θεού
επ' αύτω. * Α. οτι άφόρισμα ελαιον αλείμματος
θεοΰ αύτοϋ επ' αύτω. 'Σ. οτι άθικτον ελαιον
του χρίσματος του θεοΰ αύτοϋ επ αύτω. θ.
8τι τ6 ναζερ ελαιον το χριστον παρά θεοϋ
αύτοϋ επ' αύτω. 19
14. VQVQ. Ο', εκ τοΰ λαοΰ (alia exempl. γένους 17 )
αύτοϋ.
17. "όΛ. Ο'. Vacat. Alia exempl. λέγων. 19
ΊΕΝ. Ο'.τινί. "Αλλος- bf.»
π Γν?• Ο', τά δώρα. Ο ί λοιποί' τους άρτους.* 1
18. ΠΟρ. Claudus. Ο', χωλός. "Αλλος- βλαι-
σός. 21
20. pl. Pusillus. Ο', εφηλος (lentiginosus). "Αλ-
λος- νάνος. 22
"iryn Τ?ηη. ΜααίΙαίιΐ3{0τίΐ600-\βη.λελευκω-
μενος) oculo suo. Ο', πτίλλος (ζ.πτϊλος 23 ) τους
8 Sic in marg. Codd. X, Lips. (cum (ίΛιηλαγμίνην). Vox
est Aquilae peculiaris, sed pro Hebraeo ΠΒΠρ, quod idem
eonat. Cf. Hex. ad Hos. iv. 14. * Cat. Niceph. ρ. ι ιοί.
Idem scholium Montef. e Cod. Regio protulit ad Cap.
xx. 18, cum quo loco nihil commune habet, et ex eo notam
hexaplarem commentus est: θ', άποκαθημίνης. Άλλος' <V
ιύμυρροία. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 98. 6 He-
sych. : " Etenim quod LXX dixerunt : Dona Domini Dei
ipee [avros Codd. 74, 75] offeret, ceteri interpretum
ediderunt: Quia panes Dei tui ipse offeret." Cod. 130 in
marg. : οτι τουρ αρτονς. 6 Cod. 1 30 in marg. (non, ut
Holmes., ω (πιχνθη). Arm. 1 in textu: cvjus in capui
iiifnmm est. 7 Sic in textu Codd. 54, 75, Arm. 1. In
Codd. X, Lips., 18, duplex est lectio: τοΰ «λαίου της χρΐσούς
τον ίλαίον τον χριστον. 8 Sic Comp., Codd. VII (in
marg. manu 2 ώ ), X, 15 (sine αυτοί), 18, alii, Arm. 1.
υ Sic Comp., Codd. X, Lips., 15, 16, 18, alii (inter quos
Cod. 130 in marg.). 10 Codd. X, Lips. u Cat. Ni-
ceph. p. 1102. Sic in textu Codd. 54, 55, 71, 75; in
marg. autem Codd. 85, 1 30, uterque cum μιτρώσκ. 12 Sic
in marg. Codd. X, Lips. Cod. VII in marg. manu 2 d »<
ovk άποσκατάσίΐ. u Sic in marg. Codd. 85, 130. Cf.
Cap. xiii. 45 in LXX. 14 Sic in marg. Codd. X, Lips.,
85, 130 (cum π. τιύς ψ.). lfi Sic in marg. Codd. 85, 130.
18 Euseb. in Dem. Evang. p. 349, qui praeterea notat :
"Ωστ( tivai το ναζίρ κατά μίν τονς Ο', αγιον' κατά δί τον Ακύλα*,
άφόρισμα' κατά δί τον Σνμμαχον, αθικτον' ωστί *κ τούτον το
ναζιρα'ιον όνομα σημαίικιν ήτοι το 5γιον, tj τον άφωρισμ*νον, η τοκ
άθικτον. Ad Aquilara cf. Hex. ad 2 Reg. i. 10. 4 Reg.
xi. 12. Psal. cxxxi. 18. Ad Sym. cf. ad Cap. viii. 9.
17 Sic Comp., Codd. X, XI, Lips., 15, 16, alii, Arm. 1.
Hesycb. : " Secundum LXX autem, virginem de genere
mo accipietr " Sic Comp., Ald., Codd. X, Lips., 15,
18, alii. w CotL X in raarg. * Codd. X, 130.
Cod. 54 in textu : τά δώρα τονς αρτονς. ll Cod. Χ ili
marg. : βλίσος (sic). ffl Sic in marg. Codd. X (ad πτλ-
λοϊ), Lips. (ad ΐφηλος), uterque cum νάνος. Nobiecum facit
interpres Samaritanus, qui pro p"! dedit DU3. Ad ϊφηλος
Cod. VII in marg. manu 2^ : φακντός (a φακός, quod He-
sych. exponit: μίλασμά τι iv τχ ζ^ιι). M Cod. VII iu
D d 2
204
L Ε V Ι Τ Ι C U S,
[Cap. XXI. 20-
οφθαλμούς. Ά. ύπόχνμα . . , 2 * Aliter : Ά. Σ.
θ. λεύκωμα (kv τοις όφθαλμοΐς) 26 "Αλλος-
στρφλός . . , 26
20. "JJUM ΓΓίΊΌ. Contritus testiculis. Ο'.μονόρχις.
Αλλο?• υστερών πνίΰμα. 27
21. η #Ν"™. Ο'. τ άς θυσίας. "Αλλος- {τα) πυρά. 28
Εζ\?• Ο'.τά δώρα. "Αλλος- τους άρτους. 29
23. Φ-Η Ν7. Ο'. οόκ ίγγκΐ. "Αλλος- ου προσί-
λ€υσ€ται.*°
Cap. XXI. 13. -^ e/c τοί/ γίνους αύτοΰ Ί? 1
Cap. XXII.
2. ^|ϊ)• Et separent se. Ο', και προσεχίτωσαν
("Αλλο?• φυλασσίσθωσαν 1 ).
3. ^CyO. Ο', απ t μου. "Αλλος- απ ο προσώπου
μου. 2
4. Snttp ttTM ttft*. Ο'. και άνθρωπος U του σπέρ-
ματος. "Αλλος- άνηρ άπο σπίρματος?
marg. manu 2 da : πτιλόί (sic) eW» κατά το σώμα, δ τα βλέ-
φαρα των οφθαλμών βίβλαμμίνα ίχων, των τριχών άποτπσάντων.
24 Hesych. : " Lippus, et albuginem habens ύι oculo . . .
Suffwio autem, quod Aq. edidit, quia non omnibus patet,
sed eolis doctis medicis, in tumore recte accipitur; neque
«niin ab omnibus passio haec, sed a solis illis, qui sciunt
discernere quae ad anitnum pertinerent, cognoscitur." Pro
svffusione Montef. tentat ΰπόχνσκ, sed quod edidimus offert
Cod. 58 in marg. (1) pro ϊφηλος. M Cod. VII in marg.
manu i m » (ad Ζφηλος) •. Ά. Σ. θ. λήκωμα. Codd. Χ, Lips.,
in marg. (ad πτίλλοί) : Οί λοιποί'• λεύκωμα. Cod. 1 30 in
inarg. (ad η πτίλλοϊ τ. 6.) : Ά. λεύκωμα ; et eic sine nom.
Codd. 54, 58, 85 (ad ϊ<ρηλος). Praeterea ad ίφηλος Cod. 56
in marg. : Έχων λήκωμα; et Cod. 128 in marg. : λίΰκωμα iv
τοϊς όφθαλμοΉ. Nescio an Symmachus verterit : η λ(ύκωμα
ίχων iv τοΊς όφθάλμοΊς, eumque, ut solet, imitatus fuerit
Hieron., vertens : et albvginem Jiabens in oculo. *° Sic
in marg. (ad ιπίλλος, ut videtur) Codd. X, Lips. 27 Iidem.
Fortasse ad nilD tantum pertinet lectio. 28 Cod. 130
in marg. (cum πύρα). Cf. ad Cap. ii. 3. w Cod. Lips.
η marg. Sic ad v. 22 Cod. 1 30 in marg. ; in textu autem
Codd. X, 85. ^Sic in marg. Codd. 85, 130. n Sic
Grabius, nescio quo auctore.
Cap. XXII. ' Sic in marg. Codd. X, Lips. Cod. 54
in textu : φνλασσίσθ. κα\ προσ*χ. 2 Sic in textu Codd. 54,
4. 3J *iM J^H^. Ο', λίπρα η γονορρυιϊ. Alia ex-
empl. λεπρός fj γονορρυής.* "Αλλος- λίπρος
ή ρίων. 6
6. s5W «?"]. ()'. ουκ tSerai. Alia exempl. ου
φάγζται. 6
7. "ίΏΠ^. Ο', άρτος ((Σ.) τροφή 7 ) αύτοΰ.
8. ΠΕΡΝΑ. Ο'• Οηριάλωτον. "Αλλος- άπίρριμμίνον. 9
10. "Ί|• Ο', αλλογενής. "Αλλος- αλλότριος. 9
11. »• Ο'. ίκ των άρτων αύτοΰ. "Αλλος- απ'
αυτών. 10
ιΏΠ7Ι1. Ο', των άρτων αύτοΰ. Aliter : (Ύ.
των αγίων. [Ά.] Σ. της τροφής αύτοΰ. θ.
(φάγονται) kv τοις άρτοις αύτοΰ. 11
13. ΠΠ7Ώ. Ο', άπδ των άρτων ("Αλλος- αγίων 12 ).
14. ΰΠρΓΤΤΛ*. Ο', το άγιον. "Αλλος- αργύ-
ρων. 13
15. νΝΊίΡ rm "ntfljrnN. Ο', τα άγια των υιών
(alia exempl. τών άγίων η ) 'Ισραήλ.
— :•
74, alii, Arm. ι. 3 Sic in marg. Codd. 85, 130. * Sic
Comp., Codd. III, 19, 58, alii. 6 Sic in marg. Codd. X
(cum ή λ. ή p\), Lips. (idem), 85, 130. β Sic Codd. 16,
30, alii (inter quos 85, 130, uterque cum ουχ άψητοι in
marg., unde Montef. dubitanter edidit : Άλλοι• ουχ άψ(ται).
7 Sic in marg. sine nom. Codd. X, Lips. Cf. nos in Hex.
ad Gen. xlvii. 12. 8 Sic Cod. Lips. in marg. (cuiu
άπ(ριμ,). Holmes. ad praecedens θνησιμαΊον affert : " άπ*ρ-
ριμμίνον margo X, Lips.," quod de Lipsiensi plane falsum
est. De lectione Cod. X dubitatio subest; nam Montef. ex
eo exscripsit: " Ο', απίρριμμίνον. marg. ΘνησιμαΊον." Certe
Graecum άπίρριμμίνον aptius cum Π^α3 quam cum n ?70
componitur. Cf. 2 Reg. xxii. 46 in Hebr. et LXX.
9 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130. 10 Sic in textu
Cod. 55. n Cod. 130 in marg. : Ο', των άγιων. Ά. Σ.
αίτον (sic) της τροφής αντον. θ. φάγονται κ. τ. ί. Ubi pro
αυτοΰ in priore loco fortasse scribendum από. Ad των άρτων
Codd. VII (ex corr. manu 2 da ), 85 (in marg.) : τών αγίων.
Cf. ad v. 13. 12 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130.
13 Iidem. Scholium esse videtur. M Sic Codd. 54, 75.
Lectionem posuimus propter Hesyehium, qui testatur :
" Ubique districtione usus est, et Dominicum ministerium
significans, secundum LXX duntaxat translatiouem, sancto-
nim eancta illud appellavit, quia sacrificium Sancti sancto-
rum est. lerael autem addens, etc."
-<\ι•. XXII. 29.]
LEVITICUS.
1.Ί . VD"H\ Offerunt. Ο', άφαιρονσι. Alia exempl.
άφοριονσι ; alia, άναφέρονσι. 1 *
18. ^Π£ Ίψ^ί ^J}• Ο', και πάση σνναγωγβ
{%£)νίων(4) 'Ισραήλ. 16
0Π ,, Ί"7!1"737. Ρ/•ο omnibus votis mis. Ο'.
κατά πάσα»/ όμολογίαν ( ££•) €ύχώί/(4) at/raW 7
"ΑλλοΓ ίζωμοσίαν. 1 *
CDTnan^bjS. Ο', ή *β""ά πασαι/ αί/>«σίί>
("ΑλλοΓ 0€λ»7σ»' 19 ) αι/τώι>.
21. a ^ yy ' 3 Βί<1*1, Ο', και άνθρωπος U αν προσ- ι
ΐνίγκτ) ££. τα ίώρα αυτόν κατά, πάσαν όμολο-
γίαν αυτών, ή κατά, πάσαν αΐρίσιν αυτών ^. 20
"^7?" »- : ^ separandum (consecrandum)
votum. Ο', διαστζιλας (ύχήν. "Αλλος• τον
θαυμαστώσαι ορκον. 21
ΤΤΏΓΙΪΟ ΪΝ. Ο'. ?) κατά αΐρίσιν. "Αλλος• η
εις Ικονσιον. 22
22. ΎΟΕ?. Fractum membris. Ο'. σνντίτριμμΖνον.
"Αλλος• άχρηστον. 23
23. ^7»?. Pumilum. Ο'. κολοβόκ(ρκον. "Αλλος•
κονδοκίρατον. 24
ΠΤΤ], Ο', σφάγια. "Aλλor έκσύσιον*
24. WO. Compressum (testiculis). Ο', θλαδίαν.
"Αλλος• σπάδοντα. 2 *
ΓνίΓΟ. Contusum. Ο'. Ικτίθλιμμίνον. Ά.
σνγκ€Κολαμμίνον (s. έκκΐκολαμμίνον) 27
pVO. Evulsum. (Potius: ΠΉ3. Excisum.)
(Ύ. ίκτομίαν?* Ά. κ^κομμένον. 29
25. "^»"1?• Ο^• άλλογίΓοΰί. "Αλλο*• t//ot) αλλό-
τριοι/. 30
0ΓΠ~ΓΙΝ. Ο', τα δώρα. "Αλλος- τονς άρ-
τονς. 3ί
12Π\ Ο'. δ(χθήσ(ται. "Αλλος• ίκονσιασθή-
σίται. 32
27. «"ΠΖ?Ν. Ο', κάρπωμα. "Αλλος- πνρόνΡ
29. ΓΠΐΙΤΤΟΤ. Ο', θνσ'ιαν (alia exempl. add. aivk-
σ^ως 3 *) (ύχήν ( ν Αλλο9• (ύχαριστίαν 35 ) χαρμό-
συνης ("Αλλος• αίνίσεως™ "ΑλλοΓ ίζομολο-
γήσ€ως 37 ).
15 Prior lectio est in Codd. 15, 54, 64, 75; posterior in
Comp., Codd. 16, 32, aliis (inter quos 85, cum προσφίρονσι
in marg.). 1β Sic sine astcr. Comp., Codd. VII, XI, 108,
118. In aliis σνν. τών ν'ιών, vel τί/ σνν. τών νιων, legitur.
17 Codd. 85, 130» ΐη marg. : ίύχών, quod propter casum
eecui.dum ex alio interprete sub asterisco insertum esse
crediderim. 18 Sic in niarg. (ad ομολογία*) Codd. X,
Lips. Cf. ad Cap. xxiii. 38. 10 Sic in mnrg. Codd. X,
Lips. In priore subjungitur alia lectio, *ΰχην αυτών, quae
ad 0? , T!? commodius aptetur. 20 Sic Codd. X (teste
Montef., qui δίησιν pro alptaiv αυτών exscripsit), 85 (qui
pingit: •Χ«αΙ άνθρωπος), et sine aster. Codd. Lips. (om. in
fine αυτών), i6 (cum οώρα sine artic, et αντον (bis) pro
αυτών), i8 (cum κα\ κατά pro κατά priore, et om. in fine
αίτών), 30, 54, alii, Arm. 1. Statim ad σωτηρίου Cod. 130
in marg. : τών ειρηνικών. 81 Sic in niarg. Codd. X, Lips.
Vox θαυμαστώσαι Aquilam sapit (cf. Hex. ad Lev. xxvii. 2.
Jesai. xxviii. 29), non ita ορκον pro (ίχψ. " Sic in
lnurg. Codd. X (eine ή, et ad «s &κτόν; cf. ad Cap. xxii. 25.
xxiii. 1 1), Lips. (idem), 85, 130. " Sic in niarg. Codd.
X, Lipa M Iidem. Vox sequioris Graecitatis, ejusdem
farragiuis ac κόνοονρος, a κονοος, brevis. Pro Βνζΐ ^ib»
(Jraeco-Ven. interpretatus est: ΰπίρτ*ταμίνον η β*βραχυμίνον.
M Sic in marg. Codd. X, Lips., 85, 130. w Sic in tuarg.
Codd. X (ad (κτίθλιμμίνον, teste Montef.), Lips. (ad θλαδίαν).
27 Codd. Lips. (cum ««.), 85, 130. Huc Tortasse j>ertiiu't
lectlO Cod. X (ad ϊκτομίαν) : *A. *κκ(Κθμμίνον. ** Pn*
Hebraeo ΓΝ131 P^IJI, βί evίν ) υμάς. 2. καϊ καταδουλώσονται υμάς. θ.
κα\ παιδίύσουσιν iv ΰμίν. 24
18. 3Πψ• Ο'. 4πτάκι?. Alia exempl. πληγαΐ?
4πτάκι?. 25 "Αλλος- Ιπταπλασίω?. 26
19. BQ^f {1Η3"ΙΊΝ. Svperbiam roboris vestri. Ο'.
την νβριν τη? ύπερηφανία? ύμων. "Αλλο?•
τού? ύπ€ρφ(ρ€Ϊ? τη? Ισχύο? (ύμων). 27
20. Ρ»£•ΟΤ!ΠΜ• Proventum ejus. Ο'.τύν σπόρον
("Αλλο?' τα? προσόδου? 2 *) αύτη?.
V?n. Ο', και τδ ξύλον ("Αλλο?' δίνδρον 29 ).
21. *"}£ ^PV• Μ* ecum in occursum (hostiliter). Ο'.
πλάγιοι. Alia exempl. προ? μ\ πλάγιοι. 30
"AAAor ivavrtot. 31 "ΑλλοΓ προ? μ\ ψφιλο-
νακω?. 32
22. Β?™ η1 ?-?Φ• Et orbos reddent vos. Ο'.
καϊ κατίδίται ύμά?. "Αλλο?' (και) πινθο-
ποιήσω ύμά?. 33
24. **"$£• Ο', θυμω πλαγίω. Alia exempl. πλα-
γίω? 34 "Αλλο?• ίναντιώσίΐ. Τδ 'Σαμαρειτι-
κόν ίμφιλονύκω? 3 *
26. ΟΠ7"ΠΕΏ θΛ Ή^Φ?• Cum fregerim vobis
baculum panis. Ο', kv τω θλΐψαι ύμά? σιτο-
δΐία Άρτων. "Αλλο?• Ιν τω συντρΐψαί μ€ ύμΐν
στήριγμα άρτου. 30 "Αλλο?• . . . ράβδον άρτου. 37
30. WjQUirn. Et perdam. Ο', καϊ (ρημώσω
("Aλλor άπαρτήσω 38 ).
Ώ^Γ)Ώ2"Γ\^. Ο'.τά? στήλα? ύμων. "Αλλο?•
τα. υψώματα ύμων. 39
Ο^ΏΓΓΠΝ. Solis Hmulacra vestra. Ο', τα
ξύλινα χειροποίητα ("Αλλο?• προηγουμένου? 40 )
ύμων.
Djn^BT*!• Ο', τα κώλα ("Αλλο?• σώματα* 1 )
ύμων.
DJ^Aa. Ο'.τωννδώλων("Αλλ0Γ μυσερών 42 )
ύμων.
marg. : (κτνφλοΰντα. *° Cod. IV (cum άφορίαν). (Pro
την άπ. -τ- τψ τ* ψώραν «< fortasse pingendum erat : τ την
άπορίαν*, την τ( ψώραν. Cf. Grabe in Prolegom. ad Octa-
teuchum, Cap. II, fol. e 4 verso.) Post «φ* υμάς add. σπουδή
Comp. (cum σπονδή), Codd. VII (in marg. char. unciali),
19 (idem), 54, 58, alii, Arab. 1, 2 (post ΐπιστησω). 21 Sic
in marg. Codd. 85, 130. Montef. e priore male exscripsit:
καϊ επισκίψωμαι ΰμα! κ. τ. i. 2S Hesych. : " Unde Sym-
machus pro cadetis, offendetis, ait, ante inimicos vestros."
Cf. Hex. ad Psal. xc. 1 2. ω Cod. X in marg. (cum
παΑήσωσιν). Cod. 1 30 in marg. : παίδ«υσουσιι>. Alteram
lectionem, (πικρατησουσιν (iv νμϊν), Aquilae non dubitanter
tribuimus, coll. Hex. ad Gen. i. 26, 28. Psal. xlviii. 15
(ubi Aq. probabiliter scripsit : και ΐπικρατησουσιν iv αυτόϊς).
Jerem. ν. 31 (ubi pro ίπΐκρότουν hodie praetulerimus «*■«-
κράτουν). ** Hesych. : " Vnde perseqttentur voe, ineervi-
ttUem redigent voe Symmachus; erudiunt α vobis (fort.
erudient in vobis) Theodotion edidit." Ad Tbeod. cf. Hex.
ad Gen. i. 28, ubi eadem est constructio. " Sic Comp.,
Codd. VII, X, Lips., 16, 18, alii (inter quos 85, 130). In
aliis πληγα'ις ί'πτα, vel πληγαΐί ίπτα irfpats legitur; in Cod.
IV «ττά tantum. M Cod. X in marg. n Idem. Pro
τους υπ(ρφ*ρ*Ίς Hbenter legerimws το xmtpfapis, quod Aqui-
lam eapit. Cf. Hex. ad Psal. xlvi. 5. n Sic in marg.
Codd. X, Lips. » Cod. X in marg. » Sic Codd. 19,
108, 118. 31 Sic in marg. Codd. X, 85 (hic et v. 23),
128, 130 (ut 85). M Cod. X in marg. Cf. ad v. 24.
33 Cod. X in marg., teste Montef. Holmesius ad Graeca,
και ολιγοστονς ποιήσω (Πώ\ΡΟι~η) {,μάς, lectionem refert. Utut
sit, vox scboliastam magis quam interpretem sapit. ** Sic
(sine θυμψ) Codd. IV, 53. Arab. 1,2: πλάγιος. ** No-
bil., Cat Niceph. p. 1148. Cod. 85 in marg. : ι'ναντιώσιι.
Mox ad πλαγίω (ν. 28) Codd. X, Lips., 85, 130: ι»β»τώσ«.
(In vereione Samaritana pro ^lpa reperitur no3, h. e. cum
pertinaeia, s. contentione de victoria.) * Sic in marg.
Codd. X, 85 (cum στηρισμα), 130. α. Psal. civ. 16. Ezech.
iv. 16. v. 16 in LXX. * Cod. 58 in marg. confuse
afFert : συντρίψω ϋμ'ιν ράβ&ω Αρτου στήριγμα Άρτον. Μ Sic
in marg. Codd. X, Lipe. Fortasse praeferat aliquis απαρ-
τίσω, consummabo, quae tamen vereio LXXvirali deterior
eet. ^ 9 Iidem. *° Iidem. 41 Sic in marg. Cod. X.
w Sic in marg. Cotld, X, Lips. Bardhtius sine causa μνσαρών
216
LEVITICUS.
[Cap. XXVI. 31-
31. ΜΠΓΤΟ. Ο', τών θυσιών ("Αλλος- εύωδίας 43 )
υμών.
33. '"Ή*Ν. Ο '• διασπερώ. "Αλλος- λικμήσω. 44
36. Ή^Ρ• Pavorem. Ο', δουλείαν (potior scrip-
tura δειλίαν 45 ). "Αλλο?* άπαλότητα. 46
*Η? •Τ??• -^" dispulsi. Ο', φύλλου φερο-
μένου ("Αλλο?• εξωθου μενού 47 ).
37. νΠΝ2ΠΖΓ•Ν Αψ3% Ο', κα2 ύπερόψεται ό
αδελφός τον άδελφον (αύτοΰ). "Αλλος' και
προσκόψουσιν έκαστος προς τον άδελφύν αυ-
τόν. 4 *
Γ*? *ΓΪ*}• Ο'. oi)0ei>o? κατατρεχοντος. "Αλ-
λος• ΚαΙ 6 διώκων ουκ εστίν. 49
38. rTOltf). Ο', και κατεδεται ("Αλλος- κατανα-
λώσει 60 ).
39. 03•αή* rtnNs oaijD φ& oaa BnNtfsm
"*" α••• •• : : - : τ -:- • -• ν τ • τ : • - :
φ& οηκ DniM nbiyn ηκη. ο', και ο/
καταλειφθεντες αφ' υμών καταφθαρήσονται δια.
τάς αμαρτίας αυτών, και διά τάς αμαρτίας των
πάτερων αυτών εν τβ yfj τών εχθρών αυτών
τακήσονται. Ά. και περιλειπόμενοι εν ύμΐν
τακήσονται εν ανομία αυτών εν γαίαις τών
εχθρών υμών, καίπερ εν άνομίαις πάτερων αυ-
τών αύτοι τακήσονται. Σ. οι δε περιλειφθεντες
υμών τακήσονται διά τάς αμαρτίας υμών εν
ταΐς γαίαις τών εχθρών αυτών, και διά τάς
αμαρτίας πάτερων αυτών συν ταΐς εαυτών τακή-
σονται. θ. και ol καταλειφθεντες ύμΐν τακή-
σονται διά τάς αμαρτίας αυτών εν ταΐς γαΐς (sic)
τών εχθρών αυτών, και εν ταΐς άμαρτίαις πάτε-
ρων αυτών μετ αυτών τακήσονται. 51
40. DjfSfT•} *QJ?!Tj• Et confitebuntur iniqui-
tatem suam. Ο', και εξαγορεύσουσι τάς αμαρ-
τίας αυτών. "Αλλος' και μετανοήσονσιν επι
ταΐς άμαρτίαις (αυτών). 52
41. ^?3^7• Ο', ή άπερίτμητος. Το Έαμαρειτικόν
ή άκρόβυστος. 53 "Αλλος• ή ακάθαρτος. 54
^'^"ΓΜ 'ΕΠ'!• Persolvent iniquitatem suam.
Ο', εύδοκήσουσι ("Αλλος' ίλάσονται 55 ) τάς
αμαρτίας αυτών. "Αλλος' εξιλάσονται περί
τών ασεβειών αυτών. 56
43. ΈΠ?• Ο', προσδένονται. "Αλλος- ίλατεύσωσι. 57
Το έαμαρειτικόν ίλάσονται. 58
β£Μ ]V\ Propterea quod. Ο', άνθ' ων.
Άλλο?• προφανώς γάρ. 59
ΟψΜ i"T7Sft. Ο', προσώχθισαν ττ} ψυχτ} αυ-
τών. "Αλλος• άφοσιώσατο ή ψνχή (αυτών). 60
44. "^?y?• Ο'• τοΰ διασκεδάσαι {Αλλος- καταρ-
γήσαι 61 ).
46. Ο'Ί'ρΠΠ. Ο', τά κρίματά (alia exempl. δικαιώ-
ματα 62 ) μου.
PhhftTT). Ο', και ό νόμος. Ο/ λοιποί' και οι
νομοί. 63
Cap. XXVI. 6. -τ νμάς 4 ό εκφοβών. 64 γης
praetulit. * 3 Iidem Codice Musei
Britannici, " Addit. MSS. 14,437," foll. 1-46, saeculi VIII. Incipit a Cap. i. 31, et continet
Cap. i. 31 — ii. 1, ii. 15 — iii. 9, iii. 22-47, ν ϋ• χ 9 _ 36 (sed nonnulla perierunt), x. 6 (sed perie-
runt partes w. 6, 7, 12, 13, et totus v. n) — xv. 29, xvi. 2-29, xvi. 41 — xxvi. 18 (sed perierunt
Cap. xxii. 38 — xxiii. 2, xxiii. 5-9, abscissa membrana), xxvi. 36-43. Cf. Wright Catalogue of
Syriac MSS. in the British Museum, Part I, p. 31. Codex eleganter, sed negligenter paulum
exaratus, continet notas Origenianas, et lectiones marginales satis frequentes. Librum
exscripsit, sed nondum publici juris fecit, Ceriani noster; qui apographuin suum, ne actum
agendo tempus teramus, nobis humanissime commodavit.
NUMERI
Caput I.
2. 7ΝΊίΓ?" , »;η rnjf. Ο', συναγωγής (alia exeropl.
add. νιων 1 ) Ισραήλ.
^KP Ί?\? "^τΓ" τ* Omnes masculos secundum
capita eorum. Ο', κατά κεφαλήν αυτών, πας
άρσην. Alia exempl. πας άρσην κατά, κεφα-
λήν αυτών. 2
18. V^njpn. Ο', συνήγαγαν. "Αλλος• εξεκκλη-
σίασαν?
Λ ■ (^ ,^2• Λ natales suosprofessi sunt. Ο'. καΣ
επηξονουσαν. Alia exempl. επεσκεπησαν*
19. ?"TO ΊϋΜ3. Ο'. ^ τρόποι/ συνίτφ. "Αλλος-
καθά ενετείλατο. 5
20,21. γκώό 1 ? ογγη^θ : κη? *£ Vl i fe yo ;
]5•^"!• Ο', καί επάνω, πας δ εκπορευόμενος
kv rfj δυνάμει, ή επίσκεψις (alia exempl. επι-
σκοπή 6 ) αυτών εκ της φυλής 'Ρονβήν. Ά.
και επάνω, παντός εκπορευομενου στρατιάν,
επεσκεμμενοι αυτών τής ράβδου ' Ρουβήν. 7 Σ.
και επάνω, πάς δ εξερχόμενος εις στρατιάν, οι
επεσκεμμενοι αυτών τής φυλής' Ρουβήν* θ. . .
πάς δ εκπορευόμενος δυνάμει, αϊ επισκέψεις
αυτών τής φυλής 'Ρουβήν. 9
22. "βρΏ3 ΥΠ|38. Ο', ^ καϊ επίσκεψις αυτών 4
κατά αριθμόν. 10
24, 25 (Gr. 36, 37)• Τα εξαπλά τήν συγγενειαν του
Γάδ ευθύς μετά τήν συγγενειαν του Συμεών
ύποτάττεί' εϊθ' ούτως τήν του Ιούδα υπο-
βάλλει. 11
44. Vn VniN-fYaV ΙΠΝ -tPM. Ο', άνήρ εις
κατά φυλήν μίαν, κατά φυλήν οΐκων πάτριας
ήσαν. Aliter : Ο', άνήρ εις — κατά φυλήν
μίαν, κατά φυλήν 4 εις οίκον πάτριας αυτών
ήσαν 12
45. ΟΓύΝ rrcA ^fcntppan "H&Pf^} rrw, ο'.
και εγενετο πάσα ή επίσκεψις (Ο/ λοιποί•
Cap. Ι. ■ Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, XI, Lips.,
15, 16, 18, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, invito Vet. Lat. Mon-
tef. ex " uno codice" affert : Ά. Ο', θ. συναγωγής. * Sic
Comp., Codd. IV, 56, 129, Arab. 1, 2. 8 Sic in textu
Codd. III, X (cum σννηγαγον in marg.), Lips. (cum «κλ.,
et σννηγαγον in marg.), 15, 16, alii. 4 Sic Ald., Codd.
III, IV, VII, X, XI, Lips., 15, 16, alii, Arm. 1. "*A$ovt S
dicebantur olim tabulae publicae, atque iade ίπαζονονν [vel,
ut Schleusner. in Νου. Thee. β. ν., ίπαξονΰν], quod videtur
eeee in tabulas referre. Έπηξονονσαν autem dictum est
eodem modo quo Gen. vi. 4 ίγ*ννωσα» [«δΌλιοίσαν Psal.
τομ. ι.
ν. 1 1]."— Nobil. 6 Sic in marg. Codd. 85, 130. Cf.
Hex. ad Exod. xl. 16. β Sic Codd. II, IV, 18, 54, 58,
71, 75. Codd. 85 (cum *A. pro O'.), 130, in marg.: O'. «V
τή 8. η ϊπισκοπη αυτών tx της φ. 'Ρονβην. 7 Codd. 85 (ciim
Ο', pro Ά.), 130. Montef. e Cod. 85 oscitanter execripsit:
Ο', και (πάνω πάς 6 ίζίρχόμίνος (Ις στρατιάν κ.τ.ΐ. 8 Codd.
85» *3° (cum πάς *'ξ*ρχ. et 'Ρουβίν). 9 Iidem. ,0 Sic
Cod. IV, et eine aster. (cum al fWw^m tantum) Cod. 58.
11 Scholium in marg. Codd. 85 (cum τον ΊούΛα in clausulu
posteriori, non, ut Montef. falso exscripsit, τοϋ Γαδ), 130.
Cum Hexaplie faciant Comp., Cod. IV, Syro-hex. " Sic
226
NUMEEI,
[Cap. I. 46-
πάντες οί επ εσκεμμένοι 13 ) υιών 'Ισραήλ συν
δυνάμει αυτών. Ά. θ. και εγένοντο πάντες
οί επεσκεμμένοι υίοι Ισραήλ εις οίκον πατέρων
αυτών. Σ. ήσαν δε πάντες οι επεσκεμμένοι
υίοι Ισραήλ κατ οίκον πατέρων αυτών.™
46. DnpSrr^S Vrrn. Ο'. Vacat. % και εγέ-
νοντο πάντες οι επεσκεμμένοι «4. 1δ
47. ο:ήηη rrpsnn vb ογον ntsoS D^Sm.
Ο', οι δε Αευΐται εκ τής φυλής πάτρια? αυτών
ουκ επεσκέπησαν kv τοις υιοί? Ισραήλ. Ά.
οι δε Αευΐται εις ράβδον πατέρων αυτών ουκ
επεσκέπησαν . . Σ. οι δε Αευΐται κατά την
φυλήν τών πατέρων αυτών ουκ επεσκέπησαν
kv αυτοί? . θ. και οι Αευΐται εις φυλήν πατέρων
αυτών ουκ επεσκέπησαν εν μέσω αυτών. 16
48. Tfp). Ο', κύριος. "Αλλος- ΠΙΠΙ. 17
51. ΠΙΙ^Π "ΙΓΙΝ WJ£. Ο', άναστήσουσιν % αυ-
τήν οι Αευΐται 4. 1S
^j?•^• (Υ• ο προσπορευόμενος. "Αλλος' δ
άπτόμενος. 19
53. *βξ. Ο', αμάρτημα. Σ. ipyf,. θ. θυμό,. 20
hto-yrn "»Β Pngh$. Ο'. >% επί τήν συνα-
γωγήν 4 kv υίοΐς Ισραήλ. 21
Cap. Ι. Ι. «^ τη 4 'Σίνα. 22 2. ονόματος — αύ-
τών «ί. 23 3• τ έπισκέψασθί αυτούς Ι. 24 1 8. ονο-
μάτων — αυτών «4. 2δ — άρσενικόν «4. 2β 2θ. ονομάτων
— αυτών «<. 27 22. ονομάτων ^ αυτών Ί. 2 * 24 (36),
26 (3 4 ), 28 ( 3 6), 30 (28), 32 (3ο), 34 (32), 3 6 (34), 3 8 ,
4θ, 4*• τ• αυτών, κατά κεφαλήν αυτών, πάντα αρσε-
νικά «4. 29 5°• €στ2ΐ' τ kv 4 αυτί}. 30 $$. — «rar-
τίοι4. 31 — αυτοί 4. 32 $^. -τ κάι'Ααρων +Ρ
Cap. Π.
2. ΓΙΓΙΝΙ. Ο'. κατά σημαίας (alia exempl. στ;/ζα-
σ/α'ί 1 ).
3. ΠΓΠΪΟ ΠΏ"7£. Orientem versus ad ortum solis.
Ο', πρώτοι κατά ανατολάς. Alia exerapl. πρώ-
τοι — κατα. νότον 4 κατά ανατολάς. 2
4. 6. DTTnjJW. Ο', οι εσκεμμένοι ("Αλλος- ήρι-
θμημένοι 3 ).
5. Π^Ώ vhy Ο^ΠΓΤ). Ο', και οί παρεμβάλλοντας
εχόμενοι φυλής (alia exempl. εχόμενοι αύτοΰ
φυλή 4 ).
7. ntSQ. Ο', και οι παρεμβάλλοντας εγβμενοι φυ-
λής. Alia exempl. -τκαι οί παρεμβάλλοντας
εγόμενοι Ί, φυλή. 6
Cod. IV, Syro-hex. (sub -^). 1S Syro-hex. ^.ot
♦ θί^λ-»1? γβ->Ό» yoe^o U^a.». Idem ad JIo»cl^_cd
(v. 44) scholium habet: " Visitationem numerum (}'-i^N)
vocat, ut videtur (Uab?? y-»< > )•" " Codd. 85, 130 (qui
ad Aq. et Theod. υιών pro vlol babet). 1δ Sic Cod. IV,
Syro-hex., et siue aster. Codd. 54, 74, 75, alii. 1β Codd.
85, 130 (cum h ράβδων mendose pro tls ράβδον, et sine
siglo θ.). 17 Syro-hex. in marg. ♦ iAJ, Sic Cap.
x. 33, 34. χι 1 etc. 18 Sic Cod. IV, Syro-hex., et sine
aster. Codd. 54, 55, 74, alii, Arab. t, 2, Arra. 1. 19 Cod.
VII in marg. manu 2<Κ M Syro-hex. .1 .Jj^p» .α».
JfcsXi... 2l Sic Cod. IV, et sine aster. Codd. 15, 58.
Syro-hex. in textu : «rt την σνναγωγην τών νϊών Ισραήλ, con-
cinentibus Arab. 1,2. 22 Cod. IV. Articulus deest in
Codd. VII (cum tjJ in marg. manu i"»), XI, 7 2. 23 Idem.
Pronomen deest in Codd. II, 18, 71, aliis, Arm. I. u Idem.
Verba desunt in Comp. K Idem. M Idem, pro edito
■παν άρσ(νικόν. v Idcni. Pronomen reprobant Comp.,
Codd. 108, 118. M Idem. Pronomen abest a Comp.
29 Idem. Ad v. 34 (32) Syro-hex. pingit: αυτών, -τ- κατά
«φαλάί (sic passim) αυτών, π. ά. 4; ad V. 36 (34) : αντών,
κατά κ. αυτών, π. -τ- άρσινικά Ί ; ad V. 38 '• αυτών, κατά κ.
αυτών, π. ά. (sine obelo) ; ad V. 40: -r αυτών 4, κατά κ.
-τ- αυτών, π. ά. (sine metobelo); denique ad ν. 42: -τ- αυ-
τών «ί, -τ- κατά κ. -τ- αυτών «ί, π. -τ- αρσενικά (sine metobelo).
30 Idem. Syro-hex. o»>.a τ- . S1 Idem. 32 Idem.
Deest in Cod. 58, Arm. 1. M Cod. IV, Syro-hex.
(eub -^).
Cap. II. α Sic in textu Comp., Codd. XI, 16, 18, 19,
alii; in marg. autem Codd. 85, 130. 8 Sic Cod. IV
(cum κατ ανατ.), et sine obelo Codd. II (om. πρώτοι), 71.
Cf. Cap. xxxiv. 15 in Hebr. et LXX. 3 Sic in marg.
Cod. X; in textu autem Cod. III. 4 Post ίχόμίνοι add.
αυτοΰ Codd. IV (cum αιτών), 15, 58. Arm. 1: pone illos.
Deinde φυλή pro φυλής Codd. IV, 58, 82, Arm. 1 (cum ή
φυλή). 6 Sic Cod. IV (ex corr. pro κα\ 61 παρ. -τ- <χό-
/wvot :), et sine obelo Codd. Lips., 15, 16, 64, 82, 85 (cum
φυλής in marg.).
(\... ΠΙ. 7.]
Ν U Μ Ε R Ι.
137
9. ΙΤ UfllJ V}. <Ύ. πάντες οι επεσκεμμενοι (Άλ-
λος- ήριθμημένοί*).
^?.Cy??• Ο'. €< Ή79 παρεμβολής (alia exempl.
φυλί^ 7 ). Ά. παρεμβολής. 9
9, 16. WD% Ο', εξαροΰσι. "Αλλος- άναζεύξουσι.»
10. Π^Γ». Ο', προς λίβα. "Αλλος- προς νότον. 10
1«. η^ D^m "ΙΠΝΠ f^N ΠΝΏ. Ο'. «Ικατδι/
π€»τΐ7^οι/τα μία χιλιάδες. Alia exempl. ^κα-
τον και μία και πεντήκοντα χιλιάδες. 11
17. ΒζΛτΛ ΪΤ-^ tf•» tf£. Proficiscentur,
quisgue loco suo ad vexilla sua. Ο', εζαροΰσιν
έκαστος εχόμενος καθ' ηγεμονίας (alia exempl.
καθ' ήγεμονίαν αυτών; 12 alia, κατά τάγμα (β.
τάγματα) αυτών™). Ά. άπαροΰσιν άνήρ επί
χεΐρα αύτοΰ εις τάγμα αυτών.™ Σ. άπαροΰσιν
έκαστος ανά χείρα του ιδίου κατά τάγμα αυ-
των. 15 θ. εξαροΰσιν άνήρ επι χεΐρα αυτών εις
τάγμα αυτών. 16
18. ΠΕΡ Βη*θΛ. Ο', παρά (alia exempl. κατά 17 )
θάλασσαν συν δυνάμει αυτών. . Alia exempl.
συν δυνάμει αυτών κατά θάλασσαν.™
24. iyD\ Ο', εξαρουσιν. "Αλλος- άναζεύξουσιν. 19
31. *)*:« ΰήβΟΓη njltth η^Ν ΓΙΝΟ. Ο'.^ατδ*
και πεντήκοντα επτά χιλιάδες. Alia exempl.
4κατ6ν χιλιάδες και 4πτά και πεντήκοντα χι-
λιάδες. 20
32. VPP? nW. Ο'. atfri; ή επίσκεψις. Άλλος-
ούτος ό αριθμός. 21
33. 'ΠρδΓΐΠ. Qf m συνεπεσκεπησαν. "Αλλος- ήρι-
θμήθησαν* 2
34. Π^ψΝ fej. (Χ πάντα (alia exempl. *ατά
πάντα 23 ) οσα συνεταζε. "Αλλο?• καθά ενετεί-
λατο. 24
^02. Ο', (ifjpov. Άλλο?• άνεζεύγνυσαν^
WtlN n^-^y VnhEttttA• Ο', κατά δήμους
αυτών, κατ' οίκους πατριών αυτών. "Αλλο?•
κατά συγγενείας αυτών, κατ οίκον πατρικον
αυτών. 26
Cap. Π. 2 (in fine). -τ οι υΐοι'Ισραήλ Ί. 27 9• e '* a ~
τον •>£ χιλιάδες και 4 όγδοήκοντα χιλιάδες. 2 * 14.
— οι παρεμβάλλοντες εχόμενοι αυτών (sic) Ι. 29 2θ.
και -τ οι παρεμβάλλοντες Ί εχόμενοι αυτών (sic). 3 "
22. και — οι παρεμβάλλοντες εχόμενοι αυτών ^. 31
29. f «ί τ- οι παρεμβάλλοντες εχόμενοι αύτοΰ (sic)^. 32
34. -Hx^"
4«
Cap. III.
7. "ύΛ -ryto Sn« ^sA myn- 1 :!} mbtt te Tiwi
— . - Λ » ν ••: • τ•• τ τ νν : • ν :
β Sic in marg. Codd. X, Lips., 64; in textu autem
Codd. 15, 16, 18, alii (inter quos 85, 130, cum ίπ*σκ. in
raarg.). 7 Sic Codtl. III, VII, 55. 8 Cod. VII in
marg. manu i ma . 9 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85,
130 (cum αι>αζ(ύγονσί) ; in textu autem Codd. III, 19, 108,
118. 10 Sic in textu Ald., Codd. VII (cum λίβα in
marg. manu 2^), X (cum λίβα in marg)., Lips. (idem), 15,
16, alii (inter quos 85 (cum λίβα rwis in marg.), 130
(idem)). » Sic Codd. IV, XI, Syro-hex. l2 Sic
Comp., Codd. IV, VII, X (in marg.), Lips. (idem), alii,
Syro-hex. " Sic Ald., Codd. III, X, Lips., 15, 18, alii
(intcr quos 85, 130, uterque cum τάγματα). Vet. Lat. :
necunJum ordinationem mam. M Codd. 85 (cum αντών
bis), 130 (cum αντοΐ, bis). 1S Codd. 85 (teste Montef.),
I30(cum τον Ιδιον κατατάγματος (sic) αύτον). 10 Codd. 85,
130. IT Sic Codd. III, X (cum πάρα in marg.), Lips.
(idem), 16, 32, alii. " Sic Cod. IV, Syro-liex. 19 Sic
in nmrg. Codd. X, Lips., 85, 130 (cum άναζύγονσι») ; in
textu autem Codd. III, 19, 1 18. *° Sic Cod. IV, Syro-
hex. 21 Sic in marg. Codd. X, Lips. ; in textu autera
Codd. 19, 108, 118. Mox ad πάσα η hr. Codd. 85, 130, in
marg. : πάς 6 αριθμός. a Cod. 85 in marg. a Sir
Comp., Ald., Codd. IV, X (in marg.), Lips., 18, 56, alii,
Syro-hex. ** Sic in textu Codd. III, 15, 16, 29, alii
(inter quos 85, 130, cum κατά π. όσα σνν*τα£* in niarfr.).
25 Sic in marg. Codd. X (cum άναζήγννσαν), Lips. (idem),
85, 130 (ut X); in textu autem Codd. XI, 108, 118.
26 Sic in marg. Codd. 85 (cum frvyytvtiav), 130. Cf. Hex.
ad Psal. xxi. 28. Jerem. i. 15. Ezech. xx. 32. ■ Ood
IV. Deest in Cod. 75. ■ Idem. Sic sine astor.
CJod. 58. Copula est in Comp., Ald., Codd. III, VII. X.
Lips., 16, 18, aliis. " Idem. M Idem. Syro-lu\.
pingit: -τ-και ol παρ. ίχόμίνοι αύτοΰ (sine metobelo), et hc
sine obelo Comp., Cotld. 56, 58 (oum αύτώ*), 129. n Idcm
(eine metobelo). SjTO-hex. pingit: και ol π. -τίχόμ*™
αντον (sic) ^. 3a Idem. Sic sine obclo Syro-bex.
33 Idem. Syro-hex. V
ο g 2
228
NUMERI.
[Cap. 111. 10-
)3ψΏΠ miir-riN . Ο', καϊ τά? φυλακά? (alia
exempl. add. πάντων 1 ) των νιων 'Ισραήλ έναντι
της σκηνής του μαρτυρίου, εργάζεσθαι τά έργα
τη? σκηνή?. Ά. και τήν φυλακήν πάση? τή?
συναγωγή? ει? πρόσωπον σκέπη? συνταγή?, του
δούλευαν τήν δουλείαν τή? σκηνή?} Σ. και
τήν φυλακήν πάση? τή? συναγωγή? κατά πρόσ-
ωπον τή? σκηνή? τή? συναγωγή? (^.συνταγή?),
λατρεύειν τήν λατρείαν τή? σκηνή?. 3 θ. και
τήν φυλακήν πάση? τή? συναγωγή? κατά πρόσ-
ωπον τή? σκηνή? του μαρτυρίου, δουλεύειν τήν
δουλείαν τή? σκηνή?}
10. ΠΏΤ 1 1Ί|?ΓΤ Ί}ΓΓ). Et profanus (ηοη Levita)
gui accesserit morietur. Ο', και ό αλλογενή?
ό άπτόμενο? άποθανεΐται. "Αλλο?" δ δ* άλλό-
τριο? ϊ>? εάν προσελθτ], αποθανέτω. 5
15. "IpS. Ο' . επίσκεψαι. ν Αλλο?• άρίθμησον. 6
ΟηίΊΘψΌ?. Ο', κατά. δήμου? αυτών. Alia
exempl. κατά δήμου? αυτών — κατά, συγγένεια?
αυτών 4?
16. TO "ϊψΝ3 7Τ$ν *B-hv. Ο', δια φωνή? κυ-
ρίου, tv τρόπον συνέταξαν -τ αυτοί? κύριο? 4. 8
"Αλλο?• κατά, το ρήμα κυρίου, καθά ενετείλατο
κύριο? τω Μωυσή. 9
17. littna. Ο'. Τεδσών. Alia exempl. Γ^ρσώ^. 10
Ά. Σ. θ. Τηρσών. 11
22. DrPljJS. Ο', ή επίσκεψι? ("Αλλο?- ό αρι-
θμό? 12 ) αυτών.
23. '^ftKJ ΠΠείψΌ. Ο', και ol υίοϊ Τεδσών.
Aliter : Ο'. — και ούτοι * οι δήμοι Τηρσών. 13
ΠΏ\ Ο', παρά ("Αλλο?' κατά 1 *) θάλασσαν.
25. ^ΠΝΓΓ) 15ψΏΠ. Ο', ή σκηνή >% και ή σκίπη*."
26. :ταρ nntun-^in. Ο'. Vacat. %καΐ Μ
του θυσιαστηρίου κύκλω*. 16
29.™^. 0\ κατά λίβα. * Αλλο?' κατά νότον. 17
34. D?nNQ*l. Ο', καϊ πεντήκοντα. Alia exempl.
και διακόσιοι. 18
36. ΓΠΏψρ JT^jPO*!. Et munus custodiae. Ο', ή
επίσκεψι? τή? φυλακή? (alia exempl. ή φυ-
λακή ). i. η επισκοπή (β. επίσκεψις) τής φυλακής.
^p. Asseres. Ο', τά? κεφαλίδα?. Ο/ λοι-
ποί' σανίδες.
38. πγπτώ lyto-^nN ^pb rroi^ ]5#ώπ ^pb.
Ο', κατά πρόσωπον τή? σκηνή? ^ άπο άνα-
Cap. III. 1 Sic Codd. IV, 18, 128, Arab. ι, 2, Syro-
hex. Codd. 85, 130, in marg. : Ο', και τάς φύλακας πάντων
των νιων. 2 Codd. 85, 1 3° (cum κατά πρόσωπον). 3 Codd.
85» χ 3° ( cum συνταγής). De hac confusione cf. Hex. ad
Num. iv. 25. Psal. Ixxiii. 8. lxxiv. 3. 4 Codd. 85, 130
(cum τής σκ. μαρτυρίου του δουλεύειν). 6 Sic in iuarg.
Codd. 85, 130 (cum ος av). Ad ό αλλογενής Codd. X, Lips.,
in marg.: 6 αλλότριος. β Sic in marg. Codd. X, 130; in
textu autem Codd. 19, 54, 108, 118. 7 Sic Cod. IV
(cum συγγ(νίας), et sine obelo Ald., Codd. VII, X, XI,
Lips., 15, 16, 18, alii, Vet. Lat. 8 Obelus est in Cod. IV.
9 Sic in marg. Codd. 85, 130 (cum Μωυσεϊ); in textu
autem Cod. 54 (cum Μωσή). Cod. Lips. in marg. : κατά
τό ρήμα κυρίου. 10 Sic semper Cod. IV, Syro-hex.
Cod. 58 ill marg. : όνομα Τηρσών ευρέθη εν παντί Vet. Lat.
inter Gesson, Geson, et Getson fluctuat. " Origen.
Opp. T. IV, p. 141 : T6 δε όμοιον περ\ τά ονόματα σφάλμα
πολλαχοϋ του νόμου κα\ των προφητών εστίν ίδειν, ως ήκριβώ-
σαμεν άπο Εβραίων μαθόντες, και τοΊ,ς άντιγράφοις αυτών τά
ημέτερα συγκρίναντες, μαρτυρηθεισιν υπο των μηδεπω διαστρα-
φεισών εκδόσεων Άκύλου κα\ θεοδοτίωνος και Συμμάχου. 'Ολίγα
τοίνυν παραθησόμεθα ΰπερ του τους φιλομαθείς επιστρεφεστερους
γενέσθαι π(ρ\ ταύτα. Eir των υιών Atv\ ό πρώτος Τεσών [Γίδ-
σών ?] iv τοϊς πλείστοις τών αντιγράφων ώνόμασται, άντι του
Τηρσών, ομώνυμος τυγχάνων τψ πρωτοτόκω Μωυσεως. 12 Sic
in textu Codd. 18, 28, alii (inter quos 85, 130, quorum
posterior in marg. habet : ή επίσκεψις). 13 Sic Cod. IV
(metobelo a correctore appicto), Syro-hex. (sub -1-), et
sine obelo Codd. XI (cum Τεδσών, ut videtur), 54, alii.
Codd. 85, 130, in marg. : και ούτοι οι δήμοι Ταρσών. ϊ1 Sic
in marg. Codd. X, Lips. ; in textu autem Ald., Codd. III,
XI, 15, 16, 18, alii, invito Syro-hex. (^ lo^.). 1δ Sic
Cod. IV, Syro-hex., et sine aster. Cod. 58. 18 Sic
Cod. IV, et sine aster. Cod. 58, Arab. 1, 2, Syro-hex.
17 Sic in textu Ald., Codd. III (manu ι™*), VII (cum λίβα
in marg.), X (idem), Lips. (idem), 15, 16, alii. u Sic
Comp., Codd. 19, 54, 58, alii, Arm. 1, Vet. Lat. Cod. IV:
καϊ διακόσιοι -τ- και π(ντηκοντα : . Syro-hex. t;m tlllii : -τ- κα\
πεντήκοντα 4. u Sic Codd. Π, IV, 54, 71, alii, Syro-
hex. (lioicu^j JLoJo^»). 20 Syro-bex. jlo»o^-m .u».
Jl^-»?. "Idem: .U? U>±*1 ν ο->ο». Cf. Hex. ad
Exod. xxvi. 15. xxxv. II.
-Cap. IV. 13.]
NUMERI.
τολών κατεναντι τή? σκηνή? 4 του μαρτυρίου
άπύ ανατολή?}*
38.nOV ηΊ^Π Ί}ΓΠ. Ο', καΐ ό αλλογενή? ό
άπτόμενο? (alia exempl. ό προσπορευόμενο? 23 )
άποθανεΐται. "Αλλο?" καΐ 6 αλλότριο? ό προσ-
ερχόμενο? θανατωθήσεται**
39. ν ?9?~^?• Ο', πάσα ή επίσκεψι?. "Αλλο?•
πα? 6 αριθμό?. 26
47. ο^βΦ πφρπ ηψαη nngV;. θ'. κα ι λήψη
πέντε -% πέντε «4 Μ σίκλου? (Ά. Σ. στατήρα?* 7 ).
47, 48. nrjnri iSjjjgn m| or*$ n,"?n. <? α -
/nes: viffinti geras habet siclus. Et dabis.
(Υ. λήψτ), είκοσι όβολού? του σίκλου. και δώ-
σει?. Ά. λήψη, είκοσι όβολών τον στατήρα.
και δώσει?. Σ. λήψτρ είκοσι νομισμάτων ό
στατήρ. και δώσει?, θ. λήψτ}• είκοσι όβολοι
ό σίκλο?. και δώσει?. 28
51. u 1 ^W j f)D3"fiN. Pecuniam pretii redemptionis.
Ο', τα λύτρα. Alia exempl. το αργύρων τα
λύτρα. 29
•TO. Ο', συνίταξί. "Αλλο?- ενετείλατο. 30
Cap. III. 9• "** τοΐ? ιερεΰσι «4. 31 — μοί <4. 32 ίο.
— «π τ^9 σκηνή? του μαρτυρίου 4Ρ -τ καί πάντα
τα κατά τον βωμον, και εσω του καταπετάσματο? «ί. 34
1 2. — λύτρα αυτών έσονται «<. 3δ 1 6. — και 'Ααρών «ί. 38
24• του Γ»;ρσώί/ —του δήμου 4. 37 20. τ^9 — οΰ-
ση? ^, 38 4°• Τ ^*Ύ ων ^» 39 49• τ ^" πλεοναζόντων
— cj/ αύτοΓί «4. 40 5°• Τ σίκλου? 4.* 1 $ι. — τών
πλεοναζόντων ^, 42
Cap. IV.
4. "Ή^Ώ 7ΠΝ2. Ο', «ν rj7 σκηνή του μαρτυρίου,
-r €/c /χΐσον ι/ιωμ Λ «Λ, κατά δήμου? αυτών,
κατ οίκου? πατριών αυτών «ί. 1
5. ^TpQn njhS ΓΗ. Fe/wm operimenti. (Χ. τδ
καταπετασμα το συσκιάζον ("Αλλοί* τοί) παρα-
τανυσμοΰ 2 ).
7. V^y ^JT^, Ο'. καΣ >£ δωσουσιν €ττ' αυτή? <■
8. ^ttj rofan. θ', κόκκινον ^ διάψορον <*
VTfiTlMA. Ο'. oV aiVr^y roi)s άναφορεΐ?. Alia
exempl. rot-y άναφορεΐ? αυτή?. 6
9. ΓΤρ'ΊΓΠΒΡ. Ο', λειτουργοΰσιν. Alia exempl.
λειτουργοΰσιν αυτή. 9
13. ΓηίΏΓΓΠΝ *3#Τ). £/ α cineribus purgabunt
22 Sic in textu Cod. IV (cum κατ' ανατολάς pro άπδ ανα-
τολής). Syro-hex. in textll : κατά πρ. της σκ. τοΰ μαρτ. άπ6
ανατολής ; in marg. autem eine indice : •Χ• κατίναντι \ Ι της
σκηνής | | κατ \ % ανατολάς (.)> » Ι. ν> % | ^ ι f>Q.>k%|).
28 Sic Ald., Codd. III, X (cum 6 άπτ. in marg.), Lips.
(idem), 15, 16, 19, alii (inter quos 85, 130, uterque ut X).
Cf. ad Cap. i. 51. 24 Sic in marg. Codd. 85, 130.
26 Sic in marg. Codd. X, Lips. (sine -πάς), 85, 130; in
textu autem Codd. 19, 108, 118. Mox ad και «Wko//oto
(ν. 42) Syro-hex. in marg. .l.poo ^.j a_>o» ^ao.
* Sic Cod. IV, invito Syro-hex. ■ Syro-hex. .u» ./•
.Is-h*^/. Cod. 130 in marg.: "Αλλ. στατηρ^ς (sic). Cf.
Hex. ad Exod. xxx. 13. w Codd. 85, 130. Theodo-
tionis lectionem in textu venditant Ald., Codd. III, VII,
X, Lips., 16, 18, alii. (Ad όβολοι Cod. VII in marg.
dextro manu 2^: ξυλόκοκκα ,• in marg. einistro autem:
ΈβραΊστι 6 σίκλος ίξάγιον.) w Sic Comp., Ald., Codd.
IV, VII, 18, 19, alii. Vet. Lat. : pecuniam redemptioni*.
Codd. 85, 130, in marg. : το apyvptov. (Ad καΐ τα λύτρα
(ν. 46) CocL VII in marg. manu 2«**: και τα άλλάγματα.)
30 Sic in marg. Codd. X, Lips., 85 ; in textu autem Comp.,
130 in marg. 6 Idem. β Codd.
85, 130. 7 Iidem in marg. 8 Sic Comp., Ald.,
Codd. III, IV, VII, XI, Lips., 15, 16, alii, Vet Lat.
9 Cod. 130 in marg. 10 Idem, qui ad sequens ayiaati
lectionem refert. u Sic Cod. IV, metobelo a correctore
poeito. Arab. 1, 2 : Et servet. w Cod. 130 in marg.
13 Sic Codd. IV, 58, Arab. 1, 2.
-Cap. VII. 13.]
NUMERI.
233
15. rb^, (Υ. άρτους. "Αλλο?• κολλύρας (β. κολ-
λυρίδας). 1 *
18. "^Ϊ2Π. Ο 7 . 6 ηύγμενος (β. εύγ μένος). Ά. (ό)
άφωρισμενος. Σ. (6) Ναζηραΐος.™ Άλλο?•
6 εγκρατής. 19 "Αλλος' αφιερωμένος. 17
tiwn-hy \nr\ vna ^^ "wfer™ npbi. ο'.
••τ - Ι - τ : : • - : ν '- τ : *^ ■
και επιθήσει τάς τρίχας ^ της κεφαλής ευχής
αύτοΰ, και θήσει 4 επι τό πυρ. 19
19. "Wjn VV^. Ο'. επι τα? χαρά? τοδ τ/ύγμβ-
νου (s. εύγμενου). Ά. €7τ2 τού? ταρσούς τον
άφωρισμενου. Σ. «ττί τάί παλάμας του Να-
£?7ραίοι/. 19
ΪΠ^ΓΠ ΊΠΝ. Ο'. /ί€τά το ζυρήσασθαι (Άλ-
λοί* ξυρηθήναι 20 ) αυτόν.
«ΗΙ3ΠΠΜ. (Χ. r^ eiJx^ (alia exempl. r^
κεφαλή 21 ) αύτοΰ.
20. ΓΜΡ», Ο', επίθεμα. "Αλλος- άφαίρεμαΡ
21. Pltojn )3 . Ο'. Vacat. >£ oiW ττο^™ ^, 23
26. NfcP. Ο'. €πά>αί. "Αλλος' ύψώσαι.**
Cap. VI. 6. ευχής •)£ αι/τοΟ τω «4 κυρίω. 16 —
πάσ»7 ^. 2β 7• €7Γ ^ τατ/>ί ^ αι/τοΟ 4, και επϊ (sic)
/χτ;τρ2 ^ αύτοΰ 4, και επ' άδελφω •)£ αύτοΰ 4, και
επ' αδελφή %• at /τοθ «4. 27 — επ' αύτφ «4. Μ 9• ^P^-
θήσεται >£ αυτήν 4. 29 1 1. ^ ό Ιερεύς 4. 30 1 2. τάς
ημέρας της ευχής ££ αύτοΰ 4. 31 21. 7rcpi T^y *ύχής
^ auroO «4. 32 άγνείας >>£ αύτοΰ «ί. 38
Cap. VII.
2. Ο'Η^ΒΠ'-?^. 5μ/?«• eo* yui in censum veniebant.
C. €7Γί της επισκοπής ("AXXor αριθμήσεως
τοΰ λαοΰ 1 ).
3. 22 ΓΪ7^ηΣ?φ. &># plaustra lecticae (tecta).
Ο'. e£ άμαξας λαμπηνικάς (Ά. κατασκίπα-
στά? (s. σκεπαστάς). Σ. υπουργίας. Τ δ Σα-
μαρειτικόν δυνάμεως* "AXXoy κατασκίΐ/α-
στάς 3 ).
10. ^?2Π ™*. Ο', εις τον εγκαινισμόν. "Αλλος-
εις την εγκαίνισιν. 4
13. PlSjTOi?. Ο', ολκή ("Αλλος- σταθμός 5 ) αύτοΰ.
14 Sic Cod. VII in marg. manu 2 da , quantum e scriptura
valde evanida conjicere licet. Cf. Hex. ad Lev. ii. 4.
15 Codd. X (cum Nafitpalor), Lips., 85, 130. Cod. 28 in
marg. sine nom. : άφωρισμίνος. 1β Cod. 130 in marg.
Cf. ad v. 5. ir Cod. VII in marg. manu 2 da . Porro
Cod. 721η textu (bis) : δ ηγνισμίνος. Utraque lectio scho-
liastam sapit. " Sic Cod. IV, et sine aster. Cod. 58.
19 " Sio duo MSS."— Montef. Ad <ύξαμίνον (sic) Cod. VII
in marg. manu 2<k : ναζιραίου. (Paulo ante ad ίφθ6ν Codd.
VII (in marg. manu 2^), 75 (superscript. nianu i™):
©tttoV.) 20 Sic in marg. Codd. 85, 130; in textu autem
Cod. XI. 21 Sic Comp., Ald., Codd. III, IV, VII, XI,
Lips., 15, 16, 18, alii (inter quos 85, cum *ύχην in marg.),
invito Vet. Lat. Μ Sic Cod. VII in marg. manu 2<k.
Cf. Hex. ad Lev. xxiii. 17. » Sic Cod. IV, et sine
aster. Codd. XI, 58. Arab. 1,2: et faciet. Post ayvdas
αύτοΰ (sic) add. τω κνρίψ όντως ιτοιησ(ΐ Codd. 74> 7^> alii.
* 4 Cod. 130 in marg. (cum νψωσαή. Cf. Hex. ad Jesai.
xl. 4. ** Cod. IV, metobelo a correctore posito. Sic
sine aster. Codd. X, 54, 74, 75, alii (inter quos 85, 130,
uterque cum αύτοΰ τ<£ ίη marg.). 2β Idem. Deest in
Codd. 58, 75. w Idem. 28 Idem. Deest in Codd.
16, 52, 57» 58.73.77» Arm. 1. » Idem. M Idem.
Deest in Codd. 18, 58, 128, S1 Idem. Sic sine aster.
Codd. 16, 28, 30, alii, Arm. 1. M Idem. Sic eine
TOM. 1.
aster. Comp., Codd. 16, 19, 28, alii, Arab. 1,2. " Idem.
Sic sine aster. Comp., Codd. XI, 1 5, 58, 64.
Cap. VII. J Nobil., Cat. Niceph. ρ. 1 203, et " duo
Regii." Codd. X, Lips., in marg. : άριθμησ«ος. Cod. 130
in marg. : eVt τον αριθμόν. 2 Codd. Lipe., 85 : Ά. κατα-
σκηταστάς. Σ. υπουργίας. Coufuse, ut eolet, Cod. 130: Ά.
κατασκαταστάς υπουργίας ΰυναμίνας (sic). Nobil. affert : Schol.
*Αλλοί' κατασκΐ ναστύς (sic). Ακύλας σκεπαστός ipprjvevtt [Cf.
Hex. ad Jesai. bxvi. 2θ]. Τό δ« Σαμαρατικον, δυνάμίως [Vereio
Sam. ^Pl] ϊχα. Idem ex Euseb. Emis. : Άμαξας λαμπηνικάς
τας ίιατρόχους [δίτροχους tentat Scbleusner. in Ojni8c. Crit.
p. 108] λ«γ«, ας τιν(ς ζηρώτια [βηρώτια MSS. apud Montef.
et Cat. Nicepb. p. 1203, unde βιρωτια s. βψότια emendat
Schleusner.] καλούσιν [Nicepb. addit: ort ημίονοι ΐλκουσιν].
Denique Procop. in Octat. p. 390 : " Plaustr* vero ndi-
lantia [λαμπηνικας] vocat juxta quorumdam traditionem
currue quos muli trahunt: at Aquilaa protectores [σκατα-
στας] interpretatur." ' Nobil., ut supra. Ne pro
prava ecriptura vocis κατασκαταστας lectionetu habeamus,
suadet veraio Syri vulgaris, ^-LiU-so , -o, quae Graece
accurate sonat καησκ*υασμ*νας (e. g. Ep. Jerem. 45 in Syro-
bex.), 8. κατασκίυαστάς (ut ) % SJLO t iOO Jl, άκατασκίύαστος, apud
Bar Hebraeum ad Qen. i. 2). * Cod. 130 in marg. (cum
ίγκαίνησνν). 6 Idem.
11 li
234
NUMERI,
[Cap. VII. 29-
29. UVyyfin ΠΙΐΤΙ. Ο', και εις θυσίαν σωτηρίου
(Ο/ λοιποί' (ίρηνικην 9 ).
72. OV Itoy *Γ)ψ Bfrft. Ο', rjj ήμερα τ$ ένδε-
85. *1D3 nnSin rn^jpn. Ο', rb τρυβλίον rb %v
^ αργυρίου «ί. 8
S,^n. Ο'. €»/ τω σι'κλω ("Αλλο?• διδράχμω 9 ).
86. &Π?Π Sl?^ *βΠ «"Π?? «Ή?^• Denorum
(siclorum) singulae acerrae secundum siclum
sacrum. O'. Vacat. -% δέκα δέκα ή θυΐσκη
εν τω σίκλω τω άγίω 4. 10 Alia exempl. δέκα
χρυσών ή θυΐσκη εν τω σίκλω τω άγίω. 11
88. "ΊΠΝ. (Τ. αυτόν. Οι λοιποί' αυτό. 12
Cap. VII. 2. — δώδεκα 4. 13 3• προσήγαγον ^
αύτά4. 14 12. — άρχων Ί} 5 13. «-»- προσήνεγκε Ί. 19
ι8. — τ^γ φι/λ^ί «4. 17 84. «** τ»μ νίώ»/ 4} 8 85.
εκατόν — σίκλων 4. 19 8j. (τ) και αϊ σπονδαι αυ-
τών (4). 20 88. ( τ ) άμωμοι (4). 21 -τ μετά το πληρώ-
σαι τάς χείρας αύτοΰ, και 4. 22 8g. -τ- κυρίου «ί. 23
Cap. VIII.
13. «TjrTv HS^DJn. Ο', άπδδομα έναντι κυρίου.
Alia exempl. άπόδομα κυρίω. 1
14. σΐ^Π *h Υ<Γη. Ο', καϊ Ζσονταί μοι (Jg) ο/
Λενίταί («<). 2
15. ΠΕΙ^Γΐ. Ο', έναντι κυρίου. Alia exempl. άπό-
δομα έναντι κυρίου. 3
19. nfe ί$3• Ρ%α «η accedendo. Ο'. £ζ 0ραυ-
σίί ^ προσεγγίζων. "Αλλος' θραΰσις εν θραύ-
σει*
βφΠ^Λ* SNlfeTJ-^l Πψ3. Ο', προσεγγί-
ζων προς τα άγια. Alia exempl. προσεγγιζόν-
των τών υιών Ισραήλ προς τα άγια. 5
24. fcjfc rrtjja Nl? N^V. Λ<* militandum
militiam (vacandum cultui sacro) in ministerio
tentorii. Ο', ενεργεΐν εν τη σκην{}. Alia ex-
empl. λειτουργεΐν λειτουργίαν εν εργοις εν tjj
σκηνή. 9 Ά. του στρατεύεσθαι στρατείαν δου-
λεία? . . 2. παρίστασθαι παράστασιν εις λα-
τρείαν . , 7
25. PTTbgPT Ν1ΒΏ. Ο', άπύ της λειτουργία?.
"Αλλο?• άπο της δυνάμεως της λειτουρ-
γίας. 8
26. VITMTIH. Ο', ό αδελφός (Ά. συν άδελφοΐς.
Σ. τοις άδελφοΐς. θ. μετά τών αδελφών 9 )
β Syro-hex. ♦ |οι*λ^ο U>±*.i ^ου'ο». Cf. Hex. ad Lev.
iii. 6. 7 Sic in textu Cod. IV, invitis ceteris. 8 Sic
Cod. IV (qui male pingit : 3K αργυρίου κα\ ο :), et sine aster.
Cod. 15. Cod. 58, Arab. 1, 2 : αργυρίου τό τρ. το tv. Prae-
terea ad iv Codd. 85, 130, in marg.: άργυροϋν. 9 Cod. 85
in marg. Ad praecedens σίκλοι Cod. 1 30 in marg. : δίδρα-
χμον. Cf. Cap. iii. 47 in LXX. 10 Sic Cod. 85, et sine
aster. Codd. 18, 28, 30 (cum ev τψ άγίω σίκλω), 130.
11 Sic Codd. X, XI (cum ή θ. ή μία eV), Lips., 15, 55 (ut
XI), 64, 83. u Procop. in Cat. Niceph. p. 1211: Kal
/ΐίτά τό χρϊσαι αυτόν, δηλονότι τον Ααρών π(ρ\ αυτοί γαρ μίΚΧα
δια\(γ(σθαι τφ MawoSj 6 6tos' κατά δί τον* άλλου* ίρμηνςυτάς
αυτό (κδόντας, τό θυσιαστηριόν φησι. 13 Cod. IV. Deest
in Comp., Cod. 58. " Idem. 16 Idem. 1β Idem.
17 Idem. 18 Idem ex corr. pro eo quod prius erat : -^τώι/
υιών ιη\ : . M Idem, notis a correctore additis. *° Haec
deeunt in Hebraeo et Cod. 58. (Post σκ*υών ν. 85 deficit
Cod. IV.) 81 Deest in Cod. 58. B Desunt in Comp., Cod.
58. Procop. in Cat. Niceph. ibid. : Ώρο^ιπών γαρ, αυτή η ίγκαί-
v^air(sic) τον θυσιαστηρίου, ίπηγαγί, μττα τό χρίσαι αυτό' ώβίΚι-
σται γαρ τα iv μίσω. 23 Sic Arab. Ι (cum -r), 2 (cum -r).
Cap. VIII. 1 Sic in textu Codd. III, 15, 16, 28, alii
(inter quos 85, 130, uterque cum tvavri κ. in marg.).
2 Sic sine aster. Codd. 18, 58, 128, Arab. 1, 2. 3 Sic
Codd. 44, 74, alii (inter quos 130, cum άπόδομα in marg.).
4 Ante Ίτροσΐγγίζων Cod. 15 infert θραΰσις tv θραΰσίΐ, Cod. 58
autem eV θραύσει; quae posterior versio ad Hebraeum
ΠΕ'ίϊΙ pertinere videtur. Grabius post Complutensem edi-
dit Χπληγη •< προσ^γγ., asterisco ex Arab. 1 assumpto. In-
terpres Graeco-Ven. vertit : θραΰσΐί iv τω ίγγίζ(ΐν. β Sic
Cod. 18, Arab. 1, 2, et (cum προσεγγίζων) Codd. ΙΠ, VII,
X, Lips., 15, 16 (cum ds τά &.), alii. 6 Sic Comp. (cum
λπτουργίαή, Ald., Codd. III, VII, X, Lips., 15, 16, alii.
Arab. 1, 2 : ministrare ministerium operum tabernaculi.
7 Codd. Lips., 85, 130 (sine του). Ε Cod. 85 Holmesii
amanuensis exscripsit : Σ. παρίστασθαι πάρα πάσιν (ls λειτουρ-
γία», repugnante Montef. Cf. Hex. ad Exod. xxxvi. 3.
1 Reg. ii. 24. 8 Sic in textu Cod. 58. " Expriraunt
από τϊ)γ σττουο^Γ της λ. Arab. ι, 2." — Holmee. 9 Codd.
Lips. (cum Ά. συναδ(\φοΊς), 85, 13° ( u ^ Lipe.).
-Cap. Χ. 3.]
NUMERI.
235
Cap. VIII. 8. μόσχον ^ενα<™ 19. (^r) άπ6-
δομα 4 δεδομένους. 11
Cap. IX.
1. DnN2&. Ο'. εξελθόντων ("Αλλο*• εκπορευομε-
νων λ ) αυτών.
2. npSrrntJ. Ο', τδ πάσχα. Σ. το φασεκ*
3. ΊΦ^-Π (in priore loco). Ο', ποιήσεις. "Αλλος-
ποιήσετε?
5. ΠΡΘΠ-ΠΝ fcfljS, Ο'. Vacat. >£ κα1 Ποίησαν
τδ πάσχα «Ο
Β^ΤΚ? p|, Ο'. Vacat. £g«pfc ΙσπίρανΊ*
"Αλλος• άναμεσον των εσπερινών*
ΊΕΝ ^33. Ο', καθά. "Αλλος- κατά πάντα ως?
6. D^ttfcN. Ο', ο/ rf^pty. "Αλλο?• άνθρωποι. 9
ΒΊΝ ttJjljk. Ο'. €τγ2 γ"ΧΖ7 ("ΑλλοΓ ι/ € <ρω 9 )
άί'^ρώποι;.
ftjH ^l- Ο', και >£ εναντίον 4 Ααρών. 10
14. Τ| Β3Γ1Ν W-»3•). Ο'. Ά. eav ft προσελθχ
προς υμάς προσήλυτος} 1
19. Τ , "1^.'^?'^ • Et cum diutius commoratus fuerit.
(Υ. και δταν εφελκηται. "Αλλος- και όποτε
εχρόνιζεν. 1 *
20. W\ Ο', άπαρουσι. "Αλλος- εξαροΰσι. 1 *
21. Wpjj JJfll n fe. O-.Vacat. Alia exempl.
καί (β. καί εάν) άναββ ή νεφέλη, άπαρουσιν. 1 *
22. trtpj-m «ΠΠ-ίΜ OJtf"*•. « per Wrfuum,
awtf mensem, aut annum. CY. μηνός ήμερας.
Alia exempl. ήμερας ή μηνός ήμερας; unum,
ή ήμερας, ή μηνύς, ή ήμερας. 16
]3ψΏΓΓ7$\ Ο'. Vacat. >% επι τής σκηνής < 1β
V^ Μ$7φΤψΙ. Ο'. Vacat. >% καί Ιν τω
άναχθήναι αυτήν εξήραν 4. 17
23. ΓήΓΤ; "«ε- 1 ?^ «TJ». Ο'. Vacat. Alia exempl.
παρεμβαλοΰσι, και δια προστάγματος κυρίου.™
Cap. IX. 8. στήτε ^ αύτοΰ 4. 19 ίο. ψνχ$ -<■
άνθρωπου 4. 20 ι a. κατά >% πάντα 4 τον νόμον} 1
1 8. ^r ο* ι>/οί Ισραήλ ^ 22
CAP. Χ.
3. Τ^Ν ννή?). Ο', και συναχθήσεται >£ προς
σε 4}
10 Arab. Ι, 2 (cum ^r). " Vox άπόδομα deest in
Cod. 58. " Arab. 1 signum terminale subjungit, sed nullutn
hexaplare signum praemittit." — Holmes. Minus proba-
biliter Grabiue : άπόδομα -τ- δίδομίνους.
Cap. IX. l Sic in marg. Codd. 85, 130; in textu autem
Codd. 19, 54, 75, 108, 118. a Anon. in Cat. Nicepb.
p. 12 17, et "tres Regii:" Ό Σύμμαχος ro πάσχα φασίκ ίκδί-
doMccv- ο de Φίλων, διαβατηριον. Cf. Hex. ad Exod. xii. 1 1.
8 Sic in marg. Codd. X, 130; in textu autem Coinp.,
Codd. III, VII, Lips., 16, 28, alii, Arab. I, 2. 4 Sic
Arab. i, 2, et sine aster. Codd. XI, 58, 106 (in marg.
iuiinu 2^). δ Sic sub 3R Arab. 1 (in marg.), 2. β Sic
in textu Cod. 58. Cf. Lev. xxiii. 5 in LXX. 7 Idem.
Arab. 1, 2 : juxta omnia qttae. 8 Sic in marg. Codd.
85, 130; in textu autem (cum articulo ?) Codd. 19, 108,1 18.
9 Cod. 130 in marg., fortaase ex glossemate. Anon. in
Cat. Niceph. p. 1 2 1 7 : ακάθαρτοι ΐπ\ ^χη, άντι τον, ol μψ»-
ασμίνοι Μ ν(κρώ. 10 Sic Arab. ι (cum 3£ in marg.), 2.
11 " Sic unus codex. Ita solet Aq. vertere "13, προσηλντος."
— Montef. Ad προσηΚυτος cf. Hex. ad Exod. ii. 22. Job.
xxxi. 32. Psal. cxviii. 19. Reliquae lectioni non niultum
tribuimus. 12 Cod. 108 in marg. Symmachi esse lec-
tionem suspicamur, qui praepositionem 3 cum infinitivo
per o7roT6 reddidit in Hex. ad Psal. xxx. 14. Ezech. xxiii. 21.
(Ad ίφίλκηται Cod. Lips. in marg. notat: Ύοντίστιν, παρα-
πίνηται Ίσταμίνη, απ(ρ φησιν παρακατιων (ν. 2 2), πΧίοναζονσης
της νίφίΚης «V» της σκηνής.) u SlC in textu Ald., Codd.
III, X, Lips., 15, 16, alii (inter quos 85, 130, uterque cum
άπαρουσι in marg.). M Sic Ald. (cum κα\ <άν), Codd. III,
VII, X, Lips., 29, 55, alii. Arab. 1, 2 : et quando ascen-
derit nvbee. Vet. Lat. : et ascenderit nuls (sic) promove-
bunt. 1S Prior lectio est in Ald., Codd. III, VII, Lipe.,
15, 16, aliis; posterior in Cod. 58. Vet Lat.: die vel
mensis die. 1β Sic Arab. 1, 2, et sine aster. Cod. 58.
17 Sic Arab. 1, 2 (cum άπαχθήναιΐ), et sine aster. Ald. (sine
και), 15 (idem), 64 (idem), 58, 83 (ut Ald.). " Sic
Ald., Codd. 15, 58, 64, 83. Omissio, ut vidctur, ex ho-
moeoteleuto orta, " Arab. I, 2. Vox deest in Codd.
15» 58. *° Iidem. Sl Arab. 1 (cum •Χ«ατά πάντα).
Sic sine aster. Cod. 58, Arab. 2. a Arab. 1, 2 (obelo
post άπαρουσι male appicio).
Cap. X. ■ Sic Arab. 1, 2, et sine aster. Ald., Codd. XI,
18,58,128.
η h 2
236
NUMEEI.
[Cap. X. 4-
4. kwfp. ^ ^MTJ. σ. αρχηγοί (alia exempl.
χιλίαρχοι 2 ) 'Ισραήλ. "Αλλος' αρχηγοί (££)
χιλιάδων (<i) Ισραήλ. 9
6. ΓΤΙ^ΠΓΙ. Ο', σημασίαν. Ά. άλαλαγμόν.*
njOVl. Ο', λίβα. "Αλλος- νότον. 6
9. ΟφΗΠρ. Ο', και σημαν(ΐτ€ (alia exempl. σαλ-
7Γί€ίτ€ β ).
10. Dfiyp /Ύϊ. Ο', σαλππΐτε. "Αλλος- σημανεΐτε. 7
DytfcM ΓήΓΡ •»3Ν. Ο'. €γώ /ciJpioy <5 0eo?
νμοοΐ'. \yx) καϊ ίλάληστ κύριος προς Μωνσήν, λίγων'
Ικανονσθω νμϊν κατοικύν iv τω opti τούτω, ίπιστρά-
φητ( και άπάραπ vptis, και (Ισπορ(ύ(σθ( cls ορός
Άμορραίων, και προς πάντα? τους κατοικούνται αντού
(χΟΐΟΪΟ va \ ) τοΰί eV τω πεδίω, eir οροί και πεδίον,
προς λίβα, και παραλίαν γήν Χαναναίων, κα\ Άι/τίλί-
βανον, (ως τον ποταμού τού μίγάλον, ποταμού Έυφρά-
τον. (Ισπορ(ύ(σθ(, παραδίδωκα ενώπιον νμων την γήν'
(ίσπορίνθίντίς κληρονομήσατε την "γήν, ην ωμοσα το'ις
πατράσιν νμων, τω 'Αβραάμ, τω Ισαάκ, τφ Ιακώβ,
δούναι αντήν τω σπίρματι νμων /ΛίέΓ υμάς ^.
20.7« ! Cn-ja. Ο'.δτοΰΎαγουήλ. "Αλλος- νιος
Ύαγονήλ. 9
21. ΰΠϊρΏΠ. Ο', τα, άγια. Οι λοιποί- το άγιον. 10
ΟΝ2Γ*Τ5?. Ο'. Ζως παραγίνωνται (alia exempl.
add. αυτοί 11 ).
22. unDN-TD. Ο'. Έφραΐμ. "Αλλος- νιων
Έφραΐμ. 12
24. VlSrfjrjy. Ο', ό τον Ταδεωνί. "Αλλος- νιος
Ταδεωνί. 13
25. **ϋ«ψ j|U Ο', ό τον Άμισαδαί. "Αλλος-
νιος Άμισαδαί (s. Μισαδαί ). 14
28. W1 Οη^ηΛ. Ο'. κα\ εξήραν συν δυνάμει
αυτών. "Αλλος- σνν δννάμΐΐ αυτών, και εξή-
ραν. 15
29. ΙΠΠ. (Χ. τω γαμβρω. Schol. Ό «Ελλην καϊ τόν
π(νθ(ρ6ν γαμβρον ονομάζει.
30. 1|^Η wfab-^JI. Ο', και €/? φ yei /ίάμ
μον ^ πορευσομαι 4} 7
31. ^Ο^Γ! ί)ίΗ\ JVbi/i castrametationem nostram.
(Ύ.ήσθα •>&ίΐ' τή παρεμβολή! —μζθ' ήμώνΊ 1 *
34 (Gr. 36). β*7^? Π ΪΤ Ρ33' °'• κα1 4 ^^Μ
(alia exempl. add. κυρίου 19 ) — cy«/€To σκίά-
ζονσα 4 4π' ai/roiy. 20
35 (34). ^Sf? ^9?^? *°Ε!• °'• φνΎπωσαν
—. πάντες 4 21 οι μισονντίς σ€ ££• άπο προσώπου
σου < 22
86 (35)• Ί?/£ J^SH• Ad myriadas millium. Ο'.
χιλιάδα? μυριάδας. Alia exempL. €ty χιλιάδας
2 Sic Codd. X (in marg.), XI, Lips. (in marg.), 15, 16,
28, alii (inter quos 85, 130 (cum αρχηγοί in marg.)).
3 Sic in textu sine aster. Cod. 58. * Codd. X, Lips.
Cod. 85 in marg. sine nom. : άλάλαγμόν. Cf. ad Cap.
xxiii. 21. 6 Sic in textu AlcL, Codd. III, VII, X (cum
λίβα in marg.), Lipe. (idem), 15, 18, 19, alii. 6 Sic Ald.
(cum και σαλπ. και σημ.), Codd. III, Χ (cum σαλπ. in marg.),
XI, Lips., 15, 16, 18 (ut Ald.), alii (inter quos 130 cum
σαλπ. in marg.). 7 Sic Cod. 85 in marg. 8 Syro-
hex. in marg., praemisso singulis versiculis siglo -s-c, cum
echolio: " Haec ex exemplari (\ » ..1) Samaritanorum
posita eunt; meminit autem eorum Moses in Deutero-
nomio (Cap. i. 7, 8), quasi a Domino dictorum." Post
τονς (ν τψ πίδίω SyTUS legit et pingit: «s 5ρος, κα\ eU π(δίον
προς λ., vel iv τώ~ Sp€t, και iv τψ πίδίω προς λ. Deinde pro
posteriore tl<nropnta6t (oX&^.), tum hic, tum in loco
Deuteronomii, in exemplari Samaritano est ϊδ(τΐ. β Sic
in marg. Codd. 85, 130; in textu autem Codd. XI, 19, 64,
108, 118, Arm. 1. 10 Syro-hex. .U.n^N (ο**,? .tin,
11 Sic Cod. 58, Syro-hex. 12 Sic in textu Codd. 18, 52,
58, 128, Syro-hex. 13 Sic in marg. Cod. 130; in textu
autem Ald., Codd. III, 15, 16 (cum r«oWt), aliL 14 Sic
in marg. Codd. 85, 130 (uterque cum Μ»σ.); in textu
autem Codd. 44, 52, alii, Arm. 1. u Sic in textu Syro-
hex., invitis libris Graecis. Alterus e Slav. Ostrog. Graece
affert: σνν δ. αύτων, καϊ όντως (ξήραν. 1β Syro-hex. in
textu wotciYi,.. . in marg. autem : yern v> m Ν ο \—~- »a— .
φ n ^ ->y J^ls-.. Cf. Hex. ad Exod. iii. 1. * Sic
Syro-hex., et sine aster. Comp., Codd. 54, 56, 58, 75 (cum
πορήσωμαι bis), 129, Arm. i. 18 Sic Syro-hex., Arab.
1, 2. In versione LXXvirali, ήσθα μΐθ' ήμων, post ημών
Cod. 58 add. κα\ iv tjj παρψβολί]. 19 Sic Comp., Codd.
18, 58, 128, Syro-hex. * Obelus est in Syro-hex.
Idem commati 34*° praemittit boc comma, accedentibus
Codd. 58, 128, quorum lectiones ipsi inspeximus, fortasse
aliis. 2I Obelus est in Syro-hex. a Sic Syro-hex-,
Arab. 1, 2, et sine aster. Arm. 1. Cod. 58 in textu : φνγί-
τωσαν άπο προσώπου (sic) οί μισούντίς σ(.
-Cap. XI. 8.]
NUMERI.
237
και μυριάδας. 93 "Αλλος- μυριάδας και χιλιά-
δας»
Cap. Χ. 4• (τ) irdrrts 4. κ 6. (— ) και σαλπΐ€ΪΤ€
σημασίαν τρίτην — προς βορράν <4• σημασία σαλ-
πιοΰσιν kv τβ έξάρσΐΐ αυτών. 29 y. κυρίου % Θίοϋ
υμών Ί} 7
Cap. XI.
1. D^NTOS. Quasi quiritantes. Ο'. >£• ως (s.
ωσ(\)Ί γογγύζων* 1
Π2|?21. Extremitatem. Ο', μίρος τι. "Αλλος•
(ν τοις άκροις?
3. HiiT ΰ?Ν 02. Ο', (ν αύτοις πυρ παρά κυρίου}
4. Μ. σ. και'. *Α. θ. «»>.*
7. 13. Coriandri. Ο', κορίου. "Αλλο?• AcoAtaV-
ίροι;. 6
nV"TSn p)fl. Ο'. •&ώϊ* β *?8ος κρυστάλλου
(6/ λοιποί' βδϊλλίου 7 ).
8. Ρ?ψΠ "κΛ> 
TVNews
OpenLibrary